Gia đình nghệ thuật kỳ nữ Kim Cương - Kỳ 3: Cành hoa mong manh
Ông Nguyễn Ngọc Cương có ba người vợ, người nào cũng lẫy lừng tiếng tăm. Người vợ thứ 2 là cô đào Năm Phỉ tài sắc lạ lùng, từng sang Pháp chinh phục khán giả, và đã ra đi như một cành hoa mong manh…
NSND Kim Cương (giữa) trên sân khấu cải lương Năm Phỉ - Ảnh: tư liệu gia đình
Bỏ nhà theo gánh hát
Bà Năm Phỉ sinh ra trong một gia đình gia giáo tại Mỹ Tho. Cha bà rất ghét “xướng ca vô loài”, chỉ có mẹ là thích văn nghệ nhưng phải phục tùng chồng một phép. Ông Lê Công, cha của Năm Phỉ, là một kỹ sư cầu cống, có 11 người con đặt nối theo tên ông thành Công Thành Danh Toại Phỉ Chí Nam Nhi Bia Truyền Tạc Để. Ngày thường ông hay dạy con bằng câu ca dao: “Trồng trầu để lộn dây tiêu/Con theo hát bội mẹ liều con hư”. Cho nên, ông nghiêm khắc như quân đội, sắm cả roi mây để dạy con. Vậy mà rốt cuộc Năm Phỉ cũng trốn nhà đi khi mới 10 tuổi, vì có mẹ giúp sức khi nhìn ra tư chất của con mình.
Năm Phỉ theo gánh Nam Đồng Ban nổi tiếng của ông Hai Cu, rồi vài năm sau khi tuổi mới cập kê đã kết duyên với kép Hai Giỏi, là một tài năng lúc bấy giờ. Nhưng Hai Giỏi chết sớm, để lại Năm Phỉ bơ vơ, chẳng bao lâu gánh Nam Đồng Ban tan rã, Năm Phỉ đầu quân cho Tái Đồng Ban, cũng là một gánh lừng lẫy, có mặt những danh cầm và thầy tuồng nổi tiếng như Tư Chơi, Năm Châu, Năm Mạnh. Khi gánh này rã, bà theo một gánh khác nữa rồi mới về gánh Phước Cương.
Ở Phước Cương, bà như diều gặp gió bởi sự tài hoa của ông Nguyễn Ngọc Cương. Ông đã chọn hàng loạt tuồng xã hội cho bà biểu diễn như vai Lý Ngọc Nương (vở Trà hoa nữ), Lan (Lan và Điệp), bên cạnh đó vẫn là ưu thế diễn tuồng xưa như vai Bàng Quý Phi (Xử án Bàng Quý Phi), Điêu Thuyền (Lã Bố hý Điêu Thuyền), Mộng Hoa (Mộng Hoa nương)...
Sự kiện lịch sử là vai Bàng Quý Phi của bà đã được ông Ngọc Cương đưa sang Pháp biểu diễn trong cuộc đấu xảo nghệ thuật của các nước thuộc địa năm 1931, được 4 huy chương và gần 200 lá thư ái mộ gửi tới, chưa kể 40 tờ báo viết bài ca ngợi. NSND Kim Cương nói: “Má Năm tôi hát tiếng Việt vậy mà khán giả Pháp vẫn hiểu cốt truyện rồi khóc, đó là do diễn xuất của bà hay quá, người ta cảm nhận được hết”. Khi về nước, vở này còn được diễn liên tục tại nhiều rạp, doanh thu cao ngất ngưởng.
Khi bà lấy ông Ngọc Cương thì gánh Phước Cương càng thêm sức mạnh. Nhưng chỉ vài năm, họ chia tay, tình chị chuyển sang duyên em, ông Ngọc Cương tái hôn với bà Bảy Nam, là em ruột Năm Phỉ. Bà ra đi thành lập gánh riêng mang tên mình: gánh Năm Phỉ. Khi ông Ngọc Cương mất, bà Năm Phỉ về lại với bà Bảy Nam chống đỡ cho gánh hát. Mấy chị em lập gánh Tam Phụng khai trương tại rạp lớn Nguyễn Văn Hảo, lại sa sút, rồi lại lập gánh mới là Ca vũ nhạc kịch Năm Phỉ, lưu diễn khắp nơi. Khi về hát ở Tân Định, Sài Gòn, bà Năm Phỉ 48 tuổi vẫn vào vai cô Lan 18 tuổi ngọt xớt, khán giả vỗ tay rần rần. Không ngờ đó là suất diễn cuối cùng của bà, vừa hát xong thì bà ngất xỉu rồi mất luôn, để lại một huyền thoại về cuộc đời đào hát mong manh…
Như hoa như khói
Tính cách của bà Năm Phỉ hoàn toàn trái ngược với bà Bảy Nam dù là hai chị em ruột. Bà Bảy Nam chuẩn mực, lo toan, chi li, cần kiệm bao nhiêu thì bà Năm Phỉ trái lại hào phóng, ngẫu hứng, xài sang, không hề nghĩ tới tương lai. Bà Bảy Nam đã viết hồi ký về người chị với tất cả lòng trìu mến nhưng cũng thật thà rằng: “Chị sống như thế, đến trần gian như kẻ dạo chơi rồi đi mà chẳng bận lòng. Có những lúc nhà hết tiền nhưng chị có thể đem cầm cố chiếc nhẫn hoặc sợi dây chuyền một cách dễ dàng để mua cho bằng được một lọ hoa đẹp mà chị vừa trông thấy. Rồi nhà chị mỗi ngày đều có tiệc tùng, bảy ngày trong tuần là bảy cái tiệc lớn nhỏ với bạn bè rần rần, đàn ca hát xướng, rượu tây chảy tràn…”. Thậm chí có những buổi bà Năm Phỉ mệt quá không hát nổi, Bảy Nam phải thay vai. Bà Bảy Nam luôn là người chạy đôn chạy đáo lo cho cả đoàn, để chị mình được thảnh thơi. Tuy nhiên, những lúc đoàn hát rơi vào cảnh cực kỳ khó khăn thì chính bà Năm Phỉ lại tỉnh táo nhất, bà hay nói “trời sinh voi sinh cỏ”, và rồi thư thả đi ngoại giao để có tiền hát lại.
NSND Kim Cương kể: “Má Năm tôi có nhiều nhà lắm nhưng không căn nào đích thực của bà. Khi lấy một người chồng hoặc người đàn ông nào đó yêu bà thì họ sắm ngay căn nhà mời bà vô ở. Bà xách va li tới. Lúc chán người đó thì chia tay, xách va li đi, chẳng hề nghĩ tới giấy tờ sở hữu cho riêng mình. Bà luôn có nhà ở, mà lại trắng tay. Cuối đời, bà từng nói với tôi: “Sau này con phải ráng có cái nhà cho mình, đừng để chết không có chỗ”. Giờ NSND Kim Cương đang thờ bà trong nhà của mình cùng với cả dòng họ tổ tiên vì bà Năm Phỉ không có con cái chi hết. Chỉ còn lại tấm ảnh duy nhất đen trắng rạng ngời xuân sắc mong manh...
|
Danh ca không biết chữ Điều đặc biệt nhất là bà Năm Phỉ không hề biết chữ, nhưng chỉ cần người đọc kịch bản cho bà nghe qua là bà thuộc liền, đọc từng đoạn, từng câu rồi nhẩm lại y chang. Có khi vừa tiếp khách vừa có người ngồi cạnh đọc tuồng mà bà cũng thuộc. |
Nguồn : Hoàng Kim - TNO
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
PHẠM HỮU
Bộ phim truyện đầu tiên về tuổi trẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh được quay tại Huế, Phan Thiết, Sài Gòn vào cuối năm 1989, đầu năm 1990; khởi chiếu tháng 5/1990 trong dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người. Đầu tháng 12/1989, phim được khởi quay tại Huế. Vì sao là Huế chứ không phải là Làng Sen xứ Nghệ? -
NGUYỄN THỊ THANH VÂN
Hồn Trương Ba da hàng thịt là câu chuyện dân gian được lưu truyền phổ biến ở Việt Nam. Thông qua nhân vật Trương Ba - Hồn là Trương Ba trú ngụ trong xác anh hàng thịt nêu lên mối quan hệ giữa thể xác và linh hồn, vấn đề nhân sinh về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên để hoàn thiện bản thân. -
NGUYỄN HUY THIỆP
LTS: Để giúp bạn đọc có một hình dung đa diện về Nguyễn Huy Thiệp, một Nguyễn Huy Thiệp sâu sắc, đáo để… lạ lùng, chúng tôi xin giới thiệu kịch bản "Còn lại tình yêu". -
Không chỉ nổi tiếng bởi lối hát quan họ độc đáo, làng Thổ Hà (xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) là một trong số ít nơi còn giữ được nghệ thuật tuồng.
-
Nằm trong dự án hợp tác quốc tế, Nhà hát Tuồng Việt Nam vừa khởi công dựng vở diễn “Dưới bóng đa huyền thoại” phát triển từ kịch bản văn học “Ngôi đền ma ám” của tác giả, đạo diễn Chua Soo Pong, dịch giả Xuân Hồng, kịch bản tuồng Lê Thế Song. Dự kiến, vở diễn sau khi được dàn dựng sẽ tham gia tại Liên hoan Nghệ thuật quốc tế Pohang (Hàn Quốc) vào tháng 8/2017.
-
Nhà hát Tuồng Việt Nam vừa chính thức khởi công vở diễn Dưới bóng đa huyền thoại, phát triển từ kịch bản văn học nổi tiếng Ngôi đền ma ám của tác giả, đạo diễn Singapore Chua Soo Pong. Nhiều chuyên gia hy vọng, dự án hợp tác quốc tế này sẽ mang đến làn gió mới cho sân khấu tuồng Việt Nam. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với đạo diễn CHUA SOO PONG về vở diễn này.
-
VĂN HỌC
Nhân kỷ niệm 61 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị thành lập nên Ngành Nghệ thuật Múa rối chuyên nghiệp Việt Nam (12/03/1956 - 12/03/2017). Khi đó Người đã dạy: “Cần có đoàn múa rối chuyên nghiệp để các cháu thiếu nhi có thêm niềm vui thêm tiếng cười”. -
Chiều 22-3, tại Hội trường Huyện ủy huyện Bình Chánh (TPHCM), các đại biểu của huyện dự hội nghị học tập chuyên đề “Những nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đã cùng thưởng thức vở kịch Dấu xưa (tác giả: Nguyễn Thanh Bình, đạo diễn: NSƯT Trần Minh Ngọc), với sự tham gia diễn xuất của NSƯT Thanh Điền, NSƯT Mỹ Uyên, NS Lê Bình, Thái Kim Tùng, Lê Vinh, Cao Việt Hưng, Quốc Trung...
-
Đạo diễn Lê Mộng Hoàng, một tên tuổi lớn của điện ảnh miền Nam đã qua đời ở tuổi 88 vào lúc 3 giờ sáng 23.2 tại nhà riêng trên đường Huỳnh Văn Bánh, quận Phú Nhuận (TP.HCM) sau một thời gian nằm viện.
-
"HOPE" - dự án nhạc kịch được xem là "hiện tượng sân khấu" đã sáng đèn 21 đêm gồm "Góc phố danh vọng" và "Đêm Hè sau cuối" trong năm 2016 sẽ trở lại công diễn vở thứ ba "Mộng ước không xa vời" vào ngày 28/2 và các ngày 6-9/3 tại Trung tâm Văn hóa Pháp, 24 Tràng Tiền, Hà Nội.
-
LTS: "Không có vua" là một truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp.
Khi còn sống, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đã có ý định kết hợp với Nguyễn Huy Thiệp để chuyển thể truyện ngắn này sang kịch nói. Song, ý định đó chưa được thực hiện thì Lưu Quang Vũ mất đột ngột. -
CAO CHÍ HẢI
Trong các loại hình văn hóa nghệ thuật của nhân loại thì âm nhạc và múa có lẽ là cổ xưa nhất. Người nguyên thủy trước khi biết nói thì họ đã hát và múa. -
Sân khấu kịch IDECAF vừa hoàn thành một vở hài 'Ngũ quý kỳ phùng' cho mùa tết, mà xem ra trong tiếng cười lại rất đậm đà ý nghĩa.
-
Hà Nội, tháng 5, 1920. Đây là lần đầu tiên một sự kiện trọng đại, vở kịch “Người bệnh tưởng” được trình diễn tại nhà hát thành phố Hà Nội ngày 25/4/1920. Làm sao mà người An Nam dám mơ dịch tác phẩm này ra tiếng Việt và tự dàn dựng, trình diễn vở kịch này?!
-
Giá trị phát hiện và phơi bày thực trạng xã hội trong kịch Lưu Quang Vũ đã khiến các đạo diễn "trầy vi tróc vẩy" với những quy chụp nói xấu chế độ ở cái thời "ai cũng có quyền kiểm duyệt".
-
Sáng 17-8, Sân khấu kịch Idecaf đã diễn suất đầu tiên trong dự án diễn kịch lịch sử thiếu nhi, tại Sân khấu kịch số 7 Trần Cao Vân. Vở kịch lịch sử Trần Quốc Toản - Lá cờ thêu sáu chữ vàng đã diễn ra hấp dẫn, lôi cuốn khán giả nhỏ tuổi và cả người lớn.
-
Nghệ sĩ Hoài Trúc Phương tên thật là Dương Trúc Phương, sinh năm 1943, tại Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang.
-
Đạo diễn, NSND Doãn Hoàng Giang - dàn dựng vở Những người con Hà Nội dịp 60 năm giải phóng Thủ đô - tự tin về vở diễn toát lên khí chất người Hà Nội.
-
“Những người con Hà Nội”, vở kịch mới của Nhà hát kịch Hà Nội, tái hiện không khí hào hùng của Hà Nội mùa đông năm 1946, công diễn cuối tuần qua.
-
Nếu không bởi Hoàng Dũng là một diễn viên đã quen mặt với khán giả suốt gần ba thập kỷ qua thì khi vô tình bắt gặp ngoài đường, hẳn ít người nghĩ anh là một nghệ sỹ.
.png)
.png)
