Văn hoá Huế: giá trị và nỗi niềm

09:51 04/09/2009
Trên thế giới có nhiều nền văn hóa khác nhau. Trong mỗi nước, ngoài mẫu số chung về nền văn hóa của cả dân tộc, còn có văn hóa vùng miền được phân định căn cứ vào đặc điểm nhân văn riêng của từng nơi. Nơi nào có được tính cách nhân văn đặc thù thì nơi ấy có văn hóa địa phương hay văn hóa bản địa. Một từ mà các nhà văn hóa học năng sử dụng khi đề cập đến lĩnh vực này là “bản sắc”. Nếu dùng từ bản sắc làm tiêu chí để nhận diện văn hóa thì Việt Nam có nền văn hóa riêng của mình, trong đó có văn hóa Huế.

Nhờ có nền văn hiến lâu đời, trong đó có bản sắc văn hóa, mà dân tộc Việt Nam đã không bị đồng hóa qua “một ngàn năm đô hộ giặc Tàu, một trăm năm đô hộ giặc Tây”. Nền văn hiến (gồm hai yếu tố chính là thư tịch và danh nhân) của nước ta đã được khẳng định từ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt, rồi “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, đến triều Nguyễn thế kỷ XIX. Một trong những bài thơ mang tính tuyên ngôn của triều Nguyễn mà hiện nay chúng ta còn đọc được trong điện Thái Hòa vốn được xây dựng vào năm 1805 ở Hoàng cung Huế đã viết như sau :

Văn hiến thiên niên quốc,
Xa thư vạn lý đồ.
Hồng Bàng khai tịch hậu,
Nam phục nhất Đường Ngu.

Tạm dịch :

Nước ngàn năm văn hiến,
Vạn dặm một sơn hà.
Từ Hồng Bàng khai quốc,
Thịnh trị cõi Nam ta.

Tác giả của bức thông điệp này vừa hãnh diện về những gì mà lịch đại đã thực hiện được trong công cuộc mở nước và dựng nước, vừa tự hào về những thành tựu mà triều đại mình đạt được. Nhưng tác giả ấy, tất nhiên, chưa tiên tri một điều là những thành tựu văn hóa của triều đại mình sẽ được cả nhân loại tôn vinh như chúng ta đang “mục sở thị” hiện nay.

Hai năm nữa, nhân dân cố đô này sẽ tổ chức cuộc lễ kỷ niệm 700 năm Thuận Hóa - Phú Xuân - Huế (1306 - 2006). Trong dịp đó, người ta sẽ có dịp ôn lại quá trình hình thành và phát triển văn hóa của địa phương. Trong đó, cái mốc lịch sử đầu tiên là sự kiện Huyền Trân Công Chúa thời nhà Trần về làm dâu Chiêm quốc để cho dân tộc có được vùng đất hai châu Ô Lý mà không tốn một viên đạn, chẳng mất một mũi tên. “Vì lợi cho dân” mà nàng công chúa ngà ngọc đã hy sinh tất cả, rồi phải chịu “đắng cay muôn phần”. Chúng tôi nghĩ rằng Công chúa Huyền Trân đáng được tôn vinh là người công dân danh dự số một và đầu tiên của miền sông Hương núi Ngự.

Từ đầu thế kỷ XIV, trải qua các triều đại Trần, Lê, Tây Sơn, Nguyễn, đã có bao lớp người Việt đi về phương Nam trong các đợt di dân từ Bắc Bộ và vùng Thanh Nghệ Tĩnh để mở mang và lập nghiệp ở vùng đất mới. Trong hàng hàng lớp lớp những binh dân Nam tiến ấy, có một số người đã dừng hẳn lại ở dưới chân núi Ngự, bên bờ sông Hương. Trong hành trang họ mang theo, ngoài cái cuốc và thanh gươm, còn có những yếu tính văn hóa xuất phát từ cội nguồn của dân tộc.

Một trong những thời kỳ lịch sử quan trọng của vùng đất này trên con đường mở nước của dân tộc là sự kiện Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng vào trấn nhậm Thuận Hóa - Quảng Nam trong hậu bán thế kỷ XVI với một chính sách mềm dẻo khôn khéo, làm tiền đề cho sự nghiệp “kinh dinh” của các chúa Nguyễn con cháu ông ở xứ Đàng Trong. Một trớ trêu của lịch sử dân tộc là chính trong vở bi kịch Trịnh Nguyễn phân tranh kéo dài từ giữa tiền bán thế kỷ XVII đến giữa hậu bán thế kỷ XVIII lại là thời kỳ các chúa Nguyễn đã mở mang đất đai và chủ quyền đến tận Hà Tiên, Cà Mau. Họ đã biến vùng đất phía Nam này thành một hậu phương vững mạnh để đương đầu với thế lực của các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài.

Cho đến thời điểm cuối cùng của thời kỳ các chúa Nguyễn, Phú Xuân vẫn là Thủ phủ của xứ Đàng Trong. Trung tâm chính trị Phú Xuân đã có một sức thu hút mạnh mẽ đối với nhiều nhân tài chẳng những của Nam Hà mà còn từ Bắc Hà, và cả đối với người nước ngoài nữa. Theo sử sách trong nước cũng như những quyển ký sự, hành trình nhật ký và hồi ký của các tu sĩ, thương nhân, các nhà du hành Tây phương hoặc Trung Hoa từng đặt chân đến hoặc lưu trú tại đây trong một thời gian, diện mạo văn hóa Phú Xuân dưới thời các chúa Nguyễn đã đạt đến một trình độ văn minh đô thị nhất định. Các chứng nhân lịch sử đương thời như Alexandre de Rhodes, Thích Đại Sán, Pierre Poivre, Lê Quý Đôn,v.v... đều ghi nhận rằng Phú Xuân bấy giờ đã là một đô thị có quy hoạch đàng hoàng với những công trình kiến trúc đẹp đẽ và có đời sống văn hóa tinh thần phong phú. Từ trong cung đình ra đến ngoài dân gian, các khu vực và phân khu kiến trúc được hoạch định đâu ra đấy. Đời sống tinh thần cao đẹp đã được biểu lộ qua những tác phẩm văn học nghệ thuật, qua các sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng cũng như phong tục tập quán trong cuộc sống đời thường. Những sản phẩm văn hóa cụ thể, nổi tiếng và tiêu biểu nhất của thời các chúa Nguyễn còn lưu giữ được đến ngày nay là chùa Thiên Mụ, những chuông khánh vạc đồng đặt tại các chùa chiền và cung điện.

Từ thời nhà Trần cho đến thời các chúa Nguyễn, ở vùng Thuận Hóa - Phú Xuân, văn hoá ngàn đời của dân tộc đã tiếp biến, dung hội với những yếu tố văn hóa phương Nam và phong thổ của bản địa để làm phong phú thêm cho văn hóa của địa phương này.

Nhưng, dù sao, sức thu hút và sự lan tỏa của Phú Xuân bấy giờ cũng chỉ giới hạn trong phạm vi lãnh thổ Đàng Trong. Phải đợi đến thế kỷ XIX, khi đất nước thống nhất về một mối và Phú Xuân trở thành Kinh đô của toàn quốc, văn hóa vùng này mới được nâng lên đến đỉnh cao của nó và mới được định hình một cách rõ nét nhất. Kinh đô của một nước bao giờ cũng là trung tâm lớn nhất của sự hội tụ bao nhiêu tinh hoa thuộc mọi lĩnh vực của cả dân tộc, nhất là lĩnh vực văn hóa nghệ thuật.

Với chính sách không phân biệt đối xử và sử dụng nhân tài khôn ngoan, các vua đầu triều Nguyễn, nhất là Gia Long và Minh Mạng, đã tạo ra được một sức mạnh tổng hợp để xây dựng lại đất nước một cách hoàn chỉnh sau gần 300 năm nội chiến giữa các thế lực Mạc - Lê - Trịnh - Nguyễn - Tây Sơn. Nhờ có được ổn định về chính trị trong một thời gian khá dài và nhờ các vua ấy đều là những người ái mộ văn hóa nghệ thuật, cho nên, nhiều kiệt tác văn hóa vật thể và phi vật thể thuộc các lĩnh vực kiến trúc, văn học, âm nhạc, học thuật, v..v.. đã ra đời và để đời, mà tập trung nhất là ở chốn Thần kinh.

Những tài sản văn hóa của quốc gia xuất hiện trên đất Huế đã được kiểm kê trong các bộ địa chí của Quốc Sử Quán triều Nguyễn và của những tác giả đương thời khác cũng như sau đó, nhưng mãi đến ngày nay, chưa ai dám tự nhận rằng mình đã có được một thống kê đầy đủ trong tay. Riêng về mặt học thuật, các nhà bỉnh bút chính thống trong triều đình và ngoài dân gian đã để lại hàng vạn nếu không nói hàng triệu trang tư liệu trên giấy cũng như trên các di tích và di vật. Chẳng hay, 100 năm nữa, người đời sẽ đọc, dịch và hiểu hết tất cả những gì mà tiền nhân đã ký tái và muốn chuyển tải trong khối lượng chữ vuông đồ sộ đó hay chưa ?

Suy cho cùng, Huế dưới triều Nguyễn, nhất là trong thế kỷ XIX, đã trở thành một vùng đất của thơ, một bầu trời của nhạc, một thế giới của trí tuệ và tâm hồn. Hòa vào giữa đất Thần kinh, Huế còn là chốn Thiền kinh với nhiều ngôi quốc tự và chùa sắc tứ cũng như các pháp bảo và các văn vật Phật giáo nổi tiếng xưa nay.

Đánh giá cao về văn hóa Huế dưới triều Nguyễn như trên, chúng ta không sợ mang tiếng chủ quan chút nào, vì phần lớn các giá trị văn hóa ấy đều đã được quốc tế công nhận. Cụ thể nhất là vào năm 1993, Quần thể Di tích Huế đã được ghi tên vào Danh mục Di sản Văn hoá Thế giới; và năm 2003, Nhã nhạc triều Nguyễn đã được UNESCO  tôn vinh là một Kiệt tác Di sản Văn hoá Phi vật thể của Nhân loại. Có lẽ không sai lắm khi nói rằng những công nhận ấy là những tấm hộ chiếu để văn hoá Huế hội nhập với văn hóa thế giới và để đưa Thành phố Cố đô này tiến về phía trước. Festival Huế được tổ chức hai năm một lần cũng đang dần dần khẳng định điều đó.

Tuy nhiên, cho đến hiện nay, sở hữu chủ trực tiếp của các tài sản văn hóa ấy vẫn có những nỗi niềm riêng. Cuộc sống của người Huế gắn bó rất chặt với quá khứ. Vào năm 1995, trong quyển “Huế di tích và con người”, tác giả, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã viết :

“ Những thành phố văn hoá đều cúi nhìn quá khứ của mình trên những di tích. Chính là nhờ biết nhìn các di tích bằng đôi mắt chăm chú, con người có thể sống lại chuỗi thời gian xa xăm đầy những biến cố kỳ lạ đã dệt thành tấm vải vĩnh hằng của hiện hữu gọi là lịch sử”.

Huế là một thành phố như thế. Mặc dù văn hoá Huế đang có được “những giá trị toàn cầu nổi bật” (Outstanding universal values), nhưng, bên cạnh niềm tự hào đó, người Huế còn có những nỗi trăn trở, lo lắng, ước mơ và thậm chí cả nỗi đau về cung cách ứng xử đối với những di sản văn hóa của mình.

Trong hơn nửa thế kỷ vừa qua, Huế đã trải qua những biến động dữ dội của lịch sử. Những cuộc chiến tranh ác liệt đã tàn phá và làm thất thoát rất nhiều loại hình di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vốn rất phong phú và đa dạng ở nơi đây. Thời gian hàng thế kỷ và thời tiết khắc nghiệt nắng gắt mưa nhiều và “trời hành cơn lụt mỗi năm” cũng trở thành đồng minh của chiến tranh để hủy hoại rất nhiều tài sản văn hóa quý báu của Cố đô, làm cho di sản văn hóa Huế nghèo đi so với trước, và làm cho Huế hao hụt nhân tài. Xin đưa ra vài thí dụ điển hình và cụ thể. Trong phạm vi Tử Cấm Thành, ngày xưa có đến 30 cung thất vàng son, ngày nay phần lớn đều trở thành phế tích, số còn lại chưa đủ để đếm trên đầu ngón tay. Hàng trăm, nếu không nói hàng ngàn bảo vật bằng vàng, bằng ngọc vốn được trưng bày hoặc tàng trữ trong các cung điện cũng đã bị “rút ruột” để đem đi nơi khác. Vì hoàn cảnh nghiệt ngã của lịch sử và kinh tế, một bộ phận cư dân người Huế đã phải xiêu tán khắp bốn phương trời. Chưa thấy được một cuộc điều tra xã hội học nào cho biết rõ trong gần 30 năm qua, số người ngoại tỉnh nhập cư vào Huế là nhiều hay ít, và cư dân bản địa đã rời khỏi quê nhà là bao nhiêu. Con người là một nguồn lực rất quan trọng của văn hóa. Sự biến động thành phần dân số và chuyển dịch cư dân đều là những vấn đề đáng quan tâm trong quá trình phát triển văn hóa xã hội.

Dù sao, khi đi làm ăn xa xứ, mỗi người Huế mang theo một tâm trạng, một nỗi niềm, một tình cảm, nhất là tình cảm đối với quê nhà, trong đó có các giá trị văn hóa của Cố đô và những kỷ niệm đẹp của riêng mình từ thời thơ ấu. Khi biên soạn “Từ điển tiếng Huế”, chính tác giả Bùi Minh Đức đã nói là “để khỏi mất mát gia tài của mẹ”, đồng thời “đã tìm lại được những kỷ niệm vui buồn của những ngày xa xưa, những kỷ niệm trân quý riêng cho chính mình”, hoặc:

“Chữ thương đi với chữ tình,
Xin dâng quê mẹ Huế mình Huế ta”.

Vợ chồng anh chị Nguyễn Phúc Bửu Diên khi viết “Quê hương và hoài niệm” in thành hai tập cũng chỉ để bày tỏ tấm lòng trân quý các di sản văn hóa của cố đô và tình cảm yêu thương gắn bó với quê nhà. Và còn biết bao người Huế xa quê khác nữa đã làm như thế.

Trong các tỉnh thành trên cả nước, chúng tôi chưa thấy vùng đất nào được mọi người thương yêu nhiều như xứ Huế. Từ thập niên 1980 trở đi, “Hội người yêu Huế” (Amicale des Amis de Hué) chẳng những được thành lập ở Pháp mà còn ở một số nước Đông Âu, Bắc Mỹ và ngay cả tại nước Nga vô cùng xa ngái. Ở trong nước thì những người Huế “ly hương bất ly tổ” đã thành lập Hội đồng hương ở rất nhiều nơi. Tổ chức quy mô và hoạt động mạnh nhất là Hội đồng hương Huế tại Thành Phố Hồ Chí Minh và Câu lạc bộ Văn hóa Huế tại Thủ đô Hà Nội. Tập san “Nhớ Huế” ở trong Nam và đặc san “Với Huế” ở ngoài Bắc được xuất bản một cách dày dặn và đều đặn từ nhiều năm nay. Nội dung nhiều bài viết, nhiều bài thơ, nhiều bản nhạc, nhiều câu chuyện trong đó là những hoài niệm, những tự hào, những yêu thương, những vui buồn, những thao thức, trăn trở vì sao Huế giàu có về văn hóa mà đại đa số người dân ở đây vẫn còn nghèo về kinh tế so với các thành phố anh em.

Nếu định nghĩa văn hóa là một động lực để phát triển kinh tế thì tại sao mức sống của quần chúng Huế chưa cao lên được như nhiều người mong mỏi. Như vậy là cần phải soát xét lại vấn đề quản lý và phát huy tác dụng các di sản văn hóa ở tầm vĩ mô. Không biết đến 30 năm nữa, các di tích, phế tích, các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể sẽ được trùng tu và phục hồi hết hay chưa? Tất nhiên, trách nhiệm đó không phải của riêng ai, nhưng gánh nặng công việc phải đặt lên vai những người có chức có quyền.

Nhìn chung, Huế vốn có bản sắc văn hóa của mình. Vì nhiều nguyên nhân khác nhau, tài sản văn hóa đó đã bị mất mát không ít hoặc sứt mẻ đi một phần. Tuy nhiên, những gì còn lại vẫn có giá trị ở tầm quốc gia và quốc tế. So với các địa phương khác trong nước, Huế là nơi cuối cùng còn đọng lại nhiều nhất các giá trị vật chất và tinh thần truyền thống của dân tộc. Đến Huế, người ta dễ nhận ra được tình tự và tâm hồn Việt Nam. Bởi vậy, hãy chung lòng chung sức gìn giữ cho những giá trị nhân văn quý hiếm ấy được bền vững và trường tồn.

PHAN THUẬN AN
(186/08-04)

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bày tỏ cảm xúc Mã QRCode
Bình luận (0)
Bạn đọc nhiều
Xem thêm

  • Trí thức, văn nghệ sĩ là chất xám

    Gần đây, khi Đảng ta chứng tỏ sự quan tâm của mình đối với đội ngũ trí thức thì trong dư luận cũng đã kịp thời có những phản ứng cộng hưởng. Điều mà chúng tôi lĩnh hội được gồm 3 câu hỏi tưởng chừng như "biết rồi khổ lắm nói mãi" nhưng lại không hẳn thế. Nó vẫn mới, vẫn nóng hổi vì sự tuyệt đối của qui luật vận động cũng như vì tính cập nhật, tính ứng dụng của đời sống. Chúng tôi xin được nêu ra và cùng bàn, cùng trao đổi cả 3 vấn đề.

  • Hiện tượng “chảy máu chất xám” hiện nay trong đội ngũ trí thức ở Thừa Thiên Huế

    Trí thức là những người mà lao động hàng ngày của họ là lao động trí óc, sản phẩm của họ làm ra là những sản phẩm trí tuệ, nhưng sản phẩm ấy phải là những sản phẩm có ích cho xã hội...

  • Tủ sách gia đình ở Huế

    Ở Huế ngày xưa, người học trò nào cũng có một “Tủ sách Học trò” riêng tư cho mình và nhà nào cũng có một “Tủ sách Gia đình” để dùng chung trong nhà. Người Huế rất trọng học vấn, rất trọng sự hiểu biết nên rất trọng sách. Vì vậy, họ cất sách rất kỹ. Họ thường cất sách để làm kỷ niệm riêng tư cho mình về sau đã đành mà họ còn cất sách để dành cho đám đàn em con cháu của họ trong gia đình, dùng mà học sau nầy. Người Huế nào cũng đều cùng một suy nghĩ là ở đời, muốn vươn lên cao thì phải học và đã học thì phải cần sách. Đối với họ, sách quý là vậy. Lễ giáo Khổng Mạnh xưa cũng đã đòi hỏi mỗi người Huế thấy tờ giấy nào rớt dưới đất mà có viết chữ Hán “bên trên” là phải cúi xuống lượm lên để cất giữ “kẻo tội Trời”! Người xưa cũng như họ, không muốn thấy chữ nghĩa của Thánh hiền bị chà đạp dưới chân.

  • Một trung tâm văn hóa không thể vắng bóng các nhà văn hóa nổi tiếng

    1. Trung tâm văn hóa tôi muốn đề cập ở đây là thành phố Huế của tỉnh Thừa Thiên Huế. Đã là một Trung tâm văn hóa thì bao giờ cũng quy tụ nhiều nhân tài lớn, trên nhiều lĩnh vực, từ mọi miền đất nước, thậm chí từ cả ngoài nước, trải qua nhiều thế hệ, nhiều thử thách khó khăn mới vun đắp lên nổi một truyền thống, mà có được truyền thống văn hóa lại càng khó khăn hơn. Trong bài viết này tôi chưa đề cập tới những nhà khoa học, những nhà văn hóa và văn nghệ sĩ xuất sắc đang sống và hoạt động tại Thừa Thiên Huế, mà tôi chỉ muốn nói tới chủ yếu các vị đã qua đời nhưng đã để lại dấu ấn sâu đậm, lâu dài cho mảnh đất này, góp phần quan trọng hình thành nên truyền thống văn hóa Huế.

  • Như thế nào thì được gọi là “người Huế”?

    Tôi quê Hà Tĩnh, nhưng lại sinh ra ở Huế, khi ông cụ tôi ngồi ghế Phủ Doãn, tức là “sếp” cái cơ quan đóng bên bờ sông Hương ở giữa Bệnh viện Trung ương Huế và Trường Hai Bà Trưng - Đồng Khánh xưa, nay đang được xây dựng to đẹp đàng hoàng gấp nhiều lần ngày trước. (Thời Nguyễn phong kiến lạc hậu, nhưng lại có quy chế chỉ những người đậu đạt cao và thường là người ngoại tỉnh mới được ngồi ghế Phủ Doãn để vừa có uy tín, học thức đối thoại được với quan chức trong Triều, vừa tránh tệ bênh che hay cho người bà con họ hàng chiếm giữ những chức vụ béo bở. Nói dài dòng một chút như thế vì nhiều bạn trẻ thời nay không biết “Phủ Doãn” là chức gì; gọi là “Tỉnh trưởng” cũng không thật đúng vì chức Phủ Doãn “oai” hơn, do Huế là kinh đô, tuy quyền hành thực sự người Pháp nắm hầu hết).

  • Lễ Nam Giao ở Huế dưới góc nhìn nhân văn

    *Từ tâm thức kính sợ trời đất đến lễ tế Giao: Từ buổi bình minh của nhân loại, thiên nhiên hoang sơ rộng lớn và đầy bất trắc, với những hiện tượng lạ kỳ mưa gió, lũ lụt, sấm chớp, bão tố... đã gieo vào lòng người nhiều ấn tượng hãi hùng, lo sợ. Bắt nguồn từ đó, dần dần trong lịch sử đã hình thành tập tục thờ trời, thờ đất, thờ thần linh ma quỷ. Đó là nơi trú ẩn tạo cảm giác an toàn cho con người thuở sơ khai. Ở phương Đông, tập tục thờ cúng trời đất, thần linh gắn liền với việc thờ cúng tổ tiên, ông bà, phổ biến từ trong gia đình đến thôn xóm, làng xã. Khi chế độ quân chủ hình thành, một số triều đình đã xây dựng những “điển lệ” quy định việc thờ cúng trời đất, thần linh, với những nghi thức trang trọng, vừa biểu thị quyền uy tối thượng của nhà vua, vừa thể hiện khát vọng mong cầu quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, phong hoà vũ thuận của muôn dân.

  • Những vấn đề cần đặc biệt lưu ý trong xây dựng các hồ chứa nước lớn ở thượng nguồn sông Hương

    Sông Hương thuộc loại nhỏ của Việt Nam, nhưng với Thừa Thiên Huế có thể nói là “tất cả”. Hệ thống sông Hương cung cấp nước, tạo môi trường để phát triển gần như toàn bộ nền kinh tế - xã hội của Thừa Thiên Huế, đặc biệt sông Hương còn là biểu tượng của Huế, hai bên bờ mang nặng di sản văn hoá nhân loại. Nhưng đồng thời nó cũng đưa lại những trận lụt lớn vào mùa mưa, nhiễm mặn vào mùa hè...

  • Thành phố di sản và vấn đề đặt ra với kiến trúc Huế

    Huế được Chính phủ xác định là một trong 5 thành phố cấp quốc gia, nằm trong khu vực kinh tế trọng điểm của miền Trung, cơ cấu kinh tế từng bước chuyển dịch theo hướng công nghiệp, dịch vụ du lịch. Quá trình phát triển đô thị, Huế đồng thời cũng đứng trước những thử thách mới, còn nhiều bất cập nhưng Huế vẫn giữ được nét kiến trúc riêng. Hình ảnh một thành phố mà kiến trúc và thiên nhiên hoà quyện, phải chăng đó là bản sắc Huế, khó trộn lẫn với bất kỳ một đô thị nào khác trong cả nước.

  • Lý luận văn học Việt Nam từ điểm nhìn toàn cầu hóa: nhìn lại, suy ngẫm và dự phóng

    I. Toàn cầu hóa và lý luận văn học: I.1. “Toàn cầu hóa” làm cho “thế giới trở nên phẳng” (Thomas F.Fredman). Lý luận văn học là một lĩnh vực khoa học nhằm cắt nghĩa, lý giải, khái quát văn chương, đặt trong khung cảnh đó, nó cũng được “thế giới hóa”, tính toàn cầu hóa này tạo nên một mặt bằng chung, hình thành một ngôn ngữ chung. Từ đó mới có sự đối thoại, tiếp biến học hỏi lẫn nhau giữa các nền lý luận của các châu lục, quốc gia tạo nên một thể thống nhất trong đa dạng.

  • Nghĩ về một Festival thơ Huế

    Đêm Nguyên tiêu 15 tháng giêng Quý Mùi 2003, thực hiện chủ trương của Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế, Chi hội Nhà văn Việt Nam tại TTH đã tổ chức trên sông Hương một đêm thơ rất tuyệt vời. Ban tổ chức cho biết Hội Nhà văn Việt Nam đã được phép quyết định kể từ năm nay lấy ngày 15 tháng giêng âm lịch hằng năm làm Ngày Thơ Việt Nam. Quyết định ấy lay động tâm trí tôi vốn đang ưu tư với Huế Thành phố Festival, thay vì đọc thơ, trong đêm Nguyên tiêu ấy tôi đã phác họa sơ lược về một Festival thơ. Không ngờ ý kiến của tôi được Đêm thơ Nguyên tiêu hưởng ứng và các nhà thơ đã đề nghị tôi nên thực hiện một Hồ sơ cho Festival Thơ.

  • Phát triển đội ngũ trí thức ở Thừa Thiên Huế - NGUYỄN XUÂN HOA

    Trí thức trong bất cứ thời đại nào và ở đâu cũng là một nguồn lực quan trọng, là sức mạnh tinh thần nối kết truyền thống của dân tộc với thành tựu trí tuệ của thời đại. Khi nguồn lực trí tuệ của đội ngũ trí thức gắn kết được với sức mạnh cộng đồng thì xã hội sẽ có những chuyển biến tích cực. Ngược lại, nguồn lực trí tuệ không được phát huy thì năng lực phát triển của xã hội sẽ bị suy thoái. Thừa Thiên Huế có một thời là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của Đàng Trong và trở thành kinh đô của cả nước. Vì thế Huế đã từng là nơi hội tụ nhiều thế hệ trí thức tinh hoa của đất nuớc. Lớp trí thức lớn lên tại Thừa Thiên Huế có điều kiện tiếp cận với những thiết chế và sinh hoạt văn hoá, học thuật có tầm cở quốc gia (Quốc Tử Giám, Quốc Sử Quán, Hàn Lâm Viện, Thái Y Viện. Khâm Thiên Giám.. ), năng lực trí tuệ của trí thức ở kinh kỳ có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển, cả trên lĩnh vực tư duy sáng tạo và quản lý, thực hành.

  • Sự hình thành, phát triển hệ thống đường phố & việc đặt tên đường phố ở Huế trong thế kỷ XX

    I. Sự hình thành và phát triển hệ thống đường phố ở Huế: Trước khi Huế được chọn để xây dựng kinh đô của nước Việt Nam thống nhất, đất Phú Xuân - Huế kể từ năm 1738 đã là nơi đóng đô thành văn vật của xứ Đàng Trong dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát. Rồi Phú Xuân lại trở thành kinh đô Đại Việt của nhà Tây Sơn. Năm 1802, Nguyễn Phúc Ánh toàn thắng quân Tây Sơn; từ Thăng Long ông trở về Phú Xuân, chọn lại đất ấy, lấy ngày lành, lên ngôi vua, xưng hiệu là Gia Long. Tháng 5 năm 1803, nhà vua sai người ra ngoài bốn mặt thành Phú Xuân, xem xét thực địa, định giới hạn để xây dựng kinh thành mới. Trên cơ sở mặt bằng thành Phú Xuân cũ, lấy thêm phần đất của 8 làng cổ lân cận, mở rộng diện tích để xây dựng nên một kinh thành rộng lớn hơn trước. Cùng với việc xây dựng thành quách, cung điện, nha lại, sở ty... thì đường sá trong kinh thành cũng được thiết lập.

  • Nhìn lại quá trình đô thị hoá ở Thừa Thiên Huế

    Thừa Thiên Huế là thủ phủ Đàng Trong thời các chúa Nguyễn, là kinh đô của cả nước dưới thời Tây Sơn và triều Nguyễn, nay là cố đô, một trong những trung tâm văn hoá và du lịch quan trọng của Việt Nam , trải qua quá trình đô thị hoá, vừa mang dấu ấn của một đô thị cổ phương Đông, vừa có đặc trưng của một đô thị mới. Để góp phần định hướng phát triển và tổ chức quản lý vùng đất nầy, một trong những việc cần làm là nên soát xét lại kết quả của quá trình đô thị hóa để lựa chọn những giải pháp quản lý phù hợp.

  • Vài nét về thành phố Huế trong quá trình lên đô thị loại I

    Trong quá khứ, mảnh đất Phú Xuân - Huế đã được chọn để đóng đô thành của các chúa Nguyễn ở Đàng Trong, rồi đến kinh đô Đại Việt của nhà Tây Sơn Nguyễn Huệ, sau nữa là kinh đô Việt Nam thống nhất dưới thời họ Nguyễn Phúc trị vì và cuối cùng trở thành cố đô từ sau Cách mạng Tháng 8.1945. Huế đã và đang là thành phố Festival - một thành phố lễ hội mang nhiều thành tố văn hóa đặc trưng của Việt Nam theo một quy chế đặc biệt. Để có cái nhìn khách quan về lịch sử, thiết nghĩ, chúng ta hãy điểm lại vài nét quá trình đi lên của thành phố Huế để trở thành đô thị loại I - đô thị đặc biệt hôm nay.

  • Bộ máy chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế những ngày đầu sau cách mạng tháng Tám

    Hội nghị cán bộ Việt Minh mở rộng vào cuối tháng 4 đầu tháng 5/1945 diễn ra trên đầm Cầu Hai đề ra chủ trương lớn để phát triển phong trào cách mạng tỉnh Thừa Thiên Huế, chuẩn bị cùng cả nước khởi nghĩa cướp chính quyền khi có thời cơ. Sau hội nghị, phong trào cách mạng phát triển đều khắp trong toàn tỉnh. Đầu tháng 8, được tin quân đội Nhật bị quân đồng minh đánh bại ở nhiều nơi, nhất là ở Mãn Châu Trung Quốc, Thường vụ Việt Minh dự đoán ngày Nhật theo chân phát xít Đức bị đánh bại không còn xa, đã quyết định đẩy mạnh chuẩn bị khởi nghĩa. Giữa tháng 8 được tin Nhật Hoàng sẵn sàng đầu hàng, Thường vụ Việt Minh chỉ đạo các huyện khởi nghĩa. Sau khi tất cả các huyện phụ cận Huế khởi nghĩa thành công, ngày 20/8 Thường vụ Việt Minh triệu tập 6 huyện bàn quyết định chọn ngày 23.8.1945 là ngày khởi nghĩa giành chính quyền. Cũng ngay chiều ngày 20.8.1945 phái đoàn Trung ương có cụ Hồ Tùng Mậu, anh Nguyễn Duy Trinh và anh Tố Hữu đã đến Huế, vì Huế là thủ đô của chính quyền bù nhìn lúc bấy giờ. Khởi nghĩa ở Huế mang sắc thái đặc biệt có tính chất quốc gia. Ta giành lại chính quyền không phải từ tay một tỉnh trưởng mà là từ triều đình nhà Nguyễn - Bảo Đại ông vua cuối cùng, bên cạnh Bảo Đại lại có cả bộ máy chính quyền Trần Trọng Kim do Nhật lập ra. May mắn thay đoàn phái bộ Trung ương vào kịp thời nên vẫn giữ nguyên ngày khởi nghĩa (23.8.1945). Đêm 20.8.1945 cuộc họp của phái đoàn Trung ương và Thường vụ Tỉnh ủy thông qua kế hoạch khởi nghĩa của tỉnh và cử ra Ủy ban khởi nghĩa gồm có: anh Tố hữu là Chủ tịch đại diện cho Trung ương, tôi làm Phó Chủ tịch (PCT) đại diện cho Đảng bộ và Mặt trận Việt Minh địa phương cùng một số ủy viên: Lê Tự Đồng, Lê Khánh Khang, Hoàng Phương Thảo, Nguyễn Sơn...

  • “Cờ giải phóng” về với Huế giải phóng

    Ba mươi năm trước, cùng với lực lượng cách mạng, những người làm Báo Cờ Giải Phóng của Đảng bộ Thừa Thiên Huế sôi nổi chuẩn bị số báo đặc biệt và có mặt trong đoàn quân tiến về giải phóng quê hương. Tháng 10/1974, chúng tôi được tham gia hội nghị Tỉnh ủy mở rộng bàn về đẩy mạnh nhiệm vụ đánh kế hoạch bình định, mở rộng vùng giải phóng nông thôn đồng bằng, phối hợp có hiệu quả với các chiến trường, góp phần giải phóng miền Nam, Thường vụ Tỉnh ủy giao nhiệm vụ cho Báo Cờ Giải Phóng ra số báo đặc biệt, nội dung phong phú, hình thức hấp dẫn để chuyển tải khí thế cách mạng miền Nam và trong tỉnh, đưa mệnh lệnh, lời kêu gọi của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Thừa Thiên Huế và các chính sách của Mặt trận đối với vùng giải phóng.

  • Điểm tựa trong lòng dân

    Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc, lực lượng an ninh huyện Phú Vang đã nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, với 95 thương binh, 135 liệt sĩ và không có một cán bộ, chiến sĩ nào đầu hàng phản bội, lực lượng an ninh huyện Phú Vang và 4 cán bộ an ninh huyện đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

  • Hoàng đế và kẻ sĩ

    Trong mọi thời đại Hoàng đế và kẻ sĩ có mối quan hệ đặc biệt. Đó là mối quan hệ giữa người cầm quyền và người trí thức có nhân cách và tài năng. Khi Hoàng đế là minh quân thì thu phục được nhiều kẻ sĩ, khi Hoàng đế là hôn quân thì chỉ có bọn xu nịnh bất tài trục lợi bên mình còn kẻ sĩ bị gạt ra ngoài thậm chí có khi bị giết hại. Lịch sử bao triều đại đã chứng minh điều đó. Mối quan hệ giữa Hoàng đế Quang Trung Nguyễn Huệ và La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp của thế kỷ XVIII là cuộc hội ngộ lớn, mang đến nhiều lợi ích cho quốc gia và có ý nghĩa cho muôn đời. Nguyễn Huệ và Nguyễn Thiếp đều sống trong bối cảnh triều Lê suy tàn, chúa Trịnh lộng hành, chúa Nguyễn mới nổi dậy. Sau gần 300 năm hết nội chiến Lê Mạc đến Trịnh Nguyễn phân tranh đời sống nhân dân vô cùng khốn khổ. Trong bối cảnh đó Nguyễn Huệ cùng anh là Nguyễn Nhạc dựng cờ khởi nghĩa, Nguyễn Thiếp cáo quan về ở ẩn.

  • Thế giới năm 2008: Âu lo và thay đổi?

    Năm 2008 là một năm khá kỳ lạ và đặc biệt của loài người. Nửa năm đầu, cả nhân loại thăng hoa với các chỉ số chi tiêu mà ngay cả các chiến lược gia kinh tế cũng phải bàng hoàng. Nửa năm cuối, quả bóng phát triển, ổn định bị lưỡi dao oan nghiệt của khủng hoảng đâm thủng nhanh đến nỗi hàng ngàn đại gia bị phá sản rồi, vẫn chưa lý giải nổi hai chữ “tại sao”. Bất ổn và đổi thay còn chóng mặt hơn cả sự thay đổi của những đám mây. Không phải ngẫu nhiên mà người Nhật lại chọn từ “thay đổi” (kanji) là từ của năm, vì B. Obama đã chiến thắng đối thủ bằng chính từ này (change)...

  • Thư Sông Hương 01-2009

    Bạn đọc thân mến! Hiệp hội Đo lường Thời gian quốc tế đã quyết định kéo dài thời gian của năm 2008 thêm 1 giây, và chúng ta đã chờ thêm 1 giây để đón chào năm mới. Sau thời khắc 23 giờ 59 phút 59 giây của ngày 31.12.2008, không phải là giây đầu tiên của năm mới mà phải sau thời khắc 23 giờ 59 phút 60 giây cùng ngày, năm 2009 - năm lẻ cuối cùng của thế kỷ 21, mới chính thức bắt đầu. Nhân loại đã có thêm một giây để nhìn lại năm cũ và bước sang năm mới. Và trong một giây thiêng liêng ấy, chắc chắn nhiều ý tưởng sáng tạo đã xuất hiện, nhiều tác phẩm nghệ thuật vừa hoàn tất, âm tiết cuối của câu thơ cuối một bài thơ vừa được nhà thơ viết xong và buông bút mãn nguyện. Cùng với ly rượu vang sóng sánh chúc mừng năm mới được nâng lên, cái đẹp, cái cao cả tiếp tục xuất hiện để phụng sự nhân loại và chắc chắn, những nụ hôn của tình yêu thương đã kéo dài thêm một giây đầy thiêng liêng để dư vị hạnh phúc còn vương mãi trên môi người.

    • 1 2
    ...
    17 18 19 20 21 22 23 24 25 26
Bạn đọc nhiều