NGÔ VĂN ĐỐI
Hồi ký
Cách mạng Tháng tám thành công, nhưng bọn phản động trong nước còn lắm mưu toan, bọn xâm lược bên ngoài vẫn dòm ngó lăm le, quần chúng đòi hỏi cần được trang bị để bảo vệ chính quyền còn non trẻ của mình. Đặc biệt mặt trận Huế xa trung ương, việc tự trang bị cho mình trở nên cấp thiết. Chính do yêu cầu khẩn cấp ấy xí nghiệp quân giới Huế ra đời.
Tác phẩm "Hương Giang" - khắc gỗ của Võ Văn Hậu
Những người công nhân quân giới đầu tiên của địa phương chúng ta là những công nhân cách mạng từ Nhà máy vôi Long Thọ, Nhà máy điện, Nhà máy Hỏa xa, Nhà máy Nước, theo yêu cầu của Đảng đã tập hợp nhau lại, vốn liếng đầu tiên của quân giới địa phương là mấy cái kìm, mấy cây búa của cá nhân từng người góp lại, làm chung.
Bò Ghe là nơi khai sinh Ngành quân giới Huế. Tại đây bễ lò rèn được dựng lên. Những sản phẩm đầu tiên được xuất xưởng là những cây mã tấu, mác lào, dao găm. Lúc này anh em đã làm lựu đạn, không phải lựu đạn bằng gang mà bằng đất. Lấy quả lựu đạn thật làm mẫu, đúc khuôn. Khuôn dập ra những quả lựu đạn giống như thật, bằng đất. Không tính đến hiệu quả, sức nổ, hiệu quả chính của nó là đeo vào dây lưng bóng dáng vũ khí tự tạo nên uy thế ban đầu.
Khi Xí nghiệp quân giới đã chuyển lên Ngọc Lân - Phú Lâm vẫn tiếp tục sản xuất vũ khí thô sơ, không có súng thì làm súng gỗ. Hình dáng giống y như hệt khẩu súng, song súng có hai cánh mạnh như nỏ, cùng bắn bằng mũi tên như nỏ, có đường ngắm đàng hoàng. Ưu thế của loại súng này là không gây tiếng nổ, giữ bí mật được nơi mai phục, mà vẫn sát thương lớn, nhất là khi có mũi tên tẩm thuốc độc. Kẻ thù từng nhiều phen ớn tận gáy loại nỏ cải tiến này.
Công việc chính của xí nghiệp trong giai đoạn manh nha tập trung vào sửa chữa súng: súng cũ của Pháp, trang bị cho xã hội phong kiến Nhà Nguyễn, súng của Nhật bàn giao cho đồng minh tất cả bây giờ trở về tay Cách mạng, cây thì cũ cà tịch cà tang, cây thì hỏng hóc. Các chiến sĩ mới rời tay cày, tay bút cầm súng đang rất ngỡ ngàng, hỏng hóc một chút đã lúng túng phải nhờ bàn tay quân giới.
Hai ông Tôn Thất Nhẫn, Tôn Thất Đản vốn là thợ sửa chữa súng lục, súng máy của Pháp đã trở thành những cố vấn tích cực cho quân giới địa phương bấy giờ. Anh em công nhân vốn là những tay thợ khéo, lại thêm nhiệt tình cách mạng cao, nên học nghề rất nhanh, chẳng mấy chốc đã trở thành công nhân quân giới thực thụ.
Bốn cơ sở công nghiệp tại Huế rất có cảm tình với đơn vị quân giới Cách mạng. Quân giới cần phải trang bị lại máy móc nào, các nhà máy đều bằng cách này, cách khác gởi lên cho đầy đủ. Xí nghiệp quân giới Huế trưởng thành rất nhanh.
Thời gian xí nghiệp quân giới đóng tại Ngọc Lân, An Đô, đã bắt đầu sản xuất lựu đạn thật; Quần chúng phá kho thuốc của Pháp tại Tàng Thơ gánh lên chiến khu. Cần gang, quần chúng lượm lưỡi cày, soong gang hỏng... khuân vác từng bao đóng góp cho Cách mạng. Người dân Phường Đúc trở thành công nhân đúc vỏ lựu đạn; Xí nghiệp tự dập được kíp đồng, quấn dây cháy chậm làm ngòi cho lựu đạn. Để đảm bảo hiệu quả, chiến trận chất lượng vũ khí phải tốt. Lựu đạn làm xong đều được cho nổ thử, vì công việc làm hầu hết thủ công, nên loại lựu đạn đầu tiên kém phẩm chất. Có quả do quấn dây cháy chậm không chặt, lửa từ nụ xòe phun thẳng xuống kíp, chưa kịp ném, lựu đạn đã nổ ngay trên tay. Có quả do thuốc nấu từ thủy ngân, công thức chưa được hoàn chỉnh, khi ném lựu đạn xịt ngòi.
Từ những thất bại ban đầu ấy, do ý thức làm chủ của tập đoàn công nhân Xí nghiệp quân giới tốt, anh em đã luôn luôn rút kinh nghiệm để vũ khí ngày càng hoàn hảo. Dây cháy chậm cắt dài 4cm, bảo đảm cho thời gian đúng 6 giây từ tay người chiến sĩ quăng tới trước mặt kẻ thù. Cách thử nghiệm cũng thận trọng hơn. Anh em đào hai hầm cá nhân cạnh nhau. Một hầm đặt lựu đạn, một hầm người thử ngồi, cầm dây rút chốt, đồng thời bấm đồng hồ đo thời gian. Cách này bảo đảm theo dõi hiệu quả vũ khí chặt chẽ và đồng thời rất an toàn trong khi thử nghiệm.
Những mẻ lựu đạn đầu tiên của Xí nghiệp quân giới đã ra đời như thế. Từ đó, song song với cục diện chiến trường, ngành quân giới Huế cũng trưởng thành từng ngày.
Vừa đáp ứng đòi hỏi trước mắt của cách mạng, vừa tính chuyện lâu dài về sau, Xí nghiệp Phú Lâm vẫn đóng tại khu căn cứ An Đô, Xí nghiệp Ngọc Lân chuyển xuống đồng bằng, đóng bên Sông Bồ thuộc địa phận huyện Quảng Điền. Hai trung đoàn 101 và 95 đòi hỏi trang bị vũ khí ngày càng nhiều vì bọn xâm lược Pháp đã quay lại gây hấn ở Nam bộ và rục rịch kéo ra Miền Trung, xí nghiệp quân giới cũng phát động phong trào thi đua yêu nước làm việc ngày đêm cung cấp thêm khí giới cho quân đội.
Rồi toàn quốc kháng chiến.
Chiến cuộc bùng nổ khắp nơi.
Rồi năm 1946 mặt trận Huế bị vỡ. Thực dân Pháp dùng quân càn quét hòng phá vỡ phong trào cách mạng ở Trị Thiên. Cả hai Xí nghiệp quân giới ở An Đô và Quảng Điền đều phải cấp tốc vận chuyển lên Khe Trò, Khe Trái tạm lánh những lúc gian nan.
Cũng có thể nói đây là giai đoạn cách mạng ở Trị Thiên khó khăn cực kỳ. Trước hoàn cảnh Xí nghiệp quân giới cũng ở trong tình trạng đó. Trước hoàn cảnh phức tạp trước mắt chính quyền cách mạng quyết định những người công nhân giỏi công tác chính trị, trở về địa phương làm công tác vận động quần chúng, một số chuyển ra Nghệ An chuẩn bị cho kế hoạch phát triển của ngành Quân giới sau này.
Toàn bộ máy móc chuyển lên được chôn cất giấu kỹ. Đúng như dự định, chỉ 1 năm sau, năm 1947 cục diện cuộc kháng chiến trường kỳ đã bước sang giai đoạn tấn công mới, đ/c Nguyễn Chí Thanh, phân khu trưởng phân khu Trị Thiên quyết định tổ chức lại Xí nghiệp quân giới. Những công nhân đi phong trào được gọi về, đồng chí Phan Lục lại được Đảng phân công lo toan Xí nghiệp Quân giới mới lấy tên là Phạm Hồng Thái.
Lán trại được dựng lên. Dần dần các phân xưởng đúc nguội, phân xưởng làm mìn, đạn ra đời. Xí nghiệp Quân giới Phạm Hồng Thái vẫn đứng chân ở Khe Trái.
Phía dưới đồng bằng địch phong tỏa rộng, chúng tiếp tục mở các mũi tiến quân lên miền núi, thọc sâu vào hậu phương của chúng ta. Cách mạng đang còn gian truân, Xí nghiệp Quân giới cũng cùng trong bước đường chông gai. Có thời kỳ suốt 6 tháng trời phải đào củ rừng trộn cơm. Khi có miếng cơm lại bị gạo mốc, thối. Nấu được nồi cơm, phải xới ra cho bay hết mùi mới nuốt được. Thiếu gạo rồi thiếu muối, ăn lạt chân tay mệt mỏi, rã rời. Khi có hạt cơm, hạt bắp, người nào người nấy bưng chén cơm ra đứng bên cây bưng, ngắt lá bưng thay cho thức ăn. Có công nhân vợ con không chịu được sự o ép của địch, đã theo chồng lên rừng. Đó cũng là một gánh nặng của Xí nghiệp; Nhưng anh em vẫn đùm bọc nhau, chia sẻ từng miếng ăn khi đói.
Vậy đó. Nhưng ý chí của những người công nhân trong đội ngũ Cách mạng không hề nao núng. Thiếu thuốc mồi thì đốt xoan lấy than, tán nhỏ, tìm vào rừng sâu kiếm phân dơi làm thuốc. Địch thả thủy lôi ở cửa sông, bờ biển, anh em công nhân chia nhau kiếm tìm, phá thủy lôi, gánh hàng chục gánh thuốc lên chiến khu làm mồi. Những quả bom địch ném xuống bị lép, anh em tháo đầu nổ, cắt bom lấy thuốc, cũng có lần không may, do thiếu kinh nghiệm đã làm bom nổ, cả 4 người tháo bom đều bị hy sinh.
Song anh em công nhân không hề nản lòng, thiếu gang làm vỏ mìn, vỏ lựu đạn, anh em công nhân nghĩ ngay tới đường ống dẫn nước từ Vạn Niên về thành phố Huế, thế là từng tốp công nhân về vận động quần chúng, đêm đêm đào đất lần theo đường dẫn nước, phá ống, đập vỡ thành từng mảng chuyển lên chiến khu.
Sáng tạo cũng từ khó khăn mà ra. Những quả pháo lép của địch được thu lượm về hết, tháo hạt nổ của nó, thay vào đó kíp mìn. Sản xuất loại mìn này không vất vả. Nhưng hiệu suất lại cao; chỉ cần lòng dũng cảm. Nơi kíp mìn có khuy cài chốt, chốt mìn được nối vào một đầu dây. Đầu dây bên kia, cách xa quả mìn chừng hai chục mét, đặt vào tay người chiến sỹ. Anh giấu mình cho thật kín, đợi xe địch. Đúng lúc xe lăn bánh đến nơi chôn mìn, chỉ cần giật dây, bật chốt, kim hỏa đập xuống mìn nổ xe nhào. Sau này mìn đánh xe có được cải tiến thông minh hơn thay vào chốt mìn là chiếc bóng đèn mới đã được khui hết cách cách điện ra, dồn chặt vào trong đó thuốc mìn loại mạnh. Khi cần cho mìn nổ, chỉ cần chập pin nơi đầu dây kia. Dây tóc đầu này bật sáng, lửa ở đó lập tức đốt cháy khối thuốc tạo nên tiếng nổ rung trời lật xe, phá đường.
Kỳ công nhất là các loại mìn xí nghiệp Quân giới Phạm Hồng Thái sản xuất dùng riêng cho các chiến sĩ biệt động đánh những trận thọc sâu vào ngay chính sào huyệt địch. Đó là những quả mìn đặt trong hộp sữa, trong bình mực, trong cả những chiếc bút máy nhỏ chỉ vừa bằng ngón tay. Các công trình này đòi hỏi kỹ thuật hẹn đúng từng giờ, từng phút trong quả mìn phải chính xác. Các công trình này đòi hỏi kỹ thuật ngụy trang rất cao. Có như vậy đón thời cơ, đón những tình huống đã được tính toán chi li của các chiến sĩ biệt động nội thành. Những cuộc ám sát những tên ác ôn đầu sỏ, như thế tạo nên sự hoang mang như một thứ bệnh dịch trong ý chí quân thù, pha loãng lòng tin đốt thui tinh thần và chân lý của chúng.
Kẻ thù cũng đã phát hiện ra sự có mặt của quân giới Phạm Hồng Thái ở chiến trường, chúng dùng máy bay trinh sát rà tìm Xí nghiệp khắp trên rừng xanh. Thời gian này, số công nhân chưa đông, việc làm lán trại, vận chuyển, máy móc, tiếp vận nguyên vật liệu cho Xí nghiệp phải dùng tới lực lượng dân công. Địch đã gài một tên gián điệp theo đạo Thiên Chúa giáo vào đội dân công đi xây dựng cho quân giới ấy. Tên này, theo lệnh chủ đã bí mật, trong khi lợp nhà đặt một chiếc gương soi lên đỉnh nóc làm tín hiệu. Chiếc "Bà già'' trinh thám chấm đúng tọa độ từ chiếc gương phản chiếu, gọi khu trục lên thả bom, Xí nghiệp bị một phen hoảng hồn. May mà lực lượng bảo vệ nhà máy đã phát hiện ra thủ phạm.
Cũng có lần xưởng làm đạn ca nông bị máy bay dẫn đường từ bờ sông Bồ vào, chúng định chụp một vố to; nhưng ban lãnh đạo Xí nghiệp đã kịp thời di chuyển chỗ ở, nên khi chúng tấn công thì đã tốn sức nhảy vào chỗ không người.
Người công nhân quân giới nếm đủ thứ ác liệt, kẻ thù săn tìm từng ngày. Đói cơm lạt muối cũng rụng tóc, sốt rét cũng rụng tóc. Thuốc bom đạn không thật sự sản xuất trong một xí nghiệp có điều kiện kỹ thuật tốt nên sự sống còn cũng phải chấp nhận những hoàn cảnh cá biệt phải thiệt thòi. Song ý chí tự do, lòng yêu nước đã giúp họ vượt qua tất cả, miễn là chiến thắng. Những tin thắng trận suốt từ Việt Bắc tới Đồng Tháp Mười dội về và ngay cả địa phương Hói Mít, Thanh Hương, Kiến Giang dội về càng nức lòng.
Một sáng kiến mới rất được hoan nghênh của quân giới Phạm Hồng Thái là Xí nghiệp đã thành lập các tổ quân giới lưu động về công tác trực tiếp tại các trung đoàn của sư 325. Hỏng súng chữa súng, mìn ẩm sửa mìn, kà lê, kìm búa cùng chiến trường ra trận. Trước những trục trặc phải mang vác lên tận rừng sâu vừa tốn sức, vừa mất thời gian. Nay cần kịp thời cho cả từng trận đánh, cho cả từng cá nhân. Mặt khác, Xí nghiệp còn tách riêng cả một phân xưởng hoàn chỉnh chuyên lo cho đội ngũ dân quân du kích, không những thế còn rèn cả rìu rựa cho đồng bào Miền núi để xây dựng hậu phương ngay tại rừng xanh.
Phía Bắc chiến thắng Tây Bắc rồi Biên giới nối với hậu phương lớn được mở ra. Xí nghiệp Phạm Hồng Thái đổi tên thành Xí nghiệp quân giới Văn Thăng. Văn Thăng Là người chiến sĩ quân giới trong đợt vận chuyển máy móc lên rừng gặp địch chặn đường anh đã cùng đồng đội chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ tài sản của Cách mạng. Tinh thần, ý chí, nghị lực của anh đã trở thành quyết tâm của xí nghiệp. Xí nghiệp quân giới Văn Thăng có tên từ đó suốt cho tới cuộc kháng chiến chín năm thắng lợi hoàn toàn.
Đến năm 1950, số công nhân quân giới Văn Thăng có lúc đã lên tới 120 người. Tổ chức trong Nhà máy đã đi vào quy củ. Xưởng nguội riêng, xưởng đúc riêng; đặc biệt xưởng chế tạo vũ khí nghiêm chỉnh nhất. Mỗi công nhân làm trong một gian phòng có cấu trúc kín đáo, an toàn. Sau bàn làm việc có hầm, nước, bàn làm việc có hầm lỡ khi xẩy ra tai nạn vũ khí, lập tức đẩy chúng xuống hầm đất trước mặt, tính mạng người công nhân được giữ gìn như một của quý của Cách mạng như thế.
Đạn ca nông từ đây mà ra.
Mìn, lựu đạn từ đây kĩu kịt tới các mặt trận.
Xí nghiệp sản xuất được cả ĐKZ, SKZ cho chiến trường áp đảo được hỏa lực địch.
Đến như khẩu Bô Pho của chúng lại quất đạn vào chính chúng thì thật là điều bất ngờ. Bộ đội nhận thấy đã đến thời kỳ ta phải có hỏa lực mạnh, các anh đã chặn đoàn tàu chở vũ khí của địch trên đoạn đường phía Bắc sông Mỹ Chánh để chiếm cho bằng được khẩu Bô Pho. Bô Pho gắn rất chắc trên nóc tàu. Thời gian không cho phép bộ đội chỉ lấy được về cho quân giới một chiếc nòng. Bác Xướng được trao cho nhiệm vụ phục chế lại nó, cũng vẫn chiếc lò rèn hàng ngày, đe, búa thủ công, tổ bác Xướng đã tạo cho nó có một bộ đe mới.
Trận khẩu Bô Pho lập chiến công đầu tiên là trận đánh đồn Phổ Lại. Địch xây lô cốt cao để dùng tầm cao khống chế ngay vùng đai xung quanh nó. Bô Pho đã bò tới. Không có máy ngắm một bộ phận đã đi về phía bên kia lô cốt đốt lửa cho Bô Pho, không có máy ngắm phải ngắm qua nòng rà tìm mục tiêu. Đêm ấy chỉ bằng một phát đạn bắn rất chính xác chặt gãy lô cốt Phổ Lại. Từ đó cả vùng Thừa Thiên chúng không dám xây lô cốt cao nữa, phải hạ xuống thấp tè trên mặt đất, chấm dứt hẳn thời chiếm ưu thế trên cao của chúng, Bô Pho đã tung hoành một thời gan góc cùng chiến sĩ 325.
Xí nghiệp Văn Thăng đã có vị trí xứng đáng của mình như thế trong kháng chiến chín năm.
Người chiến sĩ quân giới trẻ nhất của Văn Thăng ngày ấy đến bây giờ cũng đã trên 50 tuổi song họ vẫn trẻ trung trong tiềm thức thủa đã sống đầy dũng cảm và khát vọng như vậy.
Mỗi lần có dịp gặp lại nhau nhắc hai chữ Văn Thăng, lại sống dậy niềm tin và niềm tự hào. Cả ba trung đoàn của sư đoàn 325, Trung đoàn 101, Trung đoàn 18, Trung đoàn 95, nhắc đến Văn Thăng, như nhắc đến người anh em sinh đôi của mình đã từng chia ngọt xẻ bùi, đứng vững và trưởng thành trên dải đất hẹp Miền Trung gan góc và đầy tình người này.
N.V.D
(TCSH63/05-1994)
Tải mã QRCode
DƯƠNG PHƯỚC THU
LTS: Trên số báo 5965 ra ngày 07/02/2014, báo Thừa Thiên Huế có bài “Vài điều trong các bài viết về Cố Đại tướng Nguyễn Chí Thanh”, của tác giả Phạm Xuân Phụng, trong đó có nhắc nhiều đến các bài viết về Đại tướng đã đăng trên Sông Hương số đặc biệt tháng 12/2013 (số ĐB thứ 11), và cho rằng có nhiều sai sót trong các bài viết đó.
NGUYỄN THỊ PHƯỚC LIÊN
(Thương nhớ Cẩm Nhung của Hương, Lại, Nguyệt, Liên)
BÙI KIM CHI
Trời cuối thu. Rất đẹp. Lá phượng vàng bay đầy đường. Tôi đang trong tâm trạng náo nức của một thoáng hương xưa với con đường Bộ Học (nay là Hàn Thuyên) của một thời mà thời gian này thuở ấy tôi đã cắp sách đến trường. Thời con gái của tôi thênh thang trở về với “cặp sách, nón lá, tóc xõa ngang vai, đạp xe đạp…”. Mắt rưng rưng… để rồi…
LÊ MINH
Nguyên Tư lệnh chiến dịch Bí thư Thành ủy Huế (*)
… Chỉ còn hai ngày nữa là chiến dịch mở; tôi xin bàn giao lại cho Quân khu chức vụ "chính ủy Ban chuẩn bị chiến trường" để quay về lo việc của Thành ủy mà lúc đó tôi vẫn là Bí thư.
NGUYỄN KHOA BỘI LAN
Cách đây mấy chục năm ở thôn Gia Lạc (hiện nay là thôn Tây Thượng) xã Phú Thượng có hai nhà thơ khá quen thuộc của bà con yêu thơ xứ Huế. Đó là bác Thúc Giạ (Ưng Bình) chủ soái của Hương Bình thi xã và cha tôi, Thảo Am (Nguyễn Khoa Vi) phó soái.
(SHO). Nhân dân Việt Nam khắc sâu và nhớ mãi cuộc chiến đấu can trường bảo vệ biên giới tổ quốc thân yêu tháng 2/1979. Điều đó đã thêm vào trang sử hào hùng về tinh thần bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ thiêng liêng của dân tộc.
NGUYỄN CƯƠNG
Có nhiều yếu tố để Cố đô Huế là một trung tâm văn hóa du lịch, trong đó có những con đường rợp bóng cây xanh làm cho Huế thơ mộng hơn, như đường Lê Lợi chạy dọc bên bờ sông Hương, đường 23/8 đi qua trước Đại Nội, rồi những con đường với những hàng cây phượng vỹ, xà cừ, bằng lăng, me xanh... điểm tô cho Huế.
HOÀNG HƯƠNG TRANG
Cách nay hơn một thế kỷ, người Huế, kể cả lớp lao động, nông dân, buôn bán cho đến các cậu mợ, các thầy các cô, các ông già bà lão, kể cả giới quý tộc, đều ghiền một lại thuốc lá gọi là thuốc Cẩm Lệ.
PHẠM HỮU THU
Với tư cách là Bí thư Tỉnh ủy lâm thời và Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh) của tỉnh Thừa Thiên - Huế, đầu năm 1942, sau khi vượt ngục trở về, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã có quãng thời gian gắn bó với vùng đầm Cầu Hai, nơi có cồn Rau Câu, được Tỉnh ủy lâm thời chọn làm địa điểm huấn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Để đảm bảo bí mật và an toàn, Tỉnh ủy đã chọn một số cơ sở là cư dân thủy diện đảm trách việc bảo vệ và đưa đón cán bộ.
Số cơ sở này chủ yếu là dân vạn đò của làng chài Nghi Xuân.
TRẦN NGUYÊN
Thăm Khu lưu niệm Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, như được trở về mái nhà thân thương nơi làng quê yêu dấu. Những ngôi nhà bình dị nối nhau với liếp cửa mở rộng đón ánh nắng rọi vào góc sâu nhất.
PHẠM HỮU THU
Nhân kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22 - 12
“Có những sự thật quá lớn lao của một thời, đến nỗi hậu thế nhìn qua lớp sương mù của thời gian, không thể nào tin nổi” (Nhà văn Phùng Quán).
TRẦN THỊ KIÊN TRINH
Mùa hè năm nay tôi có dịp trở lại Sài Gòn. Thành phố với bao đổi thay nhưng tôi chưa kịp nhận thấy hết bởi thời gian tôi lưu lại Sài Gòn quá ngắn ngủi.
HOÀNG HƯƠNG TRANG
Cũng lạ cho cái xứ Huế của tôi, cái chi cũng khác hơn thiên hạ. Nắng thì nắng cháy da phỏng trán, mưa thì mưa thúi đất thúi đai, dầm dề không dứt. Vài ba năm lại một trận lụt, trận bão to đùng.
BÙI KIM CHI
“Tháng 7 nước nhảy lên bờ”. Mà lên bờ thiệt. Mưa. Mưa. Mưa… kéo dài lê thê. Lúc đầu nhỏ sau lớn dần. Nặng hạt. Xối xả. Cây cối trong vườn ngả nghiêng theo mưa và gió. Cây Lựu trước sân nhà tôi tơi tả. Trời tối dần. Mưa càng lúc càng to. Ào ào như thác đổ. Mưa suốt đêm. Sấm đất cuốn vào mưa. Ầm ầm. Ào ào. Âm thanh rộn rã…
Khi những giọt mưa ngâu tháng bảy bất ngờ trở về, làm xao động cả bầu trời mệt mỏi đang chìm lặng trong lòng sông Hương, Huế bỗng rùng mình chợt tỉnh cơn mê mùa hạ. Đó cũng là thời khắc mùa Vu lan đang về trên đất trời cố đô.
Hồi còn học ở Trường Đại học Sư phạm Huế, tôi có hai người bạn, hợp thành một nhóm, thường uống rượu với nhau khi vui cũng như khi buồn.
LTS: Tác giả của câu chuyện dưới đây, sinh ra và lớn lên ở làng quê Triều Sơn Nam, xã Hương Vinh, Hương Trà, Thừa Thiên Huế. Anh sinh ra trong sự oan nghiệt khủng khiếp của cuộc sống khi buổi sáng mẹ anh quằn quại nghe tin đau xé mất chồng, buổi chiều mẹ đón nhận tiếng khóc chào đời của anh.
NGUYỄN LỆ BA
Gia phả họ Nguyễn Quang ghi chép, tổ tiên chúng tôi là những người đã ra đi từ đất Huế. Thuở dong buồm về phương Nam đi tìm đất mới, những lưu dân đầu tiên đến dựng làng lập ấp trên vùng sông nước quê tôi chỉ vỏn vẹn vài dòng họ với đôi ba chục con người.
BÙI KIM CHI
Đã có một lần tôi được trở về thăm Huế vào một mùa trăng. Cảnh vật thiên nhiên trời ban riêng cho Huế làm Huế duyên dáng và đẹp lạ lùng vào những đêm trăng. Trăng Huế vì thế mà có nét đẹp rất riêng, là lạ, duyên dáng, lộng lẫy và quyến rũ trong phong cảnh vừa thơ, vừa duyên và lãng mạn của trời đất Huế về đêm.
NHÂN KỶ NIỆM 50 NĂM BỒ TÁT THÍCH QUẢNG ĐỨC VỊ PHÁP THIÊU THÂN
NGUYỄN BỘI NHIÊN