Lễ hội Điện Huệ Nam (Điện Hòn Chén) là một trong những lễ hội văn hóa tâm linh đặc sắc của Huế, gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Tại hội thảo khoa học “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Điện Huệ Nam trong đời sống đương đại” diễn ra chiều 19/8, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và cộng đồng thực hành đã tập trung bàn giải pháp bảo tồn, hạn chế biến tướng và phát huy giá trị lễ hội trong đời sống đương đại.
Hội thảo quân tâm đến vấn đề giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và những giá trị truyền thống trong thực hành tín ngưỡng tại Điện Huệ Nam.
Hội thảo diễn ra trước thềm Lễ hội Điện Huệ Nam tháng 7 âm lịch năm 2026, với sự tham dự của các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nhà quản lý văn hóa cùng nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang, chủ điện và những người trực tiếp thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu. Hội thảo nhận được 51 tham luận của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng thực hành trên cả nước. Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung: Lễ hội Điện Huệ Nam từ truyền thống đến hiện đại; bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội; đưa di sản vào đời sống đương đại; cơ chế, chính sách tổ chức quản lý để phát huy giá trị di sản.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là việc giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và những giá trị truyền thống trong thực hành tín ngưỡng tại Điện Huệ Nam.
Các nghệ nhân, thanh đồng và chủ điện cho rằng trong bối cảnh lễ hội ngày càng thu hút đông đảo người dân, du khách và sự quan tâm của truyền thông, nguy cơ thương mại hóa, trục lợi tâm linh và thực hành nghi lễ lệch chuẩn cần được nhận diện và kiểm soát.
Các ý kiến tại hội thảo đề xuất phát huy vai trò tự quản của cộng đồng chủ thể. Các ban đại diện thanh đồng, chủ điện, thủ nhang và nghệ nhân cần tăng cường tự điều chỉnh, giám sát lẫn nhau và trao truyền nghi lễ đúng với truyền thống. Trong khi đó, cơ quan quản lý nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, xây dựng hành lang pháp lý, hỗ trợ cơ sở vật chất và tạo điều kiện để cộng đồng trực tiếp tham gia vào quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Bên cạnh đó, việc bảo đảm an toàn cho lễ hội cũng là vấn đề được đặt ra. Với quy mô có thể thu hút hơn 30.000 người, công tác tổ chức cần chú trọng phân luồng giao thông đường thủy trên sông Hương, bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường và an toàn tại khu vực di tích.
Các đại biểu cho rằng cần xây dựng quy chế quản lý phù hợp với đặc thù của lễ hội, xác định rõ giới hạn mật độ người tham gia, quy chuẩn an toàn đối với thuyền bè và trách nhiệm của từng cơ quan chức năng.
Không chỉ tập trung vào bảo tồn, hội thảo còn bàn đến việc phát huy giá trị Lễ hội Điện Huệ Nam trong đời sống hiện nay, trong đó có chuyển đổi số và phát triển du lịch văn hóa - tâm linh bền vững.
Việc số hóa tư liệu, ứng dụng các nền tảng số để giới thiệu lịch sử, nghi lễ và giá trị văn hóa của Điện Huệ Nam được xem là hướng đi cần thiết, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Các đại biểu cũng cho rằng việc phát triển du lịch cần đi đôi với bảo tồn. Lễ hội có thể trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Huế, nhưng việc khai thác phải dựa trên những giá trị cốt lõi của di sản, tránh thương mại hóa quá mức làm ảnh hưởng đến không gian tín ngưỡng và tính thiêng của lễ hội.
Lễ hội Điện Huệ Nam đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia theo Quyết định số 3981/QĐ-BVHTTDL ngày 10/12/2024. Đây là sự ghi nhận đối với giá trị của lễ hội, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy di sản.
Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết: UBND thành phố Huế đã phê duyệt Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Điện Huệ Nam đến năm 2030”. Những ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ là cơ sở để đơn vị tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội trong thời gian tới.
Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là định hướng xây dựng hồ sơ “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na” trình UNESCO.
Theo TS. Lê Thị Minh Lý, nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, các địa phương liên quan như Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai, Lâm Đồng, Khánh Hòa cần sớm phối hợp, trao đổi để thống nhất cách thức xây dựng hồ sơ. Việc lập hồ sơ cần được thực hiện bài bản, trong đó làm rõ quá trình giao thoa, tiếp biến văn hóa giữa người Chăm và người Việt trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na. Đây cũng được xem là điểm kết nối về văn hóa giữa Lễ hội Điện Huệ Nam ở Huế và Lễ hội Tháp Bà Ponagar ở Khánh Hòa.
Theo TS. Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội, Lễ hội Điện Huệ Nam có vị trí đặc biệt trong quần thể di sản Cố đô Huế. Tín ngưỡng thờ Thiên Y A Na có nguồn gốc từ văn hóa Chăm, sau đó được người Việt tiếp nhận và dung hợp, tạo nên một dòng chảy văn hóa liên tục tại Huế.
Hội thảo lần này là dịp để các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng thực hành cùng nhìn nhận những vấn đề đang đặt ra đối với Lễ hội Điện Huệ Nam. Những ý kiến được trao đổi sẽ góp phần xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội, hướng đến đưa di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại mà vẫn giữ được bản sắc và những giá trị truyền thống vốn có.
Hà Như
Tải mã QRCode
Chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội phối hợp với Hội Liên hiệp VHNT Thừa Thiên Huế, Hội VHNT Phú Thọ, Ninh Bình, Thanh Hoá đã tổ chức khai mạc triển lãm Mỹ thuật và Nhiếp ảnh 5 vùng đất Kinh đô Xưa và Nay, diễn vào sáng ngày 28/9 tại 47 Bà Triệu, Hà Nội.
Hội NSNA Việt Nam phối hợp với Hội Văn học Nghệ thuật và Sở Văn hóa, Thể thao - Du lịch tỉnh Thanh Hóa tổ chức Khai mạc Triển lãm Ảnh Nghệ thuật "Bắc miền Trung hôm nay" lần thứ 17 năm 2010, diễn ra vào tối ngày 20/9 tại tiền sảnh Trung tâm Triển lãm và Xúc tiến Du lịch Thanh Hóa.
Ngày 13/9, ông Ngô Hòa - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã ký ban hành Quyết định số 1693/QĐ-UBND về việc tặng thưởng văn nghệ sỹ có nhiều đóng góp vào sự nghiệp Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế giai đoạn 1975-2010.
Sáng ngày 10/9, Hội Nghệ sỹ Sân khấu Thừa Thiên Huế đã tổ chức Đại Hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2010- 2015, diễn ra tại Nhà hát Nghệ thuật Ca kịch Huế, 23 Nhật Lệ.
Sáng ngày 9/9, Hội Nghệ sỹ múa Thừa Thiên Huế đã tổ chức Đại Hội lần thứ III, nhiệm kỳ 2010- 2015, diễn ra tại trụ sở Hội Liên hiệp VHNT tỉnh, 26 Lê Lợi, Huế.
Nhân kỷ niệm 55 năm ngày mất của của Léopold Cadière (1869-1955), Ủy ban Văn hóa Hội đồng Giám mục Việt Nam và Tòa Tổng Giám mục Giáo phận Huế đã tổ chức Hội thảo về thân thế và sự nghiệp của nhà thừa sai, nhà nghiên cứu về Huế và Việt Nam học Léopold Cadière, diễn ra tại Trung tâm Mục vụ Giáo phận Huế từ ngày 7-9/9.
Sáng ngày 4/9, Hội Mỹ thuật Thừa Thiên Huế đã tổ chức Đại hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2010- 2015, diễn ra tại 26 Lê Lợi, TP Huế.
Chào mừng Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều ngày 1/9, Hội Liên hiệp VHNT, Hội Mỹ thuật Thừa Thiên Huế đã phối hợp tổ chức khai mạc phòng triển lãm Mỹ Thuật Thừa Thiên Huế 2010, diễn ra tại 26 Lê Lợi, Huế.
Chiều ngày 28/8, Thường trực Tỉnh uỷ đã tổ chức họp báo giới thiệu nội dung, chương trình Đại hội Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2010-2015.
Chiều ngày 23/8 (14/7 âm lịch), tại Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán Huế đã khai mạc chương trình Vu Lan Phật lịch 2554 và phòng trưng bày tranh, hoa sen giấy của họa sĩ Thân Văn Huy.
Nhân kỷ niệm 60 năm ngày thành lập, Hội Liên hiệp VHNT Thừa Thiên Huế đã phối hợp với UBND xã Vinh Mỹ (huyện Phú Lộc) tổ chức trại sáng tác VHNT “Về nguồn”, diễn ra từ ngày 12/8 và vào sáng hôm qua -ngày 22/8, Hội đã tổ chức Bế mạc trại và công diễn tác phẩm tại trụ sở UBND xã Vinh Mỹ.
Chào mừng kỷ niệm 65 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tối ngày 20/8, tại cà phê sách Phương Nam, 15 Lê Lợi, TP Huế, Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế phối hợp với Chi nhánh Miền Trung Công ty Phương Nam tổ chức Chương trình thơ “Viết sử nước mình trên mặt đất”.
Chào mừng 65 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, sáng ngày 18/8, tỉnh Thừa Thiên Huế long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 65 năm ngày thành lập truyền thống lực lượng Công an nhân dân Việt Nam (19/8/1945 - 19/8/2010) và 5 năm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (19/8/2005 - 19/8/2010), diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Thông tin tỉnh.
Chiều ngày 17/8, tại Văn phòng UBND tỉnh, đồng chí Ngô Hòa, UVTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng ban Tổ chức các ngày lễ lớn của tỉnh chủ trì buổi họp báo thông báo về công tác chuẩn bị Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ III.
Sáng ngày 08/8, Nhà Thiếu nhi Huế, Hội LHVHNT TT Huế, Phòng Giáo Dục, Phòng VHTT thành phố Huế đã phối hợp tổ chức khai mạc Trại Sáng tác Văn học Thiếu nhi Huế 2010.
Sáng ngày 30/7, tại hội trường Hội Liên hiệp VHNT tỉnh, số 26 Lê Lợi, Huế, Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế đã tổ chức Đại hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2010 - 2015.
Sáng ngày 27/7, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh phối hợp với Công ty Cổ phần Du lịch Hương Giang và Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế long trọng tổ chức Lễ tưởng niệm và cầu siêu bạt độ anh linh cho các anh hùng liệt sỹ, nhân sỹ trí thức, học sinh sinh viên và đồng bào các giới đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước tại di tích lịch sử văn hóa Chín Hầm, phường An Tây, thành phố Huế.
Chiều ngày 25/7, tại hội trường Hội Liên hiệp VHNT tỉnh, Hội Âm nhạc Thừa Thiên Huế đã tổ chức đại hội XI, nhiệm kỳ 2010 - 2015.
Chiều ngày 17/7, tại gallery Chiêu Ê, số 89 Minh Mạng, Huế, đã khai mạc phòng triển lãm tranh của ba tác giả Đinh Cường, Hoàng Đăng Nhuận và Phan Ngọc Minh.
Sáng 18-7, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật, Hội Văn nghệ dân gian đã tổ chức Đại hội lần thứ V, nhiệm kỳ 2010 - 2015.