Thanh Hà - Thương cảng chuyên vũ khí, nguyên liệu làm tiền

08:59 02/06/2015

Địa danh Thanh Hà thuộc xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế ngày nay. Nằm phía bờ tả ngạn sông Hương, cách kinh thành Huế 4 km, cách cửa biển Thuận An khoảng 10km. Với vị trí trên bến, dưới thuyền, cư dân có truyền thống buôn bán, ở Thanh Hà sớm xuất hiện chợ làng, nơi hội tụ hàng hóa của cư dân các vùng lân cận.

Năm 1636, cảng Thanh Hà được thành lập rồi phát triển thành một phố cảng có tiếng sầm uất, trở thành một thương cảng lớn nhất, cửa ngõ giao thương hàng đầu của đô thành Phú Xuân trong các thế kỷ XVII, XVIII, thu hút thương khách nhiều nước như: Trung Quốc, Nhật Bản của châu Á; Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp... của phương Tây.

Vùng đất Thuận Hóa và Đàng Trong vốn có nhiều đặc sản quý hiếm như hồ tiêu, cau, trầm hương, yến sào, đường... là mặt hàng được các thương nhân nước ngoài tìm mua. Cùng với đó những mặt hàng thủ công như gốm, dệt, đúc đồng, là những mặt hàng xuất khẩu chính của cảng Thanh Hà.

Trong Phủ biên tạp lục, một cuốn sách ghi chép về tình hình kinh tế xã hội xứ Đàng Trong, Lê Quý Đôn cho biết: các kho của phủ chúa luôn chứa đựng các mặt hàng quý hiếm của Đàng Trong để xuất khẩu qua cảng Thanh Hà như: vàng, trầm hương, yến sào, ngà voi, đồi mồi, đường phèn, đường cát, đậu xanh, nước mắm, muối, vải trắng, chiếu, giấy, sừng tê, ngà voi, gỗ mun, lá buôn, chuông đồng... đặc biệt là đặc sản hồ tiêu ở huyện Minh Linh (Quảng Trị).

Cứ hàng năm vào thượng tuần tháng 5 thì sai đội trưởng thuyền Tân Nhất cùng tinh binh ra địa phương hạ lệnh cho tùy vườn nhiều vườn ít mà chia bao, họp số định giá mua lấy, một gánh hồ tiêu chỉ trả 5 quan tiền chở về phố Thanh Hà bán cho khách Tàu, không cho dân địa phương bán riêng.

Hàng nhập khẩu ở Thanh Hà chủ yếu là các mặt hàng cung cấp cho nhà nước gồm kim loại như đồ đồng, kẽm, hợp kim do thương khách từ Nhật Bản, Trung Quốc chở đến. Chỉ trong vòng hai năm mà thuyền Ma Cao chở đến Thanh Hà 15 vạn cân hợp kim pha kẽm để đúc tiền.

Đồng đỏ Nhật Bản loại tốt theo giá 100 cân là 45 quan. Các tàu Thượng Hải, Phúc Kiến, Quảng Đông chở đồng đỏ sang cũng phải khai báo để theo giá mà mua. Sau khi nhà nước mua xong mới cho tàu bán ra ngoài. Có thể nói, Thanh Hà là cửa ngõ thông thương với nước ngoài, nơi nhà nước độc quyền mua bán xuất nhập khẩu.

Ở đây còn là thị trường mua bán vũ khí sôi động. Khi cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn đạt đến đỉnh điểm của sự khốc liệt (1627-1672). Súng đạn của các thương khách Bồ Đào Nha, Hà Lan, Nhật Bản, được chúa Nguyễn săn đón . Sử của ghi rằng Chúa Nguyễn Phúc Tần có lần nhờ Giáo sĩ Marque nhận 1000 nén bạc sang Ma Cao để mua vũ khí. Đầu năm 1659, tàu Ma Cao chở súng đạn đến, Chúa mừng quá, vội vã cùng với đạo binh đến bến Thanh Hà, lệnh cho bắn 3 phát súng đón chào, rồi chúa không ngớt sờ mó, vuốt ve những khẩu đại bác một cách đắc chí.

Tiếp đó là các nguyên liệu, các mặt hàng cao cấp phục vụ cho cung đình và quan lại ở dinh phủ của chúa. Người Hà Lan và các tàu phương Tây khác mang nhiều thứ ngọc quý đến bán ở Thanh Hà, người Anh mang các mặt hàng len, dạ đến bán. Người Trung Quốc mang các mặt hàng cao cấp như lụa, gấm, vóc, len, dạ, đồ sứ, đồ sành, đồ gốm, giấy, tranh, tre, chè... các dược liệu như sa hoàng, mộc hương, hoàng liên, nhân sâm.

Cảng Thanh Hà ngày càng tấp nập bởi đây cũng là thời kỳ xuất hiện các cường quốc hàng hải và thương mại quốc tế như Hà Lan, Anh, Pháp...Và đặc biệt, khi mà người Mãn Châu chiếm Trung Quốc lập ra triều đại Mãn Thanh, kỳ thị và đàn áp người Hán đã gây một làn sóng di dân đến các nước lân cận, nên Hoa thương ào ạt nhập cư vào Đàng Trong. Trong vô số những nạn nhân này có nhiều người đã qua Thanh Hà cư trú, lập phố buôn bán. Kể từ năm 1685, nhà Thanh lại cho phép các thuyền buôn Trung Quốc xuất bến ra các nước láng giềng neen thuyền của người Hoa đến Thanh Hà ngày càng nhiều, mỗi năm có đến 80 chiếc tìm đến cảng thị này. Do đó, cảnh bán buôn trên phố cảng Thanh Hà diễn ra càng tấp nập hơn.

Thanh Hà không chỉ là cảng quốc tế mà còn đóng vai trò một trung tâm giao thương quan trọng của xứ Đàng Trong. Hàng năm nhà nước trưng dụng hàng trăm chiếc thuyền chở gạo từ Đồng Nai, Gia Định ra cung cấp cho dinh phủ Phú Xuân và bán cho nhân dân Thuận Hoá. Ở đây còn phổ biến câu ca: "Hết gạo thì có Đồng Nai, Hết củi thì có Tân Sài chở vô". Từ Hội An có nhiều mặt hàng dân dụng của phương Tây được thương nhân người Hoa mang ra bán ở Thanh Hà.

Lê Quý Đôn có ghi lại: "Phố Hội An xứ Quảng Nam, tàu Tây thường đem nồi đồng, mâm đồng đến bán hàng vạn chiếc. Người Tàu buôn về phố Thanh Hà luôn bán thường lãi gấp đôi". Còn thương nhân Thanh Nghệ, Sơn Nam đã vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy vào Thanh Hà để trao đổi. Hàng hóa từ Thanh Hoá, Ai Lao cũng đưa bằng đường bộ vào chợ phiên Cam Lộ và được thương nhân vận chuyển vào bán ở Thanh Hà. Jean Koffler một bác sĩ người Đức làm ngự y cho chúa Nguyễn Phúc Khoát nhận xét rằng: "Những sự trao đổi giữa các tỉnh miền Bắc và miền Nam lại làm cho thương mại tăng thêm phần quan trọng. Hàng hóa dồn theo đường bộ và đường biển đến kinh đô rồi được mang đi bán và từ đấy người ta lại mang nhiều thứ khác nữa".

Dưới thời Tây Sơn (1786-1801), Phú Xuân là trung tâm lãnh đạo của phong trào, là kinh đô sau khi đất nước xóa bỏ chia cắt Đàng Trong- Đàng Ngoài. Những lợi thế đó cùng với chính sách mở rộng ngoại thương của vua Quang Trung với nhà Thanh và phương Tây (Bồ Đào Nha, Anh) đúng ra Thanh Hà được phục hồi và phát triển ở một tầm cao mới.

Nhưng do biến động tự nhiên làm xuất hiện cồn nổi ở giữa sông Hương đoạn ngang qua bến cảng Thanh Hà nên tàu thuyền khó cập bến; thuyền buôn đến Phú Xuân phân tán qua nhiều bến cảng, Thanh Hà dần vắng bóng thương nhân. Đến cuối thời Tây Sơn cư dân buôn bán ở phố Thanh Hà chuyển dần về phía chợ Dinh và Bao Vinh. Cảng Thanh Hà dần vào dĩ vãng.

Theo Vietnamnet

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Sáng ngày 25/02 (mồng 09 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã tổ chức Lễ hội Đền Huyền Trân Xuân Bính Ngọ năm 2026 với chủ đề “Ngưỡng vọng Tiền nhân - Dấu thiêng mở cõi”  tại Trung tâm Văn hóa Huyền Trân.

  • Sáng 5/12, Ban Thường vụ Thành ủy tổ chức Hội nghị Thành ủy lần thứ 4 để bàn về điều chỉnh Quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và quán triệt một số văn bản mới của Trung ương.

  • Ban Thường vụ Thành ủy vừa có cuộc họp đánh giá tình hình tổ chức Tết và cho ý kiến về việc điều chỉnh quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

  • Theo Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG của Hội đồng Bầu cử quốc gia, danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước đã được công bố. Thành phố Huế được chia thành 4 đơn vị bầu cử; số ĐBQH được bầu là 9, số người ứng cử là 17 người. Trong đó, đơn vị bầu cử số 1, 3 và 4 mỗi đơn vị bầu 2 đại biểu (4 ứng cử viên); đơn vị bầu cử số 2 bầu 3 đại biểu (5 ứng cử viên). Theo dõi danh sách cụ thể phía bên dưới:

  • Ngày 23/2, Ủy ban bầu cử thành phố Huế đã ban hành Nghị quyết số 72/NQ-UBBC công bố danh sách chính thức 90 người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Huế khóa IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại 14 đơn vị bầu cử trên địa bàn.

  • Sáng 24/2, nhân kỷ niệm 67 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động Tết trồng cây, UBND thành phố Huế long trọng tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ năm 2026 tại Công viên Hồ Thủy Tiên.

  • Sáng 23/2 (mồng 7 tháng Giêng), tại Triệu Miếu và Thế Miếu - Đại Nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức Lễ Hạ Tiêu (hạ nêu) và khai ấn tân niên trong không khí trang trọng, khép lại kỳ nghỉ Tết và mở đầu năm làm việc mới theo nghi thức cung đình xưa.

  • Thông tin từ Sở Du lịch TP Huế cho biết, trong 6 ngày, từ ngày 14 đến ngày 19/2/2026 (từ ngày 27 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến ngày mùng 3 tết Nguyên đán năm Bính Ngọ), tổng lượng khách đến thành phố Huế ước đạt hơn 348.350 lượt.

  • Nhằm phục vụ nhu cầu mua sắm hoa, cây cảnh của người dân, thành phố Huế đã tổ chức Chợ Hoa tết Bính Ngọ tại Công viên Phú Xuân và một số điểm tại trung tâm thành phố nhiều chợ hoa xuân lớn ở TP Huế như trên đường Lê Quý Đôn (phường Thuận Hoá), Phạm Văn Đồng (phường Vỹ Dạ) .
     

  • Tại Hội Xuân Huế 2026, linh vật Ngựa được đặt tại ba điểm Bia Quốc học, công viên Thương Bạc và đài phun nước dọc dòng sông Hương thu hút nhiều người dân và du khách tham quan.

  •  Tối 11/2 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ), trong không gian sân vườn lung linh của Phủ Nội Vụ - Đại Nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình “Tết Hoàng cung”.

  • Sáng 11/2 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại sân Đại triều điện Thái Hòa (Đại Nội Huế), Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình tái hiện Lễ Thiết triều Nguyên đán của triều Nguyễn.

  • Sáng 11/2, đồng chí Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cùng đoàn công tác của Trung ương đã đến thăm và trao tặng quà cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Đi cùng đoàn có đồng chí Nguyễn Đình Trung - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Huế; đồng chí Nguyễn Chí Tài – Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Huế cùng các đồng chí lãnh đạo các sở, ban, ngành của thành phố.

  • Chiều 10/2 tại Công viên Lý Tự Trọng dọc theo bờ sông Hương trên đường Lê Lợi đã diễn ra khai mạc Hội Xuân Huế Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Bản sắc và Hội nhập”. Tham dự có UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Huế Nguyễn Thanh Bình.

  • Sáng ngày 10/2 (nhằm ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại Đại Nội Huế đã diễn ra Lễ Thướng Tiêu (lễ dựng nêu) mừng năm mới cầu chúc một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, dân chúng làm ăn thuận lợi.

  • Sáng 9/2, tại Trường THPT Chuyên Quốc Học – Huế, UBND thành phố tổ chức lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh đạt thành tích cao tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025–2026.

  • Trong không khí chào đón Tết Nguyên Đán cổ truyền, Hội Mỹ thuật thành phố Huế phối hợp với Tạp chí Sông Hương tổ chức khai mạc Triển lãm “Mừng xuân Bính Ngọ 2026” vào chiều ngày 09/02 với ý nghĩa là hoạt động chuyên môn, được duy trì hàng năm nhằm thể hiện nét văn hóa, cùng những cảm xúc tao nhã của nghệ sĩ tạo hình Huế trước sự thay đổi của đất trời khi vào xuân, và còn là dịp để các nghệ sĩ có thể giao lưu, gặp gỡ, tổng kết một năm lao động sáng tạo. 

  • Chào đón xuân Bính Ngọ năm 2026, các phường xã trên địa bàn thành phố Huế tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc, nhiều không gian trải nghiệm mang đến không gian vui xuân rộn ràng cho người dân, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

  • Trần Anh Huy và Hoàng Đăng Khanh là hai người con của Huế, có cùng một câu chuyện. Trong cuộc chơi mùa xuân này, hai họa sĩ thế hệ 8x đã mang đến những kết nối cho phố và hoa bằng hội họa, bằng những rung cảm từ tâm hồn nghệ sĩ với triển lãm “song kiếm hợp bích” thắp màu cho ký ức đã khai mạc chiều ngày 7/2/2026 tại Không gian Sách và Văn hóa Huế.

  • Chiều ngày 6/2, tại 23 -25 Lê Lợi – TP Huế, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Thuận Hóa phối hợp cùng Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Đặng Huy Trứ long trọng tổ chức Lễ khai mạc Triển lãm ảnh nghệ thuật “Trên những nẻo đường quê hương” năm 2026.