DƯƠNG HOÀNG
(Ghi theo Đại tá Nguyễn Văn Khoan)
Gần đến những ngày áp Tết Kỷ Sửu. Theo lệnh của Người, ngày 10 tháng Giêng năm 1949, Phủ Chủ tịch đã chuyển từ địa bàn xã Trung Trực, huyện Yên Sơn đến Lũng Tấu thuộc xã Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
Bác Hồ tặng quà Tết và nói chuyện với các chiến sỹ Đoàn Không quân Sao Vàng, sáng mồng 1 Tết Đinh Mùi (9-2-1967) - Ảnh: tư liệu
Địa điểm Lũng Tấu là nơi trước đây cơ quan đã đóng, nằm sát bên rừng nứa, trên bờ con suối lớn đổ vào sông Đáy rồi con sông này nhập dòng vào sông Lô, từ Phủ Chủ tịch đi bộ khoảng gần năm cây số thì ra đến huyện lỵ Sơn Dương. Đoạn sông Đáy này đã đi vào lịch sử, ngày 18 tháng 9 năm ấy, khi Bác Hồ xuôi thuyền mảng về huyện lỵ để nói chuyện với lớp huấn luyện cán bộ kháng chiến. Cảm xúc trước cảnh vật thiên nhiên Người đã viết bài thơ “Đi thuyền trên sông Đáy”, với 2 câu mở đầu đầy chất thi vị trữ tình:
“Dòng sông lặng ngắt như tờ
Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo”.
Ở cơ quan Văn phòng Trung ương, một không khí chuẩn bị đón Tết kháng chiến thật nhộn nhịp và phấn khởi. Năm ấy, đồng chí Hồ Tùng Mậu, nguyên Chủ tịch Ủy ban hành chính khu Bốn đương chức Tổng Thanh tra Chính phủ được cử làm Trưởng ban tổ chức Tết Kỷ Sửu. Dưới sự chủ trì của đồng chí Hồ Tùng Mậu, một hội nghị họp bàn về việc “ăn tết” trong hoàn cảnh kháng chiến từ “cầm cự chuẩn bị chuyển sang tổng phản công” trên toàn mặt trận.
Hội nghị đang sôi nổi, bàn bạc về mọi việc như trang trí, hái hoa dân chủ, văn nghệ, thể thao, nấu bánh… thì Người đến.
Không đợi ai “báo cáo”, Người hỏi:
- Tết năm nay, ta tổ chức vui như thế nào?
- Thưa Bác, chúng cháu đang họp bàn đây ạ.
Người hỏi tiếp:
- Thế đã bàn đến mục pháo Tết chưa? Tết phải có pháo chứ.
Có tiếng một chiến sĩ thưa to:
- Dạ chưa ạ!
Một số anh em ngơ ngác rồi quay sang bàn tán “lấy pháo ở đâu”.
Như hiểu ra ý của Người, đồng chí Trưởng ban tổ chức tết liền xin ý kiến:
- Thưa Cụ Chủ tịch, rừng núi thế này thì kiếm đâu ra pháo…?
Người cười hiền rồi chỉ tay ra rừng nứa mách nước cho anh em:
- Pháo ở rừng đấy, tha hồ!
Anh em chiến sĩ cùng “a” lên và hiểu rằng, đốt lửa thì nứa nổ, đấy là pháo, thứ pháo “thực vật” rất thiên nhiên, rất gần gũi với con người Việt Nam…
Người còn “đạo diễn” nhiều hình thức vui tết nữa rồi mới về.
Tan cuộc họp, đồng chí Hồ Tùng Mậu đề nghị anh em đi chặt nứa, bó lại thành những bó ngắn, vừa dễ vác, dễ xếp đống, khi đốt lại gọn. Đống nứa ở sân cứ cao dần, khô dần lại và ngày cuối của năm Mậu Tý cũng sắp hết. Anh em chiến sĩ mong sớm đến ngày Tết và thầm đoán chắc phải ngày mồng hai, hoặc mồng ba Người mới có thời gian sang thăm cơ quan được.
Nhưng thật bất ngờ, đúng đêm 30, gần lúc giao thừa là Người đến, trên vai còn đeo một cái bị. Mọi người chạy ùa ra đón Bác, tranh nhau nói một câu chúc Tết Cụ Chủ tịch.
Người chỉ một vị trí thuận tiện bảo anh em xếp nứa đốt. Người nói:
- Tết này, Bác ăn Tết lửa trại với các chú.
Ngọn lửa bốc lên, nứa nổ lép bép như tràng pháo nối tiếp nhau, nghe không chối tai như pháo nhồi thuốc hóa học, không có mùi khét.
Rồi Người từ từ mở cái bị ra và nói:
- Để các chú yên tâm khỏi “thắc mắc”. Đây là quà tết đồng bào tặng Bác, Bác biếu các chú…
Hồ Chủ tịch đưa tận tay từng cán bộ, chiến sĩ mỗi người một quả cam.
Mọi người vui mừng vì nhận được quà của vị Chủ tịch nước. Phấn khởi, anh em cùng ca hát, cầm tay nhau nhảy quanh ngọn lửa trại ấm cúng tình cảm gia đình cách mạng… Đêm ấy, Bác Hồ nghỉ lại cơ quan.
Sáng hôm sau, Văn phòng Trung ương tổ chức chúc Tết năm mới Hồ Chủ tịch. Bác cảm ơn rồi bảo mọi người ngồi lại nghe Bác kể về tình hình thế giới, tình hình trong nước. Bác Hồ cho biết quân ta vừa thắng địch ở Ba Thá, Tế Tiêu, ở Ý Yên, Nam Định và đặc biệt ở Thừa Thiên, Quảng Nam, Đà Nẵng ta đánh đoàn tàu gần hai mươi toa, phục kích ở đèo Hải Vân phá hủy mấy chục xe quân giới… Bác khuyên mọi người thi đua làm tròn nhiệm vụ ở hậu phương để xứng đáng với tiền tuyến.
Sáng mùng một Tết, mặt trời ở chiến khu bị sương mù che dần dần sáng ra.
Đến mục thể thao, Bác nói:
- Để Bác làm trọng tài cho. Các chú chia đội ra chơi đi.
Trước khi hai đội chào nhau, vào trận đầu xuân, Bác Hồ giơ tay thổi một tiếng còi tuyên bố:
- Đội nào thắng, sẽ được trọng tài chính thưởng mỗi người một điếu thuốc lá thơm.
Nghe trọng tài chính tuyên bố. Các vận động viên và cổ động viên nhảy lên hoan hô ầm ĩ.
Cuộc đấu bóng chuyền diễn ra thật sôi nổi, hấp dẫn, và rất gay go quyết liệt vì đội nào cũng muốn giành phần thắng, không muốn để thua vì nếu thua thì chẳng được phần thưởng của Bác mà còn “dông” cả năm.
Nhưng cuối cùng cũng có bên được, bên thua. Đội thắng trận, xếp hàng ngay ngắn, chỉnh tề, cười nói hân hoan. Đội trưởng hô “nghiêm” báo cáo:
- Thưa Bác, chúng cháu thắng ạ!
Bên thua “tức quá” cũng làm liều nhảy ra xếp vội hàng ngũ, cử người ra báo cáo:
- Thưa Bác, chúng cháu cũng thắng đấy ạ. Thắng một “séc” ạ!
Cổ động viên đứng ngoài sân thấy tình thế đội thua này “liều” có khi được thưởng “như chơi” bèn chẳng ai bảo ai cũng “nhào dô” xếp hàng chung:
- Thưa Bác, thưa Bác, chúng cháu cũng thắng ạ. Cổ vũ phe thắng ạ…
Bác cười, lắc đầu như có ý “chịu” cái “láu cá” rất “đáng yêu” của anh em chiến sĩ rồi nói to:
- Đúng, năm nay sẽ là năm Đại Thắng Lợi, không ai được phép thua cả…
Nói xong, Bác Hồ mở hộp thuốc thưởng cho mỗi người một điếu thuốc lá. Ai nấy đều hớn hở, phấn khởi, có anh hoa chân múa tay nhảy lò cò. Duy chỉ có đồng chí cảnh vệ thì lẩm bẩm:
- Thế là hết tiêu chuẩn cả ngày của Bác rồi.
Biết ý người cảnh vệ, trên đường về, Bác Hồ cứ khen mãi anh em chiến sĩ mình “thông minh”.
Nhớ một cái Tết đầy kỷ niệm ở chiến khu Việt Bắc được gặp Bác Hồ - vị Chủ tịch nước kính yêu vừa gần gũi vừa sâu sắc và đầy ý chí cách mạng.
D.H
(TCSH444/02-2026)
Tải mã QRCode
Nhân kỷ niệm 100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam, phóng viên Minh Hiếu của Đài Phát thanh và Truyền hình Huế hỏi tôi: “Cơ duyên nào đưa ông đến với nghề báo?”, và tôi đã không ngại ngùng khi trả lời nữ phóng viên ấy rằng nó phát xuất từ thú vui thích đọc báo!
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, tôi đã làm báo ở Huế. Sau Tổng khởi nghĩa thành công, chúng tôi cùng với anh Lê Chưởng ra tờ Quyết Thắng - cơ quan của Việt Minh khu vực Trung Bộ.
100 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM (21/6/1925 - 21/6/2025)
Trước hết, Tố Hữu là nhà cách mạng, một chính trị gia, nhà thơ lớn, “cánh chim đầu đàn của nền thi ca cách mạng Việt Nam”, nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước ta. Điều này đã được khẳng định trong rất nhiều công trình viết về Tố Hữu suốt mấy chục năm qua.
KỶ NIỆM 100 NĂM NGÀY BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM (21/6/1925 - 21/6/2025)
Để tỏ lòng tiếc thương và tưởng nhớ đồng chí Trần Đức Lương, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định tổ chức Lễ tang Đồng chí với nghi thức Lễ Quốc tang.
Kỷ niệm 135 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2025)
Thực hiện chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh, thực chất là “thay màu da trên xác chết”, sau năm 1970 quân đội Mỹ đã lần lượt chuyển giao các căn cứ hỏa lực ở “tuyến trước” cho quân đội Sài Gòn (QĐSG) để lui về “tuyến sau” nhằm kéo dài cuộc chiến.
Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) là một chiến trường quan trọng, là mắt xích chiến lược trong cuộc đối đầu giữa ta và địch.
Hai tay tôi nắm chặt một nắm tro cốt của người bạn thân thuở thiếu thời tung ra xa, trên những lùm cây xanh tươi tốt nằm sâu hun hút dưới chân đèo, long lanh nhiều giọt mưa từ đêm qua còn đón đợi, rồi quỳ phục xuống với mấy lời khấn vái: - Chi ơi, hôm nay sau 49 ngày mất, bạn được vợ con đưa về quê hương, đúng như di nguyện của mình! Vậy là xong một cuộc đời, với bao buồn vui, lo toan và hy vọng... Mong bạn thanh thản về với đất trời và không còn điều gì phải hối tiếc!
Đêm chong đèn ngồi nhớ lại Từng câu chuyện ngày xưa Mẹ về đứng dưới mưa Che từng căn hầm nhỏ Xóa sạch vết con về… (Huyền thoại Mẹ - Trịnh Công Sơn)
Ngày 26/3/1975, tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế trực thuộc Trung ương) hoàn toàn giải phóng. Từ căn cứ kháng chiến, bộ máy của chính quyền cách mạng lâm thời trở về Huế tiếp quản thành phố.
Năm tháng đời người trôi dần theo dòng thời gian như một ý niệm chân không vô cùng minh triết, đến rồi đi. Với quy luật tự nhiên của kiếp nhân sinh thì ngoài cái tuổi lục tuần, chúng ta - ai rồi cũng nhẹ chân bước vào ngưỡng cửa tay chậm, mắt mờ, tai lãng, rồi một ngày rất đỗi tự nhiên, trí nhớ từng “uyên bác” của ta bỗng quên đi nhiều thứ, quên đi bao nỗi buồn vui thăng trầm với những kỷ niệm nhạt nhòa.
Tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt dưới chân núi Slam Cao, thuộc địa bàn hai xã Tam Kim và Hoa Thám, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, nơi 80 năm về trước, vào chiều ngày 22 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ra đời, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày nay, hiện trưng bày rất nhiều tư liệu hiện vật quý hiếm về cách mạng kháng chiến, trong đó có những số báo của tờ Việt Nam Độc Lập cơ quan của Mặt trận Việt Minh.
Sau một thời gian thành lập Mặt trận Việt Minh, ngày 25/1/1942, tại căn nhà lá của một người nông dân cơ sở cách mạng ở làng Xuân Kỳ, Sóc Sơn, Sơn Tây nay thuộc Hà Nội, báo Cứu Quốc - Cơ quan của Tổng bộ Việt Minh đã ra đời.
Sau hành trình dài phấn đấu, cuối cùng Thừa Thiên Huế đã cán đích khi chính thức mang tên Huế - thành phố trực thuộc Trung ương!
Ngày 30/11/2024, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Huế trực thuộc Trung ương với 458/461 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, với tỷ lệ bằng 95.62% trong tổng số đại biểu Quốc hội.
Vào sáng ngày 30/11/2024, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Huế trực thuộc Trung ương với tỷ lệ 95,62% đại biểu tán thành. Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2025.
NGUYỄN KHẮC PHÊ
Ghi chép
Hơn 15 năm trước, khi giới thiệu cuốn sách Trường Thanh niên Tiền tuyến Huế - 1945 - “Một hiện tượng lịch sử” (Nxb. Công an nhân dân, 2008), tôi đã viết: “Cuộc đời 43 sinh viên Trường Thanh niên tiền tuyến Huế (TTNTTH) đều có thể viết thành tiểu thuyết…” (Trích “Bài học về hội tụ nhân tài” - Báo Tuổi trẻ ngày 25/8/2008).
DƯƠNG PHƯỚC THU
Dưới sự lãnh đạo của Việt Minh, chưa đầy hai mươi ngày sau phát lệnh Tổng khởi nghĩa, cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành chính quyền về tay nhân dân đã thành công trên cả nước.