Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Tết ở Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại.
Cột cờ thành Huế ngày tế lễ Nam Giao dịp tết năm 1935
Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại. Đây là nơi triều Nguyễn - triều đình phong kiến cuối cùng và cũng là triều đình hoàn thiện nhất lịch sử nước ta đã chọn làm nơi ngự trị.
Chính vì yếu tố này mà các tiết lễ, nghi thức tại đây được coi như chuẩn mực lễ nghi của thời kì phong kiến Việt Nam, đặc biệt là nghi thức mừng lễ Tết - ngày lễ quan trọng nhất trong năm.
Ta cùng ngược dòng thời gian, tìm hiểu nhà vua cùng quan dân tại cung đình Huế xưa kia mừng năm mới như thế nào.
Là dịp lễ lớn nhất trong cả năm nên Tết trong cung được tổ chức rất linh đình. Kể từ cả tháng trước dịp lễ, người hầu kẻ hạ trong cung đã phải lo chuẩn bị đồ cúng lễ, trang hoàng cờ hoa khắp nơi trong hoàng cung.
Các nghi thức lễ Tết bắt đầu ngay từ tháng Chạp với lễ Ban Sóc (phát lịch), lễ Nghinh xuân (đón ngày lập xuân), lễ Phất thức (lau chùi ấn tỷ và kinh sách), lễ Cáp hưởng (mời các bị tiên về ăn Tết), lễ Thướng tiêu ( dựng cây nêu)... Tuy nhiên ngày lễ quan trọng nhất vẫn là ngày mồng 1- ngày đầu năm mới.
Lễ Nam Giao, vua ngồi kiệu - 1935. (Ảnh tư liệu của Nguyễn Tấn Lộc)
Mở đầu của ngày mồng 1 là lễ thượng triều của nhà vua, cũng là lễ nghi quan trọng nhất. Hôm đó, trống ở điện Thái Hòa sẽ được đánh từ canh năm (khoảng 3-5 giờ sáng).
Lá cờ vàng hình rồng của đại lễ sẽ được kéo lên Kỳ Đài, xung quanh đó là vô số cờ khánh, hỉ nhiều màu sắc được trang trí rợp sân Đại Triều, Ngọ Môn, Kỳ Đài.
Đến giờ tốt, vua ngự ở điện Càn Thành sẽ mặc hoàng bào, đội mũ cửu long, cầm hốt Trấn Khuê lên kiệu để đi vào điện Thái Hòa, tiến hành lễ mừng tết đầu năm.
Ban lễ nhạc cung đình Huế (Ảnh: doanhnhansaigon)
Từ Ngọ môn, chiêng trống và nhạc mừng nổi lên đón chào vua. Súng thần công được bắn 9 phát nổ vang trời.
Vua thắt đai ngọc ngồi trên ngai vàng, phía dưới là các quan đại thần quỳ ở sân chầu. Sau khi các quan lạy đủ năm lạy, sẽ cùng dâng những tờ hạ biểu (lời chúc phúc) và đồng thanh hô vang "Chúng thần cầu chúa thượng vạn tuế, vạn tuế".
Thượng thư lúc đó sẽ đọc chỉ dụ năm mới của vua, ban yến tiệc và quà cho các thứ bậc. Sau lễ, theo lệ các quan ai về nhà nấy. Tuy nhiên đến thời vua Bảo Đại, do tiếp thu văn hóa phương Tây nên vua dẫn các quan cùng vị khách phương Tây vào điện Cần Chánh để mời mọi người một ly rượu sâm panh.
Các quan đại thần trước điện trong lễ Nam Giao.
Trong ngày mồng 1 và mồng 2 vua sẽ ban yến tiệc và ban tiền thưởng xuân cho các quan lại và hoàng thân quốc thích. Các bữa yến tiệc ngày tết cũng được chuẩn bị thịnh soạn và sang trọng hơn ngày thường với nhiều món "sơn hào hải vị".
Người hầu trong cung chuẩn bị yến tiệc (Ảnh: doanhnhansaigon)
Yến tiệc ngày tết trong cung triều Nguyễn hết sức đa dạng và phong phú, từ các món ăn quý tộc đến những thức ăn dân dã.
Thư tịch cổ Hội điển ghi chép nhiều loại món ăn gồm thủy sản (vi cá, bào ngư...), cầm thú (hươu, dê, lợn, gà…), cơm, xôi, chè, bánh mứt... hay những món cao cấp như nem công, hải sâm, yến sào.
Các món ăn trong bữa tiệc cung đình xưa được mô phỏng lại
Nhà vua không ăn yến tiệc cùng hoàng thân hay các quan mà sẽ ăn một mình. Đến thời vua Bảo Đại có đổi khác là vua sẽ ăn cùng mâm với vợ con.
Yến tiệc trong cung rất linh đình nhưng thường chỉ diễn ra trong 2 ngày, sau đó là tổ chức các trò chơi giải trí và thử tài lộc đầu năm như trò chơi đầu hồ, họa ngự thi, đánh thơ, đánh cờ người...
(Ảnh - doanhnhansaigon)
Sau ngày mùng 3 tết, triều đình tổ chức lễ tịch điền. Vua sẽ xuống ruộng cày 3 đường mở đầu cho vụ mùa của năm mới, cầu cho thần dân trăm họ làm ăn sung túc.
Ngoài các lễ nghi và trò chơi trên, trong 7 ngày Tết, trong hoàng cung còn tổ chức các lễ rước thần nông; lễ vua, hoàng hậu du xuân trên sông Hương.
Vua đi thuyền rồng, hoàng hậu đi thuyền phụng; vua vi hành chúc Tết thần dân ở kinh đô. Cuộc lễ lớn để kết thúc Tết là lễ kỳ đạo (lễ tế cờ), thường tổ chức sau ngày 11 Tết.
(Ảnh - doanhnhansaigon)
Có thể thấy tục lệ ăn tết trong hoàng cung Huế không hề nặng về hưởng thụ vật chất mà lại chú trọng hơn về các nghi thức, lễ giáo.
Chính vì tính lễ giáo này vẫn còn được lưu giữ qua các đời mà Huế ngày nay cũng là vùng có nhiều tục lệ, nghi lễ đón tết nhất trong cả nước.
Nó đại diện cho phần văn hóa đáng quý, cần được trân trọng và gìn giữ của dân tộc ta trước xu hướng "tây hóa" đang xâm chiếm Việt Nam ngày nay.
Nguồn: Tổng hợp
Theo Bích Đào / Trí Thức Trẻ
Tải mã QRCode
Ngày 15/5, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025). Đồng chí Nguyễn Khắc Toàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Huế tham dự sự kiện.
Tối ngày 14/5, Đình làng Dương Nỗ, phường Dương Nỗ, thành phố Huế, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tổ chức Lễ hội làng Dương Nỗ năm 2026 với chủ đề “Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm”. Lễ hội diễn ra nhằm chào mừng kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026) và Festival mùa Hạ Huế năm 2026.
Sáng ngày 14/5, Hội Nhà báo thành phố Huế phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí – Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức lớp tập huấn “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (A.I) và tự động hóa sản xuất nội dung đa phương tiện”.
Với tinh thần “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, sau 2,5 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, trách nhiệm và hiệu quả, sáng 13/5, tại Trung tâm hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI đã hoàn thành chương trình đề ra và tiến hành phiên bế mạc.
Ủy ban nhân dân thành phố vừa ban hành kế hoạch số tổ chức “Ngày hội sen Huế và Chương trình Huế - Kinh đô ẩm thực 2026”.
Sáng ngày 12/5, tại TP Huế, Hội Khoa học lịch sử TP Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học "Huế trong tiến trình 40 năm đổi mới cùng đất nước (1986 -2026)".
Theo công bố của Bộ Nội vụ về Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính Nhà nước (SIPAS) và Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) năm 2025, thành phố Huế tiếp tục nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về cải cách hành chính và chất lượng phục vụ người dân.
Sáng 12/5, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam long trọng tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dự Đại hội.
Sáng ngày 8/5, tại Tp Huế, Liên hiệp các Hội VHNT thành phố Huế - Hà Nội và Tp Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo "Văn học nghệ thuật góp phần phát triển văn hoá Việt Nam nhìn từ Hà Nội – Huế và TP Hồ Chí Minh”.
Chiều ngày 7/5, tại 01 Phan Bội Châu, TP Huế đã diễn ra lễ Khai mạc triển lãm ảnh nghệ thuật “Những góc nhìn di sản” năm 2026.
Buổi họp báo thường kỳ tháng 4 của UBND TP. Huế với những thông tin đáng chú ý về các chỉ tiêu kinh tế - xã hội quan trọng trong quý I năm 2026, du lịch cất cánh khi lượng khách chạm mốc kỷ lục trong dịp nghỉ lễ dài ngày 30-04. Buổi họp báo diễn ra vào chiều 7/5 dưới sự chủ trì của đồng chí Trần Hữu Thùy Giang - Phó Chủ tịch UBND thành phố. Ngoài đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, đông đảo phóng viên trên địa bàn cũng đã có mặt.
Uỷ ban Nhân dân thành phố Huế vừa ban hành Quyết định về việc ban hành Bộ tiêu chí Du lịch xanh thành phố Huế.
Đầu tháng 5, tạp chí du lịch Travel + Leisure công bố danh sách T+L 500 năm 2026, xếp hạng 500 khách sạn, khu nghỉ dưỡng tốt nhất toàn cầu.
Dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và nghỉ lễ Giải phóng miền Nam 30/4 – Ngày quốc tế Lao động 1/5, thành phố Huế đã trở thành điểm đến hấp dẫn, bùng nổ về lượng khách du lịch trong và ngoài nước. Ngày 4/5, Chủ tịch UBND thành phố Huế Nguyễn Khắc Toàn đã gửi thư cảm ơn du khách vì đã chọn Huế là điểm đến tham quan, nghỉ dưỡng.
Ban tổ chức Festival Huế 2026 vừa công bố chuỗi chương trình văn hóa, nghệ thuật và du lịch đặc sắc trong tháng 5 và tháng 6, trong khuôn khổ hoạt động Lễ hội mùa Hạ – Festival Huế 2026.
Trong dịp lễ 30/4 - 1/5, tổng lượng khách du lịch đến thành phố Huế tăng mạnh, trong đó khách tham quan di sản Huế tăng cao, lập kỷ lục mới về doanh thu bán vé.
Sáng 30/4/2026, Dự án cầu qua cửa biển Thuận An - cây cầu vượt cửa biển dài nhất miền Trung chính thức được thông xe kỹ thuật.
Trong dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (từ ngày 24 – 28/4), TP Huế đón gần 400.000 lượt khách, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước.
Sáng 27/4, Đoàn công tác do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết làm Trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà các gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn thành phố Huế.
Sáng ngày 26/4, tại Cơ Mật Viện – Tam Tòa (33 Tống Duy Tân, phường Phú Xuân, thành phố Huế) đã diễn ra buổi giới thiệu sách “Phan Thuận An với Huế”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4.