Cùng bạn đọc thân mến!
Các bạn đang cầm trên tay số tạp chí cuối cùng của năm 2018, năm đánh dấu 35 năm Tạp chí Sông Hương trên hành trình phụng sự. Mới ngày nào đó, giờ đã qua 35 năm. Thời gian không chờ ai cả, mỗi khoảnh khắc trôi qua là duy nhất của vũ trụ không bao giờ lặp lại. Trên hết tất cả, thời gian quyết định sự hiện hữu và giá trị con người trên mặt đất này. Trái đất vẫn quay. Mặt trời vẫn mọc lúc bình minh và lặn tắt lúc hoàng hôn. Thời gian vẫn trôi trong cái thế giới hiện tượng đầy sai biệt này, nơi mà con người vẫn luôn khao khát đến một cõi phi thời gian đầy huyền bí. Hàng nghìn năm qua, con người luôn tìm cách làm chủ thời gian, nhưng thời gian, bánh xe tàn nhẫn ấy vẫn cứ quay và nghiền nát biết bao giá trị.
Bìa Số Đặc biệt 31 tháng 12/2018
Trong rất ít những thứ trường tồn cùng thời gian, lạ thay, không phải sự giàu có về của cải, về quyền lực mà lại là giá trị văn hóa, văn học nghệ thuật.
Cuối mùa thu năm nay, các nhà kiến trúc sư Việt Nam đã hội tụ về Huế để cùng nhau bàn thảo về hướng đi cho nền kiến trúc Việt Nam. Bối cảnh những không gian văn hóa đang mất dần đi ký ức kiến trúc khiến nhiều kiến trúc sư hết sức quan ngại. Mà sao không quan ngại được khi mà đến nghỉ ở một khu biệt thự bên bờ biển miền Trung, du khách Việt lại có cảm giác mình đang ở một ngôi nhà xa lạ? Những trăn trở đó, được ghi lại trong một bản tường thuật của số tạp chí này.
Huế trong năm 2018 có duyên hội tụ văn nghệ sĩ: Liên hoan Ảnh nghệ thuật Bắc Trung bộ, Giao lưu văn nghệ sĩ 5 vùng Kinh đô Xưa và Nay, Hội thảo tạp chí văn nghệ 6 tỉnh Bắc miền Trung… Và trong tháng 9, tháng 10, Trại sáng tác Âm nhạc Huế Xưa và Nay được mở bên bờ sông Hương, những tà áo dài, giọng nói dạ thưa… lại thêm lần nữa gợi cảm hứng cho nhiều ca khúc mới về Huế hình thành bởi các nhạc sĩ tên tuổi… “Những ca khúc nồng nàn…” sẽ giúp bạn đọc hình dung về sự ra đời của những giai điệu mới.
Thơ trong tháng 12, là những ký ức về đồng đội những năm tháng chiến tranh lại về trên dòng thơ những người lính già. Và những người trẻ, lại là những cảm nhận đằm sâu về những người lính đảo hôm nay, đang kiên cường bám trụ giữa những cơn bão biển, gìn giữ biên cương Tổ quốc. Và những cảm xúc khác, có khi là thảng thốt: “chúng ta chỉ có thể bay trong mơ/ để tuyệt giao với nhơ bẩn/ chúng ta chỉ có một nỗi buồn rất nặng/ để thanh lọc”; có khi là một mơ ước thi ca: “tôi sẽ băng vết thương cuối cùng bằng bài thơ màu hồng”…
Những truyện ngắn trong số này, như là những đa dạng các trần thuật của ký ức và hiện tại, những tương tác facebook hôm nay, và những tương tác giữa hiện thực và nỗi nhớ.
Và những chân dung của ngày cũ mấy lối, của những con người đáng kính cũng rủ nhau về, trên một chuyến Sông Hương cuối năm.
Dưới đây là mục lục:
- Gặp gỡ mùa thu 2018: Phát triển một nền lý luận, phê bình kiến trúc Việt Nam - NGÔ VIẾT TRƯỜNG
- Những ca khúc nồng nàn từ trại sáng tác ca khúc “Huế xưa và nay” - NGUYỄN CÔNG TÍCH
NHẠC:
- “Gặp em” - Nhạc: ĐỖ HỒNG QUÂN; Ý thơ: DƯƠNG VĂN
- “Cảm xúc Huế” - Nhạc và lời: TÔN THẤT LẬP
- “Còn trong ký ức” - Nhạc: PHÚ QUANG; Thơ: THÁI THĂNG LONG
- “Về với Huế” - Nhạc và lời: VÕ ĐĂNG TÍN
- “Sóng Hương Giang” - Nhạc: ĐỨC TRỊNH; Lời thơ: LÊ TỰ MINH
- “Đi cùng sông Hương” - Nhạc: VŨ THIẾT; Lời thơ: LÂM THỊ MỸ DẠ
- “Trở lại nơi đây” - Nhạc: TUẤN PHƯƠNG; Thơ: LÊ TỰ MINH
- “Giọt đàn xứ Huế” - Nhạc và lời: HỒ TRỌNG TUẤN
- “Huế nay” - Nhạc và lời: VŨ DUY CƯƠNG
- “Về Huế với nhau đi” - Nhạc và lời: LÊ MINH SƠN
- “Thương thương xứ Huế” - Nhạc và lời: ĐỨC TÂN
- “Cơm Hến” - Nhạc: TRẦM TÍCH; Thơ: HỒ ĐĂNG THANH NGỌC
THƠ:
- ĐỖ KIM CUÔNG
+ Lính giáp ranh (Khúc 1 & Khúc 9)
- PHÙNG HIẾU
+ Giếng làng
- TRƯƠNG QUỐC TOÀN
+ Thu phố Phái
- PHẠM QUYÊN CHI
+ Rồi có lúc
+ Tôi sẽ băng vết thương cuối cùng bằng bài thơ
- NGUYỄN HOÀNG THỌ
+ Chuyển mùa
+ Diễn
- TRẦN THỊ HUÊ
+ Mảng tưởng nguyên mới
- NGUYỄN GIÁNG VÂN
+ Lời của nguồn suối
+ Viết tặng họa sĩ Trần Trọng Vũ
- LÊ HƯNG TIẾN
+ Riêng những ngả lẻ
- NGUYỄN HỮU PHÚ
+ Những nụ cười sừng sững
+ Trường Sa... mưa
+ Những ngọn sóng Trường Sa
TRUYỆN NGẮN
- W.a.t.e.r - LÂM HẠ
- Mưa kiếp trước – PHÙNG TẤN ĐÔNG
- Bầu trời xanh – TRẦN BẢO ĐỊNH
VĂN HÓA HUẾ
- LỄ BỘ THƯỢNG THƯ, HIỆP BIỆN ĐẠI HỌC SĨ LÊ BÁ THẬN VÀ CÔNG CUỘC KHÔI PHỤC NỀN GIÁO DỤC LÀNG DƯƠNG XUÂN THƯỢNG - Nguyễn Văn Cương - Nguyễn Văn Khánh
- LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG TRONG ĐỜI SỐNG ĐỒNG BÀO TÀ ÔI - Hoàng Huyền Thanh - Lê Chí Quốc Minh
*
- Nghệ sĩ Văn Lang sáng danh “hồn lao động” - VÕ QUÊ
- Hồi ức về ông Phan xứ Huế - người góp nhặt những mảnh vỡ của thời gian - NGUYỄN ANH THƯ
Chuyện mấy lối:
- Trong cơn lụt ngày xưa ấy - HOÀNG THỊ NHƯ HUY
- Bóng hồng phố cổ - BÙI KIM CHI
- Bóng ma tín dụng đen - ĐẶNG PHÚC
TÁC GIẢ TÁC PHẨM
- Đọc lại văn xuôi Võ Hồng - NGUYỄN SỸ TUẤN
- Người đưa chữ vào tâm hồn bè bạn - ĐÔNG HÀ
- Giọng điệu truyện ngắn Trần Trung Sáng - PHAN ĐÌNH DŨNG
- Ngắm Chiều trên sông Hàm Luông - LÊ KIM PHƯỢNG
Bìa 1: Tác phẩm MÙA NƯỚC CẠN (Sơn dầu, 100cm x 100cm) của họa sĩ CHU ĐỨC THẮNG
Bìa 2: Người và ngợm trong tranh của Francesco Clemente - KHẢ HÂN
Bìa 3: Những khoảnh khắc đẹp:
- Tác phẩm “Cuộc sống ven biển” của NSNA Lê Tấn Thanh (Huy chương vàng Quốc gia Bosnia and Herzegovina 2018)
- Tác phẩm “Đường về” của NSNA Hồ Ngọc Sơn (Huy chương vàng Quốc tế PSA tại Bosnia and Herzegovina 2018).
Ban BiênTập
Tải mã QRCode
SHO - Sáng ngày 21/2 (14 Tháng Giêng năm Bính Thân), Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế đã tổ chức chuyến đi Viếng mộ thi nhân tại các nghĩa trang trên địa bàn thành phố Huế tưởng nhớ các văn nghệ sĩ đã khuất . Đây là năm thứ tám văn nghệ sĩ Cố đô Huế tổ chức đi viếng mộ thi nhân vào dịp Tết Nguyên tiêu.
Không biết có tự bao giờ mà hoa tre là lễ vật không thể thiếu trong lễ "cúng bổn mạng" đầu năm của mỗi gia đình xứ Huế. Nội tôi kể rằng: Thuở xưa khi chưa có "ông tổ" khai sinh ra loại hoa tre thì người ta "cúng bổn mạng" bằng hoa thọ. Hoa thọ mang ý nghĩa trường tồn, cầu mong được sống lâu để sum vầy cùng con cháu.
Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Tết ở Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại.
Cặp rắn này chỉ xuất hiện tại chùa vào các ngày sóc vọng (các ngày 1, 15, 30 hàng tháng) và trú lại qua đêm trong hang cây da cổ thụ rồi lặng lẽ bỏ đi. Thấy chuyện lạ, một số người cho rằng đây là đôi rắn “có chân tu” nên mới về chùa để “nghe giảng giải kinh Phật”...
Bấy lâu nay, nhiều người dân, du khách vẫn thường nhắc đến con rùa khổng lồ thi thoảng xuất hiện trên dòng sông Hương, đoạn trước mặt điện Hòn Chén (thuộc thôn Ngọc Hồ, phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, Thừa Thiên – Huế). Người dân địa phương gọi đó là “rùa thần”.
Có thể nói, trong số hàng trăm sản phẩm bằng tre của các nghệ nhân làng Bao La (xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên - Huế) tạo nên, chúng tôi ấn tượng nhất là đèn lồng các loại. Từ đèn ú, đèn lục giác, bát giác… Tuy khác nhau về mẫu mã, hình dáng nhưng tất cả đều chan chứa tâm tình, gửi gắm “cái hồn” của làng nghề nơi đây.
Bên cạnh lớp nghệ nhân "vàng", lớp những nghệ sỹ "măng non" - nghệ sỹ trẻ là thế hệ mới sẽ đồng hành cùng nghệ thuật Ca Huế trên con đường phát huy giá trị di sản này ra cộng đồng, tiến tới hội nhập di sản quốc tế. Do đó, việc làm sao để truyền lại vẹn nguyên bản sắc, đúng cái "chất" của Ca Huế cho lớp nghệ sỹ trẻ kế tục cũng đang là vấn đề được các ban, ngành quan tâm.
Chuyên đề trọng điểm của số báo này, dành nhiều trang về Hoàng Phủ Ngọc Tường - nhà văn, nhà văn hóa Huế. Những trang văn của ông, như chiếc đũa thần, thức dậy những vỉa tầng văn hóa Huế. Một điều khác, ông cùng bạn bè thuở ấy, với một hệ mỹ cảm khác biệt, đã tạc vào văn nghệ Huế, Việt Nam những giá trị trường cửu.
Với những giá trị mà cổ vật cung đình Huế vốn có, và với “quê hương” nó được sinh ra, cố đô Huế xứng đáng đón nhận lại những cổ vật quan trọng một thời của cha ông.
Với những giá trị mà cổ vật cung đình Huế vốn có, và với “quê hương” nó được sinh ra, cố đô Huế xứng đáng đón nhận lại những cổ vật quan trọng một thời của cha ông.
Tại Huế, toàn bộ các ấn quý bằng vàng, bạc, ngọc hay còn gọi là Kim Ngọc Bảo Tỷ đến nay không còn một chiếc nào. Có lẽ thật sự đây là điều đáng tiếc nhất khi xuất xứ những chiếc ấn quý đó đều từ Huế mà ra.
Những biến cố của lịch sử đã khiến cho một lượng cổ vật lớn và quý hiếm đã “biến mất” khỏi cố đô Huế. Hãy cùng lật lại những điểm mốc ấy.
Triều đại phong kiến vua Nguyễn cuối cùng tại Huế đã trải qua với bao biến cố lịch sử. Hàng vạn cổ vật quý hiếm đi cùng triều đại này hiện đã mất mát quá nhiều, không còn “ở lại” được trên mảnh đất nó đã từng tồn tại.
Hai đồng tiền cổ quý hiếm là loại tiền dùng để ban thưởng chứ không dùng để trao đổi, mua bán có tên là “Gia Long thông bảo” và “Minh Mạng thông bảo” với kích thước rất lớn vừa được một người dân ở Quảng Bình lần đầu phát hiện.
Với một di sản văn hoá vật thể và tinh thần mang ý nghĩa quốc hồn quốc tuý của dân tộc, Huế là một hiện tượng văn hoá độc đáo của Việt Nam và thế giới.
Huế từ lâu đã là một trung tâm văn hóa, du lịch của cả nước. Festival văn hóa nghệ thuật kết hợp với du lịch đã tạo cú hích cho thế mạnh đặc thù của quần thể di tích cố đô Huế - được công nhận là di sản thế giới vào năm 1993, từ đó tạo diện mạo cho Huế có sự phát triển mới, mạnh mẽ hơn.
Lọng là sản phẩm độc đáo được dùng để tôn vinh sự trang trọng, quý phái trong các nghi lễ của triều đình xưa, cũng như trong các lễ nghi cúng tế mang đậm tín ngưỡng dân gian. Từ đám rước thần linh, đám tang, lễ cưới, hỏi… đều có sự hiện diện của chiếc lọng.
Trong kiến trúc xưa, có lẽ không nơi nào có nhiều bức bình phong như ở Huế. Khắp các cung đình, phủ đệ, đến các đền chùa, am miếu, đình làng, nhà thờ họ và nhà thường dân…đều hiện hữu những bức bình phong.
Võ tướng Nguyễn Tri Phương đã dành cả đời ông trong công cuộc giữ yên bờ cõi và chống ngoại xâm trải qua ba đời vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Khi Hà thành thất thủ vào tay quân Pháp, ông đã nhịn đói cho đến chết.
Gần đây có một bộ tranh chân dung của các vua triều Nguyễn được vẽ mới và phổ biến, thu hút được nhiều sự chú ý của người xem. Nếu chỉ thưởng thức các bức vẽ này như những ảnh vui mắt, đầy mầu sắc thì được.