Gia đình nghệ thuật kỳ nữ Kim Cương - Kỳ 3: Cành hoa mong manh
Ông Nguyễn Ngọc Cương có ba người vợ, người nào cũng lẫy lừng tiếng tăm. Người vợ thứ 2 là cô đào Năm Phỉ tài sắc lạ lùng, từng sang Pháp chinh phục khán giả, và đã ra đi như một cành hoa mong manh…
NSND Kim Cương (giữa) trên sân khấu cải lương Năm Phỉ - Ảnh: tư liệu gia đình
Bỏ nhà theo gánh hát
Bà Năm Phỉ sinh ra trong một gia đình gia giáo tại Mỹ Tho. Cha bà rất ghét “xướng ca vô loài”, chỉ có mẹ là thích văn nghệ nhưng phải phục tùng chồng một phép. Ông Lê Công, cha của Năm Phỉ, là một kỹ sư cầu cống, có 11 người con đặt nối theo tên ông thành Công Thành Danh Toại Phỉ Chí Nam Nhi Bia Truyền Tạc Để. Ngày thường ông hay dạy con bằng câu ca dao: “Trồng trầu để lộn dây tiêu/Con theo hát bội mẹ liều con hư”. Cho nên, ông nghiêm khắc như quân đội, sắm cả roi mây để dạy con. Vậy mà rốt cuộc Năm Phỉ cũng trốn nhà đi khi mới 10 tuổi, vì có mẹ giúp sức khi nhìn ra tư chất của con mình.
Năm Phỉ theo gánh Nam Đồng Ban nổi tiếng của ông Hai Cu, rồi vài năm sau khi tuổi mới cập kê đã kết duyên với kép Hai Giỏi, là một tài năng lúc bấy giờ. Nhưng Hai Giỏi chết sớm, để lại Năm Phỉ bơ vơ, chẳng bao lâu gánh Nam Đồng Ban tan rã, Năm Phỉ đầu quân cho Tái Đồng Ban, cũng là một gánh lừng lẫy, có mặt những danh cầm và thầy tuồng nổi tiếng như Tư Chơi, Năm Châu, Năm Mạnh. Khi gánh này rã, bà theo một gánh khác nữa rồi mới về gánh Phước Cương.
Ở Phước Cương, bà như diều gặp gió bởi sự tài hoa của ông Nguyễn Ngọc Cương. Ông đã chọn hàng loạt tuồng xã hội cho bà biểu diễn như vai Lý Ngọc Nương (vở Trà hoa nữ), Lan (Lan và Điệp), bên cạnh đó vẫn là ưu thế diễn tuồng xưa như vai Bàng Quý Phi (Xử án Bàng Quý Phi), Điêu Thuyền (Lã Bố hý Điêu Thuyền), Mộng Hoa (Mộng Hoa nương)...
Sự kiện lịch sử là vai Bàng Quý Phi của bà đã được ông Ngọc Cương đưa sang Pháp biểu diễn trong cuộc đấu xảo nghệ thuật của các nước thuộc địa năm 1931, được 4 huy chương và gần 200 lá thư ái mộ gửi tới, chưa kể 40 tờ báo viết bài ca ngợi. NSND Kim Cương nói: “Má Năm tôi hát tiếng Việt vậy mà khán giả Pháp vẫn hiểu cốt truyện rồi khóc, đó là do diễn xuất của bà hay quá, người ta cảm nhận được hết”. Khi về nước, vở này còn được diễn liên tục tại nhiều rạp, doanh thu cao ngất ngưởng.
Khi bà lấy ông Ngọc Cương thì gánh Phước Cương càng thêm sức mạnh. Nhưng chỉ vài năm, họ chia tay, tình chị chuyển sang duyên em, ông Ngọc Cương tái hôn với bà Bảy Nam, là em ruột Năm Phỉ. Bà ra đi thành lập gánh riêng mang tên mình: gánh Năm Phỉ. Khi ông Ngọc Cương mất, bà Năm Phỉ về lại với bà Bảy Nam chống đỡ cho gánh hát. Mấy chị em lập gánh Tam Phụng khai trương tại rạp lớn Nguyễn Văn Hảo, lại sa sút, rồi lại lập gánh mới là Ca vũ nhạc kịch Năm Phỉ, lưu diễn khắp nơi. Khi về hát ở Tân Định, Sài Gòn, bà Năm Phỉ 48 tuổi vẫn vào vai cô Lan 18 tuổi ngọt xớt, khán giả vỗ tay rần rần. Không ngờ đó là suất diễn cuối cùng của bà, vừa hát xong thì bà ngất xỉu rồi mất luôn, để lại một huyền thoại về cuộc đời đào hát mong manh…
Như hoa như khói
Tính cách của bà Năm Phỉ hoàn toàn trái ngược với bà Bảy Nam dù là hai chị em ruột. Bà Bảy Nam chuẩn mực, lo toan, chi li, cần kiệm bao nhiêu thì bà Năm Phỉ trái lại hào phóng, ngẫu hứng, xài sang, không hề nghĩ tới tương lai. Bà Bảy Nam đã viết hồi ký về người chị với tất cả lòng trìu mến nhưng cũng thật thà rằng: “Chị sống như thế, đến trần gian như kẻ dạo chơi rồi đi mà chẳng bận lòng. Có những lúc nhà hết tiền nhưng chị có thể đem cầm cố chiếc nhẫn hoặc sợi dây chuyền một cách dễ dàng để mua cho bằng được một lọ hoa đẹp mà chị vừa trông thấy. Rồi nhà chị mỗi ngày đều có tiệc tùng, bảy ngày trong tuần là bảy cái tiệc lớn nhỏ với bạn bè rần rần, đàn ca hát xướng, rượu tây chảy tràn…”. Thậm chí có những buổi bà Năm Phỉ mệt quá không hát nổi, Bảy Nam phải thay vai. Bà Bảy Nam luôn là người chạy đôn chạy đáo lo cho cả đoàn, để chị mình được thảnh thơi. Tuy nhiên, những lúc đoàn hát rơi vào cảnh cực kỳ khó khăn thì chính bà Năm Phỉ lại tỉnh táo nhất, bà hay nói “trời sinh voi sinh cỏ”, và rồi thư thả đi ngoại giao để có tiền hát lại.
NSND Kim Cương kể: “Má Năm tôi có nhiều nhà lắm nhưng không căn nào đích thực của bà. Khi lấy một người chồng hoặc người đàn ông nào đó yêu bà thì họ sắm ngay căn nhà mời bà vô ở. Bà xách va li tới. Lúc chán người đó thì chia tay, xách va li đi, chẳng hề nghĩ tới giấy tờ sở hữu cho riêng mình. Bà luôn có nhà ở, mà lại trắng tay. Cuối đời, bà từng nói với tôi: “Sau này con phải ráng có cái nhà cho mình, đừng để chết không có chỗ”. Giờ NSND Kim Cương đang thờ bà trong nhà của mình cùng với cả dòng họ tổ tiên vì bà Năm Phỉ không có con cái chi hết. Chỉ còn lại tấm ảnh duy nhất đen trắng rạng ngời xuân sắc mong manh...
|
Danh ca không biết chữ Điều đặc biệt nhất là bà Năm Phỉ không hề biết chữ, nhưng chỉ cần người đọc kịch bản cho bà nghe qua là bà thuộc liền, đọc từng đoạn, từng câu rồi nhẩm lại y chang. Có khi vừa tiếp khách vừa có người ngồi cạnh đọc tuồng mà bà cũng thuộc. |
Nguồn : Hoàng Kim - TNO
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
Người đi trước giúp người đi sau. Nhận và cho đã trở thành đạo lý được các nghệ sĩ thấm nhuần.
-
Thông tin từ Nhà hát Tuồng Việt Nam cho hay, đơn vị này đang tiến hành phục dựng vở tuồng lịch sử “Tiếng gọi non sông” của tác giả Kính Dân.
-
Đoàn kịch nói Kim Cương đã thành công rực rỡ và Kim Cương “trở thành người nghệ sĩ của nhân dân”. Nhưng bà đã dũng cảm rời xa ánh đèn sân khấu mà chọn công việc từ thiện, phục vụ người nghèo một cách thầm lặng.
-
Sau NSND Bảy Nam, dòng họ nghệ thuật này còn một nữ nghệ sĩ danh tiếng lẫy lừng nữa, chính là NSND Kim Cương. Lẫy lừng bởi Kim Cương đi tiên phong trong việc thành lập bộ môn kịch nói ở miền Nam, làm rạng rỡ cho sân khấu với hàng loạt vở diễn để đời.
-
NSND Bảy Nam đã để lại hàng loạt chân dung bà mẹ trên sàn diễn mà không ai thay thế nổi. Bà diễn như không. Những cảnh đời trên sân khấu cứ chân thật và giản dị nhưng làm người xem phải rúng động con tim.
-
NSND Bảy Nam là em ruột của nghệ sĩ Năm Phỉ, là mẹ của NSND Kim Cương. Bà không chỉ là diễn viên xuất sắc mà còn là một “bà bầu” máu lửa, nhưng hầu như suốt cả đời phải vất vả chống chèo lo cho cả gia đình.
-
Bà Ba Ngoạn sinh con trai là Nguyễn Ngọc Cương, sau này trở thành một trong những người tiên phong gầy dựng cải lương trong buổi đầu hình thành. Ông cũng là người đào tạo ra những ngôi sao Năm Phỉ, Bảy Nam, Ngọc Sương, Thanh Tùng...
-
Đã 10 năm NSND Bảy Nam qua đời (2004), để lại nỗi tiếc thương khó phai trong lòng NSND Kim Cương - con gái bà - và người hâm mộ. Để tưởng nhớ cây đại thụ của cải lương và kịch nói miền Nam, chúng tôi xin phác họa những ngày tháng quang vinh trong dòng họ nghệ thuật của bà.
-
Xây dựng nhà lưu niệm, thiết kế lăng mộ, đúc tượng đồng…, nhiều nghệ sĩ muốn lưu lại dấu tích của mình cho hậu thế
-
Một khi sự giả dối tồn tại trong cuộc sống gia đình, trong tình yêu lứa đôi thì hạnh phúc sẽ không thể trọn vẹn, bền vững. Và sai lầm trong nhất thời dễ dàng dẫn dắt những niềm vui và hạnh phúc của cuộc đời con người đến với những khổ đau, chia ly, mất mát… Đó là một thông điệp ý nghĩa về giá trị cuộc sống và hạnh phúc gia đình trong kịch mới Lạc giữa phố người (tác giả, đạo diễn: Bùi Quốc Bảo), vừa công diễn tại sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh.
-
HOÀNG DIỆP LẠC
Văn hóa xi nê
Có thể nói rằng cinema (điện ảnh hay còn gọi là chiếu bóng) là món ăn hấp dẫn cho nhãn căn và nhĩ căn của một thời. -
E.GRAS
(Chủ sự Tài chính An nam, Huế 1910)Vào một buổi tối ở vùng Gia Hội, cuối con đường hẹp đầy ổ gà, chỉ có ánh sáng lờ mờ của những cây đèn tim ở bọng của những túp nhà tranh An nam, và đây là một ngôi nhà lớn hơn, sau dãy hàng rào bông bụt và chè tàu dưới rặng tre sẫm bóng.
-
TÔ NHUẬN VỸ
Đêm xem phim Hà Nội mùa đông năm 46 vừa rồi là lần thứ 3 tôi xem phim này. Tôi không còn nhớ cảm xúc của tôi 2 lần xem trước. Nhưng lần này, không chỉ một lần nước mắt tôi trào ra. Tôi cầm máy gọi Đặng Nhật Minh: “Cảm ơn anh vô cùng. Vô cùng!”
-
SÂM THƯƠNG
Bối cảnh lịch sử Việt Nam thời Điện ảnh du nhập
Sau rất nhiều những cuộc tranh cãi kéo dài, cuối cùng tất cả những người hoạt động điện ảnh khắp nơi trên thế giới đã nhất trí coi ngày 28/12/1895 mà anh em Auguste và Louis Lumière chiếu phim trong nhà hầm của Quán cà phê số 14 đại lộ Capucines, Paris là NGÀY KHAI SINH của điện ảnh. -
VŨ NGỌC LIỄN
Vụ án này khởi đầu từ vở tuồng Quần tiên hiến thọ của hai tác giả: Minh Mạng và Nguyễn Bá Nghi (1). Người phê bình tác phẩm là Vương Hữu Quang.
-
LGT: Ngày 19/5 vừa qua, nghệ sĩ Ngọc Bình đã vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND). Cùng với Nghệ sĩ Bạch Hạc, anh là một trong hai NSND đầu tiên của nghệ thuật biểu diễn tại Huế. Trong sự nghiệp hơn 40 năm qua, nghệ sĩ Ngọc Bình đã đóng trên 70 vai diễn cả kịch và điện ảnh, đồng thời là đạo diễn dàn dựng trên 100 vở bao gồm kịch và ca múa nhạc và giành được nhiều giải thưởng cao quý về nghệ thuật…
-
XUÂN HẢI
(Kịch 1 Màn 1 Cảnh) -
Vừa qua, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã tổ chức giám sát tình hình hoạt động và thi hành chính sách pháp luật về nghệ thuật biểu diễn (NTBD) tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Thừa Thiên Huế và Gia Lai; tổ chức lấy ý kiến giới chuyên môn và các nhà quản lý. Ủy ban cũng đã làm việc với lãnh đạo các Bộ: Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL), Nội vụ, Tài chính về tình hình hoạt động và thi hành chính sách pháp luật về NTBD. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với GS Nguyễn Minh Thuyết, đại biểu Quốc hội, Phó Chủ tịch Ủy ban sau khi ông tham gia đoàn giám sát nói trên.
-
MINH HẰNGTừ trước đến nay vấn đề không ngừng nâng cao chất lượng nghệ thuật là một yêu cầu hàng đầu, thường xuyên và nghiêm túc đối với anh chị em văn nghệ sĩ. Thông qua chất lượng nghệ thuật chúng ta có thể đánh giá sự trưởng thành của mỗi đơn vị nghệ thuật trên các mặt chính trị, tư tưởng và khả năng chuyên môn của một tập thể nghệ sĩ.
-
NGUYỄN KHẮC THẠCHTrong buổi tọa đàm giữa các nghệ sĩ Điện ảnh Việt Nam với văn nghệ sĩ trí thức Huế vừa rồi, nhà văn Nguyễn Khắc Phê đã chuẩn bị sẵn một tham luận có tiêu đề rất "gây sự" là Khoảng cách giữa điện ảnh Việt Nam với khán giả nhưng điều đó lại được "giải tỏa" ngay khi anh nhấn mạnh - trừ cuộc liên hoan lần này.
.png)
.png)
