THANH TOÀN
Trưa chủ nhật 23-10-83 Phòng khách cư xá sinh viên Đông Nam Á ở Paris được trang hoàng trang nhã. Có tấm bản đồ màu Thành phố Huế, tranh ảnh di tích thắng cảnh Huế, quày trưng bày sách báo, băng nhạc Huế. Người đến dự đông ngoài dự kiến, có cả các cô dâu, chú rể Huế người Pháp, có những bạn Pháp...
Ông Võ Quang Yến, nguyên Hội trưởng Hội Người Yêu Huế tại Pháp - Ảnh: internet
Trong không khí trang trọng mà chứa chan tình cảm đó, toàn thể bạn bè yêu Huế đề nghị thành lập một tổ chức tạm gọi là "NHỮNG NGƯỜI YÊU HUẾ". Nhiều bạn bè hưởng ứng giúp đỡ ngay, chị Cẩm Hà tặng bức tranh của họa sĩ Năng Tỉnh để bán đấu giá lấy tiền làm quỹ. Anh Nghiêm người gốc Bắc đã tặng một máy tính nhỏ cho Khoa toán Đại học Huế. Họa sĩ Lê Bá Đảng gửi quà tặng anh chị em văn nghệ sĩ Huế. Một số bạn bè người Pháp đã sống ở Huế thời niên thiếu cũng nhắc lại kỷ niệm của tuổi thơ và ước mong có dịp trở lại thăm viếng thành phố có dòng sông thơ mộng ấy.
Năm tháng sau đó, vào ngày 21-3-84, ông cảnh sát trưởng Paris cấp giấy phép lập Hội Người Yêu Huế (Amicale des amis de Huế), trụ sở tại số 1 phố Poléveau 75.005 Paris. Ông Võ Quang Yến khảo cứu viên CNRS làm Hội trưởng? Ông Lê Huy Cận kỹ sư ESE làm Tổng thư ký. Bà Nguyễn Khoa Song Xuân giám đốc nhà trẻ làm Thủ quỹ. Bà Lê Thái Cẩm Hà, bác sĩ y khoa đặc nhiệm y tế.
Thành phần của HNYH (Hội Người Yêu Huế), rất đa dạng về nghề nghiệp, tuổi tác, tôn giáo xu hướng, bất chấp mọi hoàn cảnh lịch sử, nhưng có một mẫu số chung là "rất yêu Huế", rất tự hào về truyền thống văn hóa, lịch sử, anh hùng của Huế. Cùng muốn góp phần để mong Huế xứng đáng với truyền thống và xứng đáng giữa một thế giới hiện đại. Thành viên nhiệt tình của Hội không chỉ khuôn gọn trong nước Pháp mà còn ở Cộng Hòa Liên Bang Đức, Tây Berlin, Bỉ, Canada...
Cơn bão số 8 tàn phá Huế Bình Trị Thiên nặng nề. HNYH kêu gọi bà con hướng về quê hương. Lập tức chị Thảo gởi đến Hội một ngân phiếu 2.000 quan Pháp ủng hộ Huế bị bão. Một "Đêm văn nghệ" được tổ chức vào tối thứ bảy 30-11-85 mời ca sĩ nổi tiếng Thanh Hải ở Tây Đức qua hát những ca khúc của Trịnh Công Sơn góp tiền của gởi về giúp nhà. Hội đã tổ chức tốt lễ truy niệm Vua Duy Tân, đẩy mạnh việc tuyên truyền giới thiệu về truyền thống văn hoá Huế, ra được các bản tin nội bộ với tên "Thư liên lạc" bước đầu có nhiều bài vở và tin tức phong phú.
HNYH đã gửi tặng nhiều thuốc men, phụ tùng phẫu thuật, dụng cụ y tế, sách chuyên môn cho Bệnh viện Trung ương Huế cho bệnh viện Thành phố Huế và các trạm xá trong thành phố. Tặng sữa, các trang bị nhỏ, đồ chơi, radio cho nhà trẻ, giúp phường Vĩnh Lợi xây dựng một nhà trẻ bề thế xứng đáng mà trong "Đêm Hè Huế", riêng chị T. đã gửi tặng 20.000 quan Pháp.
Hội đã giúp 5 học bổng cho 5 em học sinh Quốc Học nghèo mà xuất sắc. Anh L. K. T (cựu giáo sư đợt đầu trường Quốc Học) giúp thêm một số tiền cho số học bổng này - (qua anh Lê Huy Cận). Nhân kỷ niệm 90 năm ngày thành lập trường Quốc Học, Hội quyết định giúp học bổng cho 16 em học sinh Quốc Học và 8 em học sinh trường Hai Bà Trưng, mỗi học sinh mỗi tháng 300đ bằng cách gửi 90.000 vào tiết kiệm Ngân hàng để lấy lãi 8%, tặng một radio-cassette và nhiều băng nhựa để dùng trong việc giảng dạy. Hội đã tặng sách giáo trình về điện (của ông Trần Tiểu Lang) một máy tính nhỏ (của anh Nghiêm Xuân Hải), các linh kiện điện tử cho Đại học Tổng Hợp, một máy vi tính cho trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp Huế, do ông Trương Nguyên Trân biếu để tưởng nhớ hương hồn của người cha đã cống hiến cuộc đời cho sự nghiệp giáo dục ở Thành phố quê hương; 3 rađio cassette cho Tạp chí Sông Hương, Hội ca nhạc truyền thống Huế, Ban liên lạc đồng hương Huế Bình Trị Thiên tại Thành phố Hồ Chí Minh và sách nghệ thuật cho các Họa sĩ, quà tặng một số chùa ở Huế. Hội đã nhận mua một số vật tư cần thiết cho một số cơ sở sản xuất có điều kiện làm ăn phát triển như hóa chất cho xí nghiệp thuốc lá Huế hạt bi và hóa chất cho cơ sở sản xuất bút bi Hương Giang.
Hội cũng đã có dự định góp phần sửa sang hai bờ sông Hương bị thiên tai tàn phá. Hội cũng hết sức giúp đỡ hỗ trợ cho các bác sĩ Huế (hoặc người Việt Nam ở các vùng quê khác) qua công tác tại Pháp như bác sĩ Viên, bác sĩ Minh, bác sĩ Quỵ... và đang vận động Đại học Pierre et Marie Curie kết nghĩa với Học viện Y Huế, đang dự tính vận động một thành phố văn hóa lịch sử của Pháp kết nghĩa với thành phố Huế.
Hội đã tranh thủ CIDSE (tổ chức quốc tế đoàn kết và giúp đỡ phát triển Coopération International pour la développement et la solidarité) mà CCFD (Comité catholique Contre la Faim et pour le Développement) là thành viên, giúp cho thành phố Huế 4 chương trình là: Trạm bơm Hương Sơ, Bệnh viện thành phố Huế, Trạm xá khu vực 3 Huế, hợp tác xã dệt Thuận Lộc 167.000 đô la. Ngoài ra họ đã quyết định giúp cho công trình ngăn mặn La Ỷ 50.000 đô la.
Hội đã cử 4 chuyên viên đi nghiên cứu ở phòng thí nghiệm của một trường Đại học ở Lille chuyên khảo cứu việc chiết rút aga, đã gửi nhiều tài liệu về Huế, và đã cho cô Hoài Hương tốt nghiệp Nông học Paris sau khi đã nghiên cứa thêm về qui trình chiết rút aga về Huế giúp cho Đại học Tổng Hợp, Trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp Huế, Xí nghiệp nuôi trồng Hải sản, trong vấn đề này.
Qua những việc tiếp xúc với thành phố Huế, Hội thấy Huế đã rất thiếu điện. Nếu xây dựng Thủy điện ở Tả Trạch phải có thời gian, hoặc chờ lưới điện cao thế, nên Hội đề nghị thành phố nên phát triển nhiều thủy điện nhỏ loại vài trăm KW. Hội đã tranh thủ Ban cứu tế bình dân Pháp (Secours populair Francais) giúp Huế xây dựng một trạm thủy điện nhỏ với số tiền chi viện 800.000 quan Pháp (khoảng 132000 đô la). Hội còn tranh thủ được Ban hợp tác và phát triển của công ty điện lực Pháp (mà anh Lê Huy Cận Tổng thư ký của Hội được cử làm Chủ tịch cùng với một người Pháp, đã đồng ý giúp cho Huế một trạm thủy điện nhỏ vài trăm KW. Hiện nay tỉnh đã giao cho thành phố Huế khảo sát thiết kế 2 công trình này.
Trong dịp về nước vừa qua, anh Lê Huy Cận, Tổng thư ký của Hội, cùng một số bạn bè cộng sự đã trực tiếp đi thực địa vùng Bình-Điền và cho xúc tiến khẩn trương chương trình thiết kế theo hướng trên. Nhiều cuộc họp của một số tổ chức phi chính phủ đã mời HNYH tham dự và Hội đã hết sức tranh thủ những dịp này để giới thiệu, tuyên truyền về Việt Nam, về Huế, đồng thời tranh thủ sự viện trợ nhiều mặt của bằng hữu quốc tế cho quê hương.
Một nỗi lo âu của HNYH là con cháu của họ thuộc thế hệ 2, thế hệ 3... sinh ra trên đất khách, ăn cơm ngoài, uống nước ngoài, nói tiếng ngoài, ngày càng đông, học hành giỏi, ít biết về quê hương Tổ quốc Việt Nam, làm sao thay thế cho họ. Họ mong muốn lớp thanh niên đó được có những ngày sống ở quê hương đất tổ để được Tổ quốc Việt Nam, nhân dân Việt Nam, bà con thành phố Huế vun trồng, nuôi dưỡng tiếng nói, tâm hồn, văn hóa Việt Nam để nối tiếp họ hướng về quê hương góp phần xây dựng cho đất nước Việt Nam giàu mạnh, hiện đại. Chuyến về thăm của Hoài Hương ngoài việc giúp chiết rút aga, có sứ mệnh quan trọng này. Cùng về với Hoài Hương là Hoài Nam, hai chị em sinh đôi học giỏi, HNYH muốn đưa về để "trau dồi thành người Huế 100%". Hoài Nam còn đi học nên phải trở về Pháp sớm hơn. Hội đã có chương trình đưa thanh niên về sống và thâm nhập vào quê hương trong những dịp hè với mục đích trên đây.
Riêng đối với Tạp chí Sông Hương, HNYH đã hết sức nhiệt tình, tận tâm trong việc giới thiệu, phát hành, vận động ủng hộ, đã là một "đại diện toàn quyền" của Sông Hương tại Pháp và Tây Âu. Nhiều tài liệu khảo cứu, bài viết thư góp ý sau mỗi số tạp chí một cuốn sách, vật chất ủng hộ... của bà con Việt Kiều đã được gởi về Sông Hương với tất cả tâm huyết quý mến. Nhiều đoàn Việt Kiều về nước đặc biệt chuyến về năm ngoái của anh Hội trưởng Võ Quang Yến và chuyến về vừa qua của anh Tổng thư ký Lê Huy Cận, các anh chị đều đến thăm và làm việc với Tạp chí Sông Hương. Một số chương trình hoạt động đã và đang được vạch ra giữa Sông Hương và HNYH ở Pháp, Cộng Hòa Liên Bang Đức, Tây Berlin, Canada...
Trong hướng mở ra, đổi mới của đất nước, của Bình Trị Thiên và của Huế hoạt động đầy tâm huyết và có hiệu quả - dù chỉ trong một thời gian còn quá ngắn kể từ khi thành lập của HNYH có rất nhiều ý nghĩa tích cực, mà chúng ta, những tổ chức, ngành, cá nhân ở trong nước, cần ghi nhận và hưởng ứng trở lại cũng bằng chính nhiệt tâm và hiệu quả.
Tháng 10-1987
T.T
(SH28/12-87)
Tải mã QRCode
VÕ QUANG YẾN
(Thân tặng tất cả các bạn yêu Huế)
37 năm ra đi tưởng không hẹn ngày về. Thế mà rồi tôi cũng mua vé máy bay lên đường về thăm quê.
CAO HUY THUẦN
Cách đây hơn một năm, tình cờ tôi gặp chị H. ở sân bay, đang cân hành lý để đi Mỹ. Chị bảo: Tôi qua Pháp nhân ngày giỗ đầu ông cụ tôi. Cả gia đình tụ họp đông đủ. Ông anh cả của tôi ở Pháp, tôi ở Mỹ qua, một cô em gái ở Đức, một cô em nữa ở tận Đan Mạch. Chúng tôi định lấy ngày kỵ ba tôi để mỗi năm một lần anh em gặp nhau.
HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG (Gặp gỡ với anh Lê Huy Cận, Tổng thư ký Hội “Người yêu Huế” ở Pháp)
Trên giải đất hình chữ S mà đáng lẽ chúng ta phải sống, có chỗ nào mà chúng ta không nhớ, không thương! Nhưng dĩ nhiên, có chỗ chúng ta thương nhiều hơn một chút. Đó có thể là chỗ mà chúng ta sinh ra, lớn lên. Chỗ mà chúng ta lưu lại nhiều kỷ niệm. Đó cũng có thể là chỗ mà vì một duyên cớ nào đấy thôi, ta bỗng thấy gắn bó suốt đời.
THÁI THU LAN Kỷ niệm 140 năm ngày sinh Vua Hàm Nghi (1871 - 2011)
VÕ QUANG YẾNHữu duyên thiên lý năng tương ngộVô duyên đối diện bất tương phùng(*) Phong dao
NGUYỄN PHAN QUẾ MAISân bay Huế, tối ngày 14/12/2010, một người đàn ông cao lớn tóc đang chuyển màu đăm đắm nhìn qua cửa kính. Ông đang cố gắng níu giữ hình ảnh của từng cành cây, ngọn cỏ, từng hơi thở mát lành của sông Hương vào trong trí nhớ của mình.
THANH TÙNGTốt nghiệp Cử nhân Văn khoa, dạy học một năm ở trường Đồng Khánh, Thái Kim Lan qua CHLB Đức học khóa đào tạo giáo sư Đức ngữ của Viện Goethe Munich, với học bổng của Viện trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD).
VÕ QUANG YẾNĐây không phải là lần đầu tiên có múa cung đình trên sân khấu Paris. Trước đây, chẳng hạn như đầu năm 2004, một đoàn ca múa của Nhà hát Nghệ thuật Cung đình thuộc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã biểu diễn ở trụ sở Unesco trong buổi lễ trao tặng bằng công nhận 28 kiệt tác là di sản phi vật thể thế giới và truyền khẩu nhân loại, trước khi trình bày chúc Tết kiều bào Paris, Lyon, Marseille, Bruxelles.
HÂN QUY“Làm gì để có tiền giúp Huế mà tránh đi quyên”, đó là ý nghĩ cứ xoáy trong đầu óc mỗi anh chị em chúng tôi đã lâu và nhất là trong buổi tiếp xúc đầu tiên với bà Nguyễn Đình Chi ở nhà chị Song, trưa ngày thứ bảy 1-10-1983. Có một anh bạn gợi ý: “Tại sao chúng ta không nhân dịp có bà Chi đang còn ở đây để tổ chức một bữa cơm?”
HƯƠNG CẦN (Chuyện ít ai biết trong làng âm nhạc)Nhạc sỹ, Giáo sư viện sỹ Lưu Hữu Phước (1921-1989) là tác giả của rất nhiều hành khúc nổi tiếng. Với tài năng của mình, từ bài hát này đến bài hát khác, ông đã góp phần nuôi dưỡng những phong trào cách mạng to lớn.
HÀ VĂN THỦYCó thể nói nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương đã tạo nên một hiện tượng thơ, nhiều tập thơ của bà được in với số lượng lớn, tác quyền bà thường nhận sách mà không nhận tiền, những nơi in thơ cho bà vẫn dành cho bà những niềm ưu ái. Công ty Văn Hóa Sáng Tạo Trí Việt (First News) in tiếp hai năm hai cuốn Hãy Cho Nhau - Nước Vẫn Xanh Dòng (2004 - 2005).
TRẦN HỮU LỤCKhởi đầu là nỗi nhớ Huế, tác giả Phan Thị Thu Quỳ viết về quê quán,thời niên thiếu như một cách giãi bày, chia sẻ. Những trang viết như sông Hương âm thầm chảy qua những ngõ ngách đời người, trong trẻo và cuốn hút.
TRẦN THỊ LINH CHITừ ngày theo chồng vào Nam, tính ra xa Huế hơn nửa thế kỷ, đất khách quê người, hiếm khi được nói hay nghe tiếng của quê hương một cách trọn vẹn. Ngay trong gia đình, đến đời cháu nội, cháu ngoại thì đã rặt tiếng miền Nam. May mắn bên mình còn có ông “Dôn”(*) người thường xuyên “gợi nhớ” qua câu nói đầu môi khi đối thoại: Mụ ơi!
TRẦN CÔNG TẤNNhững ngày làm báo, tôi đã biên tập mấy bài của cộng tác viên Võ Quang Yến từ Pháp gửi về. Tôi biết rõ ông là một nhà khoa học lớn, hàng chục năm liền làm Giám đốc ở Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp. Vài lần ông về làm việc giúp nước, chúng tôi đã gặp nhau.
TÔN NỮ NGỌC HOANhư một “kẻ bị lưu đày trên đảo xanh”, Hữu Vinh luôn hướng về quê nhà với trái tim của chàng trai 18 tuổi - tuổi của ngày rời xa người mẹ thân yêu, xa tiếng chuông chùa Thiên Mụ, xa con đường đến trường xuôi theo giòng Hương quen thuộc đến chân trời mới lạ để rồi bằn bặt 18 năm sau mới có cuộc đoàn viên rưng rưng nước mắt trên quê xưa.
TRUNG SƠNVậy là tôi không còn dịp để được thăm chị nữa rồi!Mấy năm trước, khi nhà văn Nhất Lâm, một người cháu của nhà thơ Vĩnh Mai, cho biết chị Phương Chi đã phải vào sống những năm cuối đời tại Trại Dưỡng lão ở Hà Đông, tôi đã phải thốt lên: “Trời! Sao lại thế?!...”
THÁI KIM LAN...“Cắt từng miếng da non nhìn xem, tôi vẫn vậy/ Chảy ròng ròng trong máu nước sông Hương”...Bỗng tôi thấy em cũng về lại đó.../ Tôi lại cùng em đi thăm chợ Tết/ Em nép mình sưởi ấm với vai tôi/ Đôi mắt, nụ cười, môi hồng rực rỡ/ Huế đây rồi nhờ có em tôi (“Hải đường say nắng”, Chỉ có anh mới nhận ra em)...
TRẦN KIÊM ĐOÀNThạch Hãn - Mồ hôi của đá chứ không phải mồ hôi đá. Tương truyền rằng, phía cực Tây Trường Sơn có ngọn núi Linh Sơn cao ngất, thường đổi màu từ cổ đồng lúc bình minh, đỏ thẫm giữa ban trưa và tím ngát vào ban chiều. Vào một buổi chiều thuở hồng hoang, có con chim Phượng Hoàng bay ngang núi tím. Núi quá cao khiến chim rủ cánh phải đổ xuống từ lưng trời làm vỡ một góc núi. Không hiểu suối khe, mồ hôi hay nước mắt của núi đã tuôn ra từ khe núi bị nứt tạo thành một dòng sông chảy miết về phía đồng bằng, tuôn ra biển. Dòng sông đó là dòng sông Thạch Hãn.
VÕ QUANG YẾN Tiếng hát đâu mà nghe nhớ thương, Mái nhì man mác nước sông Hương. Tố Hữu