Văn nghệ Huế của một thời

10:36 03/07/2012

NAM NGUYÊN

Thực ra, tôi gọi cuộc đi này là hành hương. Hành hương, nghe có vẻ cao siêu nhưng y phục xứng kỳ đức mà thôi.

Từ trái qua: Trịnh Công Sơn, Bửu Ý, Nguyễn Trọng Tạo, Hoàng Phủ Ngọc Tường - Ảnh: internet

Một nơi chốn như "tuyệt tình cốc" (58/2 Lê Thánh Tôn - số cũ, thành phố Huế) mà quần anh đã từng tụ hội, với những tên tuổi như Trịnh Công Sơn, Đinh Cường, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoàng Phủ Ngọc Phan, Trần Quang Long, Trần Vàng Sao, Nguyễn Đắc Xuân... cũng đáng được người đời nhớ đến. Huống chi về sau nhiều người trong số họ thành danh đạt đạo, tên tuổi lẫy lừng thì ngưỡng vọng cũng là điều dễ hiểu. Cùng với "địa chỉ lòng" - ngôi nhà Hoàng Phủ Ngọc Tường ở đường long não Nguyễn Trường Tộ (Huế) thì "Tuyệt tình cốc" là của Sự Thật, Cái Đẹp và Tình Bạn. Chỉ có điều, trước khi nói tôi sang bên ấy, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã nhắc nhở: nhiều người phát biểu nhầm lẫn và báo chí đăng tải cũng vậy, rằng "Tuyệt tình cốc" một thời là trụ sở của phong trào sinh viên Huế. Xin được cải chính: đó là ngôi nhà xưa của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Nhưng sao thảo lư của một thời nước non chia cắt lại mang một cái tên kiếm hiệp đến vậy? Tốt hơn hết là hãy nghe chính chủ nhà Hoàng Phủ Ngọc Tường, tác giả bút ký "Tuyệt tình cốc" cắt nghĩa: "Ngôi nhà cố cựu ở trong hẻm đường Âm hồn được gọi theo tên truyện Kim Dung, là "Tuyệt tình cốc". Đó là một ngôi nhà tranh nhỏ, thanh bạch như cuộc đời ba mẹ tôi, hoa cỏ tiêu sơ nhưng gió trăng đầy trời, gọi "cốc" là phải. Phan (em tôi) cùng mấy người bạn y khoa đều là những "diều hâu" của phong trào sinh viên Huế, do mải mê xuống đường nên thi rớt, bèn rút lui vào cốc này ôn luyện bài vở để thi lại kỳ hai. Học thi như luyện võ công, các vị cố thủ trong ngôi nhà quạnh vắng, tuyệt giao với người đẹp, từ ấy có cái tên là "Tuyệt tình cốc"..."

Đường sang Thành nội Huế một sớm hạ về, phượng đỏ rợp trời như mắt người thương nhớ. Bất giác, tôi nhớ đến một câu trong bài hát "Mưa hồng" của nhạc sĩ thiên tài Trịnh Công Sơn: Đường phượng bay mù không lối vào... nghe như Kinh Thánh lại nghe như Huế. Mấy câu thơ nhập thế của Trần Quang Long lại vọng về gõ cửa:

Nếu thơ con bất lực
Con xin nguyện một đời
Dùng trái tim mình làm trái phá
Sống chết một lần thôi.


Đó là tấm gương tận hiến của một kẻ sĩ phò đại nghĩa thời nay.

"Tuyệt tình cốc" bây giờ gạch ngói khang trang, tranh cỏ tiêu sơ chỉ còn trong ký ức. Nơi đây, qua dâu bể can qua, vật đổi sao dời, họ hàng nhà văn vẫn neo đậu để giữ lại một phần hồn của Huế, của nước non này. Nhà giáo Nguyễn Thượng Hân (người em cô cậu ruột với nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường), kể chúng tôi nghe một thời oanh liệt của một lớp người tràn đầy nhiệt huyết với non sông. Những ai còn, ai mất? Trần Quang Long đã dâng hiến thân mình để bảo vệ phẩm giá làm người. Trịnh Công Sơn đã về cõi khác bạn với cao xanh, họa sĩ Đinh Cường ở Mỹ, nhà văn, nhà báo Hoàng Phủ Ngọc Phan ở Sài Gòn... Từ trời Tây xa xôi, nhà văn Đặng Tiến đã gởi về nỗi niềm cố cựu, khi nhớ về bằng hữu, nhớ về "địa chỉ lòng" - thảo lư Hoàng Phủ:

Năm xưa lều cỏ, dăm thằng bạn
Góp lửa soi chung một quãng đường
Mà nay lửa tắt, tình lay lắt
Lỗi cố nhân và lỡ cố hương.


Chỉ còn một kỷ vật của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường, đó là chiếc ghế mua được bằng tháng lương giáo chức đầu tiên. Chiếc ghế ngả màu thời gian, vẫn kiêu hãnh trên đôi chân của chính mình mặc cho cuộc đời xô đẩy. Trên chiếc ghế này, nhà văn và bạn bè đã bao lần đàm đạo thế sự, văn chương nghệ thuật để lựa chọn con đường nhập thế có ích cho đời. Có lẽ không mấy ai để ý chiếc - ghế - kỷ - vật này vì nó già nua cũ kỹ. Bây giờ có nhiều chiếc ghế khác đáng giá hơn. Không ai hỏi nhưng tôi vẫn thưa rằng: "Tôi biết nơi kia có một chỗ ngồi."

N.N
(SDB 6-12)








 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Vậy là tròn một năm kể từ sớm đông ấy Nguyễn Xuân Hoàng giã biệt cõi trần khi Huế còn chìm trong sương giá. Chỉ vỏn vẹn 99 ngày gắn bó, nhưng anh là nỗi ray rứt giữa lúc Sông Hương đang ẩn hình những ngọn sóng... Lật giở hơn ngàn trang bản thảo của anh, mấy ai không giật mình trước sự cay cực đến xót xa để có được một đời văn bình dị?Giỗ đầu, bạn bè và đồng nghiệp Xuân Hoàng đã cùng với Sông Hương thắp lên nén nhang tri ngộ...(Nguyễn Khắc Thạch - Lê Văn Chương - Hoàng Diệp Lạc - T. E - Nguyễn Trương Khánh Thi - Đinh Thu - Ngàn Thương - Trần Hạ Tháp - Nhất Lâm)

  • NGÔ MINHTrong những bài viết trước, chúng tôi đã hé lộ đôi chút về những mối tình sau này của Phùng Quán. Lần này lại một mối tình nữa, mà hình như là mối tình đầu ly kỳ hơn đã được Phùng Quán tự kể và chị Bội Trâm phát hiện ra.

  • HOÀNG VŨ THUẬT           Chưa ai để ý đến đâu           Cây đứng khép mình lặng lẽ...                                        (Cây lặng im)

  • NGUYỄN KHẮC PHÊMột chiều Xuân bên sông Hương. Mặt trời suốt ngày ẩn sau lớp mây xám nhạt nay đã khuất hẳn dưới dãy Kim Phụng xanh thẫm nhấp nhô đằng xa ở bên kia bờ. Một chiếc thuyền từ phía Ngã Ba Tuần hối hả xuôi dòng, tiếng máy nổ khuấy động giây lát mặt sông phẳng lặng trong màn sương chiều mờ ảo bắt đầu buông xuống.

  • NGÔ MINHMỗi nhà văn có một “gu” ẩm thực riêng, không lẫn. Vũ Bằng, Nguyễn Tuân sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, nên rất sành ăn và viết rất hay về các món ăn tinh tế và đài các của Thủ Đô. Nhà văn Phùng Quán cũng có một cá tính ẩm thực rất đặc biệt.

  • TRỊNH THANH SƠN  A. Anh là hoạ sĩ, Nghệ sĩ ưu tú của ngành sân khấu, lại còn là một nhà thơ, nhà viết kịch, nhà báo xông xáo... Ngần ấy công việc anh sắp xếp bố trí theo thời gian như thế nào và anh dành quyết tâm cho việc nào hơn cả?

  • XUÂN ĐÀI(Trích ký sự)Trong gần mấy trăm vòng hoa viếng Phùng Quán, có một vòng hoa rất đặc biệt. Đó là vòng hoa của "những người câu cá trộm" cư ngụ ở những làng dọc đê Yên Phụ, chủ yếu là làng Nghi Tàm, xã Quảng An, Hà Nội. Kèm theo vòng hoa là một phong bì phúng điếu mà số tiền gấp đôi tiền phúng điếu của cơ quan Hội Nhà văn Việt .

  • NGUYỄN TRỌNG HUẤN(Mười năm Kỷ niệm... Một cuộc rong chơi)Trong quan hệ bè bạn lâu năm, có lẽ chưa lần nào chúng tôi có với nhau một cuộc rong chơi đã đời và thú vị như lần ấy. Mà hình như đấy là cuộc đi cuối cùng của Quán trong cõi đời này. Còn những cuộc du hí tiếp theo ở thế giới bên kia với những ai thì cho đến bây giờ tôi cũng không được rõ lắm.

  • NGUYỄN KHẮC PHÊTrong câu chuyện vui của giới văn nghệ sĩ trước những công việc có tính chất tổng kết, phân loại đội ngũ, một số người được anh em phong tặng danh hiệu “nhà-thơ-một-bài”, “nhạc-sĩ-một-bài”...

  • LTS: Do đặc trưng nghề nghiệp nên mỗi nhà văn đều có thiên chức một nhà giáo. Bởi vậy, những người vừa là nhà giáo vừa là nhà văn thì đều có thể gọi họ là những nhà giáo kép.Nhân ngày nhà giáo Việt Nam, Sông Hương trân trọng giới thiệu một số ý kiến của các nhà giáo "kép" ở Huế nói về cái nghiệp dĩ riêng mang tính xã hội cao của họ.

  • HỒ THẾ HÀTrại sáng tác Văn học nghệ thuật năm 2002 do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế và Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế tổ chức từ ngày 27 - 8 - 2002 đến ngày 6 - 9 - 2002 đã thành công và để lại những trang viết giàu ấn tượng về cuộc sống và con người, đặc biệt là cuộc sống và con người Phú Thuận, Phú Vang - vùng quê có nhiều truyền thống và tiềm năng văn hoá vật chất và phi vật chất vừa trải qua một nỗi đau lớn do thiên tai gây ra.

  • ĐẶNG NHẬT MINHNhững ngày đầu tiên khi bước chân vào con đường sáng tác điện ảnh tôi đã may mắn có nhà văn Hoàng phủ Ngọc Tường ở bên cạnh.

  • TRẦN HUY THANHTừ ngày 1 đến 15/7/2002, được sự giúp đỡ của Bộ Văn hoá Thông tin, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế đã cử đoàn văn nghệ sĩ đi dự trại sáng tác văn học nghệ thuật tại Nhà sáng tác Vũng Tàu.

  • NGUYỄN KHẮC PHÊBạn đọc cả nước - nhất là những ai quan tâm đến lịch sử và tiểu thuyết lịch sử - hẳn đã biết Nguyễn Mộng Giác là tác giả bộ tiểu thuyết trường thiên “Sông Côn mùa lũ” (SCML) 4 tập, 2000 trang viết về thời Tây Sơn-Nguyễn Huệ (NXB Văn học-Trung tâm Nghiên cứu Quốc học xuất bản năm 1998).

  • "Những bức tranh sơn thủy đầu tiên đã chiêu đãi chúng tôi quýt cam và bánh mỳTrưa no nê nhìn phố xá trăm màu.Tối tìm chỗ ngủ lang thang nhớ mẹ".

  • Sau ngày thất thủ Kinh đô (Huế), vua Hàm Nghi xuất bôn hạ chiếu Cần Vương kêu gọi toàn dân đứng lên chống Pháp. Sau ba năm chiến đấu ở rừng sâu, vua Hàm Nghi bị Trương Quang Ngọc làm phản bắt vua nộp cho Pháp. Để cách ly ngọn cờ yêu nước với quốc dân Việt Nam, cuối năm 1888, thực dân Pháp đã lưu đày vua Hàm Nghi qua Algérie thuộc Pháp. Không hy vọng có ngày được trở lại Việt Nam, nên vua Hàm Nghi đã lập gia đình tại Algérie rồi 40 năm sau ông mất ở đó.

  • NGUYỄN XUÂN HOÀNGPhương mất đột ngột ở Quảng Trị. Nghe tin anh ra đi, bạn bè văn nghệ Huế không bàng hoàng, cũng không cảm thấy sửng sốt. Chỉ thấy lòng bùi ngùi, như khi ta nhìn thấy một ngôi sao chưa bao giờ sáng bỗng một ngày tắt lịm trong lặng lẽ.

  • LTS: Phan Đăng Lưu là một nhà cách mạng tiền bối, tiêu biểu của Đảng từng hoạt động ở Huế và có ảnh hưởng lớn đến trí thức văn nghệ sĩ yêu nước thời bấy giờ. Chính nhà thơ Tố Hữu cũng đã thổ lộ điều đó trong bài thơ Quê me (Anh Lưu anh Diểu dạy con đi).Nhân 100 năm ngày sinh Phan Đăng Lưu (5.5.1902 – 5.5.2002), Sông Hương xin trân trọng giới thiệu một số tư liệu về đồng chí, đặc biệt là bức Thư viết từ khám tử hình – bức thư mang đặc trưng "đa nghĩa" của một tác phẩm văn học nên nó đã vượt qua được sự kiểm duyệt khắt khe của kẻ thù.

  • PHÙNG QUÁN... Vì vậy mà có sự rung động bí mật của ý nghĩ, khiến nhà bác học trở thành người thần bí, và thi sĩ thành đấng tiên tri.                                                    (Victor Hugo - Lao động biển cả).

  • NGUYỄN QUANG HÀRa Hà Nội mùa thu này tôi muốn đến thăm anh Lê Khả Phiêu. Những ngày anh đương chức, đến, người ta nghĩ mình cơ hội. Nhưng nay anh đã nghỉ, đến thăm là nghĩa tình đời. Lòng mong muốn ấy của tôi, được anh chấp nhận và hẹn giờ gặp.