Tết Việt trong dòng chảy thời đại
Trong xã hội dịch chuyển, Tết với mỗi thế hệ mang giá trị, ý nghĩa khác nhau. Nếu nhiều gia đình trẻ có thể đóng cửa dắt nhau đi du lịch, đón và chơi Tết ở một nơi xa thì với không ít người cao tuổi, ngày Tết vẫn mang giá trị truyền thống bất biến. Tuy nhiên, một điều chung nhất dễ nhận thấy, đó là trong tâm thức mỗi người Việt luôn trân trọng những giá trị linh thiêng ngày Tết cổ truyền.
Ông đồ bận rộn cho chữ
Níu giữ Tết xưa
Trong ký ức của cụ Nguyễn Tư, 82 tuổi, (Đống Đa - Hà Nội), Tết xưa vẫn mãi đẹp và chẳng có gì thay thế được. Cụ Tư nhớ lại: “Thế hệ chúng tôi trước đây, nhắc đến Tết là nhắc tới “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ”; là gia đình sum vầy với biết bao lời chúc tốt đẹp, trẻ con xúng xính trong những bộ quần áo mới nhất... Từ ngày 25 - 29, 30, Tết khắp làng trên xóm dưới, đâu đâu cũng thơm nức mùi khói bếp luộc bánh chưng. Bà con, làng xóm cùng nhau vớt bánh, chia sẻ cho nhau từng cân miến dong, hạt bí, lạng măng khô… Tết xưa thiếu thốn mọi bề nhưng lúc nào cũng thấy ấm áp và mong đến Tết”.
Tết xưa trong trí nhớ của nhiều người cao tuổi là hình ảnh các bà, các mẹ tất bật lo thực phẩm cho ba ngày Tết. Trong thúng, làn đi chợ chắc chắn sẽ có nải chuối xanh, dăm ba loại quả bày mâm ngũ quả, rồi thịt mỡ gói bánh chưng, lá dong xanh mướt, các loại rau cho ba ngày Tết… Còn với những người đàn ông trong gia đình nhận trách nhiệm lớn hơn là lau dọn lư hương, bàn thờ thật sạch sẽ, bày biện mâm ngũ quả, dâng lên tổ tiên những lời cầu khấn xin một năm bình yên, no đủ…
Nhà giáo ưu tú Trịnh Quốc Đạt - bước vào tuổi 75 (Thụy Khuê – Hà Nội), chia sẻ: Người xưa có câu “Đói quanh năm no ba ngày Tết”. Phải chăng chính vì vậy mà Tết xưa được đón nhận một cách háo hức. Cuộc sống xưa còn nhiều khó khăn thiếu thốn, vất vả, quanh năm không đủ ăn thì những ngày Tết là dịp để mỗi người quây quần vui vẻ, không phải lo toan công việc chỉ tập trung hưởng thụ ăn uống no say.
Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cũng khẳng định, việc chuẩn bị những nhu yếu phẩm phục vụ Tết thời xưa khá lâu và tất bật tạo thành không khí háo hức chung trong xã hội. Tất cả những yếu tố đó khiến con người cảm nhận không khí ngày Tết trước hàng tháng.
Còn ngày nay, cách nhìn nhận về Tết đã có nhiều thay đổi. Tết về, nếu con cháu bận công việc, học hành ở phương xa thì không nhất thiết phải có mặt để quây quần. Công việc bếp núc, chế biến thực phẩm ngày Tết cũng được thay thế bằng đồ làm sẵn, đồ hộp của siêu thị, cửa hàng. Thậm chí, nhiều người phải giảm khẩu phần ăn uống để giữ dáng, tránh các loại bệnh tật.
Tết với nhiều người giờ đây hướng tới giá trị tinh thần nhiều hơn nên cảm nhận về không khí Tết có phần lắng đọng, lặng lẽ hơn. Người ta cũng thay thế ba ngày Tết cổ truyền bằng những chuyến du lịch… Suy nghĩ ăn Tết đã được thay thế bằng chơi Tết.
Đón nhận dịch chuyển
Đứng trước thực tế không khí đón Tết cổ truyền của người dân có sự dịch chuyển về tâm thức, hình thức… các nhà văn hóa khẳng định sự biến đổi là có thật, thậm chí biến đổi nhiều. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với sự phai nhạt, thờ ơ hay chối bỏ Tết truyền thống trong cuộc sống hiện đại.
Ví như trước đây để chuẩn bị cho Tết, mọi người trong gia đình ai nấy tất bật, lo lắng trước cả tháng trời, song hiện nay với điều kiện kinh tế phát triển các gia đình chỉ lo sắm Tết trước vài ngày đến một tuần. Ở góc độ nào đó thì cảm nhận không khí chuẩn bị Tết có phần giảm háo hức, nhưng nói về sự phấn khởi, vui vẻ, thoải mái hưởng ứng Tết, sự thư giãn, dự định, gặp mặt chúc mừng… lại có phần tưng bừng hơn.
Hình ảnh nhiều bạn trẻ khoác ba lô đi du lịch dịp Tết cũng gợi cảm giác có sự phai nhạt trong những ngày Tết hiện nay nhưng thực chất vẫn nhiều bạn trẻ, đặc biệt những người công tác xa gia đình coi trọng Tết. Họ chuẩn bị đặt vé tàu xe, máy bay trước cả tháng để được đoàn tụ bên gia đình. Đó rõ ràng là sự chuẩn bị, chờ đợi đối với ngày Tết. Cách hưởng thụ Tết của giới trẻ tưởng như muốn rời xa truyền thống nhưng cần hiểu tích cực hơn đó là cơ hội để có thể thực hiện được mong muốn của cá nhân. Nó chỉ khác biệt ở cách thức đón Tết mà thôi.
Có thể thấy, các sự vật hiện tượng, con người, suy nghĩ nhận thức trong xã hội trải qua thời gian không tránh được sự biến đổi. Mà Tết là phong tục do con người sáng tạo nên khi cuộc sống, suy nghĩ thay đổi thì các nghi thức, nghi lễ của Tết nay khác xưa là tất yếu.
| Sự thay đổi trong tâm thức, cách thức đón Tết là một tất yếu bởi không có gì nhất thành bất biến. Sự biến đổi đó mang theo cả yếu tố tích cực và tiêu cực. Chúng ta khó có thể giữ mãi giá trị văn hóa truyền thống trong một xã hội đầy biến chuyển. Điều cần làm hơn cả là bảo lưu, giữ gìn văn hóa truyền thống hài hòa phù hợp với nền tảng, tâm lý của con người Việt hiện nay. Làm sao để Tết Việt dù biến đổi nhưng giá trị cốt lõi của Tết vẫn được bảo tồn, phát huy tích cực. |
Theo Hà Anh - GD&TĐ
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
Thuở hàn vi, nhà sử học, nhà văn Ngô Thì Sĩ (1726 - 1780) “túi rỗng bếp lạnh”, “một đồng tiền cũng chẳng dính tay” có viết Bài văn trách ma nghèo tuyệt hay.
-
Được mệnh danh là nhà thờ lớn và đẹp nhất vùng Đông Bắc Việt Nam, nhà thờ Trà Cổ (TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh) đã bị phá bỏ ngày 9/3/2017 để xây mới.
-
Thời gian qua, vấn đề dạy chữ Hán (tức mảng từ Việt Hán) trong nhà trường được báo chí đề cập nhiều lần và dư luận quan tâm.
-
Khi nhắc đến tranh chép hay công việc chép tranh, nhiều ý kiến khắt khe cho rằng, chính những bức tranh chép đã làm lũng đoạn thị trường hội họa và ảnh hưởng xấu đến nền mỹ thuật nước nhà.
-
Nhờ facebook, tôi mới biết ngày hôm qua là Ngày Hạnh phúc. Chợt bần thần nhớ lại những kỷ niệm về hạnh phúc, vào cái thời ở ta chưa có ngày nào được gọi là Ngày Hạnh phúc...
-
Chúng ta không im lặng, chúng ta phải lên tiếng trước những điều tồi tệ, vô nhân đạo, nhất là khi chúng liên quan đến những đứa trẻ ngây thơ chưa đủ nhận thức để tự bảo vệ mình. Nhưng...
-
Mạng xã hội đang ngày càng phổ biến trong đời sống và không chỉ là kênh kết nối chia sẻ, giao lưu giữa các cá nhân. Trên thực tế, mạng xã hội đang có những tác động lớn đến hoạt động kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung.
-
Sức hút của “lễ hội hoa hồng” đang diễn ra ở Hà Nội có lẽ không ảnh hưởng đến những người làm văn nghệ. Họ đang quan tâm tới những thông tin xung quanh việc xét giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Hình như chưa đợt xét giải thưởng nào lại náo động như lần này.
-
Đó là những trăn trở của Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong tại buổi làm việc với Sở Văn hóa Thể thao, Sở Du lịch cùng giám đốc các bảo tàng trên địa bàn TP hôm 2.3.
-
Nhiều bức tường xám xịt, loang lổ nắng mưa trên các con hẻm, con đường Sài Gòn đang được các “họa sĩ đường phố” khoác lên những sắc màu mới.
-
Trong dịp tết vừa qua, tại TPHCM, sàn diễn cải lương khá heo hút. Ngoại trừ chương trình nghệ thuật Ba thế hệ về lại cội nguồn do NSƯT Kim Tử Long đứng ra thực hiện, có bán vé tại rạp Công Nhân vào ngày 6-2, cùng với vài buổi diễn của các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang ở cơ sở thì không còn nơi nào tổ chức.
-
Nhiều tác giả cám cảnh người đọc đìu hiu ở các khu trưng bày tác phẩm trong Ngày thơ Việt Nam lần thứ 15 tại TP HCM.
-
GS Đỗ Quang Hưng, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Tôn giáo - UBTƯMTTQ Việt Nam và TS Trần Hữu Sơn - Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đều cho rằng: "Lễ hội không có tội mà một bộ phận con người đã lợi dụng và làm hỏng nó đến mức này như một căn bệnh trầm kha khó chữa đã 15 năm nay".
-
Nhiều người trẻ cả tin, mê tín “cúng” tiền cho thầy bói để rồi lo âu, thấp thỏm...
-
VĨNH AN
Trong bài viết trên báo Nhân dân số 2082, ngày 28/11/1959, ký tên Trần Lực, Bác Hồ đã phát động “Tết trồng cây”: “Chúng tôi đề nghị tổ chức một ngày “Tết trồng cây”. Việc này ít tốn kém mà lợi ích rất nhiều”. -
Văn Miếu - Quốc Tử Giám những ngày này gây sốt bởi di tích rêu phong được thay bằng màu xám trắng mới tinh. Mặc lời trấn an của những người có trách nhiệm, công chúng vẫn có quyền đặt câu hỏi.
-
“Tại sao trong lựa chọn giữa bảo tồn và phát triển đô thị thì phần thua thiệt thường rơi về phía bảo tồn?”, TS khảo cổ học Nguyễn Thị Hậu đặt câu hỏi trong Hội thảo quốc tế Việt Nam học ngày 15 - 16.12 tại Hà Nội.
-
Thiết chế văn hóa đang hàng ngày, hàng giờ đồng hành với đời sống nhân dân và là một phần không thể thiếu của xã hội. Có thể kể đến một số thiết chế văn hóa phổ biến ở đô thị nước ta như bảo tàng, thư viện, nhà hát, rạp chiếu phim…
-
Sự biến mất của Hanoi Cinémathèque, một địa chỉ xem phim nghệ thuật đã có lịch sử gần 15 năm giữa lòng thành phố, đặt ra câu hỏi về sự thân thiện và nhạy cảm với văn hóa của các chính sách phát triển đô thị.
.png)
.png)
