Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Tết ở Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại.
Cột cờ thành Huế ngày tế lễ Nam Giao dịp tết năm 1935
Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại. Đây là nơi triều Nguyễn - triều đình phong kiến cuối cùng và cũng là triều đình hoàn thiện nhất lịch sử nước ta đã chọn làm nơi ngự trị.
Chính vì yếu tố này mà các tiết lễ, nghi thức tại đây được coi như chuẩn mực lễ nghi của thời kì phong kiến Việt Nam, đặc biệt là nghi thức mừng lễ Tết - ngày lễ quan trọng nhất trong năm.
Ta cùng ngược dòng thời gian, tìm hiểu nhà vua cùng quan dân tại cung đình Huế xưa kia mừng năm mới như thế nào.
Là dịp lễ lớn nhất trong cả năm nên Tết trong cung được tổ chức rất linh đình. Kể từ cả tháng trước dịp lễ, người hầu kẻ hạ trong cung đã phải lo chuẩn bị đồ cúng lễ, trang hoàng cờ hoa khắp nơi trong hoàng cung.
Các nghi thức lễ Tết bắt đầu ngay từ tháng Chạp với lễ Ban Sóc (phát lịch), lễ Nghinh xuân (đón ngày lập xuân), lễ Phất thức (lau chùi ấn tỷ và kinh sách), lễ Cáp hưởng (mời các bị tiên về ăn Tết), lễ Thướng tiêu ( dựng cây nêu)... Tuy nhiên ngày lễ quan trọng nhất vẫn là ngày mồng 1- ngày đầu năm mới.
Lễ Nam Giao, vua ngồi kiệu - 1935. (Ảnh tư liệu của Nguyễn Tấn Lộc)
Mở đầu của ngày mồng 1 là lễ thượng triều của nhà vua, cũng là lễ nghi quan trọng nhất. Hôm đó, trống ở điện Thái Hòa sẽ được đánh từ canh năm (khoảng 3-5 giờ sáng).
Lá cờ vàng hình rồng của đại lễ sẽ được kéo lên Kỳ Đài, xung quanh đó là vô số cờ khánh, hỉ nhiều màu sắc được trang trí rợp sân Đại Triều, Ngọ Môn, Kỳ Đài.
Đến giờ tốt, vua ngự ở điện Càn Thành sẽ mặc hoàng bào, đội mũ cửu long, cầm hốt Trấn Khuê lên kiệu để đi vào điện Thái Hòa, tiến hành lễ mừng tết đầu năm.
Ban lễ nhạc cung đình Huế (Ảnh: doanhnhansaigon)
Từ Ngọ môn, chiêng trống và nhạc mừng nổi lên đón chào vua. Súng thần công được bắn 9 phát nổ vang trời.
Vua thắt đai ngọc ngồi trên ngai vàng, phía dưới là các quan đại thần quỳ ở sân chầu. Sau khi các quan lạy đủ năm lạy, sẽ cùng dâng những tờ hạ biểu (lời chúc phúc) và đồng thanh hô vang "Chúng thần cầu chúa thượng vạn tuế, vạn tuế".
Thượng thư lúc đó sẽ đọc chỉ dụ năm mới của vua, ban yến tiệc và quà cho các thứ bậc. Sau lễ, theo lệ các quan ai về nhà nấy. Tuy nhiên đến thời vua Bảo Đại, do tiếp thu văn hóa phương Tây nên vua dẫn các quan cùng vị khách phương Tây vào điện Cần Chánh để mời mọi người một ly rượu sâm panh.
Các quan đại thần trước điện trong lễ Nam Giao.
Trong ngày mồng 1 và mồng 2 vua sẽ ban yến tiệc và ban tiền thưởng xuân cho các quan lại và hoàng thân quốc thích. Các bữa yến tiệc ngày tết cũng được chuẩn bị thịnh soạn và sang trọng hơn ngày thường với nhiều món "sơn hào hải vị".
Người hầu trong cung chuẩn bị yến tiệc (Ảnh: doanhnhansaigon)
Yến tiệc ngày tết trong cung triều Nguyễn hết sức đa dạng và phong phú, từ các món ăn quý tộc đến những thức ăn dân dã.
Thư tịch cổ Hội điển ghi chép nhiều loại món ăn gồm thủy sản (vi cá, bào ngư...), cầm thú (hươu, dê, lợn, gà…), cơm, xôi, chè, bánh mứt... hay những món cao cấp như nem công, hải sâm, yến sào.
Các món ăn trong bữa tiệc cung đình xưa được mô phỏng lại
Nhà vua không ăn yến tiệc cùng hoàng thân hay các quan mà sẽ ăn một mình. Đến thời vua Bảo Đại có đổi khác là vua sẽ ăn cùng mâm với vợ con.
Yến tiệc trong cung rất linh đình nhưng thường chỉ diễn ra trong 2 ngày, sau đó là tổ chức các trò chơi giải trí và thử tài lộc đầu năm như trò chơi đầu hồ, họa ngự thi, đánh thơ, đánh cờ người...
(Ảnh - doanhnhansaigon)
Sau ngày mùng 3 tết, triều đình tổ chức lễ tịch điền. Vua sẽ xuống ruộng cày 3 đường mở đầu cho vụ mùa của năm mới, cầu cho thần dân trăm họ làm ăn sung túc.
Ngoài các lễ nghi và trò chơi trên, trong 7 ngày Tết, trong hoàng cung còn tổ chức các lễ rước thần nông; lễ vua, hoàng hậu du xuân trên sông Hương.
Vua đi thuyền rồng, hoàng hậu đi thuyền phụng; vua vi hành chúc Tết thần dân ở kinh đô. Cuộc lễ lớn để kết thúc Tết là lễ kỳ đạo (lễ tế cờ), thường tổ chức sau ngày 11 Tết.
(Ảnh - doanhnhansaigon)
Có thể thấy tục lệ ăn tết trong hoàng cung Huế không hề nặng về hưởng thụ vật chất mà lại chú trọng hơn về các nghi thức, lễ giáo.
Chính vì tính lễ giáo này vẫn còn được lưu giữ qua các đời mà Huế ngày nay cũng là vùng có nhiều tục lệ, nghi lễ đón tết nhất trong cả nước.
Nó đại diện cho phần văn hóa đáng quý, cần được trân trọng và gìn giữ của dân tộc ta trước xu hướng "tây hóa" đang xâm chiếm Việt Nam ngày nay.
Nguồn: Tổng hợp
Theo Bích Đào / Trí Thức Trẻ
Tải mã QRCode
Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu trụ sở Chính phủ và được trực tuyến tới điểm cầu Bộ VH - TT & DL và điểm cầu của 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì và chỉ đạo. Điểm cầu Huế được tổ chức tại Ủy ban nhân dân thành phố.
Sáng ngày 26/12, tại Trung tâm Văn hóa – Điện ảnh thành phố Huế, Ban Thường vụ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành phố Huế long trọng tổ chức Đại hội Đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành phố Huế lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Sáng ngày 25/12, Hội Nông dân thành phố tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ XI, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Tham dự Đại hội có Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam - Phạm Tiến Nam; Nguyên Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam - Đinh Khắc Đính; Về phía lãnh đạo thành phố có Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Chí Tài; UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Hải Minh cùng sự tham dự của 268 đại biểu, đại diện cho 79.286 cán bộ, hội viên nông dân ở thành phố.
Chiều 24/12/2025, Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung tổ chức Lễ Khai trương không gian trưng bày và Tổng kết, trao giải Cuộc thi ảnh nghệ thuật “Vũ điệu cánh chim vùng đầm phá”.
Sáng 24/12, tại Trung tâm Văn hoá - Điện ảnh thành phố Huế đã diễn ra phiên chính thức Đại hội đại biểu phụ nữ thành phố Huế lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 -2030. Đại hội diễ ra với chủ đề “ Phụ nữ thành phố Huế phát huy truyền thống đoàn kết, sáng tạo hội nhập và phát triển; củng cố tổ chức Hội vững mạnh, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần cùng thành phố Huế phát triển xanh – thông minh – giàu bản sắc”.
Uỷ ban Nhân dân thành phố Huế vừa ban hành Kế hoạch về việc thực hiện Chương trình phát triển văn hóa, du lịch - dịch vụ thành phố Huế năm 2026.
Chiều 23/12, UBND thành phố Huế tổ chức Lễ công bố, trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Huế trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ và tôn vinh, trao Giấy chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố năm 2025.
Hành trình Năm Du lịch quốc gia - Huế 2025 đã chính thức khép lại bằng Lễ bế mạc hoành tráng diễn ra tối 20/12 tại Quảng trường Ngọ Môn. Sự kiện thu hút sự quan tâm lớn từ công chúng với không khí sôi động.
Chiều ngày 20/12, tại Tp Huế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Cục Bản quyền tác giả phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Huế tổ chức Hội nghị tổng kết giai đoạn 2017-2025 thực hiện Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 20/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ.
Trong không khí chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, sáng ngày 19/12, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Huế (Hue International General Hospital - HIH) chính thức khánh thành tại số 15 đường Hà Nội, phường Thuận Hoá, thành phố Huế.
Sáng 19/12, Công trình Nhà ở xã hội The Hue Vista chính thức khởi công tại Khu đô thị phía Đông đường Thủy Dương- Thuận An, thuộc khu E đô thị mới An Vân Dương, Thành phố Huế (BGI Diamond Bay).
Năm 2025 chứng kiến nhiều đột phá của Huế về dịch vụ - ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố. Vinh dự đăng cai Năm Du lịch Quốc gia 2025 với chủ đề “Huế - Kinh đô xưa, Vận hội mới”, rất nhiều các sản phẩm du lịch Huế đã được quảng bá rộng rãi, mở ra những cơ hội kinh doanh mới.
Sáng 19/12, Liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn COTANA – Công ty Cổ phần Tập đoàn TELIN – Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Bất động sản COTANA CAPITAL tổ chức Lễ động thổ Công trình Nhà ở xã hội – Chung cư cao tầng OXH2 thuộc Dự án Khu phức hợp Thủy Vân giai đoạn 2 (Khu đô thị mới An Vân Dương, phường Vỹ Dạ, TP Huế).
Uỷ ban Nhân dân TP.Huế vừa ban hành quyết định triển khai công trình xử lý tình huống khẩn cấp đoạn tường Hoàng thành Huế bị sập do mưa lũ gây ra.
Lần đầu tiên thể thao Việt Nam có 3 chị em ruột ở Huế cùng góp mặt và đạt giải tại một kỳ SEA Games 33, mang về niềm tự hào lớn lao cho đoàn Thể thao Việt Nam.
Chiều ngày 18/12, tại Công viên Thương Bạc (đường Trần Hưng Đạo, quận Phú Xuân, thành phố Huế) đã diễn ra Liên hoan Ẩm thực Quốc tế – Huế 2025 với chủ đề “Huế – Kinh đô ẩm thực”.
Chiều ngày 18/12, tại Nhà Rường - Phủ Nội Vụ, Đại Nội Huế. Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp cùng Phygital Labs chính thức ra mắt Không gian trải nghiệm Văn hóa - Di sản - Công nghệ.
Sáng ngày 18/12, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cùng đoàn công tác của Chính phủ đã đến thăm, chúc mừng Giáng sinh tại Tòa Tổng Giám mục Tổng giáo phận Huế; thăm và chúc mừng Tổng Giám mục Đặng Đức Ngân cùng các linh mục, chức sắc, tu sĩ Giáo phận Huế nhân dịp lễ Giáng sinh năm 2025.
Chiều ngày 17/12, Viện Nghiên cứu phát triển phối hợp với Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên tổ chức Tọa đàm khoa học “Thực trạng và giải pháp phát huy giá trị, nguồn lực nhân văn trong phát triển công nghiệp văn hóa tại Thành phố Huế”.
Sáng 15/12, Ban Thường vụ Thành ủy Huế tổ chức hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ.