Một bộ sách âm nhạc đồ sộ

17:04 06/02/2009
NGUYỄN THỤY KHAVới độ dày gần nửa mét, gồm 7 quyển sách chia làm 5 tập (có tập 2 và tập 5 gồm 2 quyển) và bìa sách trình bày đẹp, trang trọng, bộ sách “Hợp tuyển tài liệu Nghiên cứu - Lý luận - Phê bình âm nhạc Việt Nam thế kỷ XX” là bộ sách âm nhạc đồ sộ và công phu nhất của ngành âm nhạc từ trước đến nay do Viện Âm nhạc Việt chủ biên và ấn hành vừa giới thiệu trước công luận gần đây.

Đó là mơ ước cả nửa thế kỷ nay của giới phê bình - lý luận - nghiên cứu âm nhạc, giờ mới thành hiện thực. Trông vào tên tuổi những nhạc sĩ tham gia Hội đồng Biên tập đã thấy đầy nể trọng. Đó là GS-TS khoa học Tô Ngọc Thanh (Chủ tịch hội đồng), là PGS-TS Vũ Nhật Thăng (Phó chủ tịch hội đồng), là nhạc sĩ Đặng Hoành Loan - Phó viện trưởng Viện Âm nhạc (Thư ký hội đồng), và các thành viên là các nhạc sĩ: Dương Viết Á, Bùi Trọng Hiền, Nguyễn Thị Minh Châu, Nguyễn Thị Ánh Nguyệt và Hoàng Trường. Họ đã miệt mài mấy năm ròng để trình làng bức tranh toàn cảnh nghiên cứu - lý luận - phê bình âm nhạc Việt Nam thế kỷ XX vừa sống động, vừa uyên bác đến bất ngờ.

Hợp tuyển được bố cục như sau: Tập đầu tiên là “Những kiến giải về văn hoá âm nhạc Việt Nam”. Tập tiếp theo gồm 2 phần: Nhạc hát cổ truyền và nhạc đàn cổ truyền. Tập tiếp nữa là: Nhạc cụ. Tập tiếp sau là: Nhạc sân khấu cổ truyền. Tập cuối gồm 2 phần: Nhạc hát mới và nhạc đàn mới. Gần 7500 trang sách đã tạo nên bề thế của hợp tuyển với nhiều tên tuổi lớn như Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Tố Hữu, Nguyễn Văn Tố, Hà Huy Giáp, Cù Huy Cận, Thế Lữ, Nguyễn Đức Bình, Lưu Hữu Phước, Trần Văn Khê, Nguyễn Xuân Khoát, Nguyễn Hữu Ba v.v...

Hoá ra cái sự đau đáu suốt một thế kỷ vừa qua của các lãnh tụ, các nhà nghiên cứu - lý luận - phê bình âm nhạc Việt Nam là một kiến giải thường trực thế nào là âm nhạc Việt, thuần việt từ quá khứ xa xăm đến thời hiện đại hôm nay. Mọi buồn vui về sự thăng trầm của “con âm Việt ” qua thời gian đều thổn thức trong các trang viết đầy trách nhiệm của họ. Đọc toàn bộ hợp tuyển này, thấy mình được trang bị một nhìn nhận tự tin hơn, khoa học hơn, dân tộc hơn và chiến lược hơn. Không manh mún, nhỏ lẻ và manh động nữa. Vấn đề ở chỗ làm sao đại chúng hoá được những điều đau đáu này vào xã hội ở thế kỷ mới để tạo nên diện mạo âm nhạc mới “vừa tiên tiến vừa đậm đà bản sắc dân tộc”.

Hợp tuyển là thành công của nhóm chủ biên và tầm nhìn sâu sắc của Viện Âm nhạc Việt Nam bảo vệ tinh thần Việt trong âm nhạc mà qua thời gian, sự đồng hoá vẫn đứng vững vàng, khác biệt giữa bao giọng điệu âm nhạc của các dân tộc trong nhân loại. Họ đã lao động nghiêm túc, vắt kiệt mình trong sưu tầm, đánh giá và cấu trúc hợp tuyển để có một “công trình vàng” độc nhất vô nhị đáng nể trọng. Những nỗ lực trong sáng tạo và đánh giá âm nhạc của thế kỷ qua thật đáng kinh ngạc, thật to lớn. Chính điều đó đặt lên vai thế kỷ mới một trọng trách, một gánh nặng không thể chối bỏ được.

Nhìn bộ sách âm nhạc đồ sộ mà nửa mừng, nửa lo. Đọc cả 7500 trang sách thấy “toát cả mồ hôi hột” như đứng trước một đỉnh Thái Sơn thật khó khăn tìm cách vượt qua. Nhưng không thể nào chùn bước.
Hợp tuyển thật khách quan và công bằng khi đề cập đến những bài viết liên quan tới sự nghiệp âm nhạc của nhạc sĩ Phạm Duy - một nhạc sĩ Việt Nam xa xứ đã để lại nhiều giai thoại, nhiều tranh luận trong cả giới chính trị lẫn giới âm nhạc và văn hoá nghệ thuật trong nhiều năm qua. Có lẽ đã tới thời điểm sau 30 năm thống nhất đất nước, chúng ta cũng cần có cách nhìn như hợp tuyển này để đánh giá rõ ràng về những cống hiến và những hạn chế ở người nhạc sĩ tài danh này để thêm vào tham số giá trị dân tộc Việt những trang nhỏ đầy khích lệ.
            N.T.K

(nguồn: TCSH số 192 - 02 - 2005)

 

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • PHAN THUẬN THẢONhạc chương, theo cách hiểu thông thường, là những bài hát dùng trong nghi lễ ở triều đình, tông miếu. Thể loại ca nhạc nầy có nguồn gốc lâu đời trong văn hóa Trung Hoa cổ đại, là một phần quan trọng trong Nhã nhạc của các triều đại phong kiến Trung Hoa. Trong quá trình tiếp thu Nhã nhạc từ Trung Hoa, Việt cũng đã tiếp nhận hình thức ca nhạc đặc biệt nầy.

  • MINH PHƯƠNGCó những ca khúc ấp ủ mãi hàng tháng viết vẫn chưa xong, nhưng cũng có ca khúc chỉ vài tiếng đồng hồ là bật ra ngay.Ca khúc Nắng tháng Ba của nhạc sĩ Trần Hoàn viết trong một đêm thành Huế vừa giải phóng.

  • NGUYỄN THỤY KHANói đến Bằng Việt, bạn đọc thường hình dung tới một "Bằng Việt nhà thơ", "Bằng Việt dịch thuật". Và có một thời kỳ còn thêm một" Bằng Việt phó chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội". Nhưng để hình dung ra một "Bằng Việt văn xuôi" thì chắc ít người biết đến. Nhưng đã có một "Bằng Việt văn xuôi" với một tác phẩm viết về "Thần đồng âm nhạc thế giới" W.A. Mozart. Vậy là "Bằng Việt văn xuôi" này trước hết phải là một người nghe nhạc giao hưởng sành điệu. Đọc "Mozart" qua Bằng Việt, ta hoàn toàn thấy rõ lợi thế ấy.

  • VĨNH PHÚCNhạc lễ (cung đình) là một thể loại của âm nhạc cung đình, bao gồm toàn bộ loại nhạc nghi thức và tế lễ của triều đình. Trong quá khứ, theo một số tư liệu rất ít ỏi còn lại, có lúc, đã được các sử gia phong kiến gọi chung là Nhã nhạc.

  • NGUYỄN THỤY KHALTS: Một Văn Cao nhạc sĩ, thi sĩ hay hoạ sĩ thì ai cũng đã biết, còn một Văn Cao "hiệp sĩ" trong Đội cảm tử hy sinh vì độc lập nước nhà thì ít người được biết. Nhân kỷ niệm 57 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, đồng thời cũng là dịp hành khúc Tiến quân ca của Văn Cao được cất lên một cách nghiêm trang và thiêng liêng trong tư thế Quốc ca, Sông Hương xin được thông tin thêm về nhạc sĩ Văn Cao với tư cách là "Người công an thân yêu".

  • BỬU NAM LTS: Nhân giỗ đầu nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Sông Hương xin dành chuyên mục này để giới thiệu một số bài viết về anh. Dù cách nhìn, cách đánh giá hiện thời còn có chỗ khác nhau nhưng chắc chắn rằng tên tuổi và nhạc phẩm Trịnh Công Sơn sẽ còn mãi với mai sau.    

  • HỒ VĨNHCa khúc “Ướt mi” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn do Nhà xuất bản An Phú-Sài Gòn phát hành năm 1959. Đó là năm tôi cất tiếng khóc chào đời ở một phường xưa Thành Nội Huế.

  • NGUYỄN KHẮC THÀNHGiuseppe.Verdi sinh ngày 12 tháng 10 năm 1813 tại thị trấn Bosseto thuộc tỉnh Parma, Ý. Cha ông là người canh giữ quán trọ, mẹ làm nghề quay tơ. Khi còn là đứa trẻ lên 3, ông đã sớm thể hiện tài năng âm nhạc của mình.

  • HOÀNG HUẾNgười nhạc sĩ lão thành từ từ bước ra sân khấu. Mái tóc anh bạc phơ như tóc tiên ông, và đôi mắt thì long lanh sâu thẳm, tưởng chừng chứa hết cuộc đời. Ồ, cuộc đời dài của một nghệ sĩ, dĩ nhiên đan kín những nỗi buồn vui, kể từ cái ngày hơn nửa thế kỷ trước, khi còn là chàng thanh niên trẻ măng, anh cống hiến cho đời bài hát “Dư âm” bất hủ.

  • Hãy về đây, về đây những ký ức buồnTa muốn nhớ mà không muốn khócLAMARTINE

  • Ca khúc “Ướt mi” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn do Nhà xuất bản An Phú-Sài Gòn phát hành năm 1959, đó là năm tôi cất tiếng khóc chào đời ở một phường xưa Thành Nội Huế.

  • Sáng 26/3/2008, Học viện Âm nhạc Huế công bố Quyết định thành lập Học viện của Thủ tướng Chính phủ và chính thức ra mắt.