Từ ám ảnh cái chết đến khát vọng bất tử

09:15 12/10/2026

NGUYỄN BÁCH SA
  (Đọc trường ca của Văn Công Hùng)

Trong lịch sử văn học nhân loại, câu hỏi về sự bất tử luôn là một ám ảnh thường trực. Từ sử thi Gilgamesh cổ đại cho đến thơ ca hiện đại, con người không ngừng truy vấn: làm thế nào để vượt qua giới hạn tuyệt đối của kiếp người?

Ảnh tư liệu (Có sử dụng AI)

Ở Việt Nam sau năm 1975, thể loại trường ca trở thành hình thức đặc biệt để các nhà thơ đương đại trả lời câu hỏi này, gắn với lịch sử chiến tranh, ký ức cộng đồng và ý thức về Tổ quốc. Văn Công Hùng là một trong những nhà thơ đã chạm đến chiều sâu triết luận ấy.

Sinh ra ở Thừa Thiên Huế nhưng gắn bó lâu dài với Tây Nguyên, Văn Công Hùng mang trong mình hai dòng chảy văn hóa: chiều sâu trầm mặc của miền Trung và sự phóng khoáng, hoang sơ của đại ngàn. Ba trường ca tiêu biểu: Ngựa trắng bay về (2002), Lời vĩnh cửu (2005 - 2006) và Rừng vàng biển bạc (2013 - 2018), có thể xem như một chỉnh thể tư tưởng xuyên suốt hành trình tìm kiếm sự bất tử của con người trong không gian huyền thoại, ký ức và Tổ quốc.

1. Ngựa trắng bay về

Tây Nguyên trong trường ca Ngựa trắng bay về được Văn Công Hùng tái hiện như một không gian thiêng liêng, con người, thiên nhiên và thần linh cùng hòa quyện. Lễ hội Pơ thi, chiêng, tượng nhà mồ, mặt nạ Brêm tạo nên một trường lực văn hóa bao bọc toàn bộ trường ca. Câu thơ mở ra không gian ấy với cấu trúc dồn nén, giàu nhịp điệu nghi lễ: “chiêng ba chiêng bảy mặt nạ brêm/ và lửa và mắt và môi huyền ảo”. Thủ pháp liệt kê được dùng như một hình thức triệu gọi, mở ra một thế giới mà con người là một phần của cộng đồng, của ký ức tập thể và một trật tự vũ trụ linh thiêng.

Có thể thấy một điểm tương đồng trong việc khai thác chất liệu Tây Nguyên giữa Văn Công Hùng và Thu Bồn - tác giả Bài ca chim Chơ-rao. Điểm khác ở chỗ, trường ca Bài ca chim Chơ-rao thiên về tự sự chiến trận với giọng điệu hùng tráng, sử thi truyền thống: “Máy rú, xe từ từ lăn bánh/ Hai chiến sĩ điềm nhiên đến pháp trường/ Hùng, Rin nhìn trời mây cây cỏ/ Lần cuối cùng vĩnh biệt quê hương”. Cái chết được Thu Bồn kể theo lối sử thi: bi tráng, hướng ngoại, nhấn mạnh vào hành động hy sinh vì Tổ quốc. Trong khi đó, Văn Công Hùng chọn một cấu trúc linh hoạt hơn, hòa quyện yếu tố trữ tình với huyền thoại. Thu Bồn viết về cái chết như một chiến công: “Hai ngọn đuốc rùng rùng tiến lại/ Cái chết đâu làm ta phải yếu hèn”, Văn Công Hùng viết về cái chết như một sự hóa thân. Cả hai đều hướng tới sự bất tử, nhưng một bên là bất tử trong chiến công và ký ức lịch sử dân tộc, một bên là bất tử trong huyền thoại và vũ trụ thiêng Tây Nguyên.

Trong bối cảnh đại hạn, hành trình tìm nước của Rook và Sét khởi đầu từ một nhu cầu tưởng như sinh tồn thuần túy. Nhưng rất nhanh, nó được nâng lên thành biểu tượng: “Không thể để dân làng chết/ Rook và Sét lên đường tìm nước”. Nước vượt thoát khỏi yếu tố vật chất, trở thành biểu tượng của sự sống, của tình yêu, của nghĩa vụ thiêng liêng mà con người dành cho nhau. Hành trình này, đúng hơn là cuộc phiêu lưu, là sự dấn thân vì cộng đồng, không mang màu sắc cá nhân chủ nghĩa. Những câu thơ “Họ đi đi mãi/ đá mòn chân vẹt/ vẫn không khốc khô/ vẫn rừng rực nắng” khắc họa sức bền tinh thần của con người. Ở Những người đi tới biển, Thanh Thảo cũng khắc họa những hành trình đầy gian khổ. Nếu Thanh Thảo nhấn mạnh sự giằng xé nội tâm và nỗi đau cá nhân: “Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình/ (Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)/ Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?”, thì Văn Công Hùng lại thiên về sự bền bỉ mang tính chu kỳ, gần với thời gian vòng tròn của huyền thoại. Ở Thanh Thảo, cái chết là sự mất mát đau đớn được vượt qua bằng ý chí và lý tưởng; ở Văn Công Hùng, cái chết là sự chuyển hóa tự nhiên, hòa nhập vào vòng tuần hoàn bất tận của thiên nhiên và ký ức cộng đồng. Đỉnh điểm của sự chuyển hóa ấy là mô-típ hóa thân: Rook và Sét chết, hóa thành núi; nàng Ly kiệt sức, gục xuống giữa cao xanh; và hình tượng ngựa trắng xuất hiện như linh hồn siêu thoát: “Con ngựa trắng buộc mình vào mơn man cỏ biếc… ngựa bay vào cực lạc”; “Ơi con ngựa trắng tuổi thơ/ trong suốt bên bờ hư ảo/ ngựa gõ móng gọi thời gian”. Trong thế giới nghệ thuật ấy, cái chết là một bước chuyển hóa trung gian để con người hòa nhập vào thiên nhiên, vào ký ức cộng đồng và vào dòng chảy vĩnh hằng.

Có thể so sánh với Y Phương - nhà thơ dân tộc Tày, người cũng khai thác tín ngưỡng và tập tục dân tộc để kiến tạo một quan niệm bất tử gắn với làng bản trong trường ca Tiếng hát tháng Giêng. Sự bất tử trong thơ Y Phương thiên về sự tiếp nối của dòng giống và phong tục, gần gũi với đời sống cộng đồng hơn là một triết lý phổ quát. Văn Công Hùng có phần mở rộng hơn, hướng tới sự hòa nhập vào toàn bộ vũ trụ thiêng giữa con người với con người, con người với núi rừng, nước suối, với những âm thanh huyền thoại. Đây chính là sự khác biệt cốt lõi: Sự bất tử được đặt trên bình diện hòa nhập. Con người bất tử khi tan vào thiên nhiên, khi sự hy sinh của họ được cộng đồng ghi nhớ và tái hiện qua huyền thoại.

2. Lời vĩnh cửu

Trường ca Lời vĩnh cửu đánh dấu bước chuyển từ sử thi hướng ngoại sang chiều sâu của ký ức cá nhân - cộng đồng. Những nhân vật huyền thoại như Rook, Sét hay nàng Ly được thay bằng những con người bình dị, với những nỗi niềm thầm kín, những giọt nước mắt và sự nhớ thương bền bỉ. Câu thơ mở đầu không gian tâm tưởng ấy: “Có những lúc ta ngồi nhâm nhi nước mắt, nghe rưng rưng năm tháng chảy qua đời”. Nước mắt thể hiện sự chảy trôi âm thầm của ký ức, gợi nên một dòng thời gian được đo bằng cảm xúc hơn là ngày tháng. Văn Công Hùng kể lại chiến tranh qua những gì còn sót lại trong lòng người: “Em im lặng em trở thành giông bão, cứ ầm ào thổi suốt đời anh”. Sự im lặng ấy mạnh hơn mọi lời tuyên bố.

Một trong những thành công nổi bật của trường ca là cách xây dựng hình tượng người phụ nữ - những người ở lại, nhớ thương, tiếp nối. Không phải người anh hùng với những hành động phi thường, họ là những con người thầm lặng: “Em lặng lẽ yêu anh, lặng lẽ hy sinh, lặng lẽ những buổi chiều, lặng lẽ những ban mai, lặng lẽ những đêm dài...”. Điệp từ “lặng lẽ” tạo nên một nhịp điệu trầm buồn tựa một bản thánh ca về sự chịu đựng và tình yêu bền bỉ. Khi viết “Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình” (Những người đi tới biển), Thanh Thảo hẳn đã tìm kiếm sự bất tử trong khát vọng hướng tới tương lai, trong sự dấn thân và cái chết bi tráng. Văn Công Hùng thì khác, ông đặt niềm tin vào khả năng lưu giữ ký ức qua những điều bình dị và các mối quan hệ liên chủ thể. Ở đây, bất tử là kết quả của sự nhớ thương bền bỉ. Nước mắt - một thứ vừa mong manh, vừa trường tồn chính là thứ giúp con người vượt qua cái chết.

Ngoài ra, sự tiếp nối qua thế hệ cũng chính là một hình thức bất tử được Văn Công Hùng khắc họa trong trường ca này. Sự tiếp nối ấy tồn tại trong niềm tin tưởng và sự trao gửi: “Em thay chị đi cùng người ấy trên chênh vênh tiếng chiêng, trên chập trùng ngũ sắc thổ cẩm”1. Người chị đã hy sinh, đã kiệt sức trao lại cho người em sứ mệnh yêu thương và đồng hành. Sự thay thế ấy là sự sống tiếp một cách chủ động, có ý thức. Hình ảnh “Em ăn tiếp ống cơm chị nướng” - ăn để tiếp tục, để nhớ, để không đứt đoạn - vừa cụ thể, vừa mang tính biểu tượng sâu sắc.

Tư tưởng về sự bất tử đạt đến độ khái quát cao trong những câu thơ cuối của trường ca: “Mẹ già rồi chẳng thể theo sát đời con, mẹ vĩnh cửu trong mỗi chiều nhai trầu tựa cửa/…/ Chúng ta vĩnh cửu trong nhau. Không thù hận, không ti tiện nhỏ nhen”. Lời vĩnh cửu chuyển hóa khái niệm bất tử từ không gian siêu hình trở về với đời sống thường nhật. Lúc này, bất tử thoát khỏi khái niệm của một trạng thái siêu việt, hiển hiện như một trải nghiệm có thật, hiện diện trong từng ký ức, từng cử chỉ, từng mối quan hệ giữa con người với nhau. Vì thế, Văn Công Hùng đã mở rộng và làm sâu sắc quan niệm về sự bất tử: bất tử trong sự hòa nhập vào thiên nhiên và huyền thoại (Ngựa trắng bay về), bất tử trong tình yêu thương và ký ức của người khác. Và ở đây, ký ức là dạng đời sống thứ hai mà con người tiếp tục sống sau khi đã rời khỏi thế giới vật chất.

3. Rừng vàng biển bạc

Rừng vàng biển bạc mở rộng không gian ra biển đảo, vừa cụ thể, vừa mang ý nghĩa biểu tượng về chủ quyền, lịch sử và số phận dân tộc. “Hai mươi tuổi/ dừng trên mộ chí/ sức trai dài rộng” - sự đối lập giữa tuổi trẻ (hai mươi - khởi đầu, khát vọng) và cái chết (mộ chí) tạo nên một bi kịch đầy ám ảnh. Nhưng chính đối lập này lại làm nổi bật vẻ đẹp bi tráng: cái chết không làm tiêu tan sức sống của tuổi trẻ, nó khắc sâu nó vào tâm khảm cộng đồng.

Một sáng tạo hình tượng độc đáo khác là người đàn bà nhặt rác biển: “người đàn bà nhặt rác biển/ chị nhặt miếng ăn/ nhặt tương lai/ tất cả những gì nhặt được/ từ những xô dạt biển”. Động từ “nhặt” được lặp lại như một nhịp điệu ám ảnh không nguôi. Đó vừa là sự mưu sinh, vừa là một nghi lễ tái thiết đời sống. Từ những gì bị bỏ lại, bị vùi dập, con người kiên trì gom góp để dựng lại tương lai. Hình tượng này mở ra một góc nhìn: khả năng tái sinh từ đống đổ nát, tiếp tục sống và tạo ra ý nghĩa ngay cả khi đối diện với nỗi mất mát cũng chính là điều bất tử. Từ sự hòa nhập vào thiên nhiên (Ngựa trắng bay về), từ ký ức và tình yêu thương (Lời vĩnh cửu), đến Rừng vàng biển bạc, bất tử có thêm một chiều kích mới: tái sinh. Đây là một bước tiến trong tư duy khi nhà thơ nhìn thấy sự sống ngay trong cái chết.

Những địa danh như Gạc Ma và Hoàng Sa được nhắc đến như những biểu tượng cô đọng nhất của lịch sử và tinh thần dân tộc: “nơi ấy Gạc Ma đất nước mình có những vòng tròn người bất tử/ ưỡn ngực che cho Tổ quốc/ giơ mặt hứng đạn/ sau lưng là bờ tre ruộng lúa/ là những số phận người kiêu dũng mấy ngàn năm”. “Vòng tròn” - có lẽ là một đội hình chiến đấu - là biểu tượng của sự đoàn kết, cộng đồng đứng cạnh nhau trong giây phút sinh tử. Ở khoảnh khắc ấy, cá nhân dường như tan biến, nhường chỗ cho Tổ quốc lớn lao: “Hoàng Sa, doi cát vàng giữa biển/ tự ngàn đời là một ngã ba/ đong khát vọng, lòng tham và lẽ phải/ buộc con người đối diện chính mình”. Trong văn học đương đại, có nhiều cây bút viết về biển đảo như một không gian bất tử. Trong số đó, có không ít người thường thiên về khai thác mỹ cảm thiên nhiên hoặc nỗi cô đơn hiện sinh. Với Văn Công Hùng, biển vừa là cảnh quan thiên nhiên, vừa là không gian lịch sử, vừa là nơi cá nhân hòa nhập vào Tổ quốc một cách trực diện mà vẫn giàu chất thơ.

Ở bình diện sâu hơn, Rừng vàng biển bạc còn ghi nhận Tổ quốc như một không gian tinh thần, vượt lên mọi giới hạn vật lý: “tàu lại đi về hướng chân trời/ anh đang xa nghĩa là gần em đấy/ những chân trời không hề xa lạ/ cũng vẫn là Tổ quốc mình thôi”. Những câu thơ làm mờ ranh giới giữa gần và xa, giữa cá nhân và cộng đồng, giữa không gian riêng tư và không gian quốc gia dân tộc. Tổ quốc lúc này là một trạng thái tồn tại trong tâm thức. Dù ở bất cứ nơi đâu, chỉ cần còn mang trong mình ký ức, tình yêu và ý thức về cội nguồn, con người vẫn đang sống trong Tổ quốc, và Tổ quốc cũng đang sống trong họ. Từ cá nhân, từ ký ức, từ thiên nhiên, con người tiến tới sự hòa nhập hoàn toàn vào dân tộc. Có lẽ đây là cấp độ bất tử cao nhất. Trong Rừng vàng biển bạc, bất tử chính là dòng chảy liên tục được nuôi dưỡng bằng ký ức, sự hy sinh và ý thức về Tổ quốc.

4. Tư tưởng và thi pháp

Ba trường ca của Văn Công Hùng được kết nối bởi một hệ thống biểu tượng nhất quán. Ngựa trắng - biểu tượng quan trọng nhất - trải qua một hành trình chuyển hóa rõ rệt. Ở Ngựa trắng bay về, nó là linh hồn siêu thoát, bay về cõi vĩnh hằng mang màu sắc huyền thoại. Sang Lời vĩnh cửu, hình tượng này được nhắc đến như một ký ức: “đã bay về cổ tích” - một sự lùi xa, gợi cảm thức mất mát và hoài niệm. Đến Rừng vàng biển bạc, ngựa trắng gần như biến mất, nhưng tinh thần của nó được chuyển hóa vào hình tượng mang ý nghĩa lịch sử và dân tộc - “vòng tròn người bất tử”. Hành trình của ngựa trắng chính là hành trình của tư duy thơ Văn Công Hùng: từ siêu thoát (huyền thoại) đến hoài niệm (ký ức) và cuối cùng là hóa thân vào lịch sử và cộng đồng (Tổ quốc). Các biểu tượng khác như lửa, nước, chiêng cũng vận động tương tự: lửa từ lễ hội Pơ thi thiêng liêng thành lửa chiến tranh, ký ức, rồi thành lửa xà nu leo lét, lửa đau thương nơi biển đảo; nước suối - nguồn sống giữa đại hạn thành sông suối ký ức, rồi thành không gian của số phận dân tộc (nước biển, sóng, cát). Sự nhất quán và chuyển hóa này cho thấy một tư duy nghệ thuật có hệ thống.

Về thi pháp, Văn Công Hùng luôn để yếu tố trữ tình thấm sâu vào từng lớp ngôn từ, biến lối viết sử thi cổ điển với cấu trúc hoành tráng, tuyến tính thành thứ yếu. Giọng điệu thơ trở nên đa thanh: có lúc hùng tráng như nghi lễ Pơ thi vang vọng giữa núi rừng; có khi mềm mại, tha thiết như lời ru của mẹ già tựa cửa; có những đoạn trầm lắng, nghẹn ngào trước những ngôi mộ người lính trẻ,... Chính sự đan xen này tạo nên dạng thức sử thi của nội tâm, khiến cho cái lớn lao của lịch sử được soi chiếu qua cảm xúc cá nhân. Tuy vậy, cảm hứng trữ tình tràn trề có lúc lấn át mạch tự sự, làm một số đoạn trong trường ca bị kéo dài, thiếu độ cô đọng cần thiết cho một sử thi hiện đại.

Về mặt tư tưởng, Văn Công Hùng đã xây nên một quan niệm mới về sự bất tử. Nếu trong văn học truyền thống, sự bất tử thường gắn với thần linh và những thực thể siêu nhiên, thì trong trường ca của ông, bất tử được “thế tục hóa”, gần gũi, mang tính nhân văn sâu sắc. Có thể nhận diện bốn hình thức bất tử trong ba trường ca: hòa nhập vào thiên nhiên, tồn tại trong ký ức người khác, tái sinh từ đổ nát, và hòa nhập vào Tổ quốc. So với các tác giả trường ca đương đại - Thanh Thảo hướng về tương lai và khát vọng, Thu Bồn gắn với sử thi chiến trận Tây Nguyên, Nguyễn Quang Thiều đào sâu vào thế giới biểu tượng siêu hình, Y Phương trở về với làng bản và tín ngưỡng dân tộc - Văn Công Hùng nổi lên như một trường hợp đặc biệt. Ông là một trong số ít tác giả thành công trong việc tổng hợp cả ba chiều kích huyền thoại, ký ức và Tổ quốc vào một hệ thống biểu tượng xuyên suốt, tạo nên một giọng điệu linh hoạt có khả năng chuyển đổi giữa nhiều sắc thái: hoang sơ và hiện đại, riêng tư và cộng đồng, trữ tình và triết luận. Song, cũng cần thấy rằng hệ thống biểu tượng xuyên suốt ấy đôi khi vận hành theo quán tính, khiến người đọc có thể đoán trước sự xuất hiện của “ngựa trắng”, “nước mắt” hay lời khẳng định về sự vĩnh cửu.

*

Ba trường ca của Văn Công Hùng là những suy tư sâu sắc về cách con người tồn tại trước cái chết. Nhà thơ không phủ nhận cái chết, cũng không né tránh bi kịch. Ông chấp nhận nó như một phần tất yếu của đời sống. Nhưng trong chính sự chấp nhận ấy, ông đã mở ra những con đường để con người vượt qua sự hữu hạn của mình. Trong thế giới thơ Văn Công Hùng, con người trở nên bất tử khi họ sống vì người khác, được lưu giữ trong ký ức chung, được hòa mình vào Tổ quốc.

Khép lại tập sách, người đọc như còn nghe tiếng chiêng Tây Nguyên, bước chân Trường Sơn và sóng Biển Đông vang vọng, hòa quyện thành một bản giao hưởng lớn về sự trường tồn của con người và dân tộc.

N.B.S
(TCSH62SDB/09-2026)

--------------------------
1 Nguyên bản trong tập sách được Nxb. Hội Nhà văn ấn hành dùng chữ “chập trùng” (tr.685). Có lẽ là lỗi in ấn trong phát ngôn. Từ chập chùng hay trập trùng có lẽ chính xác hơn (NV).

_____________________

Tài liệu tham khảo:

1. Thu Bồn (1999), Bài ca chim Chơ-rao (Tuyển tập trường ca), Nxb. Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Văn Công Hùng (2025), Tuyển tập thơ & trường ca, Nxb. Hội Nhà văn, tr.643-706.
3. Y Phương (1986), Tiếng hát tháng Giêng, Sở Văn hóa Thông tin Cao Bằng.
4. Trần Đình Sử (2024), Dẫn luận thi pháp văn học, Nxb. Đại học Sư phạm.
5. Thanh Thảo (2004), Những người đi tới biển, Nxb. Quân đội nhân dân.
6. Nguyễn Quang Thiều (1992), Sự mất ngủ của lửa, Nxb. Hội Nhà văn.

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • NGÔ MINHLTS: Ngày 13-2-2007, Bộ Văn hoá Thông tin đã công bố quyết định của Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam về việc tặng giải thưởng Hồ Chí Minh và giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật. Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ được là 1 trong 47 nhà văn được giải thưởng nhà nước với chùm tác phẩm: Đề tặng một giấc mơ (tập thơ 1988), Trái tim sinh nở ( tập thơ - 1974), Bài thơ không năm tháng (tập thơ - 1983). Nhân dịp ngày Quốc tế phụ nữ 8-3, TCSH xin giới thiệu bài viết của nhà thơ Ngô Minh về nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ.

  • BÙI VIỆT THẮNGVịt trời lông tía bay về (*) là sự lựa chọn có thể nói rất khắt khe của chính nhà văn Hồng Nhu, rút từ cả chục tập và chưng cất ba mươi truyện ngắn tiêu biểu của gần trọn một đời văn. Con số 33 là ít những không là ít vì nhà văn ý thức được sâu sắc quy luật nghiệt ngã của nghệ thuật ngôn từ “quý hồ tinh bất quý hồ đa”. 33 truyện được chọn lọc trong tập sách này có thể gọi là “tinh tuyển truyện ngắn Hồng Nhu”.

  • PHẠM PHÚ PHONGPhạm Đương có thơ đăng báo từ khi còn là sinh viên khoá bốn, khoa Ngữ văn đại học Tổng hợp Huế. Đó là thời kỳ anh sinh hoạt trong câu lạc bộ văn học của thành đoàn Huế, dưới sự đỡ đầu của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm (lúc này vừa rời ghế Bí thư thành đoàn, sang làm Tổng biên tập Tạp chí Sông Hương vừa mới thành lập.)

  • HÀ KHÁNH LINHNgười lính chiến trở về bỏ lại một phần thân thể của mình trên trận mạc, tựa vào gốc nhãn hoang bên vỉa hè lầm lụi kiếm sống, thẳng ngay, chân thật, khiêm nhường.

  • PHẠM XUÂN NGUYÊNTrong Ngày Thơ Việt vừa qua, một tuyển tập thơ “nặng hàng trăm năm” đã được đặt trang trọng tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. Rất nhiều những bài thơ xứng đáng với danh xưng hay nhất thế kỷ XX đã “biện lý do” vắng mặt, và ngược lại. Đấy là một trong nhiều sự thật được đa phần dư luận kiểm chứng. Cũng là một góc nhìn khá rõ nét, Sông Hương xin giới thiệu ba bài viết của Phạm Xuân Nguyên, Nguyễn Hữu Qúy và Phước Giang về tuyển tập thơ “nặng ký” trên.

  • NGUYỄN HỮU QUÝCuộc thi bình chọn 100 bài thơ hay nhất Việt Nam thế kỷ XX do Trung tâm Văn hoá doanh nhân và Nhà xuất bản Giáo Dục phối hợp tổ chức đã kết thúc. Một ấn phẩm mang tên “100 bài thơ hay nhất Việt thế kỷ XX” đã được ra đời. Nhiều người tìm đọc, trong đó có các nhà thơ và không ít người đã tỏ ra thất vọng, nghi ngờ.

  • PHƯỚC GIANGTrung tâm Văn hóa doanh nhân và Nhà xuất bản Giáo dục vừa tuyển chọn và giới thiệu 100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX.Việc này thực hiện trong hai năm, theo ông Lê Lựu, Giám đốc Trung tâm Văn hóa doanh nhân thì kết quả thật mỹ mãn: hơn 10.000 phiếu bầu, kết quả cuối cùng “không ai bị bỏ sót” và “trong 100 bài đã được chọn chỉ chênh với các danh sách khác khoảng 5-7 bài”.

  • NHỤY NGUYÊN

    Truyện ngắn của Nguyên Quân trong Vòng tay tượng trắng (Nxb. Văn Học, 2006) khá mộc mạc ở cả đề tài và lối viết, nhưng cũng nhờ cái mộc mạc đó đã hút được nguồn nguồn mạch sống.

  • QUÁCH GIAOMùa Xuân Đinh Hợi đến với tôi thật lặng lẽ. Cây Thiết Mộc Lan nơi đầu ngõ năm nay ra hoa muộn song lại tàn trước Tết. Hoa trong sân nhà chỉ lưa thưa vài nụ Bát Tiên. Hai chậu mai không buồn đâm hoa trổ nụ. Đành thưởng xuân bằng thơ văn của bằng hữu.

  • NHỤY NGUYÊN

    (Đọc Ngày rất dài - Thơ Đoàn Mạnh Phương, Nxb Hội Nhà văn, 2007)

  • TRẦN THÙY MAI(Đọc Đức Phật, nàng Savitri và tôi, tiểu thuyết của Hồ Anh Thái, Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2007)

  • NGUYỄN KHẮC PHÊ(Nhân đọc “Nhà văn Việt Nam hiện đại” - Hội Nhà văn Việt Nam xuất bản, 5-2007)Trong dịp kỷ niệm 50 năm thành lập Hội Nhà văn Việt Nam (1957-2007), Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (HNVVN) đã xuất bản công trình quan trọng “Nhà văn Việt Nam hiện đại” (NVVNHĐ), dày 1200 trang khổ lớn, tập hợp chân dung trên một ngàn nhà văn các thế hệ, từ các cụ Ngô Tất Tố, Phan Khôi… cho đến lớp nhà văn vừa được kết nạp cuối năm 2006 như Nguyễn Danh Lam, Nguyễn Vĩnh Tiến, Phan Huyền Thư…

  • BÍCH THU(Đọc Tô Hoài - Đời văn và tác phẩm của Hà Minh Đức, Nxb Văn học, 2007)Tô Hoài - Đời văn và tác phẩm của Hà Minh Đức là cuốn sách tập hợp những ghi chép và nghiên cứu về nhà văn Tô Hoài, một tác gia lớn của văn học Việt Nam hiện đại. Đây là cuốn sách đầu tiên kết hợp hai phương diện ghi chép và nghiên cứu, góp một cách tiếp cận đa chiều và cập nhật về con người và sự nghiệp của nhà văn.

  • NGUYỄN QUANG HÀ(Đọc Từ đá vắt ra  của Trần Sĩ Tuấn)Chiếc áo choàng mà tác giả nói ở đây là chiếc áo blouse trắng của người thầy thuốc. Tác giả là bác sĩ. Chắc anh đang làm thơ về nghề nghiệp của mình.Trong đời có bốn bậc thầy được nhân dân ngưỡng mộ: Thầy thuốc chữa bệnh, thầy giáo dạy học, thầy cúng, thầy phù thủy cùng dân tìm cõi tâm linh.

  • HẢI TRUNGKhoa tuyên bố với tôi: mình viết truyện ngắn đây, không phải để thành nhà gì cả, cốt để cho mấy đứa con làm gương mà học tập. Tôi ngờ ngợ, cứ nghĩ là anh nói vui vì chơi với đám bạn văn chương mà bốc đồng buột miệng. Ai ngờ anh viết thật, viết say sưa, viết để quên và để nhớ.

  • VĂN CẦM HẢIVề phía biển, là thường nhân di du với cõi minh mang nhưng Nguyễn Thanh Tú, biển là nơi anh được vời vợi nỗi cô đơn của một loài thân phận có tên là thơ!

  • MAI VĂN HOANHồn đầy hoa cúc dại là tập thơ thứ bảy của Lâm Thị Mỹ Dạ. Thơ Dạ đã có rất nhiều người bàn luận, bình phẩm. Mỗi người có một cách cảm nhận riêng. Bài viết của Ngô Minh mới đây giúp cho độc giả biết thêm những uẩn khúc, những góc khuất trong cuộc đời của Dạ.

  • DUNG THÙYĐây là tập thơ đầu tay của tác giả Nguyễn Thị Anh Đào do NXB Đà Nẵng ấn hành với cảm xúc tròn đầy và một tâm hồn nồng ấm. Là một cây bút trẻ đang độ sung sức, chị có nhiều thơ và truyện ngắn đăng trên các báo, tạp chí và Ngày không trở lại gói ghém những niềm riêng.

  • LÝ HẠNH(Đọc Thơ tặng của nhà thơ Ngô Minh)Ngô Minh là nhà thơ, nhà văn, nhà báo, vì thế mà cố nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng đã từng nói về ông một cách trìu mến: “Ba con người trong một con người thâm thấp”. Có một điều đặc biệt, chính con người thâm thấp ấy đã phân thân thành 3 con người khác nhau, mà con người nào cũng “ra hồn ra vía” cả.

  • FRANCOIS BUSNELKiran Desai là nữ văn sĩ người Ấn Độ. Cô sinh năm 1971 tại Dehli. Là con gái của nữ tiểu thuyết gia Anita Desai. Kiran Desai lớn lên và học tiểu học ở Dehli đến năm 14 tuổi. Sau đó, cô cùng mẹ sang Anh Quốc, rồi Hoa Kỳ, học trung học ở tiểu bang Massachussettes. Cô theo học lớp viết văn ở Virginie và sau đó học Đại học Columbia ở NewYork.