Một bộ sách âm nhạc đồ sộ

17:04 06/02/2009
NGUYỄN THỤY KHAVới độ dày gần nửa mét, gồm 7 quyển sách chia làm 5 tập (có tập 2 và tập 5 gồm 2 quyển) và bìa sách trình bày đẹp, trang trọng, bộ sách “Hợp tuyển tài liệu Nghiên cứu - Lý luận - Phê bình âm nhạc Việt Nam thế kỷ XX” là bộ sách âm nhạc đồ sộ và công phu nhất của ngành âm nhạc từ trước đến nay do Viện Âm nhạc Việt chủ biên và ấn hành vừa giới thiệu trước công luận gần đây.

Đó là mơ ước cả nửa thế kỷ nay của giới phê bình - lý luận - nghiên cứu âm nhạc, giờ mới thành hiện thực. Trông vào tên tuổi những nhạc sĩ tham gia Hội đồng Biên tập đã thấy đầy nể trọng. Đó là GS-TS khoa học Tô Ngọc Thanh (Chủ tịch hội đồng), là PGS-TS Vũ Nhật Thăng (Phó chủ tịch hội đồng), là nhạc sĩ Đặng Hoành Loan - Phó viện trưởng Viện Âm nhạc (Thư ký hội đồng), và các thành viên là các nhạc sĩ: Dương Viết Á, Bùi Trọng Hiền, Nguyễn Thị Minh Châu, Nguyễn Thị Ánh Nguyệt và Hoàng Trường. Họ đã miệt mài mấy năm ròng để trình làng bức tranh toàn cảnh nghiên cứu - lý luận - phê bình âm nhạc Việt Nam thế kỷ XX vừa sống động, vừa uyên bác đến bất ngờ.

Hợp tuyển được bố cục như sau: Tập đầu tiên là “Những kiến giải về văn hoá âm nhạc Việt Nam”. Tập tiếp theo gồm 2 phần: Nhạc hát cổ truyền và nhạc đàn cổ truyền. Tập tiếp nữa là: Nhạc cụ. Tập tiếp sau là: Nhạc sân khấu cổ truyền. Tập cuối gồm 2 phần: Nhạc hát mới và nhạc đàn mới. Gần 7500 trang sách đã tạo nên bề thế của hợp tuyển với nhiều tên tuổi lớn như Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Tố Hữu, Nguyễn Văn Tố, Hà Huy Giáp, Cù Huy Cận, Thế Lữ, Nguyễn Đức Bình, Lưu Hữu Phước, Trần Văn Khê, Nguyễn Xuân Khoát, Nguyễn Hữu Ba v.v...

Hoá ra cái sự đau đáu suốt một thế kỷ vừa qua của các lãnh tụ, các nhà nghiên cứu - lý luận - phê bình âm nhạc Việt Nam là một kiến giải thường trực thế nào là âm nhạc Việt, thuần việt từ quá khứ xa xăm đến thời hiện đại hôm nay. Mọi buồn vui về sự thăng trầm của “con âm Việt ” qua thời gian đều thổn thức trong các trang viết đầy trách nhiệm của họ. Đọc toàn bộ hợp tuyển này, thấy mình được trang bị một nhìn nhận tự tin hơn, khoa học hơn, dân tộc hơn và chiến lược hơn. Không manh mún, nhỏ lẻ và manh động nữa. Vấn đề ở chỗ làm sao đại chúng hoá được những điều đau đáu này vào xã hội ở thế kỷ mới để tạo nên diện mạo âm nhạc mới “vừa tiên tiến vừa đậm đà bản sắc dân tộc”.

Hợp tuyển là thành công của nhóm chủ biên và tầm nhìn sâu sắc của Viện Âm nhạc Việt Nam bảo vệ tinh thần Việt trong âm nhạc mà qua thời gian, sự đồng hoá vẫn đứng vững vàng, khác biệt giữa bao giọng điệu âm nhạc của các dân tộc trong nhân loại. Họ đã lao động nghiêm túc, vắt kiệt mình trong sưu tầm, đánh giá và cấu trúc hợp tuyển để có một “công trình vàng” độc nhất vô nhị đáng nể trọng. Những nỗ lực trong sáng tạo và đánh giá âm nhạc của thế kỷ qua thật đáng kinh ngạc, thật to lớn. Chính điều đó đặt lên vai thế kỷ mới một trọng trách, một gánh nặng không thể chối bỏ được.

Nhìn bộ sách âm nhạc đồ sộ mà nửa mừng, nửa lo. Đọc cả 7500 trang sách thấy “toát cả mồ hôi hột” như đứng trước một đỉnh Thái Sơn thật khó khăn tìm cách vượt qua. Nhưng không thể nào chùn bước.
Hợp tuyển thật khách quan và công bằng khi đề cập đến những bài viết liên quan tới sự nghiệp âm nhạc của nhạc sĩ Phạm Duy - một nhạc sĩ Việt Nam xa xứ đã để lại nhiều giai thoại, nhiều tranh luận trong cả giới chính trị lẫn giới âm nhạc và văn hoá nghệ thuật trong nhiều năm qua. Có lẽ đã tới thời điểm sau 30 năm thống nhất đất nước, chúng ta cũng cần có cách nhìn như hợp tuyển này để đánh giá rõ ràng về những cống hiến và những hạn chế ở người nhạc sĩ tài danh này để thêm vào tham số giá trị dân tộc Việt những trang nhỏ đầy khích lệ.
            N.T.K

(nguồn: TCSH số 192 - 02 - 2005)

 

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện ra rằng Luwig van Beethoven đã soạn nhạc theo nhịp đập trái tim mình. Theo họ, những nhịp điệu ấn tượng trong một số tác phẩm nổi tiếng nhất của nhà soạn nhạc có thể xuất phát từ chứng loạn nhịp tim của ông.

  • Có lần tôi hỏi một nhóm các nhà soạn nhạc trẻ mà tôi đang giảng dạy xem liệu có thứ âm nhạc hiện đại nào khiến họ không ưa chăng. Hơn một nửa số người đã nhắc đến Pierre Boulez.

  • Joseph Haydn là một nhà soạn nhạc đáng kinh ngạc và hài hước là một phần trong nghệ thuật tuyệt vời của ông.

  • Nhạc: NGUYỄN VIỆT HOÀNG
    Thơ:   NGUYỄN THÀNH PHONG

  • George Harrison của ban nhạc The Beatles gọi ông là “bố già” của dòng World Music. Yehudi Menuhin, Philip Glass, André Previn, Zubin Mehta và David Murphy từng hợp tác ra album hoặc chỉ huy tác phẩm của ông. Nhiều nghệ sĩ độc tấu, trong đó có nghệ sĩ flute Jean-Pierre Rampal hay nghệ sĩ cello Mstislav Rostropovich, đều từng mời ông biểu diễn cùng. Ông là nghệ sĩ đàn sitar, nhà soạn nhạc cổ truyền Ấn Độ Ravi Shankar.

  • LÊ ĐÌNH BÍCH

    Sau lần dự buổi giảng dạy về văn hóa và âm nhạc của chúng tôi cho sinh viên Đại học SIT - Hoa Kỳ theo kế hoạch thường niên hợp tác giữa Đại học Cần Thơ và Đại học SIT, nghiên cứu sinh tiến sĩ âm nhạc Alexander M. Cannon, thuộc bộ môn âm nhạc học Đại học Michigan quyết định về Cần Thơ nghiên cứu âm nhạc Tài Tử Nam Bộ - một phần trong luận án tiến sĩ của anh.

  • Nền Âm nhạc Việt Nam vừa phải đau đớn tiễn biệt những vị nhạc sĩ tài hoa liên tiếp chỉ trong một thời gian ngắn, từ Trần Văn Khê, Phan Huỳnh Điều, Phan Nhân cho tới An Thuyên. Trong số này, nhạc sĩ An Thuyên được coi là gương mặt tiêu biểu của dòng âm nhạc dân gian đương đại.

  • Đa số giao hưởng của Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) được viết ở giọng trưởng, chỉ có hai bản giao hưởng số 25 và số 40 đều được viết ở giọng thứ (Sol thứ).

  • Mặc dù tên tuổi của Cristofori ít được phổ biến rộng rãi, nhưng cây đàn piano do ông tạo ra đã trở thành nhạc cụ có tầm ảnh hướng rất lớn đến nền âm nhạc và xã hội loài người.

  • Âm nhạc cổ điển vốn có tiếng là quý phái song cũng đầy rẫy những cuộc luận chiến và những vụ bê bối. Clemency Burton-Hill chọn ra một vài sự vụ đình đám nhất trong số đó.

  • Huế và chùa, hai mảnh ghép trong vô tận mảnh ghép cuộc đời họ Trịnh, chỉ duy, chúng hình như gần trái tim của người nhất, hay nói cách khác, Trịnh đã hít thở từ khi còn nằm nôi...

  • NGUYỄN VIỆT

    Tuyển tập Rừng hát do Nxb. Văn học ấn hành, vừa ra mắt bạn đọc tháng 1/2015, là một công trình xuất bản văn học nghệ thuật công phu, chất lượng và rất đáng trân trọng về những tác phẩm và công trình nghiên cứu của nhạc sĩ, nhà văn, nhà biên kịch, nhà nghiên cứu văn hóa, văn nghệ dân gian Minh Phương.

  • Sau hơn một năm điều trị bệnh, dù được các y bác sĩ tận tình cứu chữa, nhưng vì tuổi cao, sức yếu, nhạc sĩ Hồ Bông đã trút hơn thở cuối cùng vào lúc 16 giờ 15 ngày 23-4, tại Bệnh viện Thống Nhất, TPHCM.

  • Martin Jarvis, giáo sư âm nhạc người Wales hiện đang giảng dạy tại ĐH Charles Darwin, Úc, vừa đưa ra một số bằng chứng cho rằng người vợ thứ hai của Bach, Anna Magdalena, mới chính là tác giả thực sự của một số tác phẩm lớn của ông, bao gồm cả bộ tác phẩm Cello Suites kinh điển.

  • “19 tháng 8”, “Giải phóng Điện Biên”, “Tiến về Hà Nội”, “Đất nước trọn niềm vui”, “Như có Bác trong ngày đại thắng”…là những khúc tráng ca đầy hào hùng và xúc động ngợi ca chiến thắng của quân và dân ta, gắn liền với những mốc son của lịch sử dân tộc.

  • Các dòng nhạc ít nhiều đều góp phần nuôi dưỡng lẫn nhau. Ta có thể nói các bài hát của Adele có cấu trúc giống các ca khúc nghệ thuật của Schubert và việc vay mượn giai điệu có thể đã không tồn tại nếu không có Dvorák.

  • Trong cảnh phong trần của lịch sử dân tộc, mỗi con người đều mang chút thân phận éo le, không cứ gì các bậc tài danh. Nhưng tài danh thì nhiều người biết đến, và trở thành tiêu biểu, như  nhạc sĩ  Đoàn Chuẩn (1924-2001) đã ra đi ngày 15 tháng 11, 2001 tại Hà Nội, mà những ngày se lạnh  đang nhắc lại những khúc ca mùa thu tuyệt diệu mà ông là tác giả.

  • Nhà soạn nhạc người Anh Richard Blackford vừa cho ra đời một tác phẩm giao hưởng chưa từng có: “The Great Animal Orchestra” (Dàn nhạc Động vật Vĩ đại), lồng ghép những âm thanh của các loài vật hoang dã vào chất liệu của một dàn nhạc giao hưởng hoàn chỉnh. Không chỉ là một tác phẩm âm thanh ngoạn mục, bản giao hưởng còn đặt ra những câu hỏi đáng suy ngẫm về mối quan hệ giữa động vật, con người và âm nhạc.

  • VĂN THAO 
    Trích hồi ký Văn Cao - Đời & nghiệp

    Mùa thu năm 1947, từ Lào Cai, Văn Cao trở về Vĩnh Yên. Ông cùng gia đình mở một quán cà phê tại chợ Me Lập Thạch tiếp tục làm báo Độc Lập và phụ trách một cơ sở in báo đóng tại Thản Sơn.

  • Tiếp theo sự ra đời của nhiều trường phái mới cùng song song tồn tại như Ấn tượng, Biểu hiện, Tân Cổ điển, Nhạc 12 âm v.v. với những cách tân để thay thế cho những quy phạm cũ của nền âm nhạc truyền thống, nửa sau thế kỷ 20 lại chứng kiến một cuộc cách mạng triệt để không kém về triết lý sáng tác, từ đó cho ra đời các tác phẩm thể hiện những tư tưởng cá nhân đầy táo bạo.