NGUYỄN QUỐC HOÀN
Ghi chép
Sau gần mười tháng huấn luyện tới khi diễn tập thực binh cấp Đại đội, Tiểu đoàn, vào thời điểm năm 1965 trên đất huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh của một Trung đoàn chủ lực, cán bộ, chiến sĩ náo nức chờ ngày lên đường ra mặt trận cọ xát với quân thù. Đó là lời mở đầu câu chuyện của Đại tá Đặng Duy Thanh với chúng tôi bên tách trà thơm còn bốc khói.
Đại tá Đặng Duy Thanh và cựu chiến binh Lê Thanh Huyền
Buổi chiều ngày 24/12/1965 không thể nào quên ấy, tiếng kẻng báo động, tiếng bước chân rầm rập chỉ chưa đầy một giờ, quân số, vũ khí các Đại đội, Tiểu đoàn đã chỉnh tề theo đội hình xuất phát hành quân bằng cơ giới. Đúng là quân lệnh như sơn. Xe chuyển bánh, để lại đằng sau bao la kỷ niệm trong mỗi người lính, mới gần một tuổi quân. Ngày hôm sau, đoàn xe nhà binh đã lần lượt tới Làng Ho, xã Trường Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình dưới chân dãy núi Trường Sơn hùng vỹ. Ở đây tuy còn xa mặt trận nhưng tác phong người lính chiến đã dần hình thành trong từng nếp ăn, nghỉ. Với hơn một ngày dừng chân nhưng bao việc phải hoàn tất: đổi lại trang phục, mỗi người hai bộ quần áo bà ba đen, mũ tai bèo… Những gì mang theo trước đây đều phải để lại. Có những anh chàng tiếc đáo để tấm ảnh bạn gái hoặc bức thư tình cũng đành chịu - không có trường hợp ngoại lệ, nghĩ cũng thương. Và bắt đầu từ đây, đôi chân vạn dặm của người lính gắn với con đường Trường Sơn thăm thẳm, đang chờ phía trước.
Trận đầu thử lửa
Dường như những cái đầu nóng ở Nhà Trắng và Lầu Năm Góc từ lâu đã thấy lợi hại của tuyến đường Trường Sơn, hiện tại tuy còn nhỏ hẹp nhưng đến một lúc nào đó nó trở thành huyết mạch quan trọng, là mối đe dọa đối với chúng trên chiến trường miền Nam. Cùng với đó, chúng xúi giục bọn tay sai quân đội Sài Gòn tung nhiều toán biệt kích thám báo tìm mọi cách để phát hiện, phong tỏa lực lượng ta từ xa. Căn cứ địa hình hiểm trở, chúng lập nên căn cứ A So tại huyện A Lưới phía Tây tỉnh Thừa Thiên, nhằm án ngữ cả một vùng rộng lớn, ngăn chặn sự chi viện từ Bắc vào Nam của ta. Thật nham hiểm, chúng bố trí ở đây một tiểu đoàn thiện chiến, trang bị mạnh, có sự chi viện rất kịp thời hỏa lực, phi cơ, pháo và máy bay trực thăng đổ bộ đường không để cứu nguy khi cần thiết.
Đối tượng sắc lính là quân đội Sài Gòn, được tuyển chọn kỹ, huấn luyện mọi thủ đoạn đối phó tại Trường biệt kích Cánh Dơi ở căn cứ Nước Trong xã Tam Phước, huyện Long Thành, tỉnh Biên Hòa (nay là Trường Sĩ quan Lục quân) để tung đi đánh phá phong trào cách mạng ba nước trên bán đảo Đông Dương.
Trong căn cứ có hệ thống hầm hào giao thông, lô cốt rất kiên cố. Có cả hầm ngầm nếu khi bị tấn công để co cụm, phòng thủ. Quanh căn cứ bao bọc hàng rào kẽm gai, nhiều tầng, nhiều lớp kết hợp chông mìn, cạm bẫy, hệ thống đèn chiếu sáng. Để đột nhập được vào trung tâm địch thật gian nan. Song, quyết tâm của trên là bằng bất cứ giá nào cũng phải san bằng cho kỳ được để trừ hậu họa cả hiện tại và lâu dài. Cái khó là vậy, nhưng bộ đội đang độ sung sức, hăm hở lập công. Trận đầu thắng lợi sẽ là tiền đề cho xây dựng truyền thống.
Trong khi các tiểu đoàn triển khai bí mật giấu quân, học tập chính trị củng cố quyết tâm chiến đấu thì một bộ phận cán bộ đi chuẩn bị chiến trường, mục tiêu. Qua tiếp cận mới thấy đây là một căn cứ khá hiện đại, địch xây dựng bài bản, thủ đoạn đối phó xảo quyệt, có cả bọn cố vấn Mỹ. Nếu chuẩn bị không tốt, đánh không dứt điểm, để lại thương vong lớn thì hệ lụy khôn lường. Đặc biệt, không chỉ đánh địch tại chỗ mà cả lực lượng tăng viện và phòng, tránh phi, pháo (có thể có cả máy bay B52 ném bom rải thảm) khi căn cứ chúng có nguy cơ bị đe dọa - ông Thanh nhấn mạnh. Thời gian khá thúc bách, không cho phép nhiều tranh cãi mà phải hành động kịp thời.
Tiểu đoàn 6 chúng tôi vinh dự được Trung đoàn chọn làm lực lượng chủ công đột phá. Hỏa lực Trung đoàn tăng cường gồm: 2 khẩu sơn pháo 75 ly, 3 khẩu ĐKZ 57 ly và 3 khẩu cối 82 ly. Thông tin được truyền đạt tới mọi cán bộ, chiến sĩ làm ai nấy tin tưởng, phen này kẻ thù tại căn cứ A So như “cá nằm trên thớt” hết thói ngông nghênh ngạo mạn! Quả như vậy, đúng 3 giờ 30 phút ngày 26/12/1965, cả núi rừng huyện A Lưới đang chìm trong màn sương bỗng ầm ầm chuyển động. Căn cứ A So chìm trong bão lửa các loại hỏa lực pháo của ta. Lợi dụng cơ hội, bộc phá ống ở các mũi phá bung hàng rào, xung lực ồ ạt xông lên đánh phát triển theo phương án. Mặc dầu thời gian khá gấp, lại trận đầu ra quân, đối tượng tác chiến hung hãn. Song nhờ quyết tâm chiến đấu cao lại nắm vững thời cơ tiêu diệt địch nên hiệp đầu giành thắng lợi giòn giã, có thể nói là áp đảo.
Nhưng địch không dễ dàng bỏ cuộc. Sáng ngày hôm sau (27/12), bọn sống sót cố thủ dưới các hầm hào lần lượt ngóc đầu dậy kết hợp sự chi viện của phi cơ, pháo và đặc biệt máy bay trực thăng vũ trang đổ quân tăng viện. Thế là cuộc đối đầu giữa ta và địch trở nên căng thẳng, quyết liệt. Tình huống này dù đã được tính đến nhưng quá sức tưởng tượng. Hơn nữa hầu hết là lính mới, lần đầu giáp mặt quân thù, bắn thả ga, không biết tiết kiệm đạn dẫn đến tình huống phải đánh giáp lá cà. Trong khi lực lượng địch quá đông ở thế áp đảo. Giữa tình thế ngặt nghèo ấy, một số đồng chí cướp được súng đạn địch giáng trả lại chúng để cứu nguy cho đồng đội, bằng không, điều bất lợi đối với ta.
Như sực nhớ ra một sự kiện khá gay cấn, ông Thanh kể: lúc ấy tôi đang là xạ thủ khẩu thượng liên, hỏa lực chính đi cùng anh Thạch đại đội phó. Ngày thứ nhất khi đánh phát triển, một ổ súng máy12,8 ly của địch xuất hiện, chúng bắn xối xả về phía đội hình ta. Theo chỉ thị, tôi giá súng vào ụ đất trước mặt, nghiến răng bóp cò. Bỗng hỏa lực cực kỳ nguy hiểm của đối phương bị câm bặt, cả hai chúng tôi vọt tiến. Nhưng mới chỉ tiến được một quãng ngắn, người đại đội phó mà tôi rất mực quý mến đã ngã xuống vì một viên đạn quái ác của kẻ thù xuyên qua đầu. Tôi chỉ kịp cúi nhìn gương mặt phúc hậu của anh lần cuối trước lúc vĩnh biệt và nguyện nung nấu quyết tâm trả thù cho anh.
Quá trình giao tranh quyết liệt với địch, nhờ có sự chi viện của lực lượng bộ đội địa phương huyện A Lưới mở một mũi tạt sườn làm chúng hoang mang, dao động mạnh. Và tới 17 giờ 30 phút ngày 28/12/1965 trận đánh kết thúc.
Sau trận đánh, tại một nơi giấu quân ở rừng già, chúng tôi tranh thủ nghỉ ngơi, ghi thư về thăm gia đình và báo sức khỏe để cha mẹ yên tâm. Tuy qua lần đầu thử lửa khá kịch liệt mà mình còn sống đó là một may mắn. Chỉ thương bạn bè nằm lại nơi thung lũng A So, biết nhắn gửi gì đây với gia đình bạn, thật là day dứt khó tả. Nhưng thời gian đâu cho phép nghĩ về riêng tư. Cấp trên chỉ thị: giao lại 2 khẩu sơn pháo 75 ly cho đơn vị bạn để ngày 07/01/1966, xốc lại lực lượng, tiếp tục hành quân vào chiến trường Tây Nguyên - với mật danh B3 mà chưa hẹn ngày trở lại.
Chờ Đại tá Đặng Duy Thanh dứt lời, cựu chiến binh Lê Thanh Huyền, quê Đức Thọ, Hà Tĩnh nhớ lại: Lúc ấy tôi là một pháo thủ sơn pháo 75 ly, cùng với bộ binh dội bão lửa vào thung lũng A So của địch. Tôi cảm tưởng như “đánh đáo” vào sào huyệt giặc vậy. Trong chiến công khá ấn tượng ấy, những quả đạn nặng trĩu kia đã không phụ lòng anh chị dân công mòn vai tải đạn, biết ơn họ nhường nào. Giờ đây tuy tuổi đã cao, sức lực đã yếu nhiều nhưng mỗi lần nhớ lại ký ức về trận đánh căn cứ A So thuở nào, lòng tôi lại dâng tràn thương nhớ. Nhớ cảnh, nhớ người, nhiều đêm thao thức khôn nguôi.
Gặp lại cựu thù
Gần 60 năm sau kể từ ngày diễn ra trận đánh căn cứ A So giờ đây với biết bao đổi thay. Trong bối cảnh mới, tôi gặp lại một cựu thù trong buổi tiệc đầy hoan hỷ. Qua giao lưu thân tình, tôi mở lời: Thưa ông, nhà mình hiện đang ở đâu, các con đều phương trưởng rồi chứ ạ? Người đối diện với nước da rám nắng, thân thể rắn chắc, cử chỉ còn khá lanh lợi, nói năng khúc chiết, từng trải. Sau cái nhìn thiện cảm, ông ôn tồn bày tỏ:
- Chẳng giấu gì ông, tôi tên là Đoan, dân Năm eo. Do số phận đưa đẩy nên một thời bị đắc tội với cách mạng. Là một thanh niên ngỗ ngược, cờ bạc rượu chè bê tha, người thân xa lánh. Trong lúc đó gặp thời loạn lạc dưới chế độ Ngô Đình Diệm tuyển mộ lính biệt kích. Thế là tôi đăng quân. Chúng đưa tôi vào Trung tâm huấn luyện ở căn cứ Nước Trong, xã Tam Phước, huyện Long Thành, tỉnh Biên Hòa (nay là tỉnh Đồng Nai) để đào tạo nghiệp vụ rồi tung đi phá hoại phong trào cách mạng ba nước Đông Dương. Biết tôi là dân miền Trung, chúng đưa về tiểu đoàn biệt kích lập căn cứ tại A So, Tây Thừa Thiên để ngăn chặn quân cách mạng trên tuyến đường Trường Sơn. Đoan giãi bày: Những năm đồn trú ở đây quả thật trên đe, dưới búa. Bọn sĩ quan bạt tai, đá đít, nhốt trại là chuyện thường ngày. Biết vậy mà trốn trại rồi đi về đâu. Nếu nó bắt lại được, tội còn nặng hơn. Thôi thì rủi may nhờ số phận vậy.
Tôi hỏi: Vậy làm sao ông sống sót đến ngày hôm nay?
- Chuyện dài lắm, nhưng tôi vắn tắt như vầy: Không biết ông có được nghe cái trận quân Cách mạng đánh vào căn cứ A So của lính Cộng Hòa chưa?
- Ông cứ kể đi - Tôi giục.
- Kinh hãi lắm ông ạ. Tôi sống sót được là chuyện hy hữu đó. Ngày thứ nhất khai hỏa, tôi phải chui lẫn vào giữa xác người để tránh. Khi thấy yên ắng mới tìm cách vượt ra ngoài, rồi cao chạy xa bay. Dần dần cải dạng, thay đổi họ tên, quê quán tìm nơi heo hút huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng để tạo lập cuộc sống cho tới hôm nay. Nghĩ lại thật ớn lạnh.
Tôi nghe người cựu thù kể về trận đánh và quá trình thoát hiểm của ông có thể tin được, vì sự việc đã lùi xa về quá khứ, thời cuộc cũng đã khác, chẳng còn gì phải quanh co.
Chờ cho ông kể hết như một sự giãi bày, tôi gợi mở:
- Ông Đoan ạ, cả ông và tôi giờ còn được ngồi với nhau là một may mắn và cơ duyên đó. Chính tôi với ông lúc ấy đều là đối thủ của nhau. Tôi là xạ thủ súng máy thượng liên của đơn vị. Còn ông, lúc ấy sử dụng loại súng tiểu liên AR15 của Mỹ và mấy quả lựu đạn US phải không?
Nghe tôi hỏi rành rẽ, ông Đoan há hốc mồm và “à… à” lên một tiếng như không thể nào tin nổi cuộc hội ngộ đường đột đến thế này.
- Ông Đoan! Một thời là cựu thù nay là bạn, sống chung dưới bầu trời xanh tươi cuộc sống mới, ấm áp tình người.
Thung lũng A So thuở nào nay xanh tươi cuộc sống. Trường học, nhà trẻ mẫu giáo mọc lên đón đàn em thơ tới lớp. Những nếp nhà truyền thống của bà con Vân Kiều gắn bó thủy chung với cách mạng, với Bác Hồ vẫn giữ cái nét hồn hậu, giản dị. Tại khu trung tâm, chính quyền cho dựng một tấm bia Chiến thắng A So đứng trầm mặc uy nghiêm như nhắc nhở thế hệ hôm nay và con cháu mai sau luôn ghi nhớ và khắc sâu công ơn thế hệ cha ông thuở trước đã dâng hiến tuổi thanh xuân cho dân tộc trường tồn.
N.Q.H
(TCSH446/04-2026)
Tải mã QRCode
DƯƠNG HOÀNG PHƯỚC
Chào mừng Đại hội Đại biểu Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Huế lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031
DƯƠNG PHƯỚC THU
Theo lệnh của Tổng bộ Việt Minh và Ủy ban khởi nghĩa Trung ương, từ chiến khu Việt Bắc tràn về: ngày 19 tháng 8 năm 1945, Hà Nội giành được chính quyền, tiếp đến các tỉnh miền Trung từ Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, đến Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa… Ủy ban nhân dân cách mạng các tỉnh này đã lần lượt ra đời.
NGUYỄN THỊ SỬU
Trong lịch sử hiện đại Việt Nam, hiếm có nhân vật nào để lại dấu ấn sâu đậm và toàn diện như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ vĩ đại của Đảng và dân tộc ta, danh nhân văn hóa có tầm vóc nhân loại. Tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người đã vượt ra ngoài phạm vi một hệ tư tưởng chính trị để trở thành một hệ giá trị văn hóa - đạo đức có khả năng định hướng hành vi xã hội, bồi dưỡng nhân cách và tạo nền tảng tinh thần cho sự phát triển bền vững của dân tộc.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thông báo:
PHAN THANH HẢI
1. Từ một bảo tàng cổ vật đến câu chuyện lớn hơn về di sản Huế
Trong nhiều năm qua, mỗi khi nhắc đến Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, người ta thường nghĩ ngay đến một thiết chế lưu giữ, bảo quản và trưng bày những hiện vật quý giá của triều Nguyễn. Cách nhìn ấy đúng, nhưng có lẽ chưa đủ.
PHẠM HỮU THU
Mỏ Tàu là tên của ba ngọn núi cheo leo nằm ở phía đông dòng Tả Trạch nay thuộc địa phận phường Phú Bài, thành phố Huế. Nơi đây (từ tháng 8/1974 cho đến tháng 01/1975) do “giành đi giật lại” nhiều lần nên đã diễn ra nhiều trận đánh ác liệt khiến hàng nghìn binh sĩ của cả hai phía thương vong.
NGUYỄN VĂN TOÀN
Trong tác phẩm “Dân vận” viết vào ngày 15/10/1949 đăng trên báo Sự thật số 120, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết: “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho”1.
ĐINH THỊ NGÂN
Kỷ niệm 51 năm ngày thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026)
“Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng…” - Lời ca ấy vang lên trong biển cờ hoa ngập tràn, trong tiếng reo vui của toàn dân tộc, mang theo niềm xúc động nghẹn ngào khi non sông thu về một mối.
HOÀNG PHƯỚC
BẦU CỬ QUỐC HỘI KHÓA XVI VÀ HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CÁC CẤP NHIỆM KỲ 2026 - 2031
ĐINH THỊ NGÂN
Cứ mỗi độ xuân về, quyện trong chồi non biếc, sắc thắm hoa xuân, hòa cùng không khí rộn ràng của đất trời những ngày chuyển giao năm cũ và năm mới, tôi lại nhớ tới những câu thơ của Tố Hữu: “Bác ơi! Tết đến. Giao thừa đó/ Vẫn đón nghe thơ Bác mọi lần/ Ríu rít đàn em vui pháo nổ/ Tưởng nghìn tay Bác vỗ sang xuân”. Những bài thơ chúc Tết của Bác luôn mang tới sự phấn khởi về đất nước “càng ngày càng xuân”.
NGUYỄN THỊ SỬU
Trong tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, văn hóa luôn được coi là “hệ điều tiết” cho mọi chuyển động chính trị và kinh tế. Đối với Việt Nam - một quốc gia đa dân tộc với bề dày lịch sử hàng nghìn năm - văn hóa không chỉ là di sản, mà là vũ khí sắc bén để bảo vệ độc lập và thúc đẩy tiến bộ xã hội.
DƯƠNG HOÀNG
(Ghi theo Đại tá Nguyễn Văn Khoan)
Gần đến những ngày áp Tết Kỷ Sửu. Theo lệnh của Người, ngày 10 tháng Giêng năm 1949, Phủ Chủ tịch đã chuyển từ địa bàn xã Trung Trực, huyện Yên Sơn đến Lũng Tấu thuộc xã Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
NGUYỄN VĂN TOÀN
CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ XIV CỦA ĐẢNG
PHẠM HỮU THU
Ghi chép
Quê tôi, trước cách mạng Tháng Tám 1945 thuộc tổng An Cư, nay là xã Chân Mây - Lăng Cô của thành phố Huế.
DƯƠNG PHƯỚC THU
CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HUẾ LẦN THỨ XVII, NHIỆM KỲ 2025 - 2030
Từ thực tiễn đấu tranh cách mạng, đầu năm 1950, cùng với cả nước cuộc kháng chiến của nhân dân Thừa Thiên Huế ngày càng đi vào chiều sâu, mang tính toàn diện và có nhiều biến chuyển mới.
Ngày 18/9/1945, tại Sở Tuyên truyền Trung bộ số 43 đường Trần Hưng Đạo, thành phố Huế, Hội nghị thành lập Liên đoàn Văn hóa Cứu quốc Thừa Thiên được diễn ra, đây chính là thời điểm khai sinh tổ chức tiền thân của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Huế ngày nay.
Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Liên đoàn Văn hóa Cứu quốc Thừa Thiên - Liên hiệp Các Hội văn học nghệ thuật thành phố Huế (18/9/1945 - 18/9/2025)
Ngày 23 tháng 8 năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự đồng lòng của quần chúng nhân dân, chính quyền cách mạng đã giành thắng lợi trọn vẹn tại Huế.
Kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025)
Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, chính thức khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.