Con khỉ B’ Li

09:28 03/06/2008
Chiếc váy của Tuyl Cleng va quệt không ngớt vào mấy vạt cỏ hai bên vệ đường. Những chỉ hoa văn ở riềm váy trông như hai cánh tay chạy như bay xuống đồi. Cuốn vở học trên tay cô nhịp nhàng lên xuống như chiếc quạt diễn viên múa. Mùa xuân sắp đến, trời đất như rộng rinh thêm. Những con chim trao trảo, chèo bẻo, ta li eo... cũng hót vang bên rặng rừng, vui lây theo nỗi vui của Tuyl Cleng.

Chẳng là trong lớp học chiều nay, Tuyl Cleng vừa được thầy Mân cầm tay, dẫn cho cái chữ hiện ra trên trang giấy. Chưa hết, thầy còn khen cái chữ cô làm ra đẹp nữa...!
Tuyl Cleng bắt đầu đi học cái chữ từ dạo hết mùa rẫy đến giờ. Cùng học với Tuyl Cleng là lũ gái bản trạc tuổi: B’Rớ, Y Min, Ch’Bráp...
Cả bọn lớn nhồng, cái bụng đầy nỗi lo nên cái chữ ít chịu vào, cái tay đầy sần chai nên cũng khó dẫn đường cho cây viết... Chiều nay thì lại khác, nhờ thầy Mân cầm tay giúp nên cái chữ có vẻ chịu chịu Tuyl Cleng rồi. Song cứ mỗi lúc thầy buông tay cô ra, cái chữ dưới cây viết lại cứ như là con khỉ B’Li nhảy nhót, khọt khẹt không yên!
B’Li là con khỉ nhà Tuyl Cleng nuôi. Cô bắt được vào lúc nó hãy còn bé lắm. Bé nhưng lại rất láu và. .. tham ăn nữa! Một mình nó lôi hai cây bắp có bốn trái to đùng, không theo kịp bầy nên mới bị Tuyl Cleng níu lại: “Thầy Mân à! B’Li là con khỉ Tuyl Cleng nuôi, thầy muốn xin về trường thì hỏi nó. Cứ đổi cho nó nhiều nhiều chữ là bằng lòng thôi mà!”. Nghe Y-Rớ, cha của Tuyl Cleng nói vậy, cô thấy khó xử vô cùng. Tuyl Cleng nuôi con B’Li đã mến tay mến chân. Nó và cô đã theo nhau suốt hai mùa rẫy liền rồi. Có trưa nào mà nó không quanh quẩn bên cô, hết bắt chí lại đùa giỡn đâu! Nhưng không cho thầy Mân con B’Li, Tuyl Cleng lại sợ thầy không bằng cái lòng. Thầy mà hú một tiếng, tất cả chữ trong cô lại như cọp về với rừng hết thì sao?! “Trò Tuyl Cleng à! Thầy ở một mình buồn lắm - Thầy Mân nói: Nếu không có con B’Li ở cho vui, chắc thầy xin về lại dưới xuôi mất. Cho thầy con B’Li để làm bạn đi, nghe Tuyl Cleng?”. Tuyl Cleng đâm hoảng lên, cô không ngờ lại có chuyện rắc rối làm vậy. Thầy Mân về xuôi thì lấy ai dạy chữ cho cô và lũ gái bản? Tuyl Cleng ham học lắm. Ham học vì thấy những người biết chữ từ dưới xuôi lên, ai cũng ngon lành và đều ăn mặc đẹp cả. Ngay đến ông H’Nóp là người trên này biết chữ, già làng cũng quý trọng và hay hỏi chuyện! Rồi lại đọc được những cuộn giấy có nhiều mầu xinh đẹp như hoa liu-reng nữa. Nghe thầy Mân nài nỉ thế, cái bụng Tuyl Cleng đã thấy xiêu xiêu song cũng buột miệng: “Buồn thì thầy đi rẫy với Tuyl Cleng cho vui, chớ xin B’Li chi? Trong rẫy có nhiều chuyện vui lắm!”. “Thầy nói buồn nơi trường thầy ở kìa. Trong rẫy nhiều cái vui nhưng đâu có đem về trường được, hả Tuyl Cleng?”. “Sao lại không vớ? Con B’Li Tuyl Cleng đem về đây được đó chi nạ!”. “Bởi vậy nên giờ thầy mới xin. Mai mốt Tuyl Cleng đi rẫy, lại đem về cái vui khác thôi!”. Thầy Mân bụng có nhiều chữ nghĩa nên nói giỏi lắm. Nhưng biết mùa rẫy tới, mấy bầy khỉ có ra lại nữa không, và ra thì biết có con nào nhỏ tham ăn vậy nữa để cô bắt? Nghĩ vậy nhưng không hiểu sao trước cái nhìn như có lửa của thầy Mân, Tuyl Cleng cũng gật đầu.
Con B’Li về ở bên trường được thầy Mân mua cho sợi xích mới. Chả bù với sợi dây mấu nhà cô, sợi xích màu vàng tươi này còn đẹp hơn cả đôi còng nơi chân của Tuyl Cleng nữa. Nó thích chí quá hay sao nên cứ nhảy nhót, chí chóe cả ngày. Nhất là mỗi lần gặp lại Tuyl Cleng, ý chừng như nó muốn khoe của mới. Những hôm lũ lớn về, không lội suối được phải nghỉ học lâu lâu, Tuyl Cleng và B’Li nhớ nhau nhiều như nước nguồn và khi gặp lại, cả hai đều chảy nước mắt.
Thấy Tuyl Cleng và lũ gái bạn đi học ăn mặc đẹp và vui, bọn trai gái bản cũng đua nhau đi học. Nhiều người “ăn” chữ quá, dưới xuôi lại phái lên một cô giáo nữa. Trường lại vui thêm, duy chỉ có B’Li là buồn.
Từ dạo có cô giáo mới về, dường như thầy Mân ít chăm sóc đến nó. Thậm chí còn quên cả cho nó ăn nữa. Cứ mỗi lần thấy Tuyl Cleng đến học, B’Li lại kêu khọt khẹt và tìm cách bứt khỏi sợi dây xiềng. Đã đến lúc nó không cần đến xiềng xích đẹp nữa, chỉ muốn được no cái bụng mà thôi. Biết nó đói, đi học Tuyl Cleng thường kiếm mang theo ít trái rừng và nhìn nó nhai ngấu nghiến đến là thương! Cô đã mấy lần định hỏi xin lại thầy Mân con B’Li nhưng không dám. B’Li buồn, Tuyl Cleng cũng buồn lây. Tự dưng cô thấy chẳng còn thích đi học cái chữ ở thầy Mân nữa! B’Li không có cái chữ đầy bụng như thầy Mân, song nó lại chẳng làm buồn lòng ai như thầy. Tuyl Cleng muốn lại được cùng con B’Li ngày ngày lên nương rẫy đùa vui như dạo nào. Song con B’Li bây giờ đâu có còn là của Tuyl Cleng nữa và dường như thầy Mân cũng quên nó là của mình rồi! B’Li bây giờ có lẽ chỉ còn là của sợi dây xiềng rất đẹp mà thôi. Thầy Mân quên con B’Li bởi cô giáo mới về đẹp lắm, da cô trắng như sắn lột và có nhiều quần áo đẹp đẹp là! Lũ học trò gái bản thường thừa lúc cô không để ý, tìm cách chạm vào quần áo trên người cô, để rồi khi tan học lại kể khen nức nở với nhau vang đường về.
Một trưa bản vắng, định nhờ B’Li bắt giùm ít chí trên đầu nên Tuyl Cleng chạy đến trường. Từ đường truông, Tuyl Cleng đã nghe thấy tiếng cười của hai thầy cô vọng ra như suối đổ. Qua một lùm cây rậm, Tuyl Cleng thấy thầy Mân đang chẻ củi nấu cơm, rồi xách nước suối lên cho cô giáo giặt quần áo hết xô này đến xô khác.. Tự nhiên như có ai đánh mã la trong ngực của Tuyl Cleng, cô chạy vội lên khúc suối trên và sau một lát lưỡng lự, cô hái ba chiếc lá b’là-ơi thả xuống nước. Ba chiếc lá trôi từ từ đến chỗ thầy Mân, song thầy cũng gạt ra cho theo dòng và tiếp tục múc nước. Tuyl Cleng thấy vậy buồn quá, cắt suối lội về. Ba chiếc lá mới xanh chớ đâu phải úa rụng mà thầy Mân chẳng biết. Chưa về đến nhà sàn, chí trên đầu cắn nhắc đến B’Li nên cô vội lộn lại. Lúc ấy thầy với cô đang cùng nhau ăn cơm trong phòng và con B’Li thì khô mỏ ngoài sân. Nó thấy Tuyl Cleng liền lôi bừa cả sợi xích dài chạy đến. Tuyl Cleng vội khẽ mở xích cổ cho nó, rồi cả hai cùng chạy về nhà sàn Tuyl Cleng. Cô và nó chạy như bị ma đuổi, bỏ mặc sau lưng tiếng gọi “Tuyl Cleng ới..., Tuyl Cleng ời...!” của cô, thầy.
Về đến nhà sàn, Tuyl Cleng chờ mãi chẳng thấy B’Li đâu cả. Lúc cô thầy kêu, rõ ràng nó chỉ cách sau cô có mấy bước, Tuyl Cleng lại thất thểu đi tìm con B’Li. Tiếng kêu “B’Li ới..., B’Li à...!” theo chiều gió vang vọng khắp núi rừng, làng bản.
Đến tối mịt, Tuyl Cleng mới về lại nhà sàn với nước mắt ràn rụa cả má. Con B’Li vẫn biệt tăm!
“Tuyl Cleng à!” Y’Rớ vẫn hút thuốc thức chờ cô, nhả khói bay um cả góc nhà sàn và nói: “Hồi chiều thầy Mân có đến đây tìm mày. Cái... cái mà thầy bảo, mai mày đi học”. “Không đi học cái chữ nữa đâu!”. Tuyl Cleng nấc lên trong đống lá khô nơi góc sàn. Điếu thuốc ngưng lóe lên trong khoảng tối nhà một lúc lâu, rồi Y’Rớ lại cất tiếng: “Thầy Mân nói trả lại con... con B’Li cho mày. Cái... Y’Rớ lại cà lăm tiếp: Cái... mà thầy đã có... có em ruột lên nên vui rồi! Em ruột thầy chữ cũng nhiều dữ hé?”. Tuyl Cleng nghe vậy, chồm ra đống lá khô: “Ai nói với cha vớ?”. “Cái... cái...mà... hai anh em thầy đến đây nói chớ ai. Thằng Tuyl Tắc mà không bị Giàng bắt thì anh em mày cũng bằng thầy cô vớ, chỉ điều không có chữ mà thôi!”
Tuyl Cleng lại cuộn người nằm lặng vào đống lá khô. Anh Tắc hồi còn sống cũng thương Tuyl Cleng như thầy Mân thương cô giáo vậy! Hình ảnh anh Tắc và B’Li lại xoay vần trong đầu cô. Anh Tắc thì đã về với Giàng, còn không biết B’Li giờ này ở đâu?! Mùa xuân tuy nhiều đọt non lá mới, dễ tìm ăn song so với các giống rừng, B’Li hãy còn quá nhỏ. Tự dưng Tuyl Cleng thấy ân hận về việc mình thả xích cho con B’Li xế rồi. Chợt có tiếng xé giấy lẹt rẹt ở góc sàn, Tuyl Cleng lại chồm lên: “Cha xé giấy của tui để cuốn thuốc phải không?”. “Cái chữ đã vào bụng mày rồi, để lấy giấy cuộn hút xem thử chữ có vào bụng tao không há. Mày nghỉ học rồi thì còn để giấy làm chi vớ?”. Tuyl Cleng vội giằng lấy cuốn vở trong tay cha: “Sao Y’Rớ biết tui nghỉ học?”.
Y’Rớ nhe cái răng ám khói cắn điếu thuốc chưng hửng ngó Tuyl Cleng. Thấy vậy tự nhiên Tuyl Cleng muốn bật cười. Cha Tuyl Cleng thật là lạc hậu quá mức, muốn ăn chữ vào bụng thì phải có thầy chớ. Tuyl Cleng ôm cuốn vở trở lại đống lá khô. “Không biết giữa thầy Mân với cô giáo em, ai nhiều chữ hơn?”. Với ý nghĩ này, Tuyl Cleng thiếp đi. Cô mơ thấy con B’Li đa g đùa giỡn trong một rừng cây đầy lá non đọt mới trong tiết xuân về.

LÊ NGUYÊN NGỮ
(nguồn: TCSH số 153 - 11 - 2001)

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • PHAN VĂN LỢIBuổi giao lưu và trao giải thưởng cho các tác giả đoạt giải trong cuộc thi viết truyện ngắn do Hội Nhà văn tổ chức đã tiến hành được gần nửa giờ. Gã nhấp nhỏm trên chiếc ghế kê phía sau cánh gà sân khấu, bồn chồn không yên. Chừng thông cảm với tâm trạng của gã, cô gái phục vụ mặc áo dài đỏ bưng tới cho gã ly nước, nhẹ nhàng nói: "Chú cứ yên tâm ngồi nghỉ cho khoẻ. Giải A bao giờ cũng trao cuối cùng, chú ạ!"

  • KHẢI NGUYÊN Pa-ri, mùa hạ năm 198...Vườn Bách thảo giữa thành phố kề sông Xen phía tả ngạn. Ông đến đây như một kẻ lánh đời, sợ nơi đông người. Thật ra, phần lớn đường phố Pa-ri trong giờ làm việc không ồn, không thừa thãi người đi nhong như ở Việt Nam. Em ông ở quê ra Hà Nội chơi đứng ngắm dòng người và xe nườm nượp qua lại cứ tự hỏi: những con người này đi đâu, về đâu mà tuôn mãi như là chẳng ai về nhà cả, như là cái "nghiệp" trời đày phải đi.

  • ĐỖ KIM CUÔNGNhiều năm trôi qua tôi đã trở thành người đàn ông đứng tuổi. Có một mái ấm gia đình, vợ con hạnh phúc. Nhưng mỗi lần nghĩ về nàng, một người đàn bà chỉ kịp quen trên chuyến đò từ Huế ra Phong Điền, chia tay nàng để nhiều năm sau, tôi mới được gặp lại nàng trong một hoàn cảnh khác, tôi vẫn giữ nguyên một cảm giác hết sức lạ lùng. Một ý nghĩa luôn ám ảnh tôi khá kỳ quặc rằng: Tôi đã bị nàng hiểu lầm, là một chàng lính giải phóng “hám gái, dại khờ”... Bởi vì sau vụ việc ấy, chính tôi cũng rủa thầm mình là ngu ngốc.

  • NGUYỄN VIỆT HÀVọng đi vào núi. Tại sao phải đi vào núi thì Vọng mong manh biết, còn sẽ đi vào núi như thế nào thì anh không biết. Nắng của chiều ngần ngừ trên một đường mòn và đường mòn heo hút cỏ dại đến đây thì chia hai.

  • HÀ KHÁNH LINHGiáo sư tiến sĩ Hoàng Lập Xuân thường nói với các sinh viên của mình thuở còn ấu thơ bà tin những chuyện cổ tích là có thật, từ đó bà đã sống và hành động theo tinh thần cổ tích. Khi đã thành danh, bà thường ngẫm nghĩ đối chiếu mình với các nhân vật trong cổ tích. Nhiều người lấy làm ngạc nhiên khi thấy chuyện cổ tích đã đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách của một con người như giáo sư tiến sĩ Hoàng Lập Xuân. Càng ngạc nhiên hơn, khi biết rằng những chuyện cổ tích bà được nghe kể khi còn nhỏ không phải do ông bà nội ngoại, không phải do cha mẹ...

  • HƯỚNG DƯƠNGTết đã gần đến rồi. Những ngày này mọi người chỉ nghĩ đến một việc là chơi gì trong ngày Tết? Trước đây, cuộc sống thiếu thốn thì Tết là dịp để ăn uống cho no say đầy đủ - Vậy mới gọi là ăn Tết. Còn giờ, mọi sự dinh dưỡng thừa mứa, đàn ông bụng phệ nhan nhản, đàn bà đi hút mỡ thường kỳ, bệnh béo phì của trẻ em gia tăng. Ăn uống là kẻ thù của con người. Vậy nên, Tết không còn là ăn Tết nữa mà là vui Tết, chơi tết.

  • PHẠM ĐÌNH TRỌNGChưa bao giờ Ngay có ý nghĩ rời Hà Nội đến sống ở vùng đất khác thế mà anh đã đột ngột đưa cái gia đình bé nhỏ không còn nguyên vẹn của anh đi vào thành phố phía Nam cách Hà Nội ngót hai ngàn cây số. Anh đi như chạy trốn để rồi càng ngày anh càng nhớ quay quắt nơi anh đã để lại cả một thời tuổi trẻ đẹp đẽ.

  • THU NGUYỆTTrắng và trắng. Muột thơm và tinh khiết. Mặt đất dường như đỏ và mịn hơn khi được trải mình ra đón nhận sự nương tựa dịu dàng của những cánh hoa sứ ấy. Tôi khẽ khàng nhặt một bông sứ nhỏ, không đưa lên mũi ngửi như thói thường mà trang trọng áp vào tai. Trong làn hương tràn ngập, tôi nghe vẳng tiếng chuông ngân đẫm mát. Ai đó ơi, hãy một lần thử xem, nhặt một bông sứ nhỏ sân chùa, nhè nhẹ áp vào tai, sẽ nghe thấy những âm thanh và làn hương kỳ diệu! Cái cảm giác lạ lùng mà tôi đoán chắc rằng ai đó sẽ bất ngờ thấy mình khác hẳn đi.

  • PHẠM THỊ ANH NGAVới tôi mạ không có công ơn mang nặng đẻ đau, nhưng mạ đã thực sự ban cho tôi sự sống: sau khi lần lượt sinh bốn người con gái đầu lòng, lần thứ năm chín tháng cưu mang và "vượt cạn mồ côi một mình" mạ đã sinh ra anh, người sau này sẽ là "một nửa" của đời tôi.

  • PHẠM THỊ XUÂNTừ ngày Hoạt được đề bạt lên phó giám đốc, Mùi bắt đầu tiến hành một cuộc cách mạng trong gia đình. Nhìn vào đâu, vào cái gì, Mùi cũng chưa thấy nó xứng đáng với địa vị mới của chồng. Ngôi nhà ba gian vừa xây cách đây không lâu, bây giờ nó đã trở nên lạc hậu trong mắt Mùi. Mùi nghĩ, giá như hồi ấy mà làm theo kiểu nhà hộp thì bây giờ có phải đã lên thêm được một tầng như một số người quanh đây không.

  • HƯƠNG LANTuấn nhìn đồng hồ, rồi lại đi lui, đi tới không biết là lần thứ bao nhiêu trong buổi sáng này trên hành lang của Tòa án nhân dân Thành phố. Vẫn còn 5 phút nữa mới đến giờ, nhưng Tuấn có cảm giác giận Hương, có lẽ cô ta không đến, cô ta muốn gây khó dễ cho mình... Tuấn thầm nghĩ và lòng anh hiện lên một chút đay nghiến với người phụ nữ đang còn là vợ anh trong vài tiếng đồng hồ nữa.

  • BÙI MINH QUỐCNgày hôm ấy là một ngày không có gì đặc biệt trong cuộc sống cực nhọc, buồn tẻ của giáo sư Lê Khương- một ông già ngót sáu mươi tuổi mà vẫn sống độc thân. Nhưng rồi có một sự đặc biệt đến với ông vào lúc gần nửa đêm. Sau khi rà sửa lại lần thứ ba mấy chục trang cuối tập bản thảo một công trình mới nhất của mình, giáo sư đặt lưng xuống giường ngủ thiếp đi. Và, như thường lệ, ông bắt đầu thấy chiêm bao.

  • DƯƠNG THÀNH VŨBuổi sớm maiSông thức dậyMột mìnhTrôi mải miết    (René Char)

  • ĐOÀN BÍCH HỒNGBà lão ngồi bất động nơi cây cầu giơ một khúc gỗ khẳng khiu đỡ lấy sàn nhà. Trong lúc liếc nhìn bóng mình lao chao trong cái màu xanh rêu đùng đục của dòng sông đang gắng gỏi vài mét nước cuối cùng trước khi nhập vào lòng biển, bà cố ghi nhận cái thời khắc quan trọng mà bà cảm thấy nó đang đến gần.

  • NHƯ BÌNH1. Đực và cái. Một đứa con trai đứng bên một đứa con gái là giống đực đặt bên giống cái. Còn nhỏ chúng là những đứa trẻ, không ngại ngùng bởi vấn đề giới tính. Trưởng thành, hai giống bên nhau tạo sức hút và nảy sinh cái gọi là tình yêu. Các cụ ta xưa rất hiểu quy luật giới tính này. Chả thế mà cứ nhốt hai giống vào một phòng là thành vợ chồng.Bố mẹ tôi cũng là một cặp như thế.

  • NGUYỄN VĂN ĐỆThuần ra bến thuyền vào lúc thuỷ triều đang lên. Lúc này là nửa đêm. Trăng hạ tuần trong như con cá mòi tháng bảy nhảy hất lên từ mặt biển treo mình giữa nền trời xanh ngát. Gió tây se lạnh, gió thổi từ đất liền ra giộng rừng phi lao reo lên cùng với tiếng vi vu, vi vút, gió thổi vào ngọn sóng làm hắt lên những tia sáng.

  • NGUYỄN THANH MỪNGĐã bát tuần, ông vẫn chưa nghĩ đến cái già. Đó là ông nói vậy, bô lô ba la trước bàn dân thiên hạ, trong đó tất nhiên không thiếu cả bạn bè, nhất là những người đáng tuổi con cháu nhưng được ông tôn vinh là thần tượng của quốc gia, thậm chí quốc tế nữa.

  • NHẤT LÂM          Truyện ngụ ngôn hiện đạiTrong đàn chó săn của ông Mỗ thì Fóc vào loại anh cả đỏ. Ngoài chân cao, mũi thính, mình dài, chạy như tên bắn... nói chung những gì cần cho một con chó săn đích thực thì Fóc có cả.

  • NGUYỄN TRƯỜNG                           Nơi hầm tối là nơi sáng nhất          (Thơ Dương Hương Ly)

  • TRẦN THUỲ MAINăm nay mùa đông lạnh hơn hẳn mọi năm. Gió cao nguyên cứ tràn qua, tràn qua từng đợt, những bông quỳ chấp chới vàng như sóng. Quỳnh bảo tôi: Gió ở đây một đi không trở lại, khác ở Huế. Gió từ sông Hương thổi lên là gió rất đa mang, thổi tà áo bay dùng dằng, như trong câu hát ngày xưa "Gió bay từ muôn phía...".