Vẻ đẹp tạo hình một nhu cầu thẩm mỹ từ thời cổ đại

09:43 05/06/2008

Trong những năm gần đây cuộc sống của nhân dân ngày càng được cải thiện, nhu cầu văn hóa của xã hội xã hội chủ nghĩa ngày càng cao. Nhu cầu về vẻ đẹp hình thể biểu hiện qua các cuộc thi hoa hậu, người mẫu thời trang.

Bức phù điêu khắc họa một điển tích trong thần thoại Hy Lạp

Thật ra nhu cầu về vẻ đẹp ấy không chỉ dừng lại ở các cô gái mà ở cả các chàng trai. Những đôi nam thanh nữ tú sẽ đem lại một vẻ đẹp hình thể toàn diện tạo ra bởi sự đối tỉ của các tính cách: bên cạnh vẻ đẹp dịu dàng tạo ra bởi những đường cong tuyệt mỹ còn có vẻ đẹp khỏe mạnh tạo ra bởi những đường thẳng cao rộng. Từ những thiên niên kỷ trước, con người – với tư cách một chủ thể sáng tạo – đã nghĩ đến vấn đề này, nền văn minh Hy Lạp cổ đại đã để lại cho nhân loại những giá trị thẩm mỹ tạo hình trong nghệ thuật múa – đặc biệt trong nghệ thuật múa nam. Những hình múa trên đồ gốm của Corinthe, trên một chiếc bình ở Tarente, trên một chiếc cốc có chân... (trong Viện Bảo tàng tại Tarente) và những đoạn văn khảo tả của các nhà thơ, các triết gia như Homère, Platon, Aristote, Plutarque (trong tác phẩm của họ) minh chứng rằng người Hy Lạp từ những thế kỷ trước công nguyên đã có một quan điểm thẩm mỹ tiến bộ về vẻ đẹp tạo hình.
Từ thời của nhà thơ Homère, nghệ thuật múa đã được người Hy Lạp yêu thích. Trong truyện Odyssée, Nausicaa, cùng các bạn đồng diễn một điệu múa mà Alcinous giới thiệu để giải trí. Ulysse Lucien viết: "Trong mỗi thành phố, những người danh giá nhất là vũ sĩ. Họ tự hào về tài nghệ hơn là về dòng dõi quý tộc, địa vị xã hội và chức tước, phẩm hàm của các bậc cha ông (1).
Múa không chỉ phục vụ cho việc cúng thần Apollon, cho lễ tế Tửu thần Dionysos mà còn là phương tiện giáo dục thanh niên, phát huy tinh thần thượng võ của dân tộc và phát triển trí lực cùng thể lực.
Tài nghệ múa là một tiêu chuẩn để kén rể. Sử gia Hy Lạp Hérodote đã viết lại câu chuyện Cléisthène gả con gái của mình cho người đã thắng trong cuộc thi tài giữa Mégaclès và Hippocléide. Mégaclès được vợ vì múa giỏi, múa đẹp còn Hippocléide thua cuộc vì phạm lỗi kỹ thuật khi nhào lộn để trổ tài.
Những điệu múa chiến đấu, một loại múa vũ khí – rèn luyện cho thanh niên tinh thần quả cảm để chuẩn bị cho chiến đấu. Múa Prosodion hoặc Enoplion dường như những cuộc diễu binh theo tiếng sáo và nhạc gõ (2 nhịp ngắn, 1 nhịp dài). Múa thể thao (gymnopédies spartiates) giàu tính chất trữ tình. Những vũ nam, mình trần vạm vỡ, phô diễn những động tác chiến đấu, khoe vẻ đẹp hình thể của thanh niên cường tráng. Múa Pyrrhique thể hiện một cuộc đấu chiến: Trong trang phục màu đỏ, những vũ công đẹp trai biểu diễn ở lễ hội Dioscure tại Sparte. Điệu này có khi là múa đơn, múa đôi hoặc múa đông người. Động tác múa là sự kết hợp nhuần nhuyễn của các bước chạy, nhảy, quay với những điệu bộ, động tác tay. Géranos là một điệu múa nam mô phỏng động tác sếu bay thành hình tam giác. Tuyến múa và đội hình gợi lên mê cung Cnossos mà Thésée đã lạc vào đó. Điệu múa Tratta gợi lại truyền thuyết Thésée cứu sống một tốp thanh niên thoát khỏi mê cung. Đấy là một hình thức biến hóa của múa vòng tròn cổ xưa trước thời kỳ Hy Lạp cổ điển.
Qua những hình múa Pyrrhique trên một chiếc cốc có chân và hình múa Tratta trên một bức tranh tường tại Crete , ta có thể nói rằng múa Hy Lạp giàu tính tạo hình. Người Hy Lạp sớm tìm ra cái đẹp trong đường nét động tác và sự hoàn chỉnh của các tư thế. Họ đã chú ý đến sự tạo dáng bằng phục trang, đạo cụ. Động tác arabesque của hệ thống múa cổ điển Âu châu được khai thác từ múa Hy Lạp cổ đại. Nhà lý luận múa Anh – Arnold Haskell – đã phát hiện rằng: "Với sự phối hợp các cử động của đầu, cổ, thân trên, bàn tay, cánh tay, bàn chân, cẳng chân... người Hy Lạp có thể tạo ra 95.140 động tác (2). Dù là múa chiến đấu hay là múa trữ tình, tất cả đều nhằm tăng cường sức khoẻ và mở mang trí tuệ con người. Giữ được cân bằng động trong khi múa, cũng như sự hài hòa trong khi phát triển các mặt trí dục, đức dục và mỹ dục, là những phẩm chất mà nghệ thuật múa Hy Lạp cổ đại đã tạo ra được từ xa xưa.
Trong lịch sử nghệ thuật múa thế giới, hàng nghìn năm trước, Hy Lạp đã để lại một di sản nghệ thuật quí báu mà có những điệu múa còn được giữ gìn và phát triển đến nay. Theo Arnold Haskell điệu múa Kolo ở vùng Đông Âu ngày nay là sự phát triển của múa Tratta từ 3000 năm trước.
Sự tìm hiểu nhu cầu của người xưa về cái đẹp khỏe khoắn, thoáng đãng đối với đàn ông, đặc biệt với trang nam tử, sẽ góp phần làm sáng tỏ một vấn đề đang nổi lên trong thanh niên ngày nay. Một khi cuộc sống của nhân dân Việt ngày càng được cải thiện thì nhu cầu thẩm mỹ của con người trong xã hội chủ nghĩa cũng ngày càng nhiều. Chẳng những xã hội cần có những trai tài mà cả những chàng trai cao lớn đẹp đẽ để phát triển nòi giống. Nền văn minh Hy Lạp cổ đại đã cho thấy rằng nghệ thuật múa có thể góp phần hữu hiệu vào việc tạo ra cái đẹp ấy.
Ôn cố như tri tân, câu chuyện nghệ thuật múa của Hy Lạp cổ đại sẽ mách bảo chúng ta, chí ít, một cách tạo ra cái đẹp cho đàn ông ngày nay.

LÂM TÔ LỘC
(nguồn: TCSH số 152 - 10 - 2001)

--------------------------------------
(1) Arnold L.Haskell. La danse art éternel. London Editions R.S.T, 1960 Trang 28.
(2) Arnold L.Haskell. La danse art éternel. London Editions R.S.T, 1960 Trang 31.

Đánh giá của bạn về bài viết:

0 đã tặng

Bày tỏ cảm xúc Mã QRCode

Bình luận (0)

Xem thêm

Cảm nhận Lê Huy Quang

ĐẶNG TRƯỜNG LƯUTrong giới văn hóa - văn nghệ cả nước; cũng như làng văn nghệ sĩ của riêng Hà Nội; người ta biết nhiều đến họa sĩ, nghệ sĩ Nhân dân Lê Huy Quang qua hội họa, qua thiết kế trang trí sân khấu, qua minh họa hay bìa sách; phần lớn là bạn hữu, qua thơ ca và các bài báo trong suốt mấy chục năm qua.
Tiểu luận của Ô. Pat về Êt- Va Mun: Quý bà và đại ý

Tiểu luận của Ô. Pat phong phú và đa dạng nói đến các vấn đề của văn học, nghệ thuật văn hóa, chính trị, xã hội, lịch sử và dân tộc học. Đọc tiểu luận của Pat, ta vừa thấy hào hứng lại vừa thấy mình được soi sáng về những vấn đề ít nhiều đã quan tâm. Ở đây chúng tôi xin giới thiệu với quý độc giả một tiểu luận của Pat về Êt-va Mun nhân kiệt tác Tiếng gào của ông tròn trăm tuổi.
Con gái đầu lòng của thi hào Puskin

THÚY TOÀNĐến thăm bảo tàng quốc gia Lep Nhikôlevich Tônxtôi ở Matxcơva, trong phần giới thiệu lịch sử xây dựng tiểu thuyết "Anna Karenina", người xem đã để ý sẽ thấy ở đây có treo cả chân dung của Maria Alekxenđrôpna Gartung - con gái đầu lòng của thi hào Puskin, do viện sĩ Viện nghệ thuật Nga I.K.Nakarô vẽ vào những năm 1860, thời điểm bà đang ở độ tuổi ba mươi và đã lấy chồng là tướng Gartung được ít năm rồi.
Một cái nhìn từ trên cao những tác phẩm mang đậm sắc thái tâm hồn của một họa sĩ Việt Nam - Họa sĩ Lê Bá Đảng

ANTHONY JASONLê Bá Đảng có lẽ là người họa sỹ Việt Nam danh tiếng nhất làm việc tại Tây phương. Về mặt kỹ thuật mà nói, tác phẩm của ông rất đẹp, còn về mặt mỹ thuật thì nó lại chinh phục được lòng người. Đồng thời những tác phẩm của ông không giống những tác phẩm của các họa sỹ phương Đông điển hình. Nghệ thuật của Lê Bá Đảng là sự bổ sung tuyệt vời cho nhau giữa cái diện mạo phương Tây và tính các phương Đông.
Dấu ấn của họa sĩ Phạm Trinh và Nguyễn Thái Vinh trong Festival Huế 2004

THANH THIỆNTrong dịp Festival Huế 2004, đã diễn ra đồng loạt những cuộc trưng bày tranh, tượng, ảnh, thơ, thư pháp v.v... ở nhiều điểm trên nền đất “di sản kép” thế giới này. Cũng có thể nói đây là những ngày “hội chợ mĩ thuật” Huế có biên độ quốc gia và quốc tế. Có lẽ không mấy ai có điều kiện thưởng ngoạn hết các triển lãm trên nhưng dư ba về một vài sự kiện trong đó thì dường như khá nhiều người biết đến.
Tượng, dòng sông và những tấm lòng...

HẠNH NHITrắng và xanh. Xám và nâu. Xù xì hay trơn nhẵn. Cao lớn hay xinh xắn. Dễ gần và khó hiểu... Ngoại trừ những cảm nhận bề mặt, không phải ai cũng có thể hiểu được sự biểu đạt ngôn từ của đá mà các nhà điêu khắc gửi gắm. Nhưng kể từ khi Huế có sự xuất hiện những ký hiệu và ẩn ngữ của đá, sông Hương cũng thao thiết và dùng dằng hơn cái dùng dằng, thao thiết đã có trước khi xuôi chảy...
Phòng tranh Lê Bá Đảng

ĐẶNG TIẾN Phòng tranh Lê Bá Đảng tại Paris, mùa thu 2003, gây nhiều mỹ cảm, mà nếu cần tóm tắt trong một chữ - một chữ thôi - thì sẽ là chữ thanh.
Sen búp tặng Người

CHƠN HỮU…Người nghệ sĩ, tác giả cuộc triển lãm này đã có được cái thấy phiêu hốt vượt lên trên thời gian nhân quả, hạnh phúc hay đau khổ và đã diễn tả được cái thấy ấy qua ngôn ngữ hình tượng nghệ thuật sắp đặt. Ba cái chắp tay được bố trí theo một hàng thẳng tắp trước hình ảnh một nụ cười khiến cho ta liên tưởng như trọn cả tam giới đều kính ngưỡng trước sự chứng ngộ tự tại (là nụ cười) của Đức Phật…
Trùng du Bàn A Sơn

THANH LOANKhổng Tử từng nói: “Kẻ trí vui chơi sông nước, kẻ nhân vui chơi nơi núi non. Kẻ trí hiếu động, kẻ nhân trầm tĩnh. Kẻ trí thì vui vẻ kẻ nhân trường thọ” (Trí giả nhạo thủy, nhân giả nhạo sơn, trí giả động, nhân giả tĩnh, trí giả lạc, nhân giả thọ).
Hàng rào mỹ thuật

LÊ BÁ ĐẢNGNgày còn giặc, bọn chúng nó ồ ạt đem tất cả khí giới tối tân, chất độc hoá học, cho đến cả hàng rào điện tử đến Trường Sơn để ngăn cản sự đi lại của cả dân tộc ta và cố ý chia cắt đất nước ra làm hai.
Tranh Lâm Triết, xem...... và tranh cãi

NGUYỄN TRỌNG HUẤN Tôi không được biết Lâm Triết những ngày anh tung hoành trong thế giới hội họa miền Nam trước 1975. Nghe nói, anh đoạt được giải này, giải nọ, đã định danh, định vị trong giới nghề nghiệp đông đảo của mình. Mặt bằng giao du của anh với những người cùng trường, cùng lứa trong và ngoài nước, đã khuất hoặc còn đến bây giờ, thấy có tên nhiều người tài hoa, nổi tiếng.
Trong chân trời phiếm định

LÊ VIẾT THỌTự nghìn năm, lụa đã hiện diện trong đời sống dân tộc Việt. Nghề tằm tang đến sớm, trong những di chỉ khảo cổ thuộc hậu kỳ đá mới, cách ngày nay khoảng 5000 năm, đã có dấu vết của vải, có dọi xe chỉ bằng đất nung. Chất liệu mỏng, nhẹ, thoáng và đẹp một cách tự nhiên, nền nã, óng ả này rất phù hợp với môi trường tự nhiên của cư dân phương nam làm nông nghiệp.
Lai lịch một bức tranh

ĐẶNG NHẬT MINHĐầu xuân Nhâm Ngọ nhân dự khai mạc phòng tranh của một người bạn hoạ sỹ, tôi tình cờ được gặp bác Lương Xuân Nhị. Bác cho biết năm 1943 khi sang Nhật trưng bầy triển lãm tranh bác có gặp cha tôi là bác sỹ Đặng Văn Ngữ đang du học tại đấy. Bác còn giữ một số ảnh chụp với cha tôi và hẹn tôi đến nhà để biếu lại cho gia đình làm kỷ niệm.
Lê Bá Đảng - con người của nghệ thuật và của quê hương

PHẠM THỊ CÚCMột buổi sáng đẹp trời ngày giáp tết Nhâm Ngọ, trong chuyến "du xuân", cùng với ba chúng tôi là một lẵng hoa tươi hồng, lan, cúc... nhắm hướng Quảng Trị - làng Bích La Đông mà "thẳng tiến".
Phẳng và sâu không gian

LÊ THỊ MỸ ÝBút kýTrong ký ức tuổi thơ tôi luôn nhớ về những buổi hoàng hôn rực cháy, những ngọn gió Lào thổi rát mặt làm quả đồi con như cũng phải oằn cong. Bao năm xa quê, gắn mình với chốn kinh thành mù sương và bảng lảng tiếng chuông chùa mỗi khi chiều sập tối, tôi vẫn luôn thao thức về những buổi hoàng hôn trên đồi nắng, tuồng như cả tuổi thơ đã chìm rơi trong ký ức xa xăm.
Cách mạng nghệ thuật, nhìn từ hội hoạ

INRASARADấu hiệu chủ nghĩa hiện đại trong nghệ thuật manh nha từ Claude Monet, xuất phát từ một quan niệm. C. Monet cho rằng sự vật biến đổi theo ánh sáng và bị tác động bởi chuyển động nhanh.
Triển lãm mỹ thuật đương đại 5 trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam - Thái Lan

Đã trở thành truyền thống tốt đẹp từ nhiều năm nay, các trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam - Thái Lan tổ chức luân phiên 2 năm một lần Triển lãm Mỹ thuật Đương đại giữa hai nước.
Danh họa Pablo Picasso - Huyền thoại sống của thế kỷ xx

Kỷ niệm 120 năm ngày sinh của đại danh hoạ Pablo Picasso 25/10/1881 - 25/10/2001
Thư pháp về “Lòng hiếu thảo”

Có những “Ngày của Mẹ” vào cuối thu ở phương Nam. Người xa xứ nhắn nhủ với nhau, đấy là những ngày đẹp nhất. Và họ đã trải lòng trong một không gian thư pháp có chủ đề về lòng hiếu thảo.
Triển lãm mỹ thuật Bắc miền Trung lần thứ III

Cuộc triển lãm này nằm trong khuôn khổ triển lãm mỹ thuật 8 khu vực của cả nước năm 1998, do Hội Mỹ thuật Việt cùng các Sở VHTT và Hội VHNT địa phương phối hợp tổ chức. Với 6 tỉnh khu vực bắc miền Trung (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế), đây là cuộc triển lãm lần thứ III.