Tâm cảnh của Thiên Vũ
| (Viết nhân dịp triển lãm “Thiên Vũ” của hoạ sỹ Đoàn Quỳnh Như tại 22 Gallery, 22 Phạm Cự Lượng, Phường Tân Sơn Hoà, Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 02/08 đến ngày 10/08 và dự kiến sẽ diễn ra ở Trung tâm Liên Văn hóa, 98 Bạch Đằng, phường Phú Xuân, thành phố Huế từ ngày 16/08 đến ngày 23/08/ 2025.) |
Như vẽ thiên nhiên, Như lấy thiên nhiên làm điểm xuất phát nhưng mục đích không chỉ là để mô tả, mà sâu xa hơn, hoạ sĩ muốn chinh phục vùng trời tâm thức vốn vô hình và vô biên. Tranh Như phối trộn, hỗn dung giữa hình thể và giải hình thể, giữa tư duy nghệ thuật trừu tượng và phảng phất cách thức thực hành của ấn tượng và biểu hiện. Rất khó để phân định một cách sáng rõ những đường biên này trong thế giới của Như. Tranh Như cómột chiều sâu tâm thức khó lý giải tường minh nhưng lại đầy mê hoặc. Tôi có cảm giác Như là hoạ sỹ thiên về trực giác, điều này cũng thường thấy trong thi ca của Như. Trực giác trong Như có sự mách bảo của vô thức, nó lựa chọn và gọi tên đối tượng nhanh chóng. Cái sinh khí trong tranh hình thành một cách khó kiểm soát, tức thời và lan toả tới vùng trời bên trong (vùng trời tâm lý) và tớichân trời của các sự kiện,cácvật thể bên ngoài thiên nhiên.
 |
| Tác phẩm Khâu vết thương đêm của họa sỹ Đoàn Quỳnh Như |
Thế giới của Như không hình thành từ sự tính toán lựa chọn của lý tính. Cái sinh khí từ những bức tranh ấy đến từ sự mách bảo của bản năng nguyên thuỷ. Vì thế, tranh Như không phảilà nhữnghọa phẩm để trang trí mà chúng lớn hơn, là nỗ lực và khát vọng phơi bày bản năng gốc đang lẩn khuất. Những tác phẩm này làm tôi nhớ tới mục đích khởi nguyên của nghệ thuật, là nhữngcuộc rượt đuổi trong thế giới tâm linh huyền bí, nơi đó có sự hiện hữu của ma thuật, nghi lễ và những âm thanh nguyên sơ.
 |
| Tác phẩm Ngân Thanh |
Thiên nhiên của Như là thiên nhiên tưởng tượng, và đúng như thế, cốt lõi của nghệ thuật là tưởng tượng, từ tưởng tượng sinh ra những khả thể mới của tồn tại. Những hình thể thiên nhiên ấy không bấu víu vào hiện thực, đó là một kiểu thiên nhiên của Như, kiểu thiên nhiên khả thể rất giàu thi tính.
 |
| Tác phẩm Thiên vũ |
Cũng như trong thơ, nhịp điệu trong tranh Như đem tới những cảm giác mới lạ với những tiết tấu điệp trùng của những đường chân trời kéo về phía sâu thẳm, gợi nhớ tới thuở trời đất hồng hoang. Thoạt nhìn, những hình thể như núi đồi, dòng sông, đám mây… đang diễn giải về ngoại vật nhưng chúng luôn gợi mở về những chân trời khác, về nội giới, về thế giới tinh thần của họa sỹ. Ở đó có cái gì đó hun hút, xa xăm và cô độc. Ở đó có những tiếng gọi, những bàn tay với vào điệp trùng nhưng dường như không có thanh âm nào đáp lại. Tất cả tạo nên một cá tính riêng, một cá tính được làm nên không phải từ sự quan sát ngoại cảnh mà nó đến từ tâm tưởng. Khi Như vẽ thiên nhiên thì dường như vật thể chỉ là cái cớ, những khả tín của thị giác chỉ là sự gợi hứng ban đầu để người hoạ sỹ lặn lộn vào trong. Tôi luôn quan niệm rằng những ai lắng nghe và đối thoại được với những tiếng thì thầm vọng về từ nguyên thủy thì biên giới của người ấy trở nên rộng lớn. Như vẽ về đất mẹ, đồi núi và những đường chân trời, ấy không chỉ là thiên nhiên thuần tuý mà với tôi, đó là tiếng thì thầm của khởi nguyên, nơi chứa đựng những giấc mơ miên viễn của loài thi sĩ.
 |
| Tác phẩm Mấy rặng quan san |
Như vẽ thiên nhiên nhưng đó không phải là một thiên nhiên hoa lá khoe sắc với những điệu nhạc huê tình làm vui lòng những tâm hồn dễ dãi. Thiên nhiên của Như là một kiểu dạng thiên nhiên rắn đặc, u trầm và biến động, nơi trú ẩn của cô đơn, nơi sự cô độc đã trở nên đặc quánh, nơi khởi đi của những suy nghiệm về tồn tại, về không - thời gian và về cả những hữu hạn của thân phận người. Thiên nhiên ở Như được tinh giản để chỉ còn lại là những hình khối mang tính biểu nghĩa thay cho sự biểu hình, vì thế thiên nhiên ở đây mang nhiều ý niệm.
 |
| Tác phẩm Miên hạ |
Như vẽ nhanh và mạnh, không truyền đạt chi tiết, giảm thiểu tối đa sự kể tả, thay vào đó là cách khai thác sự vật dựa trên cái nhìn tổng thể, đặt các hình thể một cách hợp lý để nhằm đưa tới một kích động thị giác mạnh mẽ. Vì thế thiên nhiên của Như hiện lên khỏe khoắn, mang tính mô hình gợi dẫn, để lại ấn tượng về những ngẫu tượng có sức mạnh biểu nghĩa lớn hơn cách vẽ thiên nhiên theo lối kể tả thường thấy. Trong tranh Như, thoạt nhìn, núi vẫn là núi, sông vẫn là sông, ghềnh đá vẫn là ghềnh đá nhưng ẩn sau những họa tiết ấy có cái gì đó sâu xa hơn, va chấn hơn và gợi dẫn về chiều sâu của huyền bí nội tâm. Thiên nhiên trong tranh Như không mượt mà, không hướng tới sự hài hoà về hình thức, không an ủi chở che mà là một thứ thiên nhiên mang những vết thương, những vết thương đến từ chính con người, buộc con người phải tự vấn về hành vi của mình nếu không muốn đối diện với sự tận diệt. Tôi có cảm giác thiên nhiên đi vào Như không phải thông qua thị giác, không đi từ ngoài vào mà là một thứ thiên nhiên đi từ bên trong ra. Là một thi sĩ nên trực giác cộng thông với thứ bản năng mạnh mẽ là nguồn khởi sinh cho kiểu dạng thiên nhiên ấy. Một kiểu thiên nhiên của Như, không trộn lẫn. Kiểu thiên nhiên không phải để ngắm mà là để nghĩ, để truy vấn. Một kiểu thiên nhiên làm khó cho mọi diễn giải, nơi để cảm nhận và rồi để bặt âm.
Từ cách thực hành nghệ thuật của Như, rất khó đặt Như vào một địa hạt nào đó để gọi tên. Như vừa có cái mênh mông ma mị của lãng mạn, vừa có sự quằn quại thô ráp của hiện thực, vừa giàu tính trực giác của ấn tượng, lại phối trộn với những khát vọng bày tỏ nội tâm của biểu hiện. Đó có lẽ là thế giới của một thi sĩ phản tư, khó gọi tên nhưng mê hoặc.
.jpg) |
Đoàn Quỳnh Như sinh năm 1978, lớn lên bên dòng Thạch Hãn, thị xã Quảng Trị (nay thuộc phường Quảng Trị), tỉnh Quảng Trị. Quê ngoại Bao Vinh, phường Hương Vinh (nay thuộc phường Hóa Châu), thành phố Huế. Từng học ngành Văn hoá - Du Lịch tại trường CĐ Văn Hoá Nghệ Thuật Huế. Đến nay cô đã có những triển lãm đáng chú ý như: “Khiêu vũ tới trập trùng”, tại Sài Gòn - Việt Nam 2022 , “Mộng cảnh”, tại Hamburg - Đức 2024. Cô cũng là tác giả của những thi phẩm như: “Như là”- Nxb Maya 2005, “Vọng”- Nxb Hội nhà văn 2009. Như còn viết kịch bản phim cho bộ phim “Thiên thai”, 2008 (Hãng Chánh Phương Film giữ bản quyền). Từ 2010 cô sinh sống tại Cộng hòa Liên bang Đức.
Việc đi vào thế giới nội tâm của thi sỹ rồi gọi ra những ẩn mật bên trong họ là điều không dễ, thậm chí có thể là bất khả. Khi chúng ta đọc thơ của Như rồi đặt nó bên cạnh những họa phẩm của chính cô, chúng ta nhận thấy có một sự nối kết và lan toả giữa hai địa hạt này. Ngầm ẩn bên dưới thơ và tranh của Như là một dòng sông biến động, sâu kín. Dòng sông ấy chứa những tàn tích xưa cũ, những phản tư đương thời và cả những dự phóng cho ngày mai.
 |
| Tác phẩm Nguyệt lạnh |
 |
| Tác phẩm Dặm trường |
 |
| Tác phẩm Đất sinh nở |
L.M.P
(SHO)
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
TUỆ NGỌC
Có lẽ, trong lĩnh vực hội họa khó có nữ họa sĩ nào hơn được Frida Kahlo trong việc biến nỗi đau thành suối nguồn nghệ thuật. -
HUỆ VIÊN
Công án - một phương pháp khai phóng tư duy
Trong các công án Thiền, có rất nhiều cách giáo hóa của các vị chân sư rất phũ phàng, thậm chí điên khùng, nhưng nó lại có tác dụng kì lạ, làm cho học trò kinh ngạc, bất ngờ giác ngộ. -
TUỆ NGỌC -
TUỆ NGỌC
Lê Anh Hoài là người thực hành nghệ thuật trên nhiều lĩnh vực như văn học, hội họa, trình diễn... -
TUỆ NGỌC -
TUỆ NGỌC -
LÊ HUỲNH LÂM
"Nghệ thuật không phải là vẽ lại các đồ vật, con người mà họa sĩ thấy. Nghệ thuật phải là sáng tạo nên các đồ vật, con người không thấy được."(Paul Klee) -
LÊ HUỲNH LÂM
Tánh nước vốn vô hình và mềm mại. Nhưng nước lại có quyền năng biến hiện và tùy duyên hóa thân thành mọi vật, có khi là đám mây, khi là cơn mưa, có khi làm ngọn sóng cao vút nhấn chìm mọi vật, có lúc là những đợt sóng êm đềm, là dòng sông, con suối, là thác ghềnh, là biển cả bao la,... lại có khi là giọt lệ trên khóe mắt con người. Tuy nước rất mềm mại nhưng sức mạnh của nước có thể xô ngã mọi tượng đài tưởng chừng là thường hằng ở mặt đất này. -
LÊ HUỲNH LÂM
Sản phẩm từ cái khuôn mẫu đầu tiên đã đặt định con người trong thế bị động, và từ khởi thủy đầy hư cấu và huyền thoại đó bao nhiêu trí tưởng tượng đã được tạo dựng, việc chế tác một khuôn mẫu mới cho con người đã được đề cập đến nhiều lần. -
Nhiều điều bí ẩn giấu đằng sau những chi tiết có thể nhìn thấy bằng mắt thường trong bức tranh "Susanna and the Elders" (Susanna và các Trưởng lão) của họa sỹ nổi tiếng thế giới người Hà Lan Rembrandt van Rijn vừa được công bố trên tạp chí Khoa học Vật liệu và Chế tạo số ra mới đây.
-
Các tác phẩm chọn lọc của thế hệ các nghệ sỹ trẻ Đức sẽ được quy tụ và giới thiệu đến công chúng thủ đô Hà Nội trong không gian triển lãm “Hội họa mới từ Đức,” khai mạc vào 17 giờ ngày 14/05 và trưng bày tới hết ngày 31/05, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học.
-
LTS: Họa sĩ Lê Bá Đảng sinh ngày 27/6/1921 tại làng Bích La Đông, xã Triệu Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Ông đã ra đi vào ngày 7/3 tại Thủ đô Paris nước Pháp, để lại dự án dang dở đáng tiếc về “một bức tranh rất lớn nằm ngửa trên mặt đất”, ước mong góp phần cho Huế trở nên một Kinh đô Mỹ thuật.
Sông Hương giới thiệu “lời chia buồn sâu sắc” đọc trong Lễ tưởng niệm họa sĩ Lê Bá Đảng của tỉnh Thừa thiên Huế vào chiều 9/3 tại Trung tâm Nghệ thuật mang tên ông. -
Đối với họa sĩ, để đi đến trừu tượng hay trạng thái “không gì cả”, anh ta đã phải cần đến rất nhiều thứ.
-
LÊ MINH PHONG
(Nhân đọc Van Gogh của David Haziot, Phan Hồng Hạnh chuyển ngữ, Nxb. Đà Nẵng, 2014)
-
...Nghệ thuật của chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa ảo giác (illusionist) đều xem nhẹ phương tiện, chúng dùng nghệ thuật để che giấu nghệ thuật. Chủ nghĩa hiện đại lại dùng nghệ thuật để thu hút sự chú ý vào nghệ thuật.
-
“Từ mô phỏng đến phá hủy tự nhiên”: đây hoàn toàn có thể là nhan đề của một lịch sử nghệ thuật phương Tây. Một trong những nghệ sĩ hiện đại quan trọng nhất, và cũng có lẽ hiền minh nhất, Picasso, có nói: nếu chúng ta không thể thoát khỏi tự nhiên, như một số nghệ sĩ tiền bối và đương thời với ông đang cố gắng một cách vô ích, thì ít nhất chúng ta có thể làm biến dạng nó, phá hủy nó. Về cơ bản, đó chính là một hình thức mới của lòng sùng kính tự nhiên...
-
Năm mới là thời điểm của những tiệc tùng liên miên. Hội họa từ lâu đã rất quan tâm tới chủ đề này. Hãy cùng nhìn lại những bữa tiệc linh đình, nổi tiếng nhất trong lịch sử hội họa.
-
Trong tiếng Hy Lạp cổ, từ chỉ “nghệ thuật” là techne, chính là nguồn gốc của các từ technique (kĩ thuật) và technology (công nghệ) - những thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong cả ngành khoa học và nghệ thuật. Nhìn vào hội họa thế kỷ 19, ta nhận thấy các họa sĩ thực sự là những kỹ sư ánh sáng và màu sắc tài tình.
-
Một ngày nọ, khi vẽ một thiếu nữ, tôi chợt nhận ra điểm duy nhất sống động ấy là ánh nhìn như bất động của nàng. Những thứ còn lại có ý nghĩa không hơn gì cái sọ người. Người ta luôn muốn tạc nên một con người sống, nhưng điều khiến pho tượng ấy có sự sống chỉ có thể là ánh nhìn của người đó.
-
Các nghệ sĩ nữ thường là bộ phận ngoại vi trong những mô tả về tiến trình lịch sử, không chỉ của hội họa mà còn của nhiều loại hình nghệ thuật khác. Nhưng thực sự chính từ những nghệ sĩ nữ, những ý tưởng nghệ thuật táo báo, đột phá nhất, gây ảnh hưởng lớn thường được khai sinh. Ba nghệ sĩ nữ được giới thiệu trong chùm bài viết này đã cho thấy sự trực cảm, tinh nhạy và quyết liệt ở họ đã mở ra những cách tiếp cận nghệ thuật bất ngờ và giàu sức sống cho đến tận bây giờ.
.png)
.png)
