Thăng trầm cổ vật triều Nguyễn (1)
Sau hơn 140 năm tồn tại, nhà Nguyễn đã để lại cả kho tàng cổ vật, làm nên phần hồn của di sản văn hóa Huế ngày nay.
Cửu đỉnh - báu vật triều Nguyễn được đúc vào năm 1835, hiện trưng bày tại Đại nội Huế
Từ năm 1636-1945, Huế trở thành thủ phủ của Đàng Trong, rồi là kinh đô của nước Việt Nam thống nhất dưới các triều đại của chúa Nguyễn, Tây Sơn và vua Nguyễn. Vô số nhân tài, vật lực và báu vật quý của cả nước hội tụ về đây.
Huế giàu cổ vật
Ngay từ thế kỷ XVIII, giới quý tộc Huế đã có thú sưu tầm đồ cổ và mua sắm các vật dụng quý giá. Trong tác phẩm Phủ biên tạp lục, học giả Lê Quý Đôn đã ghi chép về đời sống xa hoa và sự giàu có của quý tộc Huế như sau: “Thuận Hóa được bình yên đã lâu, công tư đều dồi dào, mặc dùng tươi đẹp, lại trải qua thời Nguyễn Phúc Khoát hào phóng bắt chước nhau, làm thành thói quen, quan viên lớn nhỏ không ai không dùng nhà cửa chạm gọt, tường vách gạch đá, the màn trướng đoạn, đồ đạc đồng thau, bàn ghế gỗ đàn gỗ trắc, chén mâm đồ sứ đồ hoa, yên cương vàng bạc, y phục gấm vóc, chiếu đệm mây hoa, đua nhau khoe đẹp”.
Theo TS Phan Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, khi nhà Nguyễn lên ngôi vào năm 1802, Huế trở thành kinh đô của cả nước, tập trung các nguồn của cải, báu vật quốc gia. Ngoài các loại vàng bạc ngọc ngà, trong kho tàng hoàng gia còn rất nhiều thứ quý giá thuộc về giới quý tộc, quan lại, thương nhân... sống tại kinh đô.
Đầu thế kỷ XX, trước tình trạng nhiều tác phẩm nghệ thuật bị săn đuổi, chiếm hữu thì việc nghiên cứu cổ vật mới được chú ý. Khởi đầu là các nhà nghiên cứu thuộc Hội Đô Thành Hiếu Cổ đặt trụ sở ở điện Long An (tức Tân Thơ Viện của Trường Quốc Tử Giám - Huế). Nhờ nỗ lực của họ, sau 10 năm hoạt động, bộ sưu tập cổ vật bao gồm cả cổ vật cung đình đã có xấp xỉ số lượng 10.000.
Kiểm kê hằng năm
Ông Phan Thuận An, người hầu như gắn bó cả đời mình để nghiên cứu những điều bí ẩn chốn cung đình triều Nguyễn, khẳng định cổ vật là di sản phản ánh thẩm mỹ, sự tài hoa của người thợ và sự suy thịnh của các triều đại.
Trong hơn 140 năm tồn tại, từ năm 1802-1945, các vị vua triều Nguyễn phần lớn có học thức, trình độ, đặc biệt là 4 vị vua đầu tiên là Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Từ năm 1802-1883 là thời kỳ an bình thịnh trị nhất nên cổ vật phát triển nhiều nhất. Nghiên cứu của ông Phan Thuận An cho thấy thời Minh Mạng đã cho xây dựng rất nhiều công trình đền đài miếu mạo cũng như cung cấm và tiến hành nhiều nghi lễ như tế đàn Nam Giao, Xã Tắc, lễ hưng quốc khánh miện (quốc khánh triều Nguyễn)... Ở những sự kiện trọng đại này, các quan đứng đầu mỗi địa phương thường khuyến khích, ra lệnh cho nghệ nhân làm các sản phẩm tinh xảo nhất, đẹp nhất, giá trị nhất để cung tiến.
Tại lễ tứ tuần đa của vua Khải Định (lễ mừng vua tròn 40 tuổi) vào năm 1924, cả 3 căn nhà lớn do triều đình dựng lên trước quảng trường Ngọ Môn thuộc Đại nội Huế đều chật kín các sản vật cung tiến.
Một loại ấn bằng vàng được đúc vào thời chúa Nguyễn năm 1709
Sự giàu có về cổ vật triều Nguyễn còn do các đội phụ trách trong cung đình tự làm ra để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của triều đình. Mỗi đời vua có khoảng 60-70 nhóm nghệ nhân mà nhà Nguyễn đặt tên là tượng cục, chuyên phụ trách sản xuất các đồ dùng phục vụ nhu cầu sinh hoạt của triều đình. Trong đó, mỗi tượng cục được giao nhiệm vụ khác nhau, có nhóm phụ trách chế tác các loại sản phẩm từ vàng; nhóm làm sản phẩm áo quần, xe cộ đi lại cho vua chúa, hoàng thân.
Khu hoàng cung là nơi xưa kia vua chúa, hoàng thân ăn ở và thờ tự của nhà Nguyễn. Những nơi thờ tự trong hoàng cung như Thái miếu, điện Phụng Tiên, Triệu miếu... là các kho chứa báu vật triều Nguyễn. “Còn có biết bao nhiêu cung điện cực kỳ hoa lệ, được thờ tự rất uy nghiêm. Các bộ phận tượng cục lo sản xuất các dụng cụ ở đó thì báu vật triều Nguyễn sản sinh ra nhiều biết bao” - ông An khẳng định.
Với vô vàn báu vật, các dụng cụ sinh hoạt hằng ngày của vua, hoàng thân quốc thích nhưng triều Nguyễn vẫn tổ chức bảo quản, giữ gìn khá tốt. Nhà nghiên cứu Phan Thuận An cho biết bắt đầu từ thời vua Minh Mạng, triều Nguyễn đã tổ chức nhiều bộ phận giữ gìn, ghi chép cẩn thận tên từng báu vật. Hằng năm, vào thời điểm trước khi nghỉ Tết Nguyên đán, triều đình lại tổ chức lễ phất thức với ý nghĩa lau chùi các báu vật trong cung.
Tại lễ này, một hội đồng được thành lập ra có sự tham gia của các đại thần và do một quan đại thần trong hoàng tộc thuộc Tôn nhân phủ đứng đầu. Tất cả đồ vàng, ngọc, châu báu, bao nhiêu tủ, kệ bàn ghế của hoàng gia đều được đưa ra điện Cần Chính để các cụ kiểm kê.
“Lễ này với ý nghĩa là lau chùi bụi bẩn nhưng thực tế để kiểm kê tài sản. Tất cả rương hòm đều mở ra xem thứ nào mất, thứ nào còn rồi ghi cẩn thận vào biên bản và sau đó đóng dấu niêm phong cẩn thận. Biên bản cũng ghi tên những người tham dự, vật đang còn là gì, thứ đã mất, nguyên nhân...” - ông An nói.
|
Mua lại cổ vật bị cướp Tại khu vực Ngọ Môn trước Đại nội Huế hiện nay, mỗi lần du khách tham quan thường ghé qua 9 khẩu đại bác (Cửu Vị Thần Công) được đúc bằng đồng vào thời Gia Long. Đây được xem là biểu tượng bảo vệ kinh thành Huế nhưng bị thực dân Pháp chiếm đoạt khi vào đô hộ. Sau khi lên ngai vàng vào năm 1885, vua Đồng Khánh cũng nỗ lực đòi lại một số báu vật bị quân Pháp cướp mất trước đó. Triều Nguyễn đã phải tốn không ít sức lực và tiền bạc để lấy lại những khẩu đại bác này cũng như phần lớn ấn tín quan trọng nhất. Thời vua Khải Định và Bảo Đại, triều Nguyễn còn có thêm khá nhiều tặng vật ngoại giao, chủ yếu là của chính phủ Pháp. Trong khoảng từ thời Đồng Khánh đến năm 1945, triều Nguyễn đã cho đúc thêm nhiều ấn tín bằng vàng, bạc. |
Kỳ tới: Cuộc cướp cạn ngày thất thủ
Theo Quang Nhật (nld.com.vn)
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
Ngày 31.10, tại Nhà văn hóa Lao động tỉnh TT Huế, Công đoàn viên chức tỉnh Thừa Thiên - Huế tổ chức hội thi “Văn hóa công sở” năm 2019.
-
Chiều ngày 28/10, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trung tâm ươm tạo khởi nghiệp Sông Hàn tổ chức Hội thảo “Thực trạng và giải pháp vận hành hiệu quả cho hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại địa phương”
-
Sáng ngày 25/10, tại thành phố Huế, Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế tổ chức Hội thảo “Xây dựng và phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
-
Sáng 19/10, Viện Hồ Chí Minh và Các lãnh tụ của Đảng - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Thừa Thiên - Huế tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Đồng chí Nguyễn Chí Diểu với phong trào cách mạng ở Thừa Thiên - Huế và Trung kỳ”.
-
Chiều 15/10, Trong khuôn khổ liên kết phát triển du lịch ba địa phương, ngành du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng và Quảng Nam vừa thực hiện buổi quảng bá giới thiệu các sản phẩm du lịch (roadshow) cho chương trình Một điểm đến - Ba địa phương ở Miền Trung Việt Nam tại Singapore.
-
Ngày 20/10/2019, phụ nữ trong nước và quốc tế khi mặc trang phục áo dài truyền thống Việt Nam đến tham quan di tích Huế sẽ được miễn phí vé 100%.
-
Nhà thơ Du Tử Lê qua đời vào lúc 8 giờ 6 phút tối thứ hai 7-10 (theo giờ Mỹ) tại nhà riêng của ông ở Garden Grove (Mỹ), hưởng thọ 77 tuổi.
-
Chiều 11/10, tại Văn phòng UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế đã diễn ra lễ trao giải cuộc thi viết về phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”.
-
Sáng 11/10, tại Trung tâm Văn hóa thông tin, tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ III, năm 2019.
-
Chiều ngày 11/10, tại Trung tâm Văn hóa thông tin Tỉnh Thừa Thiên Huế đã diễn ra triển lãm Thành tựu phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thừa Thiên Huế và kỷ niệm 50 năm đồng bào dân tộc thiểu số miền Tây Thừa Thiên Huế mang họ Bác Hồ và kỷ niệm 50 năm thực hiên Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh.
-
Chiều ngày 9/10, Viện Pháp tại Huế, Phân Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam tại Huế đã tổ chức buổi giới thiệu cuốn sách với nhan đề “Nghệ thuật và nghệ nhân vùng kinh thành Huế” của tác giả Léopold Michel Cadière và Edmond Gras, do TS. Lê Đức Quang dịch, nhân kỷ niệm 100 năm ra đời cuốn sách.
-
Tháng Mười còn phảng phất hơi thu với những gam màu mê hoặc của tự nhiên. Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, Sông Hương giới thiệu một số tác giả nữ ở các thể loại viết, như là bảo tàng ký ức lưu giữ vẻ đẹp đã được họ chưng cất giùm chúng ta.
-
Chiều ngày 2/10, Liên đoàn Lao động Tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức họp báo về Chương trình “Ngày hội công nhân - Phiên chợ nghĩa tình năm 2019”.
-
Chiều ngày 1/10, tại Bảo tàng Văn hóa Huế, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Thừa Thiên Huế phối hợp với câu lạc bộ Nhiếp ảnh Đặng Huy Trứ tổ chức khai mạc triển lãm ảnh nghệ thuật với chủ đề “ Quê hương Thừa Thiên Huế”.
-
Sáng ngày 23/09, tại Công viên Tứ Tượng Huế, công ty Omega Plus Books phối hợp cùng với Viện nghiên cứu phát triển Thừa Thiên Huế tổ chức buổi tọa đàm ra mắt tác phẩm “Lý lịch sự vụ” của tác giả Nguyễn Đức Xuyên do nhà nghiên cứu Trần Đại Vinh dịch.
-
Ngày 22/9, Omega Plus Books phối hợp cùng với Phân Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam tại Huế đã tổ chức buổi tọa đàm ra mắt tác phẩm “Việt Nam qua tuần san Indochine 1941 – 1944” của Nhiều tác giả; do dịch giả Lưu Đình Tuân tuyển dịch.
-
Tối 18/9, tại Trung tâm Văn hóa Thông tin tỉnh, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Thừa Thiên Huế phối hợp với Hội Nghệ sĩ Sân khấu và Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế đã tổ chức chương trình nghệ thuật nhằm chào mừng kỷ niệm 74 năm ngày thành lập tổ chức Liên hiệp Hội (18/9/1945 - 18/9/2019).
-
Sáng 18/9, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo tỉnh tổ chức tọa đàm khoa học lấy ý kiến đổi tên Giải Báo chí tỉnh Thừa Thiên Huế với sự tham gia của nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, nhà khoa học, các nhà báo lão thành trên địa bàn tỉnh.
-
Sáng 18/9, tại hội trường khách sạn Indochine Palace (105A Hùng Vương, TP Huế), Sở Du lịch tỉnh phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông, Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức “Diễn đàn Du lịch Huế 2019” với chủ đề “Phát triển du lịch Thừa Thiên Huế thông minh và bền vững”.
-
Sáng ngày 17/9, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức buổi chấm vòng chung kết cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo” tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2019 do. Đến dự có ông Phan Thiên Định – Phó Chủ tịch UBND tỉnh.
.png)
.png)
