Giai điệu hân hoan
Minh họa: Đặng Mậu Tựu
Anh mở cánh cửa vừa mới được lau dầu và quét sơn. Tiếng mở nghe thật nhuần nhụy êm tai, không vùng vằng ken két như những ngày đầu anh trở lại. Con đường nhỏ ngập ánh nắng trời và hoa cỏ dại dẫn anh đi về phía căn nhà nhỏ xinh xắn nằm phía cuối vườn. Có cả hai cây liễu rũ xanh mướt với chùm bông đỏ mà ngày xưa anh hay ngắt gắn vào lỗ mũi mình để diễn trò vui. Nơi bậc thềm cao cũng được đặt vài chậu hoa nhỏ. Anh ngồi xuống chiếc xích đu ngoài sân, nghe cây lá rì rào, chìm sâu vào cõi xanh mát và cảm thấy vô cùng dễ chịu. Rồi anh mở cửa vào nhà, mở hai cánh cửa sổ cho thoáng khí. Hư thất sinh bạch. Căn phòng có trống thì mới sáng. Gió đưa ánh ban mai lùa vào khung cửa mơn man quanh anh và soi sáng căn nhà. Anh bắc bếp, pha một ấm trà rồi ngồi xuống bàn trầm ngâm an định. Trở về với tự thân thật dễ chịu. Những ngày lang bạt lùa về trong tâm tư anh như một cuốn phim quay chậm về một thời dĩ vãng xa xăm.
Anh đã hiên ngang tranh đấu, đã bỏ cuộc, đã chán chường và chấp nhận. Anh luôn tìm kiếm, chưa từng và cũng không dám trở về với chính bản thân mình, về với căn buồng tâm tăm tối. Anh sợ phải đối diện với chính mình. Anh cứ đi tìm những căn nhà đẹp đẽ của người khác để xin ngủ trọ, để đứng ngoài cửa nhìn vào. Không một ai cho anh trú ngụ. Sau này anh mới hiểu, mỗi người có một căn nhà tâm và không ai có thể bước vào trừ chính chủ nhân căn nhà. Anh nhớ đến căn nhà hoang phế, đổ nát của mình, chùn chân không muốn quay lại. Nhưng không lẽ cả đời ta làm du đãng, mái nhà tâm không đủ dũng khí quay về? Anh cắn chặt răng, anh cưỡng ép mình phải quay lại. Nhà mình đây ư? Cánh cổng mục nát, cỏ dại tràn lan, mái nhà dột nát, tường vách rêu phong, đồ đạc ngổn ngang bừa bãi. Không biết anh đã bỏ phế bao lâu? Hay là từ muôn kiếp trước u mê trôi lăn trong vòng sinh tử? Căn nhà của anh, vẫn mở cửa đón anh về, vẫn chờ đợi anh từ vô chung vô thủy. Anh ứa nước mắt. Mình quả thật là kẻ tệ bạc. Nhà đã có sẵn mà còn tìm kiếm nơi đâu cho chuốc lấy khổ nhục, chuốc lấy đọa đày. Anh quỳ xuống nơi chiếc cổng vào, hôn lấy mặt đất trầm trọng và đau thương. Mảnh đất tâm đầy những cỏ dại của hận thù và phiền não. Từ ngày hôm nay ta sẽ bắt đầu đổi khác, ta sẽ tập vui với những niềm vui nhỏ bé, tập lại tò mò và ngạc nhiên, tập đánh vần những từ sơ nguyên nhất. Ôi một cuộc đời mới được sinh ra, ta trở về chưa bao giờ là quá muộn.
Đêm đó anh ngủ trong niềm an vui nơi căn nhà dột nát. Nước mắt vui sướng tứa đầy khuôn mặt khắc khổ của anh giờ đã có thêm phần sinh khí, thong dong. Anh dậy sớm, cời lửa pha trà, ăn tạm miếng cơm nắm rồi bắt tay vào dọn dẹp. Từng ngày, từng ngày, căn nhà trở nên gọn ghẽ và sạch sẽ. Đồ đạc được sửa lại và đánh chùi tươi mới, căn phòng tâm đã bớt ngổn ngang để ánh sáng bình an lùa vào. Anh mở rộng lòng mình nghe côn trùng, tiếng cỏ, biết ơn đời từng buổi sớm mai và biết ơn tấm thân mỗi lần đi dạo. Như manh áo rét mặc qua mùa đông, tấm thân chuyên chở anh qua kiếp đời này. Thân xác anh dần thanh tịnh. Khi anh học cách biết ơn cả một con kiến nhỏ chỉ cho anh tính cần mẫn thì người anh đã thanh thoát vô cùng. Tâm quảng thể bàn. Cái tâm rộng lớn quả thật làm cho con người ta thư thái tâm tư, nhẹ nhàng thân xác.
Ngày nào anh cũng an trú vững chãi trong thân tâm mình, sống trọn vẹn cuộc đời trong từng phút giây hiện tại. Chung trà thơm hương tỏa, mắt nhìn xa khói mây, vị ngọt như cam lộ, ơn đời vui mỗi ngày. Ngồi bình an nơi căn nhà vắng, mới thấy mình thật sự trở về, nhìn ra cửa thấy hàng cây xanh mát, cúi thật gần thấy tự tại một thân kia.
Anh đứng dậy, vươn vai. Trời đã đứng bóng. Anh vào bếp chuẩn bị bữa cơm trưa và hát khe khẽ mà không hay giai điệu mình cất lên chính là nhịp đi của tâm tư anh đã hòa cùng đất trời và vĩnh cửu.
Bước nhảy

Anh bước đi nhưng cứ thấy mình vướng víu nơi mặt đất này. Những sợi dây mảnh níu lấy người anh khiến những bước chân trở nên nặng nề khó nhọc. Hành trình mệt mỏi khiến anh không còn tâm trạng đâu mà ngắm nắng mai vàng thiên thu, chào nụ hoa đang hiển lộ bí mật hiện hữu bên đường. Việc cắt đứt sợi dây thật khó khăn, hầu như không thể. Nhưng muốn bước đi xa thì ta phải bỏ lại sau lưng mình những thứ không cần thiết. Anh dùng lưỡi dao trí tuệ để cắt sợi dây tham ái đầu tiên. Cái gì bỏ được phải bỏ. Thêm một việc chẳng thà bớt đi một việc. Ngạn ngữ Trung Hoa đã nói vậy mà. Anh bước đi nhanh hơn nhưng tiếng chân nghe còn nặng, bàn chân không tiếp xúc được với đất mẹ trọn vẹn trăm phần trăm. Anh cắt thêm sợi dây sân si. Đời bắt đầu tươi đẹp. Anh nhẹ nhàng đặt những bàn chân êm ái xuống đường, nghe cảm giác bước đi, lòng hân hoan phơi phới. Cắt sợi dây dục vọng, anh biết hài lòng với chính mình. Những bước chân giờ như mây bay gió cuốn. Một cảm giác bình an khi thấy mình đầy đủ tất cả, không thiếu thứ gì. Vui sướng, anh búng người nhảy lên thật cao nhưng ngã nhào xuống đất. Anh chăm chú khám phá thật kỹ thấy một sợi dây mảnh gần như trong suốt vô hình nhưng cực kỳ bền chắc. Sợi dây mang tên tự ngã. Anh gắng sức cắt đi mà không sao đứt được. Lưỡi dao rất sắc nhưng không thể cứa đứt một lần. Anh tiếp tục bước đi. Trong mặt gương hồ sáng của tâm trí đôi khi lướt qua một cụm mây đen. Một buổi sáng kia anh ngẩng nhìn trời xanh thấy một chú quạ bay ngang trên đầu trông thật rõ ràng. Chú ung dung đậu trên một đường dây điện trầm ngâm rồi lại vỗ cánh bay đi thong thả, đôi khi lại sà xuống đất bước đi. Anh bừng tỉnh. Chú quạ chỉ sống an vui hết mình trong hiện tại, có thiết tha gì đến việc viết lách để lại cho đời cầu mong sự bất tử đâu. Tùy duyên mà đến, hết duyên rời đi, không hẹn không chờ, vui chào từng khoảnh khắc. A ha, A ha, chẳng có ta, chẳng có ta. Sợi dây đứt phựt. Anh búng mình lên tầng không, giữa trời cao rộng như áng mây tự tại trôi giữa trời thong dong.
Mộng huyễn
![]() |
Đôi khi ngồi một mình, anh thường hay nhớ lại những vết đau trong tâm tư cùng với những nỗi niềm xưa cũ. Ban đầu kỷ niệm như một nhát dao, đâm phập vào anh nhỏ máu quằn quại. Sao ngày xưa mình có thể dại khờ đến thế và ngu ngốc đến vậy? Thật không thể nào tin nổi là ngày xưa mình xử thế vụng về như một tên thiểu năng. Những tháng ngày đau xót. Nhưng ngẫm nghĩ sâu hơn, anh thấy những kỷ niệm êm đềm của nhiệt tình tuổi trẻ như dòng suối êm đưa xoa dịu phần nào vết thương rỉ máu. Dù sao, thời đó cũng qua, may mà anh bình yên, nỗi vui buồn đều như mây khói biết đâu tìm “cựu mộng như yên mạc tái tầm”. Người xưa có lần đã nói khi về già ngẫm nghĩ lại những điều dại dột tuổi trẻ ai cũng toát mồ hôi lạnh đầm đìa sống lưng. Nhưng người ta cứ hay thương về dĩ vãng, mơ đến kỷ niệm êm đềm. Vùng trời tuổi thơ trong rặng tre hay trâm bầu, rung động đầu đời trong mái trường xưa hay trong “chái bếp hiên sau cũng ngọt ngào một lời cho nhau”. Rồi lại than tiếc về ngày tháng trôi nhanh, lòng người bạc hãnh, tình đời thay trắng đổi đen, làm sao còn được như ngày xưa cũ. Nhưng đã biết niềm vui qua như mộng thì niềm đau cũng trôi như mộng. Nếu thời gian không trôi qua, niềm đau cứ găm vào lòng ta một nhát dao sâu mang đến hết kiếp thì không ai có thể chịu nổi. Vết thương phải lành cũng như ngày vui qua nhanh. Bao nhiêu mộng huyễn đều không mảy may tác động gì đến được bản tính của anh vậy là đã nhiệm màu, đã huyền diệu. Ngày tháng qua đi anh vẫn còn ngồi với mình bình an nơi đây, trong khoảnh khắc hiện tại sống động phơi bày. Và điều đó làm tâm tư anh êm dịu chưa từng thấy.
Nagoya, ngày 13/1/2013
H.L
(SH290/04-13)
Tải mã QRCode
KHẢI NGUYÊN Pa-ri, mùa hạ năm 198...Vườn Bách thảo giữa thành phố kề sông Xen phía tả ngạn. Ông đến đây như một kẻ lánh đời, sợ nơi đông người. Thật ra, phần lớn đường phố Pa-ri trong giờ làm việc không ồn, không thừa thãi người đi nhong như ở Việt Nam. Em ông ở quê ra Hà Nội chơi đứng ngắm dòng người và xe nườm nượp qua lại cứ tự hỏi: những con người này đi đâu, về đâu mà tuôn mãi như là chẳng ai về nhà cả, như là cái "nghiệp" trời đày phải đi.
ĐỖ KIM CUÔNGNhiều năm trôi qua tôi đã trở thành người đàn ông đứng tuổi. Có một mái ấm gia đình, vợ con hạnh phúc. Nhưng mỗi lần nghĩ về nàng, một người đàn bà chỉ kịp quen trên chuyến đò từ Huế ra Phong Điền, chia tay nàng để nhiều năm sau, tôi mới được gặp lại nàng trong một hoàn cảnh khác, tôi vẫn giữ nguyên một cảm giác hết sức lạ lùng. Một ý nghĩa luôn ám ảnh tôi khá kỳ quặc rằng: Tôi đã bị nàng hiểu lầm, là một chàng lính giải phóng “hám gái, dại khờ”... Bởi vì sau vụ việc ấy, chính tôi cũng rủa thầm mình là ngu ngốc.
NGUYỄN VIỆT HÀVọng đi vào núi. Tại sao phải đi vào núi thì Vọng mong manh biết, còn sẽ đi vào núi như thế nào thì anh không biết. Nắng của chiều ngần ngừ trên một đường mòn và đường mòn heo hút cỏ dại đến đây thì chia hai.
HÀ KHÁNH LINHGiáo sư tiến sĩ Hoàng Lập Xuân thường nói với các sinh viên của mình thuở còn ấu thơ bà tin những chuyện cổ tích là có thật, từ đó bà đã sống và hành động theo tinh thần cổ tích. Khi đã thành danh, bà thường ngẫm nghĩ đối chiếu mình với các nhân vật trong cổ tích. Nhiều người lấy làm ngạc nhiên khi thấy chuyện cổ tích đã đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách của một con người như giáo sư tiến sĩ Hoàng Lập Xuân. Càng ngạc nhiên hơn, khi biết rằng những chuyện cổ tích bà được nghe kể khi còn nhỏ không phải do ông bà nội ngoại, không phải do cha mẹ...
HƯỚNG DƯƠNGTết đã gần đến rồi. Những ngày này mọi người chỉ nghĩ đến một việc là chơi gì trong ngày Tết? Trước đây, cuộc sống thiếu thốn thì Tết là dịp để ăn uống cho no say đầy đủ - Vậy mới gọi là ăn Tết. Còn giờ, mọi sự dinh dưỡng thừa mứa, đàn ông bụng phệ nhan nhản, đàn bà đi hút mỡ thường kỳ, bệnh béo phì của trẻ em gia tăng. Ăn uống là kẻ thù của con người. Vậy nên, Tết không còn là ăn Tết nữa mà là vui Tết, chơi tết.
PHẠM ĐÌNH TRỌNGChưa bao giờ Ngay có ý nghĩ rời Hà Nội đến sống ở vùng đất khác thế mà anh đã đột ngột đưa cái gia đình bé nhỏ không còn nguyên vẹn của anh đi vào thành phố phía Nam cách Hà Nội ngót hai ngàn cây số. Anh đi như chạy trốn để rồi càng ngày anh càng nhớ quay quắt nơi anh đã để lại cả một thời tuổi trẻ đẹp đẽ.
THU NGUYỆTTrắng và trắng. Muột thơm và tinh khiết. Mặt đất dường như đỏ và mịn hơn khi được trải mình ra đón nhận sự nương tựa dịu dàng của những cánh hoa sứ ấy. Tôi khẽ khàng nhặt một bông sứ nhỏ, không đưa lên mũi ngửi như thói thường mà trang trọng áp vào tai. Trong làn hương tràn ngập, tôi nghe vẳng tiếng chuông ngân đẫm mát. Ai đó ơi, hãy một lần thử xem, nhặt một bông sứ nhỏ sân chùa, nhè nhẹ áp vào tai, sẽ nghe thấy những âm thanh và làn hương kỳ diệu! Cái cảm giác lạ lùng mà tôi đoán chắc rằng ai đó sẽ bất ngờ thấy mình khác hẳn đi.
PHẠM THỊ ANH NGAVới tôi mạ không có công ơn mang nặng đẻ đau, nhưng mạ đã thực sự ban cho tôi sự sống: sau khi lần lượt sinh bốn người con gái đầu lòng, lần thứ năm chín tháng cưu mang và "vượt cạn mồ côi một mình" mạ đã sinh ra anh, người sau này sẽ là "một nửa" của đời tôi.
PHẠM THỊ XUÂNTừ ngày Hoạt được đề bạt lên phó giám đốc, Mùi bắt đầu tiến hành một cuộc cách mạng trong gia đình. Nhìn vào đâu, vào cái gì, Mùi cũng chưa thấy nó xứng đáng với địa vị mới của chồng. Ngôi nhà ba gian vừa xây cách đây không lâu, bây giờ nó đã trở nên lạc hậu trong mắt Mùi. Mùi nghĩ, giá như hồi ấy mà làm theo kiểu nhà hộp thì bây giờ có phải đã lên thêm được một tầng như một số người quanh đây không.
HƯƠNG LANTuấn nhìn đồng hồ, rồi lại đi lui, đi tới không biết là lần thứ bao nhiêu trong buổi sáng này trên hành lang của Tòa án nhân dân Thành phố. Vẫn còn 5 phút nữa mới đến giờ, nhưng Tuấn có cảm giác giận Hương, có lẽ cô ta không đến, cô ta muốn gây khó dễ cho mình... Tuấn thầm nghĩ và lòng anh hiện lên một chút đay nghiến với người phụ nữ đang còn là vợ anh trong vài tiếng đồng hồ nữa.
BÙI MINH QUỐCNgày hôm ấy là một ngày không có gì đặc biệt trong cuộc sống cực nhọc, buồn tẻ của giáo sư Lê Khương- một ông già ngót sáu mươi tuổi mà vẫn sống độc thân. Nhưng rồi có một sự đặc biệt đến với ông vào lúc gần nửa đêm. Sau khi rà sửa lại lần thứ ba mấy chục trang cuối tập bản thảo một công trình mới nhất của mình, giáo sư đặt lưng xuống giường ngủ thiếp đi. Và, như thường lệ, ông bắt đầu thấy chiêm bao.
DƯƠNG THÀNH VŨBuổi sớm maiSông thức dậyMột mìnhTrôi mải miết (René Char)
ĐOÀN BÍCH HỒNGBà lão ngồi bất động nơi cây cầu giơ một khúc gỗ khẳng khiu đỡ lấy sàn nhà. Trong lúc liếc nhìn bóng mình lao chao trong cái màu xanh rêu đùng đục của dòng sông đang gắng gỏi vài mét nước cuối cùng trước khi nhập vào lòng biển, bà cố ghi nhận cái thời khắc quan trọng mà bà cảm thấy nó đang đến gần.
NHƯ BÌNH1. Đực và cái. Một đứa con trai đứng bên một đứa con gái là giống đực đặt bên giống cái. Còn nhỏ chúng là những đứa trẻ, không ngại ngùng bởi vấn đề giới tính. Trưởng thành, hai giống bên nhau tạo sức hút và nảy sinh cái gọi là tình yêu. Các cụ ta xưa rất hiểu quy luật giới tính này. Chả thế mà cứ nhốt hai giống vào một phòng là thành vợ chồng.Bố mẹ tôi cũng là một cặp như thế.
NGUYỄN VĂN ĐỆThuần ra bến thuyền vào lúc thuỷ triều đang lên. Lúc này là nửa đêm. Trăng hạ tuần trong như con cá mòi tháng bảy nhảy hất lên từ mặt biển treo mình giữa nền trời xanh ngát. Gió tây se lạnh, gió thổi từ đất liền ra giộng rừng phi lao reo lên cùng với tiếng vi vu, vi vút, gió thổi vào ngọn sóng làm hắt lên những tia sáng.
NGUYỄN THANH MỪNGĐã bát tuần, ông vẫn chưa nghĩ đến cái già. Đó là ông nói vậy, bô lô ba la trước bàn dân thiên hạ, trong đó tất nhiên không thiếu cả bạn bè, nhất là những người đáng tuổi con cháu nhưng được ông tôn vinh là thần tượng của quốc gia, thậm chí quốc tế nữa.
NHẤT LÂM Truyện ngụ ngôn hiện đạiTrong đàn chó săn của ông Mỗ thì Fóc vào loại anh cả đỏ. Ngoài chân cao, mũi thính, mình dài, chạy như tên bắn... nói chung những gì cần cho một con chó săn đích thực thì Fóc có cả.
NGUYỄN TRƯỜNG Nơi hầm tối là nơi sáng nhất (Thơ Dương Hương Ly)
TRẦN THUỲ MAINăm nay mùa đông lạnh hơn hẳn mọi năm. Gió cao nguyên cứ tràn qua, tràn qua từng đợt, những bông quỳ chấp chới vàng như sóng. Quỳnh bảo tôi: Gió ở đây một đi không trở lại, khác ở Huế. Gió từ sông Hương thổi lên là gió rất đa mang, thổi tà áo bay dùng dằng, như trong câu hát ngày xưa "Gió bay từ muôn phía...".
HẢI THITôi lớn lên ở một ngôi nhà nhỏ ven sông. Con sông nhỏ chảy qua một vùng quê hẻo lánh. Nhà tôi và nhà Khan đối diện nhau trên dòng trôi quê mùa ấy, chỉ có điều nhà tôi thì quay mặt ra sông, còn nhà Khan thì quay lưng ra sông, chính vì thế mà thuở nhỏ, mỗi lần tắm sông cười đùa ầm ỉ, tôi hay bị ba tôi rầy la nhiều hơn, vì ba tôi chỉ cần ngồi trên nhà đưa mắt là thấy ngay tôi đang trèo lên những bè lục bình để làm công chúa, còn ba Khan thì chỉ trông thấy Khan ném bùn đất vào cô công chúa kỳ khôi mỗi khi ông có việc phải ra đằng sau bếp.