Chuyên gia “Tỳ bà hành” của chúng tôi

15:52 20/07/2009
VÕ THỊ QUỲNHĐến Hội Văn nghệ một chiều xuân Giáp Thân, tết còn đỏ hạt dưa, còn thắm mai vàng, còn hồng hoa đào và còn lủng lẳng tròn trịa những quả quất trĩu cành - chúng tôi tưởng nhớ anh - nhà thơ luôn dịu dàng, luôn hiền hoà: XUÂN HOÀNG. Bao kỷ niệm một thời nhà thơ sống gắn bó sáng tạo với Bình Trị Thiên, với Huế lại ùa về trong lòng những người đến thắp hương kính viếng hương hồn anh - chiều nay...

Nhà thơ Xuân Hoàng (Ảnh: cand.com.vn)

Biết rằng sinh lão bệnh tử là duyên nghiệp của kiếp người. Biết rằng nhà thơ ốm đã nhiều năm, nhưng gặp ai đến thăm, nhớ hay không nhớ họ, anh vẫn mỉm cười đôn hậu như thể bài thơ KHI NÀO THẤY còn đong đưa trên môi anh, dưới bàn tay chăm sóc lo toan hết mực cẩn trọng dịu dàng của chị - người vợ yêu quý của nhà thơ. Anh chị dường như vẫn nói với nhau và với đời rằng:

“Khi nào thấy trên đường dài mệt mỏi
Cần nghỉ ngơi đôi chút cạnh dòng sông
Em hãy đến tìm tôi nơi bến đợi
Tán đa tôi bóng mát vẫn quen dừng”


Khi nào thấy ... là điệp khúc yêu thương của tình thơ Xuân Hoàng. Biết gia đình anh chuyển vào thành phố Hồ Chí Minh, gặp nhau sẽ chỉ còn chuyện của năm, của n thời gian chứ không như cơm bữa nữa rồi, tôi vẫn tự an ủi mình rằng: vẫn được gặp nhà thơ, thầy giáo Xuân Hoàng, đặc biệt trong những giờ dạy “Tỳ bà hành” của Bạch Cư Dị, trên lớp học hoặc ngoài trường lớp có không gian xanh tự nhiên vây quanh.

Bây giờ thì đã là quá vãng, là ngày xưa, một đi không trở lại rồi. Vẫn sẽ gặp anh mà trong một nỗi buồn nhớ thẳm sâu, thầy giáo Xuân Hoàng có biết không? “Sống biển hồ lai láng; Chết tính tháng kể ngày” chuyện rất dân gian đời thường cũng của kiếp người đó mà anh. Bao lần anh dạy cho bao lớp học sinh Chuyên Văn trường Hai Bà Trưng, trường Quốc Học bài Tỳ bà hành, chỉ có học sinh từng thế hệ nhớ kỹ. Riêng tôi cứ ngày rộng tháng dài không hề lo nghĩ vì bên mình có chuyên gia Xuân Hoàng rồi! Nói mãi Tỳ bà hành song có hết đâu. Không phải vì học sinh mới nghe anh giảng lần đầu nên không thấy cũ, mà chính vì anh đã trò chuyện, để bình thơ với tất cả hứng khởi của một tâm hồn sáng tạo rộng mở. Anh không có một giáo án soạn sẵn trên giấy gồm bao bước thật cổ điển như  chúng tôi nhưng lúc dạy bài thơ ấy, mỗi năm anh cho chúng tôi một hướng cảm nhận thơ mới. Tự bản thân tôi yêu thích điều này nên cứ đến hẹn lại lên, mỗi lần dạy đến gần tác phẩm này tôi lại mời anh và hẹn ngày giờ anh trò chuyện giao lưu cùng học sinh Chuyên Văn.

Người trò chuyện cùng học sinh có dáng cao, thanh, nước da trắng, tóc tự uốn lượn ngắn khỏe, giọng hiền hoà, cười đôn hậu. Người không nói nhiều về nguyên tác, bản dịch, người không nói nhiều về tác giả của bài hành. Người quan tâm nhiều nhất là câu chuyện của người kỹ nữ về già tàn phai nhan sắc, trắc trở đường tình, long đong đường đời, nhưng ngón đàn thời hoa niên mỗi ngày một thêm tuyệt diệu. Người có liên tưởng so sánh với bao tiếng đàn tri kỷ khác nổi bật trong thơ Việt, đặc biệt các khúc dài ngắn giọt tương đoạn trường của cô Thúy Kiều bạc mệnh ... như thể người rất yêu:

“Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách
Quạnh hơi thu lau lách đìu hiu”


Và người rất sợ chia xa, sợ thời gian trôi theo dòng nước cuốn:

“Say những luống ngại khi chia rẽ
Nước mênh mông đượm vẻ gương trong”


Có một lần cũng vào ngày xuân tháng xuân năm Rồng (1988), tôi mời anh trò chuyện Tỳ bà hành cùng lớp Chuyên Văn tôi dạy và chủ nhiệm. Lần này khác tất cả mọi lần vì không gian nói chuyện là một góc vườn thông trong lăng Tự Đức. Lần này anh không chỉ đến dạy rồi về mà cùng đi picnic đầu xuân với lớp chúng tôi trọn một ngày. Lúc ấy bệnh tiểu đường đã phái đồ đệ đến dọa anh một cách nhẹ nhàng. Lớp chúng tôi, từ cô giáo đến học sinh nam nữ đều biết điều ấy nên bới theo những thức ăn trưa cho mình có thêm một phần (tùy chọn) thức ăn kiêng cho anh. Đây cũng là cuộc gặp nhau đầu xuân nên hạt dưa, bánh mứt, của ngọt là nhiều lắm lắm. Và món dành riêng duy nhất một mình anh cũng khá đầy đặn. Điều ấy đã khiến anh cảm động, nhưng anh còn cảm động hơn vì học sinh đi picnic vẫn mang theo giấy bút để ghi lời anh giảng một cách say sưa (cuối buổi trên đường đạp xe đạp về anh tâm sự).

Riêng tôi, lần này tôi thực sự nhận ra một điều rằng, trong không gian xanh của vườn thông, trong kỷ niệm xanh của nhà thơ tình Tự Đức, anh nói chuyện có duyên hơn, hay hơn, đặc biệt đoạn kết:

“Lệ ai chan chứa hơn người?
Giang Châu tư mã đượm mùi áo xanh”

Bóng chàng tư mã áo xanh ở đất Giang Châu đã lồng lộng nơi vườn lăng Tự Đức (Học sinh cũng đồng cảm điều này, cuối ngày trên đường chiều phơn phớt tím xuân, chúng tôi đã thi nhau nói với anh điều tâm cảm ấy). Anh cũng khoe: “Trưa nay sau khi đánh một giấc xuân tự tại bên gốc cây thông già, mình đã có ngay một bài thơ Ngủ trong rừng, thơ thất ngôn tự do ấy mà... Mai mình sẽ chép tặng cô giáo và các bạn trẻ”. Đúng hôm sau anh có thơ tặng chúng tôi - những giáo viên và học sinh Chuyên Văn.

Xin được cùng học sinh Chuyên Văn bao thế hệ gần xa, nơi chân trời góc bể, cùng thắp một nén nhang tưởng nhớ kính yêu anh vô vàn - nhà thơ, thầy giáo, chuyên gia “Tỳ bà hành” của chúng tôi.

V.T.Q
(181/03-04)

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • THANH THẢO“gió đưa gió đẩy về rẫy ăn còngvề sông ăn cá về đồng ăn cua”

  • NGUYỄN KHẮC PHÊCó lẽ trong các loại tổ chức hội đoàn, tổ chức các Chi hội nhà văn (thuộc Hội Nhà văn Việt Nam) là ít họp hành nhất; trong đó Chi hội ở Thừa Thiên Huế hẳn được xếp “đầu bảng” về “thành tích” này.

  • NGUYỄN ĐÌNH CHÍNHĐêm hè từ 7 giờ tối tới 7 giờ sáng. 12 giờ liên tục nhận những cái rùng mình trong toa máy lạnh ghế mềm chuyến tầu xuyên Việt. 9 giờ sáng xuống Huế. Cơn mưa rớt bão Chanchu đã tạnh. Nắng Huế nhức đầu. Khách sạn Duy Tân. Nằm đọc Tạp chí sông Hương.

  • Gắn liền với 700 năm Thuận Hoá - Phú Xuân, 700 năm thơ Huế là tập thơ do Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh, Hội Nhà văn TT-Huế phối hợp thực hiện và sẽ ra mắt bạn đọc trong thời gian đến. Đây sẽ là tập thơ có bề dày và cũng là tập thơ đầu tiên khái quát một chiều dài với một diễn trình lịch sử thơ ca của vùng đất TT-Huế.

  • ĐÀO ĐỨC TUẤNNhà thơ Lê Văn Ngăn sinh năm 1944 ở làng Niêm Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế; hiện sống tại TP Quy Nhơn, Bình Định. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội VHNT Bình Định. Thơ in trong nhiều tuyển tập trong và ngoài nước nhưng chỉ có một tập riêng “Viết dưới bóng quê nhà” (NXB Hội Nhà văn - 2008).

  • NGỰ VIÊNLTS: Văn học trẻ Huế hiện nay như thế nào? Các tác giả trẻ đang ở đâu? Tại sao đã nhiều năm nay, không có một hội viên mới nào của Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế ở độ tuổi thậm chí U40? Đâu rồi, một sân chơi văn học vốn là niềm tự hào một thời của những cây bút trẻ Huế?... Một thực tế đầy bức xúc đã khiến những người có trách nhiệm không thể tiếp tục ngồi yên. Cuộc tọa đàm “Văn học trẻ Huế- nhìn lại và phát triển” do Tạp chí Sông Hương và Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế phối hợp tổ chức vào sáng chủ nhật 12/10 vừa qua, nói như nhà văn Tô Nhuận Vỹ, “lẽ ra phải được tổ chức từ lâu”…

  • BỬU NAM* Để tưởng nhớ Trịnh Công Sơn và Ngô Kha1. Buổi chiều nắng vàng rực trên tàn cây xanh. Hình như có một con chim nhỏ nào đó đang líu lo trong lùm cây trên cao.

  • NGUYỄN THỤY KHA1. BÁC CẢ KHOÁTNhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát sinh năm Canh Tuất 1910 - năm Tuất đầu tiên của thế kỷ XX. Bởi vậy, bác mang bản mệnh Dương Thoa Xuyên Kim (vàng trang sức).

  • NGUYỄN ĐẮC XUÂN thực hiệnNhạc sĩ Phạm Duy sinh trưởng ở Hà Nội (5.10.1921), một thời gian dài sinh sống ở miền Nam và nước ngoài, tác phẩm của ông gắn bó với nhiều địa phương trong cả nước. Do hoàn cảnh lịch sử, ông đã có những quan hệ đặc biệt với Huế, với vùng núi Ngự sông Hương.

  • NGÔ MINHTrên hành trình văn chương thăm thẳm, mỗi nhà văn đều có một lối khởi hành riêng. Đối với nhà văn trẻ Văn Cầm Hải, con đường đó bắt đầu từ sự lựa chọn đầy nghị lực: Anh không ăn bóng một thời đã đi qua. Câu thơ Hải viết về Apolinaire như một tuyên ngôn của mình! Quen thân Văn Cầm Hải hơn 10 năm nay, tôi thấy chàng trai trẻ này là một mẫu thanh niên hiện đại trong suy nghĩ và sáng tạo nghệ thuật, ham học hỏi, có chí tiến thủ, không bao giờ bỏ phí thời gian vào những say mê vô bổ.

  • LGT: Nhà văn, nhà báo Nguyễn Xuân Hoàng sinh ngày 30-8-1966, đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, nguyên Phó Trưởng phòng chương trình Đài PTTH TT.Huế, ủy viên thường vụ Hội Liên hiệp VHNT TT.Huế, ủy viên thường trực Hội Nhà văn TT.Huế, Trưởng ban Biên tập TCSH, Thư ký Chi hội Nhà báo TCSH đã đột ngột qua đời ngày 16 -12-2006 tại Huế. Thương tiếc anh và thể theo nguyện vọng của bạn hữu, đồng nghiệp, Sông Hương xin dành số trang đáng kể đăng điếu văn của Hội Liên hiệp VHNT cùng các bài viết viếng, tiễn đưa anh về nơi an nghỉ cuối cùng.Nguyễn Khắc Thạch - Lê Văn Phương - Lê Huỳnh Lâm - Trần Tuấn - Nguyễn Trương Khánh Thi - Hồ Thế Hà - Trần Hạ Tháp - Đào Đức Tuấn - Tỷ Em - Ngô Minh - Lãng Hiển Xuân - Phạm Thị Anh Nga - Hồ Đắc Thiếu Anh - Nguyên Quân - Đinh Thu - Nhất Lâm - Ngô Cang - Ngàn Thương - Lê Ngã Lễ

  • NGÔ MINHDịp sát Tết Đinh Hợi, thoáng thấy tôi trên đường Lê Lợi, anh Ngọc Tranh ra hiệu dừng xe rồi nhanh nhẹn mở tờ báo  Tuổi Trẻ ra, nheo nheo con mắt cười hồ hởi: “Mình làm Trò chơi mà được Trời cho, ông thấy ngon không?”. Thì ra, báo Tuổi Trẻ ra ngày 13-2-2007, tức ngày 26 Tết, đưa tin Liên hoan hài kịch Xuân 2007 của Thành phố Hồ Chí Minh vừa kết thúc tại sân khấu nhạc nước Đầm Sen, nhóm Hoàng Sơn được giải nhất với vở hài kịch ngắn Trời cho.

  • MAI VYNhạc sĩ Trần Hữu Pháp sinh ra và lớn lên trong một gia đình nho giáo nghèo tại huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định. Từ năm 1946, Trần Hữu Pháp thoát ly gia đình phục vụ cách mạng. Trong sáu mươi năm, anh đã gắn bó với nhiều vùng đất của Tổ quốc.

  • TRẦN ĐƯƠNGCuối năm 1973, đầu năm 1974, khi bắt đầu tiến hành tuyển chọn và dịch thơ của Tố Hữu ra tiếng Đức, tôi có gửi tới nhà thơ danh mục những bài cần dịch và xin ông cho ý kiến.

  • Sức sống của Hoàng Phủ Ngọc Tường sau cơn bạo bệnh là một niềm vui cho làng văn học Việt . Trong những ngày tháng điều trị, những trang viết của ông không vì thế “đóng cửa” mà nhiều khi lại thăng hoa vì đây là khoảng thời gian đúc kết của một chuỗi dài “ham chơi”, một thời đã từng lên rừng xuống bể, vào Nam ra Bắc với biết bao “Miền gái đẹp”... Không bao giờ dừng bước -  Đó cũng là cốt cách của nhà văn gốc Bích Khê, Quảng Trị này.

  • NGÔ MINHLTS: Giáo sư Lê Quang Vịnh, người trí thức Sài Gòn yêu nước bị toà án binh đặc biệt của Chính quyền Sài Gòn kết án tử hình năm 1962 và đày ra Côn Đảo biệt giam trong chuồng cọp, hầm đá, bị khổ sai suốt 14 năm ròng, từ năm 1962 - 1975. Cuộc đời và nhân cách, ý chí kiên cường của người tử tù nổi tiếng này là một pho truyện lạ lùng và hấp dẫn. Nhà thơ Ngô Minh vừa hoàn thành bản thảo tập ký sự “Chuyện tử tù Lê Quang Vịnh”. Chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc chương nói về những mối tình nước mắt của Lê Quang Vịnh trong thời gian hoạt động cách mạng ở Sài Gòn, trước khi bị án tử hình.

  • HOÀNG VŨ THUẬT

  • Sinh ngày 02 tháng 8 năm 1962 tại Cao Lãnh, Đồng ThápTốt nghiệp Trường Viết văn Nguyễn Du (khoá III).Hiện công tác ở Báo Tuổi Trẻ, thành phố Hồ Chí MinhHội viên Hội Nhà văn Việt NamBài “copy” sau đây là cuộc trò chuyện giữa nhà thơ Thu Nguyệt và nhà báo Diễm Chi, đăng trên báo Phụ nữ chủ nhật thành phố Hồ Chí Minh.http://thunguyetvn.com

  • NGUYỄN QUANG SÁNG“Cách đây ba năm tôi có viết về nhà văn Sơn , chớ không phải khi nghe tin anh đi xa rồi, tôi mới nghĩ đến anh. Tôi viết về anh lúc anh còn khoẻ mạnh và minh mẫn. Anh đã đọc, gật đầu, cười…”.

  • NGUYỄN ĐẮC XUÂNLTS: Cuộc tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 là một cuộc tập kích chiến lược. Thắng lợi của cuộc tập kích ấy buộc Đế quốc Mỹ giữa lúc có đông quân nhất ở Việt Nam, hy vọng sẽ chiến thắng bằng quân sự phải xuống thang chiến tranh, ngồi vào bàn hoà đàm mở đầu cho thời kỳ thất bại của Mỹ dẫn đến chỗ Mỹ phải rút chạy khỏi miền Nam Việt Nam.