Từ ám ảnh cái chết đến khát vọng bất tử

09:15 12/10/2026

NGUYỄN BÁCH SA
  (Đọc trường ca của Văn Công Hùng)

Trong lịch sử văn học nhân loại, câu hỏi về sự bất tử luôn là một ám ảnh thường trực. Từ sử thi Gilgamesh cổ đại cho đến thơ ca hiện đại, con người không ngừng truy vấn: làm thế nào để vượt qua giới hạn tuyệt đối của kiếp người?

Ảnh tư liệu (Có sử dụng AI)

Ở Việt Nam sau năm 1975, thể loại trường ca trở thành hình thức đặc biệt để các nhà thơ đương đại trả lời câu hỏi này, gắn với lịch sử chiến tranh, ký ức cộng đồng và ý thức về Tổ quốc. Văn Công Hùng là một trong những nhà thơ đã chạm đến chiều sâu triết luận ấy.

Sinh ra ở Thừa Thiên Huế nhưng gắn bó lâu dài với Tây Nguyên, Văn Công Hùng mang trong mình hai dòng chảy văn hóa: chiều sâu trầm mặc của miền Trung và sự phóng khoáng, hoang sơ của đại ngàn. Ba trường ca tiêu biểu: Ngựa trắng bay về (2002), Lời vĩnh cửu (2005 - 2006) và Rừng vàng biển bạc (2013 - 2018), có thể xem như một chỉnh thể tư tưởng xuyên suốt hành trình tìm kiếm sự bất tử của con người trong không gian huyền thoại, ký ức và Tổ quốc.

1. Ngựa trắng bay về

Tây Nguyên trong trường ca Ngựa trắng bay về được Văn Công Hùng tái hiện như một không gian thiêng liêng, con người, thiên nhiên và thần linh cùng hòa quyện. Lễ hội Pơ thi, chiêng, tượng nhà mồ, mặt nạ Brêm tạo nên một trường lực văn hóa bao bọc toàn bộ trường ca. Câu thơ mở ra không gian ấy với cấu trúc dồn nén, giàu nhịp điệu nghi lễ: “chiêng ba chiêng bảy mặt nạ brêm/ và lửa và mắt và môi huyền ảo”. Thủ pháp liệt kê được dùng như một hình thức triệu gọi, mở ra một thế giới mà con người là một phần của cộng đồng, của ký ức tập thể và một trật tự vũ trụ linh thiêng.

Có thể thấy một điểm tương đồng trong việc khai thác chất liệu Tây Nguyên giữa Văn Công Hùng và Thu Bồn - tác giả Bài ca chim Chơ-rao. Điểm khác ở chỗ, trường ca Bài ca chim Chơ-rao thiên về tự sự chiến trận với giọng điệu hùng tráng, sử thi truyền thống: “Máy rú, xe từ từ lăn bánh/ Hai chiến sĩ điềm nhiên đến pháp trường/ Hùng, Rin nhìn trời mây cây cỏ/ Lần cuối cùng vĩnh biệt quê hương”. Cái chết được Thu Bồn kể theo lối sử thi: bi tráng, hướng ngoại, nhấn mạnh vào hành động hy sinh vì Tổ quốc. Trong khi đó, Văn Công Hùng chọn một cấu trúc linh hoạt hơn, hòa quyện yếu tố trữ tình với huyền thoại. Thu Bồn viết về cái chết như một chiến công: “Hai ngọn đuốc rùng rùng tiến lại/ Cái chết đâu làm ta phải yếu hèn”, Văn Công Hùng viết về cái chết như một sự hóa thân. Cả hai đều hướng tới sự bất tử, nhưng một bên là bất tử trong chiến công và ký ức lịch sử dân tộc, một bên là bất tử trong huyền thoại và vũ trụ thiêng Tây Nguyên.

Trong bối cảnh đại hạn, hành trình tìm nước của Rook và Sét khởi đầu từ một nhu cầu tưởng như sinh tồn thuần túy. Nhưng rất nhanh, nó được nâng lên thành biểu tượng: “Không thể để dân làng chết/ Rook và Sét lên đường tìm nước”. Nước vượt thoát khỏi yếu tố vật chất, trở thành biểu tượng của sự sống, của tình yêu, của nghĩa vụ thiêng liêng mà con người dành cho nhau. Hành trình này, đúng hơn là cuộc phiêu lưu, là sự dấn thân vì cộng đồng, không mang màu sắc cá nhân chủ nghĩa. Những câu thơ “Họ đi đi mãi/ đá mòn chân vẹt/ vẫn không khốc khô/ vẫn rừng rực nắng” khắc họa sức bền tinh thần của con người. Ở Những người đi tới biển, Thanh Thảo cũng khắc họa những hành trình đầy gian khổ. Nếu Thanh Thảo nhấn mạnh sự giằng xé nội tâm và nỗi đau cá nhân: “Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình/ (Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)/ Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?”, thì Văn Công Hùng lại thiên về sự bền bỉ mang tính chu kỳ, gần với thời gian vòng tròn của huyền thoại. Ở Thanh Thảo, cái chết là sự mất mát đau đớn được vượt qua bằng ý chí và lý tưởng; ở Văn Công Hùng, cái chết là sự chuyển hóa tự nhiên, hòa nhập vào vòng tuần hoàn bất tận của thiên nhiên và ký ức cộng đồng. Đỉnh điểm của sự chuyển hóa ấy là mô-típ hóa thân: Rook và Sét chết, hóa thành núi; nàng Ly kiệt sức, gục xuống giữa cao xanh; và hình tượng ngựa trắng xuất hiện như linh hồn siêu thoát: “Con ngựa trắng buộc mình vào mơn man cỏ biếc… ngựa bay vào cực lạc”; “Ơi con ngựa trắng tuổi thơ/ trong suốt bên bờ hư ảo/ ngựa gõ móng gọi thời gian”. Trong thế giới nghệ thuật ấy, cái chết là một bước chuyển hóa trung gian để con người hòa nhập vào thiên nhiên, vào ký ức cộng đồng và vào dòng chảy vĩnh hằng.

Có thể so sánh với Y Phương - nhà thơ dân tộc Tày, người cũng khai thác tín ngưỡng và tập tục dân tộc để kiến tạo một quan niệm bất tử gắn với làng bản trong trường ca Tiếng hát tháng Giêng. Sự bất tử trong thơ Y Phương thiên về sự tiếp nối của dòng giống và phong tục, gần gũi với đời sống cộng đồng hơn là một triết lý phổ quát. Văn Công Hùng có phần mở rộng hơn, hướng tới sự hòa nhập vào toàn bộ vũ trụ thiêng giữa con người với con người, con người với núi rừng, nước suối, với những âm thanh huyền thoại. Đây chính là sự khác biệt cốt lõi: Sự bất tử được đặt trên bình diện hòa nhập. Con người bất tử khi tan vào thiên nhiên, khi sự hy sinh của họ được cộng đồng ghi nhớ và tái hiện qua huyền thoại.

2. Lời vĩnh cửu

Trường ca Lời vĩnh cửu đánh dấu bước chuyển từ sử thi hướng ngoại sang chiều sâu của ký ức cá nhân - cộng đồng. Những nhân vật huyền thoại như Rook, Sét hay nàng Ly được thay bằng những con người bình dị, với những nỗi niềm thầm kín, những giọt nước mắt và sự nhớ thương bền bỉ. Câu thơ mở đầu không gian tâm tưởng ấy: “Có những lúc ta ngồi nhâm nhi nước mắt, nghe rưng rưng năm tháng chảy qua đời”. Nước mắt thể hiện sự chảy trôi âm thầm của ký ức, gợi nên một dòng thời gian được đo bằng cảm xúc hơn là ngày tháng. Văn Công Hùng kể lại chiến tranh qua những gì còn sót lại trong lòng người: “Em im lặng em trở thành giông bão, cứ ầm ào thổi suốt đời anh”. Sự im lặng ấy mạnh hơn mọi lời tuyên bố.

Một trong những thành công nổi bật của trường ca là cách xây dựng hình tượng người phụ nữ - những người ở lại, nhớ thương, tiếp nối. Không phải người anh hùng với những hành động phi thường, họ là những con người thầm lặng: “Em lặng lẽ yêu anh, lặng lẽ hy sinh, lặng lẽ những buổi chiều, lặng lẽ những ban mai, lặng lẽ những đêm dài...”. Điệp từ “lặng lẽ” tạo nên một nhịp điệu trầm buồn tựa một bản thánh ca về sự chịu đựng và tình yêu bền bỉ. Khi viết “Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình” (Những người đi tới biển), Thanh Thảo hẳn đã tìm kiếm sự bất tử trong khát vọng hướng tới tương lai, trong sự dấn thân và cái chết bi tráng. Văn Công Hùng thì khác, ông đặt niềm tin vào khả năng lưu giữ ký ức qua những điều bình dị và các mối quan hệ liên chủ thể. Ở đây, bất tử là kết quả của sự nhớ thương bền bỉ. Nước mắt - một thứ vừa mong manh, vừa trường tồn chính là thứ giúp con người vượt qua cái chết.

Ngoài ra, sự tiếp nối qua thế hệ cũng chính là một hình thức bất tử được Văn Công Hùng khắc họa trong trường ca này. Sự tiếp nối ấy tồn tại trong niềm tin tưởng và sự trao gửi: “Em thay chị đi cùng người ấy trên chênh vênh tiếng chiêng, trên chập trùng ngũ sắc thổ cẩm”1. Người chị đã hy sinh, đã kiệt sức trao lại cho người em sứ mệnh yêu thương và đồng hành. Sự thay thế ấy là sự sống tiếp một cách chủ động, có ý thức. Hình ảnh “Em ăn tiếp ống cơm chị nướng” - ăn để tiếp tục, để nhớ, để không đứt đoạn - vừa cụ thể, vừa mang tính biểu tượng sâu sắc.

Tư tưởng về sự bất tử đạt đến độ khái quát cao trong những câu thơ cuối của trường ca: “Mẹ già rồi chẳng thể theo sát đời con, mẹ vĩnh cửu trong mỗi chiều nhai trầu tựa cửa/…/ Chúng ta vĩnh cửu trong nhau. Không thù hận, không ti tiện nhỏ nhen”. Lời vĩnh cửu chuyển hóa khái niệm bất tử từ không gian siêu hình trở về với đời sống thường nhật. Lúc này, bất tử thoát khỏi khái niệm của một trạng thái siêu việt, hiển hiện như một trải nghiệm có thật, hiện diện trong từng ký ức, từng cử chỉ, từng mối quan hệ giữa con người với nhau. Vì thế, Văn Công Hùng đã mở rộng và làm sâu sắc quan niệm về sự bất tử: bất tử trong sự hòa nhập vào thiên nhiên và huyền thoại (Ngựa trắng bay về), bất tử trong tình yêu thương và ký ức của người khác. Và ở đây, ký ức là dạng đời sống thứ hai mà con người tiếp tục sống sau khi đã rời khỏi thế giới vật chất.

3. Rừng vàng biển bạc

Rừng vàng biển bạc mở rộng không gian ra biển đảo, vừa cụ thể, vừa mang ý nghĩa biểu tượng về chủ quyền, lịch sử và số phận dân tộc. “Hai mươi tuổi/ dừng trên mộ chí/ sức trai dài rộng” - sự đối lập giữa tuổi trẻ (hai mươi - khởi đầu, khát vọng) và cái chết (mộ chí) tạo nên một bi kịch đầy ám ảnh. Nhưng chính đối lập này lại làm nổi bật vẻ đẹp bi tráng: cái chết không làm tiêu tan sức sống của tuổi trẻ, nó khắc sâu nó vào tâm khảm cộng đồng.

Một sáng tạo hình tượng độc đáo khác là người đàn bà nhặt rác biển: “người đàn bà nhặt rác biển/ chị nhặt miếng ăn/ nhặt tương lai/ tất cả những gì nhặt được/ từ những xô dạt biển”. Động từ “nhặt” được lặp lại như một nhịp điệu ám ảnh không nguôi. Đó vừa là sự mưu sinh, vừa là một nghi lễ tái thiết đời sống. Từ những gì bị bỏ lại, bị vùi dập, con người kiên trì gom góp để dựng lại tương lai. Hình tượng này mở ra một góc nhìn: khả năng tái sinh từ đống đổ nát, tiếp tục sống và tạo ra ý nghĩa ngay cả khi đối diện với nỗi mất mát cũng chính là điều bất tử. Từ sự hòa nhập vào thiên nhiên (Ngựa trắng bay về), từ ký ức và tình yêu thương (Lời vĩnh cửu), đến Rừng vàng biển bạc, bất tử có thêm một chiều kích mới: tái sinh. Đây là một bước tiến trong tư duy khi nhà thơ nhìn thấy sự sống ngay trong cái chết.

Những địa danh như Gạc Ma và Hoàng Sa được nhắc đến như những biểu tượng cô đọng nhất của lịch sử và tinh thần dân tộc: “nơi ấy Gạc Ma đất nước mình có những vòng tròn người bất tử/ ưỡn ngực che cho Tổ quốc/ giơ mặt hứng đạn/ sau lưng là bờ tre ruộng lúa/ là những số phận người kiêu dũng mấy ngàn năm”. “Vòng tròn” - có lẽ là một đội hình chiến đấu - là biểu tượng của sự đoàn kết, cộng đồng đứng cạnh nhau trong giây phút sinh tử. Ở khoảnh khắc ấy, cá nhân dường như tan biến, nhường chỗ cho Tổ quốc lớn lao: “Hoàng Sa, doi cát vàng giữa biển/ tự ngàn đời là một ngã ba/ đong khát vọng, lòng tham và lẽ phải/ buộc con người đối diện chính mình”. Trong văn học đương đại, có nhiều cây bút viết về biển đảo như một không gian bất tử. Trong số đó, có không ít người thường thiên về khai thác mỹ cảm thiên nhiên hoặc nỗi cô đơn hiện sinh. Với Văn Công Hùng, biển vừa là cảnh quan thiên nhiên, vừa là không gian lịch sử, vừa là nơi cá nhân hòa nhập vào Tổ quốc một cách trực diện mà vẫn giàu chất thơ.

Ở bình diện sâu hơn, Rừng vàng biển bạc còn ghi nhận Tổ quốc như một không gian tinh thần, vượt lên mọi giới hạn vật lý: “tàu lại đi về hướng chân trời/ anh đang xa nghĩa là gần em đấy/ những chân trời không hề xa lạ/ cũng vẫn là Tổ quốc mình thôi”. Những câu thơ làm mờ ranh giới giữa gần và xa, giữa cá nhân và cộng đồng, giữa không gian riêng tư và không gian quốc gia dân tộc. Tổ quốc lúc này là một trạng thái tồn tại trong tâm thức. Dù ở bất cứ nơi đâu, chỉ cần còn mang trong mình ký ức, tình yêu và ý thức về cội nguồn, con người vẫn đang sống trong Tổ quốc, và Tổ quốc cũng đang sống trong họ. Từ cá nhân, từ ký ức, từ thiên nhiên, con người tiến tới sự hòa nhập hoàn toàn vào dân tộc. Có lẽ đây là cấp độ bất tử cao nhất. Trong Rừng vàng biển bạc, bất tử chính là dòng chảy liên tục được nuôi dưỡng bằng ký ức, sự hy sinh và ý thức về Tổ quốc.

4. Tư tưởng và thi pháp

Ba trường ca của Văn Công Hùng được kết nối bởi một hệ thống biểu tượng nhất quán. Ngựa trắng - biểu tượng quan trọng nhất - trải qua một hành trình chuyển hóa rõ rệt. Ở Ngựa trắng bay về, nó là linh hồn siêu thoát, bay về cõi vĩnh hằng mang màu sắc huyền thoại. Sang Lời vĩnh cửu, hình tượng này được nhắc đến như một ký ức: “đã bay về cổ tích” - một sự lùi xa, gợi cảm thức mất mát và hoài niệm. Đến Rừng vàng biển bạc, ngựa trắng gần như biến mất, nhưng tinh thần của nó được chuyển hóa vào hình tượng mang ý nghĩa lịch sử và dân tộc - “vòng tròn người bất tử”. Hành trình của ngựa trắng chính là hành trình của tư duy thơ Văn Công Hùng: từ siêu thoát (huyền thoại) đến hoài niệm (ký ức) và cuối cùng là hóa thân vào lịch sử và cộng đồng (Tổ quốc). Các biểu tượng khác như lửa, nước, chiêng cũng vận động tương tự: lửa từ lễ hội Pơ thi thiêng liêng thành lửa chiến tranh, ký ức, rồi thành lửa xà nu leo lét, lửa đau thương nơi biển đảo; nước suối - nguồn sống giữa đại hạn thành sông suối ký ức, rồi thành không gian của số phận dân tộc (nước biển, sóng, cát). Sự nhất quán và chuyển hóa này cho thấy một tư duy nghệ thuật có hệ thống.

Về thi pháp, Văn Công Hùng luôn để yếu tố trữ tình thấm sâu vào từng lớp ngôn từ, biến lối viết sử thi cổ điển với cấu trúc hoành tráng, tuyến tính thành thứ yếu. Giọng điệu thơ trở nên đa thanh: có lúc hùng tráng như nghi lễ Pơ thi vang vọng giữa núi rừng; có khi mềm mại, tha thiết như lời ru của mẹ già tựa cửa; có những đoạn trầm lắng, nghẹn ngào trước những ngôi mộ người lính trẻ,... Chính sự đan xen này tạo nên dạng thức sử thi của nội tâm, khiến cho cái lớn lao của lịch sử được soi chiếu qua cảm xúc cá nhân. Tuy vậy, cảm hứng trữ tình tràn trề có lúc lấn át mạch tự sự, làm một số đoạn trong trường ca bị kéo dài, thiếu độ cô đọng cần thiết cho một sử thi hiện đại.

Về mặt tư tưởng, Văn Công Hùng đã xây nên một quan niệm mới về sự bất tử. Nếu trong văn học truyền thống, sự bất tử thường gắn với thần linh và những thực thể siêu nhiên, thì trong trường ca của ông, bất tử được “thế tục hóa”, gần gũi, mang tính nhân văn sâu sắc. Có thể nhận diện bốn hình thức bất tử trong ba trường ca: hòa nhập vào thiên nhiên, tồn tại trong ký ức người khác, tái sinh từ đổ nát, và hòa nhập vào Tổ quốc. So với các tác giả trường ca đương đại - Thanh Thảo hướng về tương lai và khát vọng, Thu Bồn gắn với sử thi chiến trận Tây Nguyên, Nguyễn Quang Thiều đào sâu vào thế giới biểu tượng siêu hình, Y Phương trở về với làng bản và tín ngưỡng dân tộc - Văn Công Hùng nổi lên như một trường hợp đặc biệt. Ông là một trong số ít tác giả thành công trong việc tổng hợp cả ba chiều kích huyền thoại, ký ức và Tổ quốc vào một hệ thống biểu tượng xuyên suốt, tạo nên một giọng điệu linh hoạt có khả năng chuyển đổi giữa nhiều sắc thái: hoang sơ và hiện đại, riêng tư và cộng đồng, trữ tình và triết luận. Song, cũng cần thấy rằng hệ thống biểu tượng xuyên suốt ấy đôi khi vận hành theo quán tính, khiến người đọc có thể đoán trước sự xuất hiện của “ngựa trắng”, “nước mắt” hay lời khẳng định về sự vĩnh cửu.

*

Ba trường ca của Văn Công Hùng là những suy tư sâu sắc về cách con người tồn tại trước cái chết. Nhà thơ không phủ nhận cái chết, cũng không né tránh bi kịch. Ông chấp nhận nó như một phần tất yếu của đời sống. Nhưng trong chính sự chấp nhận ấy, ông đã mở ra những con đường để con người vượt qua sự hữu hạn của mình. Trong thế giới thơ Văn Công Hùng, con người trở nên bất tử khi họ sống vì người khác, được lưu giữ trong ký ức chung, được hòa mình vào Tổ quốc.

Khép lại tập sách, người đọc như còn nghe tiếng chiêng Tây Nguyên, bước chân Trường Sơn và sóng Biển Đông vang vọng, hòa quyện thành một bản giao hưởng lớn về sự trường tồn của con người và dân tộc.

N.B.S
(TCSH62SDB/09-2026)

--------------------------
1 Nguyên bản trong tập sách được Nxb. Hội Nhà văn ấn hành dùng chữ “chập trùng” (tr.685). Có lẽ là lỗi in ấn trong phát ngôn. Từ chập chùng hay trập trùng có lẽ chính xác hơn (NV).

_____________________

Tài liệu tham khảo:

1. Thu Bồn (1999), Bài ca chim Chơ-rao (Tuyển tập trường ca), Nxb. Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Văn Công Hùng (2025), Tuyển tập thơ & trường ca, Nxb. Hội Nhà văn, tr.643-706.
3. Y Phương (1986), Tiếng hát tháng Giêng, Sở Văn hóa Thông tin Cao Bằng.
4. Trần Đình Sử (2024), Dẫn luận thi pháp văn học, Nxb. Đại học Sư phạm.
5. Thanh Thảo (2004), Những người đi tới biển, Nxb. Quân đội nhân dân.
6. Nguyễn Quang Thiều (1992), Sự mất ngủ của lửa, Nxb. Hội Nhà văn.

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • VÕ THỊ XUÂN HÀVào rằm tháng Giêng năm 2003 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức long trọng. Mở đầu bằng lễ kéo Lá cờ Thơ, rồi ngâm đọc bài thơ Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh. Sau đó là các chương trình giao lưu thơ với công chúng, đọc những bài thơ hay nhất của đất nước, ngâm thơ, bình thơ v.v…

  • VÔNG VANGCó thể nói cùng với chiều dài lịch sử của vùng đất Thuận Hóa - Phú Xuân, không thể và không khi nào mà khi nói đến nơi đây người ta lại không nhắc đến Thơ. Bởi vì ngoài “nhiệm vụ” là một bức thông điệp giúp cho ta biết hơn về lịch sử, về con người, Thơ còn giúp ta hiểu hơn về chính nó, về một ký ức lãng đãng đang trôi qua từ thẳm sâu trong trí nhớ, trong cái thăng hoa luân chuyển của vũ trụ và của chính con người.

  • TRẦN THÙY MAI(Đọc “Thơ của người cô độc” tập thơ của Tường Phong, NXB Thuận Hóa xuất bản)

  • TRẦN HỮU LỤCChân dung Huế (*) - tập bút ký nhân vật, là một trong 12 đầu sách liên kết giữa Tủ sách Nhớ Huế với NXB Trẻ.

  • BÍCH PHƯỢNG thực hiệnLTS: Trong dịp vào Huế thực hiện một số phim trong chương trình “Người của công chúng” (Đài Truyền hình Việt Nam), nhà báo Bích Phượng đã có dịp tìm hiểu tác phẩm, gặp gỡ trò chuyện với nhà văn Nguyễn Khắc Phê tại ngôi nhà vuờn xinh đẹp của ông trên đường Xuân Diệu. Ông đã trả lời một cách cởi mở và thẳng thắn những vấn đề đặt ra.

  • NGUYỄN PHÚC VĨNH BATrong cuốn “Hồ sơ văn hoá Mỹ”, nhà nghiên cứu Hữu Ngọc có giới thiệu một số nhà thơ cổ điển Mỹ như Walt Whitman, Edgar A. Poe, Henri W. Longfellow… Về Longfellow, ông Hữu Ngọc viết:“Nếu không đòi hỏi tâm lí và tư duy sâu sắc thì có thể tìm ở thơ Longfellow sự trong sáng, giản dị, cảm xúc nhẹ nhàng, bâng khuâng, hình ảnh duyên dáng và âm điệu du dương. Ông làm thơ về lịch sử và truyền thuyết, đất nước và thiên nhiên, ông ca ngợi tình thương, lòng tốt, chịu đựng cuộc đời.

  • LÊ HUỲNH LÂMTừ “Vọng sông quê” đến “Mang” của Nhà xuất bản Trẻ, rồi “Gửi thiên thần” của Nhà xuất bản CAND và bây giờ là “Đồng hồ một kim” của Nhà xuất bản Văn Học” được gửi đến bạn đọc, Phan Trung Thành đã khẳng định được gương mặt thơ của thế hệ 7.X. Ở đây, số lượng tác phẩm không định hình nên một gương mặt thơ, mà chính những câu chữ đã vẽ lên chân dung một nhà thơ.

  • TIỂU VĂNGiữa tháng 11 năm 2008, tôi được dự một buổi hội thảo nói chuyện chuyên đề về sách tại Zen Café (phố Ngọc Hà). Đây là buổi nói chuyện của tác giả - dịch giả Lê Thị Hiệu, với bút danh thường gọi là Hiệu Constant, giới thiệu về tác phẩm đầu tay của chị - tiểu thuyết Côn trùng. Buổi nói chuyện nằm trong chương trình “Tôn vinh Văn hóa Đọc” do Công ty Truyền thông Hà Thế khởi xướng và tổ  chức.

  • HÀ KHÁNH LINHHồng Nhu truyện ngắn, Hồng Nhu thơ… Lần đầu tiên nhìn thấy Hồng Nhu xuất hiện tiểu thuyết tôi thực lòng rất mừng. Tuy nhiên đọc gần hết hai chương đầu nỗi lo cứ cồm cộm lên trong tâm thức nhưng chính gần cuối chương II cái chất tiểu thuyết mới bắt đầu hé lộ ra, để rồi từ đó lôi cuốn người đọc cho đến hết truyện.

  • LÊ QUANG TƯCông trình Văn học Việt Nam thế kỷ X-XIX (những vấn đề lý luận và lịch sử)(1) được biên soạn bởi Trần Ngọc Vương (chủ biên), Trần Nho Thìn, Nguyễn Văn Thịnh, Trần Nghĩa, Đoàn Lê Giang, Kiều Thu Hoạch, Cao Tự Thanh..., do nhà xuất bản Giáo dục in năm 2007, dày 912 trang.

  • LÝ HOÀI XUÂN(Nhân đọc tập thơ “Mẹ!” của Văn Lợi – NXB Thuận Hoá, 2006)

  • TRẦN HUYỀN SÂMNhư con thú hoang ôm vết thương lòng đi tìm nơi trú ẩn, gương mặt người thiếu phụ mang nỗi buồn tiền kiếp - tự ngàn xưa: Người thiếu phụ có đôi mắt buồnĐi lang thang trong chiều mùa hạNỗi cô đơn lây sang cả đá...

  • MAI VĂN HOANNgười đời thì lập ngôn còn Nhụy Nguyên thì “lập thiền”. Thú thực tôi chưa hiểu hết dụng ý của Nhụy Nguyên khi đặt tên cho tập thơ đầu tay của mình là Lập thiền. Bản thân từ Hán Việt vốn ẩn chứa nhiều tầng nghĩa.

  • BỬU NAMI. Văn học Mêhicô ở thế kỷ XX, có lẽ được xem như một nền văn học năng động và sáng tạo nhất Châu Mỹ La tinh. Táo bạo trong những tìm tòi mới, linh hoạt uyển chuyển trong cách diễn tả, đa dạng phong phú trong cách sử dụng các cấp độ ngôn ngữ, sáng suốt trong cách chọn lựa đề tài, hình thức, ngôn ngữ: tiểu thuyết và truyện ngắn ở Mêhicô tạo được những không gian sáng tạo và đổi mới một cách tự do.

  • NGUYỄN TÝ51 bài thơ cùng 8 ca khúc được phổ thơ của Trần Hữu Lục vỏn vẹn 120 trang qua tập thơ “Vạn Xuân” (*) mới nhất của anh, người đọc đồng cảm cùng tác giả- một người con xứ Huế tha phương.

  • NGÔ MINHNhà xuất bản Văn nghệ vừa ấn hành tập ký “Phùng Quán- Ba phút sự thật”, tập hợp mười lăm bài viết, ký thấm đẫm chất nhân văn rất của cố nhà thơ nổi tiếng Phùng Quán.

  • NGUYỄN ĐÔNG HIẾUTrong cuộc đời làm xuất bản của mình, Phùng Quán là một nhà văn đã để lại cho tôi những ấn tượng mạnh mẽ, sâu sắc, khó quên.

  • PHẠM PHÚ PHONG Tập nhật ký Tây tiến viễn chinh (do Đặng Vương Hưng biên soạn và giới thiệu, Phạm Tiến Duật viết lời bạt, Nxb Hội Nhà văn, 2005) của liệt sĩ Trần Duy Chiến, bắt đầu viết từ ngày 7.10.1978, khi anh mới nhập ngũ, đến ngày 25.6.1980, trước khi anh hy sinh gần một tháng.

  • BỬU NAM giới thiệu1. Cuốn tiểu thuyết best - seller “Hồi ức của một Geisha” của nhà văn Arthur Golden vừa được dựng thành phim. Nhà văn Arthur Golden đã dành cả 40 năm cuộc đời mình tìm tư liệu về cuộc sống của những nàng Geisha ở Nhật Bản, để sáng tạo nên một cuốn tiểu thuyết Best - Seller giữ vị trí được bạn đọc thế giới yêu thích lâu dài trên danh mục những tiểu thuyết bán chạy nhất do báo New York Times bình chọn.

  • HOÀNG VŨ THUẬT(Đọc tập thơ Lệ Thuỷ mút mùa của Ngô Minh)Nói đến Ngô Minh là nói đến thế - giới - cát. Cát trong suy nghĩ của Ngô Minh như thứ ngôn ngữ minh triết về đời sống con người. Là vật chất, nhưng không giản đơn như mọi thứ vật chất. Cát có thể nóng như lửa, lại mềm mại dịu êm dưới chân người. Li ti từng hạt nhỏ, vậy mà bên nhau cát xây nên luỹ nên thành án ngữ dọc biển bờ Tổ quốc. Cát hiền lành trong sạch, khi giận giữ có thể biến thành những cơn bão khủng khiếp.