Trong kiến trúc cung đình Nguyễn tại Huế, hình thức nhà tạ có mặt ở khắp nơi: Hoàng cung, Hành cung, Biệt cung và ở cả các lăng tẩm đế vương.
Hai ngôi nhà tạ ven bờ hồ Lưu Khiêm
|
Trong lịch sử kiến trúc truyền thống Việt, hình thức kiến trúc nhà tạ có lẽ xuất hiện từ khá sớm và tương tự như ở Trung Hoa, nó cũng sớm được cung đình hoá rồi gần như trở thành một hình thức kiến trúc độc quyền của vua chúa. Theo các nguồn sử liệu, dưới tất cả các triều đại vua chúa Việt Nam, hình thức nhà tạ xuất hiện khá phổ biến tại những chốn phục vụ nhu cầu ăn chơi của tầng lớp thống trị, như hành cung, ly cung, biệt cung...Chúng là những kiến trúc tương đối đơn giản, được dựng bên bờ mặt nước như hồ, ao, sông, suối (nguyên chữ tạ có nghĩa là ngôi nhà dựng trên mặt nước-vì thế mà còn gọi là thuỷ tạ) với nhiều hình thức khác nhau. Nhưng phải đến thời Nguyễn, hình thức kiến trúc nhà tạ mới trở nên thật sự phong phú về số lượng và hình thức.
Đây là ngôi nhà tạ nằm trong tổ hợp kiến trúc cung Diên Thọ, khu vực dành riêng cho các bà Thái hậu triều Nguyễn, rộng gần 1.8 ha, nằm ở phía tây trong Hoàng Thành. Trường Du Tạ được dựng năm 1849 để chuẩn bị cho lễ Ngũ tuần đại khánh tiết của bà Thái hậu Từ Dũ, mẹ vua Tự Đức. Tạ dựng trên một chiếc hồ hình vuông xinh xắn, rộng 530 m2, ở phía đông toà điện chính, mặt hướng về phía nam. Kết cấu tạ kiểu nhà Rường truyền thống Huế với thức vuông (phương đình), một gian bốn chái, 16 cột trụ, mái lợp ngói ống tráng men xanh. Cả ba mặt đông, tây và nam của Trường Du Tạ đều có hành lang bao bọc. Về sau hành lang này bị dỡ bỏ, phần phía nam thì cải tạo thành một ngôi nhà vỏ cua với tên gọi Lương Phong Đình.
nhất của Huế dù đây chỉ là một ngôi nhà tạ có quy mô vừa phải. Ca dao xứ Huế có câu: “ Chiều chiều trước bến Văn Lâu, Ai ngồi ai câu ai sầu ai thảm, Ai thương ai cảm ai nhớ ai trông..” chính là chỉ vị trí thơ mộng này.
Ngôi nhà tạ bé nhỏ này cũng rất nổi tiếng bởi nó vốn là một bộ phận không thể thiếu được của quần thể kiến trúc lăng Tự Đức. Dũ Khiêm Tạ được dựng vào năm 1864, cùng với nhiều công trình khác của Khiêm Cung (sau khi vua băng và được táng vào đây mới gọi là Khiêm Lăng). Tự Đức là một ông vua thi sĩ và Khiêm Cung, một biệt cung kiêm lăng mộ của ông phản ánh rất rõ điều này. Gần 50 công trình kiến trúc lớn nhỏ được bố trí hài hòa trong một không gian thiên nhiên, rộng trên 150.000m2. Nổi bật trong số đó bởi vẻ đẹp trữ tình, giàu chất thơ là hai ngôi nhà tạ ven bờ hồ Lưu Khiêm: Dũ Khiêm Tạ và Xung Khiêm Tạ.
Khác với Dũ Khiêm Tạ ở phía bờ hồ đối diện vốn là một bến thuyền của nhà vua, Xung Khiêm Tạ là toà nhà dành làm nơi ông câu cá, ngắm trăng, làm thơ..Quy mô công trình này lớn hơn Dũ Khiêm Tạ nhiều. Đây là một toà nhà kép theo lối “ trùng thiềm điệp ốc” rất phổ biến trong kiến trúc cung đình Nguyễn. Nhà chính (chính đường) cấu trúc như một ngôi nhà Rường lớn, nối trực tiếp với nhà trước (tiền đường) chỉ bé như một nhà vỏ cua thông qua một cột trụ chung. Phần phía trên của cột trụ này đặt một máng xối mà hai đầu đều được trang trí bằng hình cá gáy (cá chép) đang há miệng nhả nước rất độc đáo. Phần thân của nhà chính có vách ván che cả ba mặt (mặt sau và hai bên) nhưng toàn bộ nhà trước lại để trống tương tự như ở Dũ Khiêm Tạ. |
||||
| Theo TS. Phan Thanh Hải (hueworldheritage.org.vn) |
Tải mã QRCode
<p style="text-align: justify;"> Chiều 18/9, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ. Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư dự và trao các quyết định.</p>
<p style="text-align: justify;"> Chiều 16/9, tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Huế, Công ty Cổ phần HoLo Travel và Công ty TNHH MTV Du lịch Vietravel Huế tổ chức ra mắt Hệ sinh thái Du lịch Chăm sóc Sức khỏe Huế và ký kết Bản ghi nhớ hợp tác.</p>
<p style="text-align: justify;"> Chiều 15/9, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh chủ trì cuộc họp nghe báo cáo phương án phát triển các sản phẩm du lịch mới.</p>
<p style="text-align: justify;"> Sáng 10/9, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh chủ trì Hội nghị đánh giá công tác phòng chống thiên tai 8 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 4 tháng cuối năm 2026. Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu các ngành, địa phương chủ động rà soát phương án ứng phó với từng cấp độ rủi ro thiên tai; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện theo phương châm “bốn tại chỗ”, tuyệt đối không để “nước đến chân mới nhảy”. Cùng dự có Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Mạnh cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành và địa phương liên quan.</p>
<p style="text-align: justify;"> Theo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Huế, từ ngày 10 đến 17/9/2026, khu vực Trung Bộ, trong đó có thành phố Huế, có khả năng cao xuất hiện một đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng kèm theo nguy cơ lốc, sét, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ. Thành phố yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động triển khai các phương án phòng, chống thiên tai, không để bị động, bất ngờ.</p>
<p> Dù đạt nhiều thành tựu trong 8 tháng đầu năm, Huế bước vào quý IV năm 2026 với nhiều thách thức trước các mục tiêu kinh tế - xã hội. Đó là thông tin được chia sẻ tại buổi họp báo thường kỳ tháng 8/2026, tổ chức chiều 09/09 tại trụ sở UBND thành phố Huế. </p>
<p style="text-align: justify;"> Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Huế vừa có công văn cảnh báo mưa lớn, dông, lốc và gió mạnh từ ngày 10 đến 16/9.</p>
<p style="text-align: justify;"> <span style="text-align: justify;">Sáng 7/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự Lễ công bố các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc điều động, bổ nhiệm đồng chí Phạm Thành Ngại, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp và đồng chí Nguyễn Thanh Tuấn, Giám đốc Công an thành phố Huế giữ chức Phó Tổng Thanh tra Chính phủ.</span></p>
<p style="text-align: justify;"> Sáng 6/9, tại Thành phố Huế, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có buổi làm việc với đại diện các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư, sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.</p>
<p style="text-align: justify;"> <span style="text-align: justify;">Sáng ngày 06/9, tại nhà hát Sông Hương, Bộ Ngoại giao phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản và UBND TP. Huế tổ chức Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản năm 2026 với chủ đề “Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản: Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững - Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất”.</span></p>
<p style="text-align: justify;"> Sáng 5/9, tại Nhà hát Sông Hương đã diễn ra khai trương Không gian trưng bày, triển lãm ảnh và sản phẩm đặc trưng Việt Nam – Nhật Bản.</p>
<p style="text-align: justify;"> Sáng 5/9, Lễ khai giảng được diễn ra đồng loạt trên khắp cả nước, tại thành phố Huế, hơn 302.000 học sinh trên địa bàn thành phố Huế chính thức bước vào năm học mới 2026 - 2027.</p>
<p style="text-align: justify;"> Sáng 5/9, tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở A Lưới 3, UBND thành phố Huế tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026-2027 và khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền.</p>
<p style="text-align: justify;"> Trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9/2026, thành phố Huế tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch phong phú, tạo không khí vui tươi, sôi động, đồng thời thu hút đông đảo người dân và du khách.</p>
<p style="text-align: justify;"> Trong không khí chào mừng 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), sáng 2/9, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc Giải đua ghe truyền thống lần thứ 37 - năm 2026 trên sông Hương.</p>
<p style="text-align: justify;"> Tối 30/8, tại Quảng trường Hà Huy Tập, thành phố Huế, Lễ hội Di sản Âm nhạc Quốc tế Huế – Huế Wonderverse Music Fest 2026 chính thức khai mạc với chương trình nghệ thuật “Di sản Thức giấc”.</p>
<p style="text-align: justify;"> Sáng 30/8, Báo Nhân Dân phối hợp với Bộ Công an cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tổ chức hoạt động đi bộ toàn quốc “Cùng Việt Nam tiến bước” năm 2026. Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám, Ngày truyền thống lực lượng Công an nhân dân (19/8/1945 - 19/8/2026) và 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2026). Tại thành phố Huế, đông đảo đại biểu và người dân đã có mặt tại Quảng trường Văn hóa Thể thao thành phố Huế tham gia hưởng ứng.</p>
<p> Nằm trong chuỗi sự kiện văn hóa nhân dịp nghỉ lễ Quốc khánh 02/09, thành phố Huế vừa tổ chức Lễ tuyên dương học sinh danh dự năm học 2025-2026 tại Ngọ Môn, sáng 29/08.</p>