NGUYÊN CÔNG HẢO
Sau Đại hội tháng 01 năm 2013, vừa ổn định xong công việc tôi được nhạc sĩ Nguyễn Trung, Chi hội trưởng Chi hội Âm nhạc của tỉnh Bắc Ninh mời đi dự chương trình Liên hoan âm nhạc các tỉnh, thành phố kết nghĩa tại thành phố Huế vào tháng 4 năm 2013.
Nghe hò Huế trên sông Hương - Ảnh: internet
Cố đô Huế, một địa danh nổi tiếng của đất nước, tôi đã có dịp đến một đôi lần nhưng chuyến đi này ở một lĩnh vực mới tôi vừa được tiếp nhận, đương nhiên tôi nhận lời với nhạc sĩ Nguyễn Trung sẽ sắp xếp thời gian, công việc để chu du một chuyến vào Huế.
Nhạc sĩ Nguyễn Trung quả là con người nhanh nhạy khi đề xuất việc Bắc Ninh kết nghĩa lĩnh vực âm nhạc với các tỉnh, thành phố lớn gồm: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Phú Thọ, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ; việc kết nghĩa như vậy sẽ giúp cho Âm nhạc Bắc Ninh có điều kiện phát triển rất nhiều. Mỗi năm luân phiên một đơn vị đăng cai tổ chức chương trình “Liên hoan âm nhạc” tạo một sân chơi, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm để nâng cao năng lực hoạt động cho các nhạc sĩ, nghệ sĩ. Vì thế chuyến đi này tôi đã gặp gỡ nhiều nhạc sĩ có tên tuổi trong làng văn nghệ như: Đỗ Hồng Quân, Phó Đức Phương, An Thuyên, Nguyễn Trọng Tạo, Trần Long Ẩn, Vũ Thiết, Trần Tiến, Lê Mây, Văn Dung, Lê Phùng, Ngô Quốc Tính, Lê Nghiệp, Vũ Văn Viết…
Vui nhất là đêm giao lưu trên thuyền nghe canh hò Huế trên sông Hương. Mỗi nhạc sĩ tự đóng góp một bài, nhạc sĩ Phó Đức Phương đòi thu bản quyền khi hát bài “Về quê”. Nghệ sĩ Ưu tú Bích Việt vốn là người tinh nghịch:
- Lệ phí bản quyền là cho anh Phương hôn tất cả những phụ nữ có mặt trên thuyền.
Mọi người đồng ý đến một trăm linh một phần trăm. Văn nghệ sĩ nhà ta thì thoải mái nhưng ca sĩ ở đội “Hò Huế” thì không thực hiện được, thế là vi phạm bản quyền, đành chơi lại trò trẻ con: Người hát trước được chỉ định người hát tiếp theo và phải là bài theo đúng yêu cầu của người hát trước. Tôi là nhân vật mới, tất nhiên bị chú ý, ca sĩ Ngọc Lan (Hà Nội) hát xong bài “Người Bắc Ninh vốn trọng chữ tình” liền chỉ định:
- Mời nhạc sĩ Nguyễn Công Hảo!
Nực cười quá, tôi đâu có là nhạc sĩ! Đi với nhạc sĩ mà lại, đành cười trừ, khổ nhất tôi chẳng thuộc bài hát nào trọn vẹn, bí quá? Nhờ Nguyễn Trung? Không hay lắm. May quá nhìn thấy nhạc sĩ Vũ Thiết, tôi cất lên đoạn đầu “Nghe câu quan họ trên cao nguyên…” và mời nhạc sĩ Vũ Thiết hát giùm đoạn sau. Nhạc sĩ Vũ Thiết hứng khởi ra điều kiện: Mời Chủ tịch Hội Bắc Ninh làm một bài thơ. Đành vậy khi nhạc sĩ Vũ Thiết hát xong, tôi cứ đọc bừa mấy ý thơ với tựa đề “Vang câu quan họ trên dòng sông Hương” để họa bài “Nghe câu câu quan họ trên cao nguyên” của Vũ Thiết…
Thật đúng là một sự kết nối rất thân mật, tự nhiên như “triệu triệu trái tim” chung một nhịp đập cho âm nhạc tỏa ngát du dương, hướng con người vươn tới những ước mơ tốt đẹp. Sau khi về, tôi mới có thời gian sửa những ý thơ bất chợt hôm ấy thành một bài thơ, nghe cũng tàm tạm với tựa đề “Gửi câu quan họ cho người Huế yêu” xin chép lại để ghi lại dấu ấn, khi tôi được giới thiệu là nhạc sĩ!
Gửi câu quan họ cho người Huế yêu
Buông chiều mát mái Hương Giang
Ngàn xa “bèo dạt” mà sang với mình
Hàng tre Vĩ Dạ trao tình
Chiều quê ngỡ dáng trúc xinh hẹn hò.
Hương Giang nước chảy lững lờ
Vào trong mười nhớ đợi chờ mười thương
Mái chùa Thiên Mụ vấn vương
Lòng sao chạnh bến sông Tương, sông Cầu.
Người ngoan em hát ở đâu
Trường Tiền tím bước nhịp cầu nhớ nhung
Hương Giang xanh đến lạ lùng
Dòng xanh xanh tận Cửa Tùng vẫn xanh...
Chi mô liền chị, liền anh
Trầu têm vừa thắm đã thành chia xa
Người ơi hẹn ở quê nhà
Hội Lim mớ bẩy, mớ ba ta mời.
Biết là trầu thắm trong cơi
Gửi câu Quan họ cho người… Huế yêu!
Sau dịp ấy, tháng 8 năm 2013 tôi lại cùng với một số nhạc sĩ tỉnh Bắc Ninh tham dự chương trình Liên hoan âm nhạc phía Bắc (25 tỉnh, thành phố, tại Sơn La, do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức thường niên hàng năm). Khi tham dự chương trình này mới thấy hết sự phong phú, đa dạng của nền Âm nhạc Việt Nam đương đại. Tôi mạnh dạn đăng ký với nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam về chương trình Liên hoan Âm nhạc phía Bắc tổ chức tại Bắc Ninh vào năm 2014. Lúc đầu nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân chưa tin tưởng lắm vì từ những năm trước đến Liên hoan ở Sơn La, thường là Hội Nhạc sĩ Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch các tỉnh. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng Hội VHNT các tỉnh ít nhân lực (biên chế) khó khăn về việc tổ chức các sự kiện lớn. Tôi trao đổi với nhạc sĩ Ngô Quốc Tính, Chi hội trưởng Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Bắc Ninh cùng dự ở Sơn La hôm ấy:
- Nhạc sĩ nên bàn với Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam về Bắc Ninh liên hoan năm 2014, Hội và anh em nhạc sĩ Bắc Ninh sẽ lo liệu, cứ mạnh dạn làm chắc là sẽ thành công.
Nhạc sĩ Ngô Quốc tính thấy tôi tỏ rõ sự quyết tâm, rất vui vẻ nói lại với Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân và được nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đồng ý sẽ liên kết, phối hợp với Hội VHNT tỉnh Bắc Ninh để tổ chức Liên hoan tại Bắc Ninh vào tháng 4 năm 2014.
Quả thật chương trình Liên hoan Âm nhạc phía Bắc năm 2014 tại Bắc Ninh đã để lại dấu ấn tốt đẹp trong giới nhạc sĩ khu vực. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân tâm tình tại buổi tổng kết hôm ấy:
- Trước đây mình không tin về việc tổ chức các sự kiện lớn của các Hội Văn nghệ các tỉnh, nay Bắc Ninh đã chứng minh và làm thay đổi suy nghĩ của mình.
Tôi không ghi lại diễn biến về chương trình Liên hoan Âm nhạc năm 2014 ở Bắc Ninh, nhưng qua chương trình Liên hoan, tôi lại hiểu hơn về vai trò của âm nhạc, phải khẳng định rằng âm nhạc vẫn là một hoạt động bề nổi của các Hội VHNT các tỉnh, nếu biết phát huy sẽ có nhiều lợi thế. Âm nhạc giúp con người xích lại gần nhau theo đúng nghĩa Âm nhạc “kết nối triệu triệu trái tim”.
N.C.H
(SHSDB35/12-2019)
Tải mã QRCode
Giáo dục âm nhạc trở nên rất quan trọng và cần thiết cho sự phát triển không chỉ mỗi cá nhân mà còn của một quốc gia
Đã hơn nửa thế kỷ kể từ ngày tình khúc Dư âm ra đời, ít ai biết ban đầu nó chỉ là một sáng tác “tính làm chơi bỏ túi” của anh bộ đội kháng chiến Nguyễn Văn Tý nhưng cuối cùng lọt ra ngoài rồi như gió bay đi “không còn cách nào chặn lại”.
Trong cuốn sách vừa phát hành mang tên Vang vọng một thời (NXB Hồng Đức và Công ty Sách Phương Nam ấn hành), cố nhạc sĩ Phạm Duy lần đầu tâm sự về hoàn cảnh ra đời những ca khúc nổi tiếng của ông như Bà mẹ Gio Linh, Đà Lạt trăng mờ, Nắng chiều rực rỡ, Ngậm ngùi, Kiếp nào có yêu nhau...
NGUYỄN TRỌNG TẠO
Đã có một thời chúng ta coi "Thơ Mới" (1930 - 1945) là thơ lãng mạn tiểu tư sản bi quan tiêu cực, coi những tác phẩm văn xuôi xuất sắc của Vũ Trọng Phụng là văn tự nhiên chủ nghĩa, là văn đồi trụy, dâm ô, sa đọa, coi những tác phẩm văn học viết về bi kịch, đau thương, mất mát của con người mới là bôi đen chế độ, là không lành mạnh.
Giữa chợ chiều, tiếng hát ru ngọt lịm làm người ta dừng lại. Câu chuyện hát ru giữa chợ chạm đến nhiều điều về văn hóa Việt - về người Việt và nét đẹp Việt hôm nay.
Tháng 10 tới, ca khúc Tiến quân ca của nhạc sĩ Văn Cao sẽ tròn 70 tuổi (10/1944 -10/2014). Ca khúc đã gắn liền với sự kiện lịch sử của dân tộc: Ngày 19/8 và 2/9/1945.
Giữa những xu hướng cách tân của các trường phái Ấn tượng, Biểu hiện, và sự nổi loạn của âm nhạc phi điệu thức trong khoảng thời kỳ năm 1900-1950, chủ nghĩa dân tộc nảy nở từ thế kỷ 19 vẫn bám trụ và tự làm mới mình theo hơi thở hiện đại.
Âm nhạc phi điệu thức bắt đầu nhen nhóm từ đầu thế kỷ 20 với những cách tân táo bạo trong hòa âm của trường phái Biểu hiện. Sự rũ bỏ dần dần những quy luật về điệu thức kế thừa từ hàng thế kỷ trước của âm nhạc phi điệu thức đã gây sốc lớn cho thính giả thời bấy giờ.
Họ coi đây là một sự nổi loạn trong lịch sử âm nhạc, nhưng không ngờ rằng nó lại dẫn đến một trật tự chưa từng có trong lịch sử sáng tác âm nhạc.
Cũng như trong hội họa, Ấn tượng (Impressionism) và Biểu hiện (Expressionism) là hai trường phái âm nhạc có tính lịch sử quan trọng, bởi chúng đánh dấu bước chuyển biến tâm lý của xã hội phương Tây khi giã từ thế kỷ 19 lãng mạn và kỷ luật để bước vào thế kỷ 20 đầy bạo lực và biến động.
BIỂN BẮC
Dẫn nhập
Chúng tôi nhớ trước đây - khi luận bàn về thơ, ở trên những vuông chiếu, hay bàn tròn hoặc ở sân diễn đàn thông tin giấy và điện tử - người ta thường hay đóng ấn cho những sáng tác “không ưa” rằng: đây là một bài viết có vần, là một bài vè chứ đâu phải thơ?!
Bạn có nhớ khi còn là một đứa trẻ, cách bạn nghe, nhận biết và cảm thụ âm nhạc khác với hiện tại như thế nào không?
Tháng 7 năm nay, nhạc sĩ Phó Đức Phương vừa tròn 70 tuổi. Bước vào lứa tuổi cổ lai hy, anh đang là một tay cự phách trong làng nhạc, có nhiều sáng tác mang âm hưởng dân ca rất thành công. Khá bận rộn với vai trò Giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam, Phó Đức Phương vẫn không quên hoạt động sáng tạo âm nhạc. Anh là một trong số các nhạc sĩ Việt Nam được giải thưởng Nhà nước.
Cho đến nay, một câu hỏi lớn của khoa học về âm nhạc vẫn là: liệu âm nhạc thuần túy có khả năng khơi gợi những cảm xúc trong con người như cách mà các sự vật, hiện tượng, diễn biến trong cuộc sống hằng ngày tác động lên chúng ta hay không, và nếu có thì cơ chế tác động đó như thế nào?
Ngày 15/5/2014, tại TP Vinh đã diễn ra hội thảo “Bảo tồn và phát huy giá trị dân ca trong xã hội đương đại (Trường hợp dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh)” do Viện VHNT Việt Nam phối hợp với hai tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh tổ chức.
DƯƠNG BÍCH HÀ
Để chào mừng kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2014), sáng 7/5/2014, tại Học viện Âm nhạc Huế, khoa Sáng tác - Lý luận - Chỉ huy đã tổ chức vòng chung khảo, lễ tổng kết, báo cáo và trao giải thưởng cho cuộc thi sáng tác ca khúc về Điện Biên.
Trong thế giới âm nhạc, không ít nghệ sỹ thành công trên cả hai lĩnh vực, độc tấu và chỉ huy, nhưng ít có trường hợp nào lên tột đỉnh vinh quang như Daniel Barenboim.
HOÀNG DIỆP LẠC
Mỗi con người thấy sự vật theo góc nhìn riêng của mình, như trong câu chuyện ngụ ngôn “Những người mù sờ voi”.
Nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao (15/11/1923-15/11/2013), đêm nhạc đặc biệt giới thiệu những tác phẩm âm nhạc tiêu biểu nhất của nhạc sĩ Văn Cao sẽ diễn ra vào tối 22/11 tới tại Cung văn hóa hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.
Nhạc và lời: NGUYỄN VIỆT
Nhạc và lời: DƯƠNG BÍCH HÀ