Lễ hội Điện Huệ Nam: Giữ tính thiêng, phát huy giá trị di sản

22:43 19/08/2026

Lễ hội Điện Huệ Nam (Điện Hòn Chén) là một trong những lễ hội văn hóa tâm linh đặc sắc của Huế, gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Tại hội thảo khoa học “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Điện Huệ Nam trong đời sống đương đại” diễn ra chiều 19/8, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và cộng đồng thực hành đã tập trung bàn giải pháp bảo tồn, hạn chế biến tướng và phát huy giá trị lễ hội trong đời sống đương đại.

Hội thảo quân tâm đến vấn đề giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và những giá trị truyền thống trong thực hành tín ngưỡng tại Điện Huệ Nam.

Hội thảo diễn ra trước thềm Lễ hội Điện Huệ Nam tháng 7 âm lịch năm 2026, với sự tham dự của các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nhà quản lý văn hóa cùng nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang, chủ điện và những người trực tiếp thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu. Hội thảo nhận được 51 tham luận của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng thực hành trên cả nước. Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung: Lễ hội Điện Huệ Nam từ truyền thống đến hiện đại; bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội; đưa di sản vào đời sống đương đại; cơ chế, chính sách tổ chức quản lý để phát huy giá trị di sản.

Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là việc giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và những giá trị truyền thống trong thực hành tín ngưỡng tại Điện Huệ Nam.

Các nghệ nhân, thanh đồng và chủ điện cho rằng trong bối cảnh lễ hội ngày càng thu hút đông đảo người dân, du khách và sự quan tâm của truyền thông, nguy cơ thương mại hóa, trục lợi tâm linh và thực hành nghi lễ lệch chuẩn cần được nhận diện và kiểm soát.

Các ý kiến tại hội thảo đề xuất phát huy vai trò tự quản của cộng đồng chủ thể. Các ban đại diện thanh đồng, chủ điện, thủ nhang và nghệ nhân cần tăng cường tự điều chỉnh, giám sát lẫn nhau và trao truyền nghi lễ đúng với truyền thống. Trong khi đó, cơ quan quản lý nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, xây dựng hành lang pháp lý, hỗ trợ cơ sở vật chất và tạo điều kiện để cộng đồng trực tiếp tham gia vào quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm an toàn cho lễ hội cũng là vấn đề được đặt ra. Với quy mô có thể thu hút hơn 30.000 người, công tác tổ chức cần chú trọng phân luồng giao thông đường thủy trên sông Hương, bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường và an toàn tại khu vực di tích.

Các đại biểu cho rằng cần xây dựng quy chế quản lý phù hợp với đặc thù của lễ hội, xác định rõ giới hạn mật độ người tham gia, quy chuẩn an toàn đối với thuyền bè và trách nhiệm của từng cơ quan chức năng.

Không chỉ tập trung vào bảo tồn, hội thảo còn bàn đến việc phát huy giá trị Lễ hội Điện Huệ Nam trong đời sống hiện nay, trong đó có chuyển đổi số và phát triển du lịch văn hóa - tâm linh bền vững.

Việc số hóa tư liệu, ứng dụng các nền tảng số để giới thiệu lịch sử, nghi lễ và giá trị văn hóa của Điện Huệ Nam được xem là hướng đi cần thiết, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Các đại biểu cũng cho rằng việc phát triển du lịch cần đi đôi với bảo tồn. Lễ hội có thể trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Huế, nhưng việc khai thác phải dựa trên những giá trị cốt lõi của di sản, tránh thương mại hóa quá mức làm ảnh hưởng đến không gian tín ngưỡng và tính thiêng của lễ hội.

Lễ hội Điện Huệ Nam đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia theo Quyết định số 3981/QĐ-BVHTTDL ngày 10/12/2024. Đây là sự ghi nhận đối với giá trị của lễ hội, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy di sản.

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết: UBND thành phố Huế đã phê duyệt Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Điện Huệ Nam đến năm 2030”. Những ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ là cơ sở để đơn vị tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội trong thời gian tới.

Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là định hướng xây dựng hồ sơ “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na” trình UNESCO.

Theo TS. Lê Thị Minh Lý, nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, các địa phương liên quan như Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai, Lâm Đồng, Khánh Hòa cần sớm phối hợp, trao đổi để thống nhất cách thức xây dựng hồ sơ. Việc lập hồ sơ cần được thực hiện bài bản, trong đó làm rõ quá trình giao thoa, tiếp biến văn hóa giữa người Chăm và người Việt trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na. Đây cũng được xem là điểm kết nối về văn hóa giữa Lễ hội Điện Huệ Nam ở Huế và Lễ hội Tháp Bà Ponagar ở Khánh Hòa.

Theo TS. Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội, Lễ hội Điện Huệ Nam có vị trí đặc biệt trong quần thể di sản Cố đô Huế. Tín ngưỡng thờ Thiên Y A Na có nguồn gốc từ văn hóa Chăm, sau đó được người Việt tiếp nhận và dung hợp, tạo nên một dòng chảy văn hóa liên tục tại Huế.

Hội thảo lần này là dịp để các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng thực hành cùng nhìn nhận những vấn đề đang đặt ra đối với Lễ hội Điện Huệ Nam. Những ý kiến được trao đổi sẽ góp phần xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội, hướng đến đưa di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại mà vẫn giữ được bản sắc và những giá trị truyền thống vốn có.
 

 

 

Hà Như

 

 

 

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Sáng ngày 22-3, nhận lời mời của tạp chí Văn hóa Quân sự (cơ quan thường trú Miền Trung-Tây Nguyên) và  Hội Nhà văn Đà Nẵng, nhóm anh em văn nghệ sỹ Huế trên 20 người gồm các nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhạc sỹ và nghệ sỹ trình diễn...  đã đến tham dự chương trình thơ, nhạc, triển lãm ảnh với chủ đề: “Hội ngộ Hải Vân Quan” tại đỉnh đèo Hải Vân.

  • Nhân kỷ niệm 140 năm ngày danh nhân Đặng Huy Trứ đưa nhiếp ảnh vào Việt Nam và khai sinh hiệu ảnh Cảm Hiếu đường, hiệu ảnh đầu tiên ở Việt Nam, kỷ niệm 56 năm ngày ngày truyền thống Nhiếp ảnh Việt Nam; Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật- Hội Nhiếp ảnh Thừa Thiên Huế và Phòng Văn hoá Thông tin thành phố Huế tổ chức khai mạc 2 phòng triển lãm ảnh "Gia đình Việt Nam xưa" và triển lãm các  "Tác phẩm được giải thưởng qua thời kỳ trong suốt 30 năm qua".

  • Tập tranh Sông Hương của họa sĩ Gérald Gorridge, giảng viên Đại học Hình ảnh Angouleme, được ra mắt ngày 9/3 tại trụ sở Hội người Việt Nam tại Pháp ở Paris.

  • NGUYỄN KHÁC PHÊ (Đọc “Nửa vòng đất lạ buồn vui xứ người” của Bảo Cường)  Tôi tin là Bảo Cường không tự ái khi bị (hay “được”) gọi là “nghệ sĩ hát rong”.  Vì không dễ có được danh hiệu này. Người nghệ sĩ không hề bị trói buộc, chẳng hề ra giá “cát-sê”, gần gũi với nhiều tầng lớp công chúng ở mọi phương trời mới  được tặng danh hiệu dân dã mà đáng yêu  đó.

  • Sáng ngày 17 - 2 - 2009, Tạp chí Sông Hương phối hợp cùng Hội Nhà văn TT. Huế tổ chức buổi ra mắt tập truyện ngắn đầu tay của tác giả Nguyễn Đặng Mừng: Bóng chiều hôm (Nxb Hội Nhà văn, 2009). Đến dự có đông đảo các nhà văn, dịch giả, những người có uy tín trong hoạt động văn học nghệ thuật như: Trần Thùy Mai, Nguyễn Khắc Thạch, Tô Nhuận Vỹ, Bửu Ý, Thái Kim Lan, Đặng Tiến…

  • “…Mới ngày nào của buổi sáng hội ngộ mùa thu 2008, các bạn trẻ cùng nhau thảo luận về sân chơi cho văn chương trẻ, nhận ra sự bơ vơ mà như một lời tự tình rất thực đã so sánh: “Con nai vàng ngơ ngác của nhà thơ Lưu Trọng Lư còn có thảm lá vàng để dẫm lên, còn những bước chân tập tễnh vào chốn văn chương của những cây bút trẻ đã không biết dẫm lên đâu trong mênh mông cuộc sống xô bồ hiện tại”.

  • Có thể nói như vậy về cuộc “ra quân” cùng lúc của 14 họa sĩ trẻ tại cơ sở “Nghệ thuật không gian mới” ở thôn Lại Thế (xã Phú Thượng, Phú Vang) chiều ngày 21/12/2008.

  • Sáng sớm ngày 7-12-2008, giữa rừng thông bên núi Ngũ Phong, phường An Tây TP Huế đã diễn ra Đại lễ khánh thành đền thờ vua Trần Nhân Tông (TNT) - nhân kỷ niệm 750 năm ngày sinh vua TNT 7/12/1258-7/12/2008 và 700 năm ngày mất 1308-2008 do Sở Văn hóa - Thể thao và du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế long trọng tổ chức trong khu Trung tâm văn hóa Huyền Trân.

  • Ngày 22/11 vừa qua, tại xóm 3 thôn Lại Thế huyện Phú Vang đã long trọng tổ chức Lễ khai mạc triển lãm tranh “Nơi mới” của các nghệ sĩ: Phan Hải Bằng, Nguyễn Thiện Đức, cặp song sinh Lê Đức Hải - Lê Ngọc Thanh, Võ Xuân Huy, Hoàng Đăng Nhuận, Trương Thiện.

  • Tạp chí Sông Hương phối hợp với Học bỗng Vang Vang đã trao 65 suất quà cho con em bà con lao động nghèo, cụ thể là các cháu từ 5-10 tuổi con em các nghiệp đoàn xích lô xe thồ ở thành phố Huế.

  • Các cháu đều rất đáng thương tâm, chịu nhiều thiệt thòi vì tật nguyền, nhiều cháu gặp phải bệnh chân voi, bại não nằm liệt người một chỗ, thiểu năng trí tuệ không tự ăn uống sinh hoạt được, câm điếc bẩm sinh. Các cháu đều ở trong những ngôi nhà nghèo, bố mẹ là công nhân lao động lương không đủ trang trải và không có điều kiện chăm sóc các cháu ... 

  • Đề án nhằm xây dựng thành phố Festival Huế mang tầm quốc gia và quốc tế với đặc trưng của Việt Nam; xây dựng Huế trở thành thành phố du lịch trong mối gắn kết hài hòa với thành phố Festival.

  • Rồi thì năm 2000, năm chuyển giao giữa hai thế kỷ và hai thiên niên kỷ cũng đã qua, để cho thế kỷ XXI chính thức khai mạc vào xuân Tân Tỵ này.

  • Ban chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Thừa Thiên Huế vừa tuyên dương gia đình chị Lê Thị Thêu, người dân tộc Katu, trong phong trào hiến máu nhân đạo. Có tới 9 thành viên trong gia đình chị cùng tham gia hiến máu.

  • Do ảnh hưởng của hai đợt rét đậm, rét hại kéo dài gần hai tháng qua, hàng chục ha cây thanh trà ở xã Thủy Biều, TP Huế không thể ra hoa.