Lễ hội Điện Huệ Nam (Điện Hòn Chén) là một trong những lễ hội văn hóa tâm linh đặc sắc của Huế, gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Tại hội thảo khoa học “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Điện Huệ Nam trong đời sống đương đại” diễn ra chiều 19/8, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và cộng đồng thực hành đã tập trung bàn giải pháp bảo tồn, hạn chế biến tướng và phát huy giá trị lễ hội trong đời sống đương đại.
Hội thảo quân tâm đến vấn đề giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và những giá trị truyền thống trong thực hành tín ngưỡng tại Điện Huệ Nam.
Hội thảo diễn ra trước thềm Lễ hội Điện Huệ Nam tháng 7 âm lịch năm 2026, với sự tham dự của các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nhà quản lý văn hóa cùng nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang, chủ điện và những người trực tiếp thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu. Hội thảo nhận được 51 tham luận của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng thực hành trên cả nước. Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung: Lễ hội Điện Huệ Nam từ truyền thống đến hiện đại; bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội; đưa di sản vào đời sống đương đại; cơ chế, chính sách tổ chức quản lý để phát huy giá trị di sản.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là việc giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và những giá trị truyền thống trong thực hành tín ngưỡng tại Điện Huệ Nam.
Các nghệ nhân, thanh đồng và chủ điện cho rằng trong bối cảnh lễ hội ngày càng thu hút đông đảo người dân, du khách và sự quan tâm của truyền thông, nguy cơ thương mại hóa, trục lợi tâm linh và thực hành nghi lễ lệch chuẩn cần được nhận diện và kiểm soát.
Các ý kiến tại hội thảo đề xuất phát huy vai trò tự quản của cộng đồng chủ thể. Các ban đại diện thanh đồng, chủ điện, thủ nhang và nghệ nhân cần tăng cường tự điều chỉnh, giám sát lẫn nhau và trao truyền nghi lễ đúng với truyền thống. Trong khi đó, cơ quan quản lý nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, xây dựng hành lang pháp lý, hỗ trợ cơ sở vật chất và tạo điều kiện để cộng đồng trực tiếp tham gia vào quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Bên cạnh đó, việc bảo đảm an toàn cho lễ hội cũng là vấn đề được đặt ra. Với quy mô có thể thu hút hơn 30.000 người, công tác tổ chức cần chú trọng phân luồng giao thông đường thủy trên sông Hương, bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường và an toàn tại khu vực di tích.
Các đại biểu cho rằng cần xây dựng quy chế quản lý phù hợp với đặc thù của lễ hội, xác định rõ giới hạn mật độ người tham gia, quy chuẩn an toàn đối với thuyền bè và trách nhiệm của từng cơ quan chức năng.
Không chỉ tập trung vào bảo tồn, hội thảo còn bàn đến việc phát huy giá trị Lễ hội Điện Huệ Nam trong đời sống hiện nay, trong đó có chuyển đổi số và phát triển du lịch văn hóa - tâm linh bền vững.
Việc số hóa tư liệu, ứng dụng các nền tảng số để giới thiệu lịch sử, nghi lễ và giá trị văn hóa của Điện Huệ Nam được xem là hướng đi cần thiết, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Các đại biểu cũng cho rằng việc phát triển du lịch cần đi đôi với bảo tồn. Lễ hội có thể trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Huế, nhưng việc khai thác phải dựa trên những giá trị cốt lõi của di sản, tránh thương mại hóa quá mức làm ảnh hưởng đến không gian tín ngưỡng và tính thiêng của lễ hội.
Lễ hội Điện Huệ Nam đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia theo Quyết định số 3981/QĐ-BVHTTDL ngày 10/12/2024. Đây là sự ghi nhận đối với giá trị của lễ hội, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy di sản.
Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết: UBND thành phố Huế đã phê duyệt Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Điện Huệ Nam đến năm 2030”. Những ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ là cơ sở để đơn vị tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội trong thời gian tới.
Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là định hướng xây dựng hồ sơ “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na” trình UNESCO.
Theo TS. Lê Thị Minh Lý, nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, các địa phương liên quan như Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai, Lâm Đồng, Khánh Hòa cần sớm phối hợp, trao đổi để thống nhất cách thức xây dựng hồ sơ. Việc lập hồ sơ cần được thực hiện bài bản, trong đó làm rõ quá trình giao thoa, tiếp biến văn hóa giữa người Chăm và người Việt trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na. Đây cũng được xem là điểm kết nối về văn hóa giữa Lễ hội Điện Huệ Nam ở Huế và Lễ hội Tháp Bà Ponagar ở Khánh Hòa.
Theo TS. Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội, Lễ hội Điện Huệ Nam có vị trí đặc biệt trong quần thể di sản Cố đô Huế. Tín ngưỡng thờ Thiên Y A Na có nguồn gốc từ văn hóa Chăm, sau đó được người Việt tiếp nhận và dung hợp, tạo nên một dòng chảy văn hóa liên tục tại Huế.
Hội thảo lần này là dịp để các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng thực hành cùng nhìn nhận những vấn đề đang đặt ra đối với Lễ hội Điện Huệ Nam. Những ý kiến được trao đổi sẽ góp phần xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội, hướng đến đưa di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại mà vẫn giữ được bản sắc và những giá trị truyền thống vốn có.
Hà Như
Tải mã QRCode
Tối 28/7, tại Trung tâm Văn hóa – Điện ảnh tỉnh Thừa Thiên Huế, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VHTTDL) phối hợp Sở VH&TT tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức Lễ khai mạc Hội diễn "Câu hò nối những dòng sông" khu vực Bắc miền Trung năm 2022.
UBND thành phố Huế vừa ban hành Kế hoạch về việc tổ chức Lễ hội Lân – Sư – Rồng và rước đèn Trung thu thành phố Huế năm 2022.
Lễ hội Thanh trà Thủy Biều lần thứ VII - Năm 2022 sẽ diễn ra từ ngày 01/9-04/9/2022 với Chủ đề: “Thanh trà Thủy Biều hương vị xứ Huế”. Đây là Lễ hội được tổ chức 2 năm một lần nhằm nâng tầm thương hiệu các sản vật của mảnh đất Cố đô Huế, kết hợp phát triển du lịch.
Tối 26/7, tại thành phố Huế, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài phối hợp với Sở Ngoại vụ, Tỉnh đoàn Thừa Thiên Huế tổ chức Cuộc thi kể chuyện bằng tiếng Việt.
Chiều ngày 27/7, UBND tỉnh tổ chức buổi gặp mặt và tuyên dương học sinh, Tổ Giáo viên Bồi dưỡng bộ môn Sinh học đạt Huy chương Bạc kỳ thi Olympic Sinh học Quốc tế năm 2022. Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Phương dự và trao tặng bằng khen cho cá nhân và tập thể có thành tích.
Tối 25/7, tại Công viên Thương Bạc – TP Huế đã diễn ra chương trình nghệ thuật với chủ đề “Linh thiêng Việt Nam” nhân kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2022).
Tối ngày 24/7, tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Huế - nơi yên nghỉ của hàng nghìn anh hùng, liệt sĩ, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ đạo Ban Thanh niên Quân đội phối hợp với Cục Chính trị Quân khu 4, Tỉnh đoàn Thừa Thiên Huế cùng các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Quân đội tổ chức Lễ thắp nến tri ân và giao lưu nghệ thuật “Vang vọng khúc khải hoàn”. Đây là hoạt động nNhân Kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh, liệt sĩ (27/7).
Sáng 24/7, tại công viên Lý Tự Trọng, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp với Nhà Thiếu nhi Huế tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ (CLB) mỹ thuật “Nhành Cọ Non”. Đến dự buổi lễ ra mắt có Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Phan Ngọc Thọ.
Tối 23/7 tại Công viên 3/2 (khu vực nhà Kèn, đường Lê Lợi, TP. Huế) Ngày hội Hiphop Huế 2022 đã chính thức được khai mạc thu hút đông đảo khán giả đến tham gia, cổ vũ. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội mùa Thu - Festival Huế 2022,
Chiều ngày 20/7, Thường trực Tỉnh ủy đã có buổi làm việc với Đảng Đoàn Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật (VHNT) tỉnh. Cùng tham dự có đồng chí Nguyễn Thanh Bình, UVTVTU, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đồng chí Hoàng Khánh Hùng, UVTVTU, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy.
Nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ (27/7/1947- 27/7/2022). Sáng ngày 19/7, tỉnh Thừa Thiên Huế long trọng tổ chức Lễ truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”; trao tặng thưởng Huân chương Độc lập và các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước.
Chiều ngày 18/7/2022, tại Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, Ban Tổ chức Giải báo chí về xây dựng Đảng tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Lễ phát động Giải báo chí về xây dựng Đảng (Giải Búa liềm vàng) tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ nhất năm 2022.
Ngày 15/7, tại TP. Vinh - Nghệ An, Tạp chí Sông Lam tổ chức Hội thảo khoa học “Tạp chí văn nghệ Bắc miền Trung - Đổi mới để phát triển”.
Chiều ngày 14/7, Viện Pháp tại Huế và Trường đại học Nghệ thuật – Đại học Huế phối hợp khai mạc triển lãm tranh “Tứ diện”.
Ngày 9/7, Sở Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế cùng các doanh nghiệp dịch vụ - du lịch trên địa bàn tổ chức chương trình diễu hành xe máy cổ.
Chiều 6/7, tại nhà hát Sông Hương, TP Huế, Bộ Công an tổ chức lễ bế mạc Chung kết Hội thi Điều lệnh, bắn súng, võ thuật CAND - Khu vực phía Nam, năm 2022.
Chiều ngày 05/07, tại Hội trường UBND tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức buổi họp báo thông báo về nội dung kỳ họp lần thứ 4 HĐND tỉnh khóa VIII, nhiệm kỳ 2021-2016. Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Thị Ái Vân chủ trì cuộc họp.
Sáng 4/7, tại Quảng trường Ngọ Môn, TP Huế, Bộ Công an tổ chức khai mạc Chung kết Hội thi Điều lệnh, bắn súng, võ thuật CAND - Khu vực phía Nam năm 2022 nhằm chào mừng kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống lực lượng CSND (20/7/1962 - 20/72022).
Tối 01/7, tại Trung tâm Cinestar, số 25 Hai Bà Trưng, thành phố Huế, Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam đã phối hợp với UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức khai mạc Tuần lễ phim Đan Mạch 2022. Dự lễ khai mạc có ông Kim Højlund Christensen, Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam; UVTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Bình.