Ngày kinh đô Huế thất thủ (5/7/1885), không những hàng vạn thần dân bị sát hại mà vô số cổ vật triều đình cũng bị cướp đi, kể cả ống đựng tăm xỉa răng.
Cửu Vị Thần Công từng bị quân đội Pháp chiếm sau ngày kinh đô thất thủ, nay đã trở về Huế
Năm 1862, sau khi để mất 3 tỉnh miền Đông Nam Bộ vào tay thực dân Pháp và phải ký Hòa ước Nhâm Tuất, triều Nguyễn đã huy động rất nhiều vàng bạc và các cổ vật để đền trả số chiến phí 4 triệu piastre (đơn vị tiền tệ 3 nước Đông Dương thời thuộc địa Pháp) được quy đổi thành 2.880.000 lạng bạc cho Pháp.
Điều tàu chuyển kho báu về Pháp
Theo nhà nghiên cứu Phan Thuận An, thời nhà Nguyễn, vua thường ban tặng kim sách (sách bằng vàng), ngân sách (sách bằng bạc) cho những người có công trạng lớn với đất nước, triều đình. Sau khi ký hòa ước, nhà vua đã yêu cầu in một loạt đồng sách đổi lấy kim sách để trả cho Pháp. Thời đó, có khoảng vài chục kim sách nhưng sau sự kiện này thì còn lại rất ít.
Nhưng vụ mất mát lớn nhất khiến cho triều đình nhà Nguyễn và người dân Huế đau xót, nuối tiếc là sự kiện “thất thủ kinh đô” xảy ra vào ngày 5/7/1885 (23 tháng 5 năm Ất Dậu). Sau khi chiếm được kinh thành, tiếng súng đã im, quân Pháp tràn vào các cung điện thu được 10 triệu đồng, vô số vàng bạc, nhiều thỏi vàng.
Theo một tư liệu tiếng Pháp có tên J. Chesneaux, Contribution à l’Histoire de la Nation vietnamienne xuất bản năm 1955, linh mục Père Siefert, người chứng kiến sự kiện cướp bóc này, kể: “Với những bản mục lục về tài sản đã có trước ngày 5-5-1885 cầm tay, người Pháp đã lấy ở nhà, các đội thân binh: 113 lượng vàng, 742 lượng bạc, 2.627 quan tiền. Tại cung thái hậu Từ Dũ - thân mẫu vua Tự Đức: 228 viên kim cương, 266 đồ nữ trang nạm kim cương, ngọc trai và đá quý, 271 đồ dùng bằng vàng; tại các lăng Thiệu Trị, Minh Mạng, Gia Long: đầy ắp những đồ dùng cá nhân các vua lúc sinh thời”.
Theo Père Siefert, quân Pháp lấy đi mọi thứ của triều Nguyễn dù nhỏ nhất. Đó là vụ cướp phá trắng trợn, “tất cả những thứ gì có thể lấy mang đi được như vương miện, đai lưng, nệm trải nhà, cho đến những ống đựng tăm xỉa răng. Tại các ngân khố hoàng gia, cướp đi một số vàng, trị giá khoảng 24 triệu quan (franc)…” - vị linh mục này thuật lại.
Còn Khâm sứ Rheinart trong một bản tường trình gửi Toàn quyền Richaud vào ngày 28/2/1889, viết: Ngày 5/7/1885, trong vụ bạo động Huế, quân Pháp cướp đi nhiều báu vật. Một sự việc vô cùng xấu hổ xảy ra lúc đó: Một con voi làm bằng vàng, rất kỳ công và có giá trị lớn bị cưa làm đôi vì 2 gã kình địch. Gã nào cũng muốn giành phần cho mình cái chất nguyên liệu của đồ vật ấy.
Ngay bản thân tướng De Courcy, người chỉ huy cuộc tấn công kinh đô Huế, vào ngày 24/7/1885 đã gửi cho chính phủ Pháp một bức điện. “Trị giá phỏng chừng các quý vật bằng vàng hay bằng bạc giấu kỹ trong các hầm kín là 9 triệu quan. Đã khám phá thêm nhiều ấn tín và kim sách đáng giá bạc triệu. Xúc tiến rất khó khăn việc tập trung những kho tàng mỹ thuật. Cần cử sang đây một chiếc tàu cùng nhiều nhân viên thành thạo để mang về mọi thứ cùng với kho tàng” - De Courcy đề nghị.
Cổ vật thất thoát ra nước ngoài
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến lúc miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, ít nhiều cổ vật triều Nguyễn được bảo quản, trưng bày tại Tàng Cổ Viện (hiện là Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế) cũng bị thất thoát. Riêng Ngô Đình Diệm đã lấy chiếc nghiên mực Tức Mạc Hầu của vua Tự Đức làm tài sản riêng. Sau khi chính quyền họ Ngô bị lật đổ đến nay, chiếc nghiên mực này đã mất tích.
Trong khi đó, năm 1972, chiến sự xảy ra căng thẳng ở Quảng Trị, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã cho đóng những cổ vật quý nhất của Viện Bảo tàng Huế vào hơn 80 thùng rồi vận chuyển bằng máy bay vào Sài Gòn. Đến năm 1977, có tổng cộng 1.677 cổ vật được trao lại cho Huế.
Nhà nghiên cứu Phan Thuận An khẳng định thời triều Nguyễn còn trị vì đất nước, các quan lại, hoàng tộc đều sống dư dả, xây dựng các biệt phủ rộng rãi với vô số cổ vật như đồ thờ tự, bàn ghế, vật dụng sinh hoạt và một số của vua ban tặng.
Sau năm 1975, do mới giải phóng nên kinh tế đất nước rất khó khăn, các gia đình này đã bán dần tài sản. Lúc đầu, họ chỉ bán các vật dụng, vàng bạc, tiếp đến là đồ thờ tự, các thứ vua ban và cuối cùng bán cả nhà cửa, chỉ giữ lại cho mình khoảnh đất nhỏ để mưu sinh. Những cổ vật đáng giá đã bị tuồn ra nước ngoài.
TS Phan Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết sau năm 1975, đặc biệt là trong những năm 1980, tại TP Huế và vùng phụ cận, kẻ gian đã đào phá hàng chục lăng mộ của các ông hoàng bà chúa để đánh cắp cổ vật. Lăng Kiên Thái Vương (thân sinh của 3 vị hoàng đế Đồng Khánh, Hàm Nghi và Kiến Phúc), lăng thái hậu Từ Dũ và lăng hầu hết các chúa Nguyễn đều bị kẻ gian đào bới, lấy đi rất nhiều đồ tùy táng giá trị. Mặc dù lực lượng công an và đơn vị quản lý di tích bắt được một số vụ như trộm ở lăng bà Từ Dũ, lăng Kiên Thái Vương nhưng các hiện vật thu được đều phải giao cho ngân hàng nhà nước hoặc đem bán hóa giá. Đây cũng là một tổn thất đau lòng đối với Huế.
Kỳ tới: Đưa cổ vật hồi hương
|
Ấn kiếm vua Bảo Đại giờ ở đâu? Ngày 30/8/1945, sau khi Bảo Đại thoái vị, triều Nguyễn đã bàn giao hầu hết các báu vật còn lại của vương triều cho chính phủ lâm thời, trong đó có cả bộ ấn kiếm tượng trưng cho quyền lực của hoàng đế. Toàn bộ số của cải gần 3.000 món được đem ra Hà Nội và bảo quản đặc biệt qua 2 cuộc kháng chiến của dân tộc. Trong số những báu vật được bàn giao, kim ấn Hoàng đế chi bảo nặng gần 10,5 kg và chiếc kiếm chuôi vàng nạm ngọc hiện vẫn lưu lạc nơi đất khách quê người. Năm 1949, người Pháp đã tổ chức một buổi lễ tại Đà Lạt để trao lại ấn kiếm cho Quốc trưởng Bảo Đại. Bộ ấn kiếm này về sau hoàng hậu Nam Phương đem qua Pháp và gửi tại Ngân hàng châu Âu. |
Theo Quang Nhật (NLĐ)
Tải mã QRCode
Sáng 3/7, tại khu vực Quốc Tử Giám (TP. Huế), chương trình “Áo dài kết nối du lịch và di sản Huế” chính thức khai mạc, mở đầu Tuần lễ Áo dài cộng đồng Huế năm 2026.
Ngày 01/7, Thành ủy Huế tổ chức Hội nghị công bố và trao các quyết định của Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố về công tác cán bộ. Tham dự hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Đình Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy; Nguyễn Khắc Toàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố; Phạm Đức Tiến, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố; Nguyễn Chí Tài, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Thành ủy, lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương liên quan.
Chiều 30/6, Câu lạc bộ Dàn nhạc Kèn Huế long trọng tổ chức Đại hội thành lập nhiệm kỳ 2026 – 2031, đánh dấu bước phát triển mới sau 5 năm hoạt động với nhiều dấu ấn trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật dàn nhạc kèn và phục vụ đời sống văn hóa cộng đồng.
Tối 19/6, tại hồ Tịnh Tâm, Sở Du lịch thành phố Huế tổ chức chương trình khai mạc “Ngày hội Sen Huế 2026” với chủ đề “Ngự Liên Thức Thủy”.
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), đại diện lãnh đạo các sở ban ngành đã đến thăm và chúc mừng cán bộ, phóng viên, biên tập viên Tạp chí Sông Hương.
Chiều 18/6, UBND thành phố Huế tổ chức gặp mặt báo chí nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026) và trao Giải Báo chí Hải Triều lần thứ VII - năm 2026.
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2026), Tạp chí Sông Hương tổ chức khai mạc Triển lãm Mỹ thuật với chủ đề “Sông Hương và những người bạn”.
Với 13 giải dự kiến được trao, tổng trị giá lên tới 2 tỉ đồng, Giải thưởng Cố đô lần V về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Huế, hứa hẹn sẽ tạo nên một cú hích mới cho hoạt động nghiên cứu khoa học trên địa bàn.
Tối 14/6, Tuần lễ Âm nhạc quốc tế Huế tiếp tục diễn ra với chương trình nghệ thuật đặc biệt “25 năm nhớ Trịnh Công Sơn” với chủ đề “Huế, Sài Gòn, Hà Nội”.
Tối 13/6, tại không gian Sân khấu bờ sông Hương, Tuần lễ Âm nhạc Quốc tế Huế 2026 chính thức khai mạc.
Sáng ngày 11/6, Hơn 14.000 thí sinh TP Huế cùng với thí sinh trên cả nước đã bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 với môn thi Ngữ văn.
Tin từ Sở Du lịch TP Huế, Thành phố Huế vừa chính thức có tên trong danh sách đề cử hạng mục Asia's Leading Culture City Destination 2026 (Điểm đến thành phố văn hóa hàng đầu châu Á) tại Giải thưởng Du lịch Thế giới — World Travel Awards (WTA) khu vực châu Á và châu Đại Dương.
Theo thông tin từ Sở Văn hoá Thể thao TP Huế, từ ngày 3 đến 10/7/2026, Tuần lễ Áo dài Huế 2026 chính thức diễn ra với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch đặc sắc trải dài trên nhiều không gian di sản, danh thắng và địa điểm văn hóa tiêu biểu của thành phố.
Tối 7/6, tại Nghinh Lương Đình,Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Huế đã tổ chức Lễ hội Hoa đăng với chủ đề “Ánh đạo Vàng son - Hội tụ Văn hóa, Lan tỏa Hòa bình”.
Tối 6/6, tại Quảng trường Ngọ Môn - TP Huế, Bộ Công an đã tổ chức Lễ khai mạc Hội thao quân sự, võ thuật và thể thao Công an nhân dân năm 2026 - khu vực II.
Dòng chảy di sản là chủ đề của triển lãm Ô Lý Artshow mùa đầu tiên tại Huế, vừa khai mạc 06/06/2026. Đây là sân chơi ngẫu hứng của các họa sĩ tại Huế, nhằm đánh dấu một thử nghiệm với tinh thần thực hành sáng tạo, giao lưu, kết nối nghệ thuật đậm chất Huế.
Ngày 04/6/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký quyết định giao quyền Giám đốc Đại học Huế đối với Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y-Dược, Đại học Huế.
Sáng 03/6, Ban Thường vụ Thành ủy Huế tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố Huế. Tham dự hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Đình Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố; Nguyễn Khắc Toàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố; Phạm Đức Tiến, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố; Nguyễn Chí Tài, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Thành ủy, lãnh đạo các sở, ban, ngành và các địa phương.