Nhạc sĩ Trần Hoàn về chốn Đào Nguyên

14:28 18/06/2009
NGUYỄN TRỌNG TẠOTôi biết nhạc sĩ Trần Hoàn vĩnh biệt cõi trần vào lúc 5 giờ 6 phút ngày 23 tháng 11 tại bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội, nhờ cú điện thoại của một nhà báo gọi đến đặt bài. Đã mấy hôm nay biết ông hôn mê sâu, khó qua khỏi mệnh trời, nhưng khi nghe tin ông qua đời, tôi vẫn chưa tin là ông đã mất.

Ông là một người sức vóc dẻo dai, yêu đời và say việc. Đã 75 tuổi, ông vẫn giữ trọng trách trong công tác quản lý (Chủ tịch UBTQLHVHNTVN), và những bài ca vẫn còn ủ lửa trong trái tim giàu sáng tạo của ông. Thật hiếm có một nghệ sĩ như thế, dù ở chiến trường chống Pháp hay chống Mỹ, dù lúc còn trẻ hay khi đã cao niên, dù làm Bộ trưởng hay Trưởng ban... ông đều say sưa sáng tác âm nhạc và sẵn sàng ôm cây đàn ghi ta hát theo yêu cầu của công chúng. Hát trong những đêm nhạc của riêng ông và hát ngay trong những cuộc gặp gỡ không định trước. Nhiều bài hát của ông đã ăn sâu vào trái tim của hàng triệu người yêu nhạc. Sơn nữ ca, Lời người ra đi, Lời ru trên nương (lời thơ Nguyễn Khoa Điềm), Một mùa xuân nho nhỏ (lời thơ Thanh Hải), Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm (lời thơ Đỗ Quý Doãn), Lời Bác dặn trước lúc đi xa,v.v... là những bài hát vượt qua năm tháng, đưa ông tới vinh dự lớn: Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Ông tên thật là Nguyễn Tăng Hích, sinh năm 1928 tại Hải Lăng, Quảng Trị. Tham gia Cách mạng từ năm 1945. Một lần cùng đi viếng mộ nhạc sĩ Văn Cao ở nghĩa trang Mai Dịch, ông kể với tôi rằng: Ông lấy bút danh Trần Hoàn vì thời trẻ rất thích hát bài Thiên Thai của Văn Cao có câu: “Đào Nguyên xưa, Lưu Nguyễn quên trần hoàn”, cũng có nghĩa nhắc nhở mình không viển vông mà phải luôn gắn bó với đời. Trong kháng chiến chống Pháp, ông từng là đội viên đội tuyên truyền văn nghệ, dưới sự lãnh đạo của nhà lý luận cách mạng Hải Triều Nguyễn Khoa Văn. Sau hoà bình 1954, ông ra Bắc làm Trưởng ty Văn hoá Hải Phòng, nổi tiếng với bài hát Kể chuyện người cộng sản. Gắn bó suốt 10 năm với đất Cảng, ông vừa làm quản lý vừa sáng tác nhiều bài hát về chốn này, và khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bùng nổ ra cả nước, ông được cử vào chiến trường Trị Thiên vừa làm tuyên huấn Khu Uỷ vừa sáng tác với bút danh Hồ Thuận An. Bài Tiếng hát trên Gio Cam giải phóng của ông làm nức lòng quân dân Quảng Trị một thời. Đất nước thống nhất, Trần Hoàn kinh qua khá nhiều chức vụ quan trọng: Giám đốc sở Văn hoá, Trưởng ban Tuyên huấn Bình Trị Thiên, Trưởng ban Tuyên huấn thành uỷ Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Văn hoá Thông tin, Phó ban Tư tưởng Văn hoá TW, Phó Chủ tịch, rồi Chủ tịch UBTQLHVHNTVN. Vì vậy ông rất giàu kinh nghiệm lãnh đạo văn nghệ. Trong công cuộc đổi mới đất nước, nhiều biến động lớn trong văn nghệ tưởng rất khó nắm bắt, nhưng ông luôn kiên trì với quan điểm văn nghệ của Đảng: Tiên tiến - đậm đà bản sắc dân tộc để đưa văn nghệ đi đúng hướng. Ông cũng khá thận trọng khi ký các quyết định cho hát lại những bài hát Tiền chiến, bài hát trong vùng tạm chiếm cũ và bài hát hải ngoại.

Tôi may mắn có mấy năm làm việc cùng “sân 51” (trụ sở UBTQLHVHNTVN, 51 Trần Hưng Đạo) với ông. Lần nào gặp nhau, ông cũng hỏi về tạp chí Âm Nhạc của tôi, và dặn dò chỉ bảo quá cặn kẽ, cứ như là không dặn dò như vậy thì chúng tôi sẽ sa đà vào việc ca ngợi thứ âm nhạc rẻ tiền, chạy theo thương mại hoá nghệ thuật. Có lần tôi hỏi ông có bài tình ca nào mới không, ông trả lời ngay rằng: “Mình không nghĩ tình ca chỉ dành cho phạm trù đôi lứa. Tình ca là những khúc ca về tình người, trong đó có tình yêu đôi lứa. Tình ca phải hiểu rộng ra là tình yêu con người, tình yêu đất nước, tình yêu nhân loại... Nếu hiểu như thế thì tất cả các bản nhạc của mình đều là tình ca đấy chứ.” Rồi ông cười, nói thêm: “Lớp trẻ bây giờ càng ngày càng có nhiều tìm tòi, thể nghiệm trong sáng tác. Cái hay là lớp trẻ không muốn đi theo lối mòn cũ. Nhưng suốt ngày cứ hát mãi về tình yêu đôi lứa lại hoá ra nhàm ra nhảm, thừa cá nhân mà thiếu công dân. Vấn đề là đổi mới thế nào mà vẫn giữ được bản sắc dân tộc của mình, đó là điều rất quan trọng”. Những lần tâm sự như vậy, khiến tôi càng hiểu thêm về ông, một con người kiên định, nhưng cũng rất nhạy cảm trước những biến động của cuộc sống hiện tại. Và có lẽ vì thế mà tâm hồn ông vẫn luôn dạt dào những giai điệu yêu đời, yêu người.

Khi tôi viết những dòng này thì chiếc loa đầu phố vọng lại tiếng hát Nhã Phương với bài Sơn nữ ca của Trần Hoàn. “Sơn nữ ơi! Đời ta như cánh chim chiều phiêu bạt thời gian vun vút trời mây...” Bài hát đầu tay ông viết cách đây đã 55 năm rồi, giờ như đang nói về ông, về thời gian chớp mắt đã đời người. Vâng, nhạc sĩ Trần Hoàn đã khép lại thời gian của mình trên cõi trần để về chốn Đào Nguyên, nhưng những bài hát của ông vẫn còn lưu lại trong trái tim của hàng triệu người yêu nhạc. Và có lẽ vì vậy mà tôi cứ tin là ông vẫn còn ở bên ta.

Hà Nội, 23.11.2003
N.T.T                    
(178/12-03)

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • THANH THẢO“gió đưa gió đẩy về rẫy ăn còngvề sông ăn cá về đồng ăn cua”

  • NGUYỄN KHẮC PHÊCó lẽ trong các loại tổ chức hội đoàn, tổ chức các Chi hội nhà văn (thuộc Hội Nhà văn Việt Nam) là ít họp hành nhất; trong đó Chi hội ở Thừa Thiên Huế hẳn được xếp “đầu bảng” về “thành tích” này.

  • NGUYỄN ĐÌNH CHÍNHĐêm hè từ 7 giờ tối tới 7 giờ sáng. 12 giờ liên tục nhận những cái rùng mình trong toa máy lạnh ghế mềm chuyến tầu xuyên Việt. 9 giờ sáng xuống Huế. Cơn mưa rớt bão Chanchu đã tạnh. Nắng Huế nhức đầu. Khách sạn Duy Tân. Nằm đọc Tạp chí sông Hương.

  • Gắn liền với 700 năm Thuận Hoá - Phú Xuân, 700 năm thơ Huế là tập thơ do Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh, Hội Nhà văn TT-Huế phối hợp thực hiện và sẽ ra mắt bạn đọc trong thời gian đến. Đây sẽ là tập thơ có bề dày và cũng là tập thơ đầu tiên khái quát một chiều dài với một diễn trình lịch sử thơ ca của vùng đất TT-Huế.

  • ĐÀO ĐỨC TUẤNNhà thơ Lê Văn Ngăn sinh năm 1944 ở làng Niêm Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế; hiện sống tại TP Quy Nhơn, Bình Định. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội VHNT Bình Định. Thơ in trong nhiều tuyển tập trong và ngoài nước nhưng chỉ có một tập riêng “Viết dưới bóng quê nhà” (NXB Hội Nhà văn - 2008).

  • NGỰ VIÊNLTS: Văn học trẻ Huế hiện nay như thế nào? Các tác giả trẻ đang ở đâu? Tại sao đã nhiều năm nay, không có một hội viên mới nào của Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế ở độ tuổi thậm chí U40? Đâu rồi, một sân chơi văn học vốn là niềm tự hào một thời của những cây bút trẻ Huế?... Một thực tế đầy bức xúc đã khiến những người có trách nhiệm không thể tiếp tục ngồi yên. Cuộc tọa đàm “Văn học trẻ Huế- nhìn lại và phát triển” do Tạp chí Sông Hương và Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế phối hợp tổ chức vào sáng chủ nhật 12/10 vừa qua, nói như nhà văn Tô Nhuận Vỹ, “lẽ ra phải được tổ chức từ lâu”…

  • BỬU NAM* Để tưởng nhớ Trịnh Công Sơn và Ngô Kha1. Buổi chiều nắng vàng rực trên tàn cây xanh. Hình như có một con chim nhỏ nào đó đang líu lo trong lùm cây trên cao.

  • NGUYỄN THỤY KHA1. BÁC CẢ KHOÁTNhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát sinh năm Canh Tuất 1910 - năm Tuất đầu tiên của thế kỷ XX. Bởi vậy, bác mang bản mệnh Dương Thoa Xuyên Kim (vàng trang sức).

  • NGUYỄN ĐẮC XUÂN thực hiệnNhạc sĩ Phạm Duy sinh trưởng ở Hà Nội (5.10.1921), một thời gian dài sinh sống ở miền Nam và nước ngoài, tác phẩm của ông gắn bó với nhiều địa phương trong cả nước. Do hoàn cảnh lịch sử, ông đã có những quan hệ đặc biệt với Huế, với vùng núi Ngự sông Hương.

  • NGÔ MINHTrên hành trình văn chương thăm thẳm, mỗi nhà văn đều có một lối khởi hành riêng. Đối với nhà văn trẻ Văn Cầm Hải, con đường đó bắt đầu từ sự lựa chọn đầy nghị lực: Anh không ăn bóng một thời đã đi qua. Câu thơ Hải viết về Apolinaire như một tuyên ngôn của mình! Quen thân Văn Cầm Hải hơn 10 năm nay, tôi thấy chàng trai trẻ này là một mẫu thanh niên hiện đại trong suy nghĩ và sáng tạo nghệ thuật, ham học hỏi, có chí tiến thủ, không bao giờ bỏ phí thời gian vào những say mê vô bổ.

  • LGT: Nhà văn, nhà báo Nguyễn Xuân Hoàng sinh ngày 30-8-1966, đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, nguyên Phó Trưởng phòng chương trình Đài PTTH TT.Huế, ủy viên thường vụ Hội Liên hiệp VHNT TT.Huế, ủy viên thường trực Hội Nhà văn TT.Huế, Trưởng ban Biên tập TCSH, Thư ký Chi hội Nhà báo TCSH đã đột ngột qua đời ngày 16 -12-2006 tại Huế. Thương tiếc anh và thể theo nguyện vọng của bạn hữu, đồng nghiệp, Sông Hương xin dành số trang đáng kể đăng điếu văn của Hội Liên hiệp VHNT cùng các bài viết viếng, tiễn đưa anh về nơi an nghỉ cuối cùng.Nguyễn Khắc Thạch - Lê Văn Phương - Lê Huỳnh Lâm - Trần Tuấn - Nguyễn Trương Khánh Thi - Hồ Thế Hà - Trần Hạ Tháp - Đào Đức Tuấn - Tỷ Em - Ngô Minh - Lãng Hiển Xuân - Phạm Thị Anh Nga - Hồ Đắc Thiếu Anh - Nguyên Quân - Đinh Thu - Nhất Lâm - Ngô Cang - Ngàn Thương - Lê Ngã Lễ

  • NGÔ MINHDịp sát Tết Đinh Hợi, thoáng thấy tôi trên đường Lê Lợi, anh Ngọc Tranh ra hiệu dừng xe rồi nhanh nhẹn mở tờ báo  Tuổi Trẻ ra, nheo nheo con mắt cười hồ hởi: “Mình làm Trò chơi mà được Trời cho, ông thấy ngon không?”. Thì ra, báo Tuổi Trẻ ra ngày 13-2-2007, tức ngày 26 Tết, đưa tin Liên hoan hài kịch Xuân 2007 của Thành phố Hồ Chí Minh vừa kết thúc tại sân khấu nhạc nước Đầm Sen, nhóm Hoàng Sơn được giải nhất với vở hài kịch ngắn Trời cho.

  • MAI VYNhạc sĩ Trần Hữu Pháp sinh ra và lớn lên trong một gia đình nho giáo nghèo tại huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định. Từ năm 1946, Trần Hữu Pháp thoát ly gia đình phục vụ cách mạng. Trong sáu mươi năm, anh đã gắn bó với nhiều vùng đất của Tổ quốc.

  • TRẦN ĐƯƠNGCuối năm 1973, đầu năm 1974, khi bắt đầu tiến hành tuyển chọn và dịch thơ của Tố Hữu ra tiếng Đức, tôi có gửi tới nhà thơ danh mục những bài cần dịch và xin ông cho ý kiến.

  • Sức sống của Hoàng Phủ Ngọc Tường sau cơn bạo bệnh là một niềm vui cho làng văn học Việt . Trong những ngày tháng điều trị, những trang viết của ông không vì thế “đóng cửa” mà nhiều khi lại thăng hoa vì đây là khoảng thời gian đúc kết của một chuỗi dài “ham chơi”, một thời đã từng lên rừng xuống bể, vào Nam ra Bắc với biết bao “Miền gái đẹp”... Không bao giờ dừng bước -  Đó cũng là cốt cách của nhà văn gốc Bích Khê, Quảng Trị này.

  • NGÔ MINHLTS: Giáo sư Lê Quang Vịnh, người trí thức Sài Gòn yêu nước bị toà án binh đặc biệt của Chính quyền Sài Gòn kết án tử hình năm 1962 và đày ra Côn Đảo biệt giam trong chuồng cọp, hầm đá, bị khổ sai suốt 14 năm ròng, từ năm 1962 - 1975. Cuộc đời và nhân cách, ý chí kiên cường của người tử tù nổi tiếng này là một pho truyện lạ lùng và hấp dẫn. Nhà thơ Ngô Minh vừa hoàn thành bản thảo tập ký sự “Chuyện tử tù Lê Quang Vịnh”. Chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc chương nói về những mối tình nước mắt của Lê Quang Vịnh trong thời gian hoạt động cách mạng ở Sài Gòn, trước khi bị án tử hình.

  • HOÀNG VŨ THUẬT

  • Sinh ngày 02 tháng 8 năm 1962 tại Cao Lãnh, Đồng ThápTốt nghiệp Trường Viết văn Nguyễn Du (khoá III).Hiện công tác ở Báo Tuổi Trẻ, thành phố Hồ Chí MinhHội viên Hội Nhà văn Việt NamBài “copy” sau đây là cuộc trò chuyện giữa nhà thơ Thu Nguyệt và nhà báo Diễm Chi, đăng trên báo Phụ nữ chủ nhật thành phố Hồ Chí Minh.http://thunguyetvn.com

  • NGUYỄN QUANG SÁNG“Cách đây ba năm tôi có viết về nhà văn Sơn , chớ không phải khi nghe tin anh đi xa rồi, tôi mới nghĩ đến anh. Tôi viết về anh lúc anh còn khoẻ mạnh và minh mẫn. Anh đã đọc, gật đầu, cười…”.

  • NGUYỄN ĐẮC XUÂNLTS: Cuộc tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 là một cuộc tập kích chiến lược. Thắng lợi của cuộc tập kích ấy buộc Đế quốc Mỹ giữa lúc có đông quân nhất ở Việt Nam, hy vọng sẽ chiến thắng bằng quân sự phải xuống thang chiến tranh, ngồi vào bàn hoà đàm mở đầu cho thời kỳ thất bại của Mỹ dẫn đến chỗ Mỹ phải rút chạy khỏi miền Nam Việt Nam.