NGUYÊN CÔNG HẢO
Sau Đại hội tháng 01 năm 2013, vừa ổn định xong công việc tôi được nhạc sĩ Nguyễn Trung, Chi hội trưởng Chi hội Âm nhạc của tỉnh Bắc Ninh mời đi dự chương trình Liên hoan âm nhạc các tỉnh, thành phố kết nghĩa tại thành phố Huế vào tháng 4 năm 2013.
Nghe hò Huế trên sông Hương - Ảnh: internet
Cố đô Huế, một địa danh nổi tiếng của đất nước, tôi đã có dịp đến một đôi lần nhưng chuyến đi này ở một lĩnh vực mới tôi vừa được tiếp nhận, đương nhiên tôi nhận lời với nhạc sĩ Nguyễn Trung sẽ sắp xếp thời gian, công việc để chu du một chuyến vào Huế.
Nhạc sĩ Nguyễn Trung quả là con người nhanh nhạy khi đề xuất việc Bắc Ninh kết nghĩa lĩnh vực âm nhạc với các tỉnh, thành phố lớn gồm: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Phú Thọ, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ; việc kết nghĩa như vậy sẽ giúp cho Âm nhạc Bắc Ninh có điều kiện phát triển rất nhiều. Mỗi năm luân phiên một đơn vị đăng cai tổ chức chương trình “Liên hoan âm nhạc” tạo một sân chơi, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm để nâng cao năng lực hoạt động cho các nhạc sĩ, nghệ sĩ. Vì thế chuyến đi này tôi đã gặp gỡ nhiều nhạc sĩ có tên tuổi trong làng văn nghệ như: Đỗ Hồng Quân, Phó Đức Phương, An Thuyên, Nguyễn Trọng Tạo, Trần Long Ẩn, Vũ Thiết, Trần Tiến, Lê Mây, Văn Dung, Lê Phùng, Ngô Quốc Tính, Lê Nghiệp, Vũ Văn Viết…
Vui nhất là đêm giao lưu trên thuyền nghe canh hò Huế trên sông Hương. Mỗi nhạc sĩ tự đóng góp một bài, nhạc sĩ Phó Đức Phương đòi thu bản quyền khi hát bài “Về quê”. Nghệ sĩ Ưu tú Bích Việt vốn là người tinh nghịch:
- Lệ phí bản quyền là cho anh Phương hôn tất cả những phụ nữ có mặt trên thuyền.
Mọi người đồng ý đến một trăm linh một phần trăm. Văn nghệ sĩ nhà ta thì thoải mái nhưng ca sĩ ở đội “Hò Huế” thì không thực hiện được, thế là vi phạm bản quyền, đành chơi lại trò trẻ con: Người hát trước được chỉ định người hát tiếp theo và phải là bài theo đúng yêu cầu của người hát trước. Tôi là nhân vật mới, tất nhiên bị chú ý, ca sĩ Ngọc Lan (Hà Nội) hát xong bài “Người Bắc Ninh vốn trọng chữ tình” liền chỉ định:
- Mời nhạc sĩ Nguyễn Công Hảo!
Nực cười quá, tôi đâu có là nhạc sĩ! Đi với nhạc sĩ mà lại, đành cười trừ, khổ nhất tôi chẳng thuộc bài hát nào trọn vẹn, bí quá? Nhờ Nguyễn Trung? Không hay lắm. May quá nhìn thấy nhạc sĩ Vũ Thiết, tôi cất lên đoạn đầu “Nghe câu quan họ trên cao nguyên…” và mời nhạc sĩ Vũ Thiết hát giùm đoạn sau. Nhạc sĩ Vũ Thiết hứng khởi ra điều kiện: Mời Chủ tịch Hội Bắc Ninh làm một bài thơ. Đành vậy khi nhạc sĩ Vũ Thiết hát xong, tôi cứ đọc bừa mấy ý thơ với tựa đề “Vang câu quan họ trên dòng sông Hương” để họa bài “Nghe câu câu quan họ trên cao nguyên” của Vũ Thiết…
Thật đúng là một sự kết nối rất thân mật, tự nhiên như “triệu triệu trái tim” chung một nhịp đập cho âm nhạc tỏa ngát du dương, hướng con người vươn tới những ước mơ tốt đẹp. Sau khi về, tôi mới có thời gian sửa những ý thơ bất chợt hôm ấy thành một bài thơ, nghe cũng tàm tạm với tựa đề “Gửi câu quan họ cho người Huế yêu” xin chép lại để ghi lại dấu ấn, khi tôi được giới thiệu là nhạc sĩ!
Gửi câu quan họ cho người Huế yêu
Buông chiều mát mái Hương Giang
Ngàn xa “bèo dạt” mà sang với mình
Hàng tre Vĩ Dạ trao tình
Chiều quê ngỡ dáng trúc xinh hẹn hò.
Hương Giang nước chảy lững lờ
Vào trong mười nhớ đợi chờ mười thương
Mái chùa Thiên Mụ vấn vương
Lòng sao chạnh bến sông Tương, sông Cầu.
Người ngoan em hát ở đâu
Trường Tiền tím bước nhịp cầu nhớ nhung
Hương Giang xanh đến lạ lùng
Dòng xanh xanh tận Cửa Tùng vẫn xanh...
Chi mô liền chị, liền anh
Trầu têm vừa thắm đã thành chia xa
Người ơi hẹn ở quê nhà
Hội Lim mớ bẩy, mớ ba ta mời.
Biết là trầu thắm trong cơi
Gửi câu Quan họ cho người… Huế yêu!
Sau dịp ấy, tháng 8 năm 2013 tôi lại cùng với một số nhạc sĩ tỉnh Bắc Ninh tham dự chương trình Liên hoan âm nhạc phía Bắc (25 tỉnh, thành phố, tại Sơn La, do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức thường niên hàng năm). Khi tham dự chương trình này mới thấy hết sự phong phú, đa dạng của nền Âm nhạc Việt Nam đương đại. Tôi mạnh dạn đăng ký với nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam về chương trình Liên hoan Âm nhạc phía Bắc tổ chức tại Bắc Ninh vào năm 2014. Lúc đầu nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân chưa tin tưởng lắm vì từ những năm trước đến Liên hoan ở Sơn La, thường là Hội Nhạc sĩ Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch các tỉnh. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng Hội VHNT các tỉnh ít nhân lực (biên chế) khó khăn về việc tổ chức các sự kiện lớn. Tôi trao đổi với nhạc sĩ Ngô Quốc Tính, Chi hội trưởng Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Bắc Ninh cùng dự ở Sơn La hôm ấy:
- Nhạc sĩ nên bàn với Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam về Bắc Ninh liên hoan năm 2014, Hội và anh em nhạc sĩ Bắc Ninh sẽ lo liệu, cứ mạnh dạn làm chắc là sẽ thành công.
Nhạc sĩ Ngô Quốc tính thấy tôi tỏ rõ sự quyết tâm, rất vui vẻ nói lại với Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân và được nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đồng ý sẽ liên kết, phối hợp với Hội VHNT tỉnh Bắc Ninh để tổ chức Liên hoan tại Bắc Ninh vào tháng 4 năm 2014.
Quả thật chương trình Liên hoan Âm nhạc phía Bắc năm 2014 tại Bắc Ninh đã để lại dấu ấn tốt đẹp trong giới nhạc sĩ khu vực. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân tâm tình tại buổi tổng kết hôm ấy:
- Trước đây mình không tin về việc tổ chức các sự kiện lớn của các Hội Văn nghệ các tỉnh, nay Bắc Ninh đã chứng minh và làm thay đổi suy nghĩ của mình.
Tôi không ghi lại diễn biến về chương trình Liên hoan Âm nhạc năm 2014 ở Bắc Ninh, nhưng qua chương trình Liên hoan, tôi lại hiểu hơn về vai trò của âm nhạc, phải khẳng định rằng âm nhạc vẫn là một hoạt động bề nổi của các Hội VHNT các tỉnh, nếu biết phát huy sẽ có nhiều lợi thế. Âm nhạc giúp con người xích lại gần nhau theo đúng nghĩa Âm nhạc “kết nối triệu triệu trái tim”.
N.C.H
(SHSDB35/12-2019)
Tải mã QRCode
Nhạc và lời: NGUYỄN VĂN VŨ
TÔN THẤT BÌNH
Nếu dân ca là suối nguồn cảm hứng của nhân dân lao động trong cuộc sống thì hò là phương thế thể hiện tâm tình tràn đầy xúc cảm một cách trung thực nhất.
VĂN CAO
Hồi ký
Sau triển lãm Duy nhất 1944 (Salon Unique), tôi về ở một căn gác hẹp đầu phố Nguyễn Thượng Hiền.
TÂM HẰNG NGUYỄN ĐẮC XUÂN
Tin từ Làng Mai Pháp quốc cho biết: Đêm giao thừa Thầy nói về Phạm Duy cho khoảng 70 cháu sinh viên Việt Nam về thăm Làng. Bài giảng này cũng là một loại hommage(1) cho Phạm Duy. Có thể nghe lại trên mạng chỗ Pháp Thoại online của Thầy vào ngày 30 Tết vừa rồi.
Trưa ngày 27/01/2013, cây đại thụ của làng nhạc - Nhạc sĩ Phạm Duy – đã qua đời, hưởng thọ 93 tuổi. Nhạc sĩ Phạm Duy có số lượng tác phẩm âm nhạc đồ sộ, trong đó có nhiều tác phẩm nổi tiếng. Khi còn sống, nhạc sĩ Phạm Duy cũng thường xuyên cộng tác với Tạp chí Sông Hương. Chúng tôi xin đăng lại bài viết cuối cùng của nhạc sĩ đã gởi cho tòa soạn trước khi mất và đã được đăng trên Sông Hương số Tết Quý Tỵ 2013, như một nén hương tưởng nhớ người nhạc sĩ tài hoa.
“Đời là những cơn mưa vô thường/ Trói chân em bên đường/ Nước dâng cao chân tường/ Đường xa chân ướt phơi nắng dầm sương”...
NGUYỄN TẤN TÔN NỮ Ý NHI
Trong ý niệm của nhiều người từ hạng trí thức cao cho đến bình dân, ngoại trừ dân nghiên cứu dân tộc nhạc học, hát xẩm là một thể loại âm nhạc có xuất thân thấp kém, luôn gắn liền với hình ảnh của người khiếm thị và cây đàn nhị từ góc phố, sân đình hay bãi chợ. Nhắc đến hát xẩm, đa phần người ta liên tưởng ngay đến những ca từ mộc mạc, dung dị và lắm khi dung tục.
NGUYỄN ĐẮC XUÂN
Đêm giới thiệu Trường ca Hàn Mặc Tử, tại Học viện Âm nhạc Huế thầy Trần Văn Khê và nhạc sĩ Phạm Duy đã đưa chúng ta đi từ cõi thực mộng mơ trải qua những đau đớn, vật lộn với cơn đau đến ngất lịm và cuối cùng nương tựa vào niềm tin tâm linh để hiện hữu.
TRƯƠNG ĐÌNH NGỘ
Thượng thanh khí tiết ra nguồn tinh khí
Xa xôi đời trăng mọc nước Huyền Vi
Đây Miên Trường, đây Vĩnh Cữu tề phi
Cao cao vượt hai hàng bóng vía
(Bản dịch của Trương Đình Ngộ)
NGUYỄN THỤY KHA
Có thể nhận ra sự giao hòa giữa nhiều chiều cảm xúc trong quá trình thai nghén bài hát "Thiên Thai". Song có lẽ cái lớn nhất, cái bao trùm, cái gốc để tỏa ra sự tràn trề giai điệu của bài hát này chính là sự phản ảnh có thực của một dòng sông nào đó.
ĐẶNG TIẾN “Bộ môn” Thơ đang lùi bước trong xã hội hiện đại. Đời sống đô thị nhanh bước theo nhịp tiến hóa của công nghiệp, đẩy lùi biên độ của thơ: kỹ thuật hiện đại cung cấp cho quần chúng - nhất là thanh niên - những phương tiện giải trí và truyền thông hấp dẫn và nhanh chóng hơn những bài bản vần vè trước đây - dù sao cũng gắn liền với nếp sống nông thôn.
NGUYỄN HOÀN Nhân kỷ niệm 10 năm ngày nhạc sĩ Trịnh Công Sơn về cõi thiên thu 1/4 (2001-2011), Nhà xuất bản Trẻ xuất bản cuốn sách “Thư tình gửi một người” tập hợp hơn 300 trang thư tình của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn gửi Ngô Vũ Dao Ánh, người tình có ảnh hưởng mạnh mẽ và lâu bền trong cảm hứng sáng tạo âm nhạc của nhạc sĩ.
DƯƠNG BÍCH HÀDân tộc Tà Ôi, cũng như các dân tộc cư trú dọc Trường Sơn, âm nhạc là một bộ phận thiết yếu trong đời sống văn hóa của họ, nó không chỉ mang chức năng giải trí đơn thuần mà gắn liền với tín ngưỡng, với đời sống tâm linh, là phương tiện để tiếp xúc với thần linh.
NGUYỄN THỊ HỒNG SANHNgười ta gọi Trịnh Công Sơn là “sứ giả tình yêu”, “người tình của mọi thế hệ”, nhưng có lẽ chức danh “con người thi ca” mà nhạc sĩ Văn Cao yêu mến dành tặng cho ông là phù hợp hơn cả.
TrẦn thỊ AnCho đến nay, ca trù vẫn là một thể loại văn chương âm nhạc rất xa lạ với đông đảo đại chúng. Trong ấn tượng chung, ca trù là một sinh hoạt âm nhạc trước hết gắn với lễ lạt của các ông hoang bà chúa hay các miếu đền, sau nữa là thú ăn chơi ở dinh quan, thậm chí trở nên sa đọa và trụy lạc nơi ca quán.
NGUYỄN THỤY KHATừ sau "Đề cương văn hóa" của Đảng ra đời năm 1943 sáu chữ "Dân tộc - khoa học - đại chúng" đã trở thành tâm niệm của những chiến sĩ cách mạng làm công tác văn hóa. Song ngay cả khi Cách mạng tháng Tám thành công, rồi cả dân tộc bước vào cuộc trường kỳ kháng chiến thì cho đến trước chiến dịch Điện Biên, chữ "Dân tộc' trong "Đề cương văn hóa" vẫn chỉ được các nghệ sĩ khai thác ở những vốn cổ của người Kinh, trong đó có nghệ thuật âm nhạc.
NGUYỄN THỤY KHATrong hai đêm 2 và 3.06.2004 tại Nhà Hát Lớn, Hà Nội đã diễn ra chương trình hoà nhạc của Dàn Nhạc Giao Hưởng Việt Nam dưới sự chỉ huy của Giáo sư - Nhạc trưởng người Anh Colin Metters - Cố vấn âm nhạc và nhạc trưởng hợp tác chính của Dàn Nhạc Giao Hưởng Việt Nam trong dự án 5 năm nhằm củng cố và phát triển dàn nhạc lên ngang tầm quốc tế.
VĂN THAO... Tôi tập tễnh bước một leo lên cầu thang ngôi nhà số 108 phố Yết Kiêu vào một ngày giáp tết năm 1976. Đã sang tiết xuân, trời nắng nhẹ mà vẫn lạnh. Tiếng đàn dương cầm vọng ra. Một điệu vans. Giai điệu của bản nhạc mượt mà, lấp lánh như những hạt nắng xao động trên vòm cây. Một giai điệu mà tôi chưa nghe bao giờ.
MẶC HY Hồi kýThế là tôi và Lê Lự, mấy đêm nay, lại được nằm chỏng khoèo trên mấy tấm ván nóc chuồng trâu nhà mẹ An tại Khe Giữa để đón một cái Tết thứ hai ở chiến khu Ba Lòng.