Lên A Lưới gặp “thiếu nữ” 90 tuổi trong điệu khèn bè
Người Pa Kô ở A Lưới, Thừa Thiên – Huế và nhiều dân tộc vùng cao khác đều có nghệ nhân khèn bè nhưng điệu khèn lúc thì như nắng mới, như gió mơn man, như lau lách rì rào; khi thì da diết như tiếng lá khô chậm rãi rời cành…, thì chỉ có được trong điệu khèn Kăn A Kết. Điệu khèn nổi tiếng những năm 60, 70 của thế kỷ trước, lưu truyền trong dân gian nhưng rất ít người biết được…
Sau gần mười năm xa cách, xuân Giáp Ngọ này tôi mới có dịp quay lại vùng A Lưới, tìm đến ngôi nhà của già làng Quỳnh Mer – người lưu giữ nhiều truyền thuyết dân gian của các tộc người sinh sống trên dãy Trường Sơn. Khách đến vào dịp đầu Xuân hay những ngày làng có cuộc vui thường được già Quỳnh Mer kể chuyện bằng khèn. Tiếng khèn bè của già Quỳnh Mer kể cho tôi nghe về người con gái Pa Kô có tên là Kăn A Kết, xinh đẹp, giỏi giang. Gần bảy mươi năm về trước Kăn A Kết cùng gia đình từ làng A Ramon, xã Đông Sơn ở biên giới Việt – Lào chuyển về làng A Nin sinh sống. Người con gái đẹp được xem như viên ngọc quý của làng và điệu khèn Kăn A Kết cũng bắt đầu từ đó.
Rời nhà già làng Quỳnh Mer, chúng tôi đi tìm Kăn A Kết. Sau gần hai tiếng đồng hồ đi khắp làng A Nin, chẳng ai biết Kăn A Kết ở đâu, chuẩn bị ra về thì một cô gái trẻ hé lộ cho chúng tôi thông tin về người chơi bài khèn Kăn A Kết giỏi nhất, từng biết Kăn A Kết, đó là già Ku Veh.
Già Ku Veh sống trong ngôi nhà tranh tuềnh toàng. Sau khi thổi bài ca Kăn A Kết, già thú nhận đã từng theo nhiều người trong làng đến nhà người đẹp thổi cho nàng nghe bài hát này. Theo lời già, nàng là con gái trong một gia đình trung lưu, dáng người thon thả, gương mặt bầu bĩnh. Cái duyên khiến các chàng trai mê đắm Kăn A Kết, đó là nàng ăn nói rất khéo. Nàng thường dùng lối nói ví von để khen tặng và đáp lời khách.
Theo tục lệ, trai làng các vùng muốn được trò chuyện với nàng phải mang lễ vật đến tặng gồm tiền đồng, hạt cườm, trang sức hay đồng bạc hoa xòe (một đồng mua được một con trâu lớn theo giá thời bấy giờ). Cũng giống như những trai làng ngày ấy, già Ku Veh cũng không biết ai là người sáng tác ra bài khèn Kăn A Kết. Chỉ biết rằng, rất nhiều chàng trai thuộc điệu khèn này, hễ chàng trai nào thổi hay được nàng để ý là vui lắm rồi.
Hằng đêm, trai làng đứng quanh sân nhà nàng thổi bài Kăn A Kết. Lời bài khèn có đoạn nói rằng: "Có người đàn ông xấu nhưng lại lấy được người đẹp. Anh thổi khèn hay, sao em không xuống sàn nói chuyện cùng anh... Em đừng ưng người xấu. Em theo anh nhé, theo anh nhé!...”.
Cuối cùng, một chàng trai giàu có mang theo 30 chiếc chiêng, thanh la, 60 hạt cườm, hoa tai bạc đầy một giỏ, trâu bò mấy chục con... đến cưới nàng làm vợ. Ngày nàng lên kiệu hoa, nhiều chàng trai nhớ nàng đã cùng nhau thổi bài ca Kăn A Kết. Về sau, bài ca này lưu truyền trong dân gian và trở thành làn điệu không thể thiếu trong mỗi dịp hội hè của đồng bào sống trên dãy Trường Sơn.
Trên đường trở về, chúng tôi gặp một người phụ nữ, chị bảo rằng, biết người tên Kăn A Kết và dẫn chúng tôi vào căn nhà nhỏ, được bao quanh bởi những cây hồng trĩu quả. Nghe tiếng người lạ, một bà già bước ra từ vườn hồng, nhìn cốt cách và gương mặt, chúng tôi biết mình đã gặp được người cần tìm. Kăn A Kết trước mặt chúng tôi vẫn giữ được cốt cách của bông hoa đậm hương sắc núi rừng. Con trai nuôi của Kăn A Kết là anh Kê Ru Lô, Phó Chủ tịch thị trấn A Lưới. Bà được anh Kê Ru Lô nhận làm mẹ nuôi và đưa về chăm sóc hơn hai mươi năm nay do bà không còn người thân thích nào. Kăn A Kết còn có tên là Kăn Thai, sinh năm 1924, nguyên quán ở A Rưm, xã Hồng Nam. Xuân Giáp Ngọ này "mỹ nhân” Kăn A Kết tròn 90 tuổi. Anh Kê Ru Lô kể, có rất nhiều người muốn mời bà Kăn A Kết về chăm sóc, phụng dưỡng như mẹ già nhưng bà đã chọn gia đình anh.
Những hồi ức quá khứ của mỹ nhân đại ngàn dần hiện về trong câu chuyện với chúng tôi. Cụ Kăn A Kết không còn nhớ được nhiều, chỉ biết rằng, ngày ấy người chiếm lĩnh trái tim nàng tên là Khui, sống ở biên giới Việt – Lào. Chính Khui là người đã sáng tác nên bài ca Kăn A Kết lưu truyền lại cho các thế hệ sau. Chàng Khui mất vì bệnh nặng khi mới 20 tuổi.
Kỷ vật Kăn A Kết còn giữ lại là một chuỗi hạt cườm hình tứ giác mà bà đã mang theo gần bảy mươi năm nay. Thuở trước, nó có thể đổi được mấy con trâu. Sau này, Kăn A Kết lập gia đình với người có tên là Quỳnh Thôn, cuộc sống gia đình gặp nhiều khó khăn, hai người có với nhau 6 người con nhưng tất cả đều mất trong chiến tranh.
Kăn A Kết giờ đang hạnh phúc với gia đình người con nuôi. Xuân đến rồi xuân qua, đôi mắt "nàng” nay đã không còn nhìn rõ vạt hoa tím biếc trước sân nhà thế nhưng điệu khèn Kăn A Kết thì vẫn ngọt ngào cùng năm tháng.
Theo daidoanket.vn
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
Sáng ngày 26/9, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh thành phố Huế đã diễn ra Đại hội Thi đua yêu nước với chủ đề “Thi đua đổi mới, sáng tạo, cùng đất nước bước tới kỷ nguyên phát triển hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc”.
-
Sáng 24/9, Thành ủy Huế tổ chức buổi họp báo thông tin về Đại hội Đại biểu Đảng bộ thành phố Huế lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
-
Sáng 22/9, Ban Thường vụ Thành ủy đã tổ chức lễ công bố và phát hành tập sách Lịch sử Đảng bộ Thừa Thiên Huế, tập IV (2001–2024).
-
Sáng này 21/9, tại Trung tâm Nghệ thuật Điềm Phùng Thị, Bảo tàng Mỹ thuật Huế phối hợp cùng thương hiệu váy cưới cao cấp Lecia tổ chức triển lãm đặc biệt mang tên “HER-ITAGE – Tái cấu trúc thêu truyền thống”.
-
Sáng ngày 18/9, tại số 01 - Phan Bội Châu, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP Huế tổ chức lễ khánh thành Phòng Lưu niệm Văn học Nghệ thuật Huế.
-
Trong không khí chào mừng Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP Huế (18.9.1945 – 18.9.2025), Triển lãm mỹ thuật Dòng chảy sắc màu như một thông điệp gợi nhớ ký ức, thời gian bằng những gam màu hội họa của xứ Cố đô đã diễn ra vào chiều 17/09/2025 tại Không gian bảo tàng Mỹ thuật Huế.
-
Sở Khoa học Công nghệ phát động Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về Chuyển đổi số thành phố Huế năm 2025
Ngày 12/9/2025, tại thành phố Huế, Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị tập huấn về hội nhập và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học và công nghệ và Phát động Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về Chuyển đổi số thành phố Huế năm 2025.
-
Chiều ngày 10/9, tại Bảo tàng Mỹ thuật Huế (Trung tâm Nghệ thuật Điềm Phùng Thị - 17 Lê Lợi – TP Huế) đã diễn ra Triển lãm ảnh “Việt Nam qua ống kính nhiếp ảnh gia quốc tế”. Đây là hoạt động trong khuôn khổ “Festival Nhiếp ảnh quốc tế Việt Nam” (VIPF) lần thứ ba- Huế 2025.
-
Trong không khí phấn khởi kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và chào mừng Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ đầu năm 2025, UBND thành phố Huế phối hợp cùng Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam long trọng tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam – Hàn Quốc 2025”. Sự kiện sẽ diễn ra trong hai ngày 27 – 28/9/2025 tại khu nhà số 23 – 25 Lê Lợi, phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu và Cầu gỗ Lim bên bờ sông Hương thơ mộng.
-
Chiều 8/9, tại Không gian Sách và Văn hóa Huế đã diễn ra lễ ra mắt tác phẩm “Thơ Hoàng đế Thiệu Trị – Đỉnh cao nghệ thuật ngôn từ” của tác giả Nguyễn Phước Hải Trung.
-
Sáng ngày 5/9, hơn 294.600 học sinh trên toàn thành phố dự lễ khai giảng, hân hoan bước vào năm học mới 2025-2026. Chương trình khai giảng năm 2025 của các trường kết hợp theo dõi trực tuyến trên kênh VTV1 chương trình toàn quốc. Trong đó, Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế được chọn làm điểm cầu kết nối với chương trình quốc gia.
-
Nhân dịp khai giảng năm học mới 2025-2026, cũng là dịp kỷ niệm 80 năm truyền thống ngành Giáo dục, Chủ tịch nước Lương Cường có thư gửi ngành Giáo dục, thầy trò trên cả nước.
-
Sáng 2/9, tại Quảng trường Ba Đình, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và thành phố Hà Nội tổ chức trọng thể Lễ Kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
-
Sáng 31/8, Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại dịch vụ Phú Xuân phối hợp tổ chức lễ khởi công dự án thương mại dịch vụ 42 Phan Chu Trinh (Khách sạn The Moonlit Hue).
-
Nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025), sáng ngày 29/8, tại TP Huế, Thành uỷ, HĐND – UBND – UBMTTQ Việt Nam thành phố trang trọng tổ chức lễ dâng hoa lên Chủ tịch Hồ Chí Minh và dự khai mạc Ttiển lãm “Lời Đảng hiệu triệu trái tim”.
-
Sáng 28/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổ công tác số 01 Bộ Chính trị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Huế để cho ý kiến vào dự thảo văn kiện và phương án nhân sự cấp ủy trình Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Huế lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025-2030. Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Nước Lương Cường chủ trì buổi làm việc. Cùng dự còn có các Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Văn Nên, Thường trực Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; Phan Đình Trạc, Trưởng ban Nội chính Trung ương; Đỗ Văn Chiến, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Cùng tham dự buổi làm việc có Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang.
-
Ngày 28/8, tại Trung tâm Lưu trữ, Sở Nội vụ thành phố Huế đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm “Huế theo dòng lịch sử qua tài liệu lưu trữ”.
-
Sáng ngày 28/8, tại TP Huế đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945 - 2025) - Ý nghĩa lịch sử và giá trị thời đại”. Hội thảo do Ủy ban nhân dân thành phố Huế phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Hội Khoa học Lịch sử thành phố Huế tổ chức.
.png)
.png)
