Tết Huế xưa qua các trang sách báo cũ

08:34 11/02/2026

ĐỖ MINH ĐIỀN

Dạo quanh một vòng chợ Tết

Chợ Tết ở Huế năm 1923. Nguồn: manhhai flickr.com

Tết là khoảng thời gian nghỉ ngơi sau một năm tất bật mưu sinh, dịp để cho người “lữ hành trên đường thiên lý” hay những “kẻ lang thang góc bể chân trời” trở về sum vầy nơi cố hương.

Sử liệu nhà Nguyễn quả thực có quá ít khảo tả để chuyển tải không khí đón Tết của người dân ở Kinh đô. May mắn thay, vào những năm đầu của thế kỷ XX, báo chí Quốc ngữ đã giúp chúng ta khỏa lấp phần nào khoảng trống đó. Qua các trang báo cũ, Tết ở Huế xưa hiển hiện với khung cảnh đông vui, hối hả, khơi gợi một chút hương vị Tết cổ truyền mà ngày nay khi nhìn lại nó đã vơi phai ít nhiều.

Từ bao đời nay, Tết đến kéo theo bao nhiêu việc phải lo toan, nhưng với không ít gia đình, tiền bạc mới là nỗi lo canh cánh bên lòng. Ghi lại câu chuyện sắm sửa ngày Tết, tác giả Giang Hạ trong bài Lại chuyện sắm lễ Tết cho chúng ta biết thêm phần nào không khí tất bật của người dân mỗi độ giáp Tết: “Theo phong tục tập quán ở ta thì trong năm không có cái tháng nào người ta nhộn nhàn vất vả bằng tháng Chạp, cái tháng mà bất kỳ công việc gì cũng có chìu [chiều] phát triển nhiều hơn hết. Đó là vì quan niệm người mình đối với ngày Tết cần phải sắp đặt để đón rước cái năm mới một cách cho xứng đáng; kẻ giàu theo cách giàu, người nghèo theo cách nghèo, từ y phục, thực phẩm, trang sức phẩm... đều sắm sửa cho có một vẻ đặc biệt khác với ngày thường. Bao nhiêu việc ấy gọi là lo Tết. Mà trong các điều lo Tết có cái lo tiền là đứng đầu, vì mọi sự đều do tiền mà ra cả. Và không những lo sắm sửa ngày Tết mà còn phải lo trả bao nhiêu công nợ trong năm. Thành ra trong cả một năm cái tháng mà người ta túng bấn lắm tức là tháng gần Tết, tháng Chạp”1.

Quang cảnh chợ Tết ở Huế trước năm 1945. Nguồn: manhhai flickr.com


Tường thuật cảnh chen chúc, xôn xao kẻ mua người bán chợ Tết ở Huế trong những ngày giáp Tết Kỷ Tỵ (1929), phóng viên tờ Thực Nghiệp dân báo có đoạn viết: “Cảnh Tết Huế năm nay xem ra cũng có vẻ xầm [sầm] uất. Tại chợ Đông Ba và trong thành ngoài phố, từ hôm 27 tháng Chạp cho đến 30, thì chợ đông nức cả người đi lại bán buôn, chen chân không lọt, ba ngày ấy hàng hóa bán được rất nhiều, trong các vật liệu ấy, trừ ra những đồ thực dụng thì chỉ có đồ ở xứ Bắc Kỳ vào bán, lắm thức rất tinh xảo, như là pháo, hoa giấy, ghế, tranh vẽ, khay hộp, giày tất và hàng nhiễu, cùng các thứ hoành liễn [hoành phi, liễn đối] thật nhiều, mà công nghệ xem tinh xảo”2.

Qua một số tư liệu báo chí thì thú “chơi hoa chưng kiểng” của người Huế đã có từ rất lâu. Vào mỗi dịp xuân về, dù giàu sang hay nghèo khó, người Huế vẫn gắng sắm sửa cho mình dăm ba chậu hoa để chơi Tết. Báo Tràng An cho chúng ta biết rằng, các chợ hoa xuân vẫn được Đốc lý thành phố Huế đứng ra tổ chức đều đặn hằng năm tại chợ Bến Ngự, chợ An Cựu, chợ Đông Ba. Chợ hoa họp từ ngày 22 tháng Chạp đến chiều tối 30 mới bãi, quy tụ các loài hoa đến từ khắp mọi miền đất nước, nhiều nhất vẫn là hoa mai, hoa đào, hoa thủy tiên, hoa cúc và hoa mẫu đơn. Hội chợ hoa xuân vào dịp Tết Bính Tý (1936) là hội chợ có quy mô lớn nhất, quy tụ hơn 200 gian hàng buôn bán lớn nhỏ khác nhau.

Theo như danh mục Hàng bán Tết được quảng cáo trên các tờ báo, chúng ta thấy có sự góp mặt của rất nhiều mặt hàng cao cấp lẫn bình dân được các hiệu buôn ở Huế nhập về buôn bán trong ba ngày Tết. Đó là hàng tơ lụa (gấm, vóc nhiễu, đoạn, satin, cẩm nhung, vải dạ, linen), trà (trà Tàu, trà hạt ướp ngâu, trà sen, trà sói...), tranh vẽ, đối liễn, hoa giấy, mứt (mứt gừng, mứt đu đủ, mứt bí, mứt bí ngô, mứt củ cải, mứt cam sành, mứt vỏ bưởi…). Mứt, bánh kẹo ở Huế trước đây bán nhiều ở các ngôi chợ, hay các hiệu buôn, như hiệu Bát Tiên (109, rue Paul Bert), hiệu Hưng Thịnh (91, rue Paul Bert), hiệu Văn Minh (61, rue Gia Long)3. Hiệu Bảo Thịnh trước ở đường Gia Long, sau chuyển về số 9 phố Gia Hội, nổi tiếng các loại mứt, bánh ngọt, bánh nướng, các loại kẹo, chè hạt ướp hoa4.

Rượu từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống (sinh hoạt, lễ nghi) của người Việt. Đối với Tết, rượu còn là biểu tượng cho sự gắn kết và đoàn viên. Có lẽ vì vậy mà nó được xếp vào nhóm các mặt hàng bán chạy nhất nhì vào thời kỳ đó. Rượu được người Huế sử dụng để nhâm nhi có loại Bách bổ vệ sanh tửu của Sinh Huy dược điếm (46, phố Ga Vinh), đó là loại rượu thuốc dùng kèm với các món khai vị, có công dụng bổ huyết; hay Trường Sanh dược tửu của tiệm Võ Văn Vân được đa số người dân lựa chọn làm quà để biếu tặng nhau. Rồi kế đó, phải nhắc đến loại rượu được nấu từ gạo nguyên chất của Công ty nấu rượu Đông Pháp (Société Française des Distilleries de l’Indochine), rượu gạo nếp của Công ty nấu rượu Việt Nam Trung-Bắc-Kỳ (S.A.Đ.A.T) nổi tiếng là ngon, thơm, êm dịu và rượu Văn Điển (Bắc Kỳ Nam tửu Công ty) với đủ loại: rượu gạo, rượu đào, rượu cam, rượu lê. Với giới thượng lưu, công chức và những người dư dả tiền bạc họ chọn uống các loại rượu hảo hạng nhập khẩu từ Pháp: rượu bọt (Vin mousseux Marquis de Jeancourt), rượu sâm banh (Champagne Charles Heidsieck), rượu Quinquina, rượu Cognac Martell, rượu vang Bordeaux (loại trắng và đỏ), rượu vang Bourgogne…

Giai phẩm mừng xuân

Huế không có nhiều thư quán, thư xã như ở Hà Nội, Sài Gòn, dù vậy, một số nhà in, nhà xuất bản ở Huế vẫn cố gắng dồn tất cả tâm huyết của mình để gửi đến độc giả một chút quà đầu xuân cho đời sống tâm hồn thêm thăng hoa.

Giai phẩm xuân thường được đội ngũ biên soạn chăm chút tỉ mỉ từ phần trang bìa, ảnh minh họa cho đến việc tuyển lựa bài vở. Ấn phẩm Sách Tết năm 1929 do Bùi Huy Tín chủ trương thực hiện mất gần 3 tháng để chuẩn bị. Sau đó, vào năm 1931, nhà in Đắc Lập tiếp tục cho ra mắt ấn phẩm Mừng xuân Tân Mùi. Cuốn sách dày vỏn vẹn 42 trang, được in trên loại giấy thượng hạng, với 08 ảnh minh họa, 12 bài thơ, 06 truyện ngắn, 02 bài đặc khảo về Tết, quy tụ đầy đủ các cây bút nổi tiếng ở Trung Kỳ lúc đó.

Năm 1932, Lê Thanh Cảnh cùng các thành viên trong Trung Kỳ thư xã đứng ra xuất bản Sách Tết Xuân Nhâm Thân (ấn hành tại nhà in Đắc Lập). Nếu như về hình thức, cuốn sách này không được đầu tư quá nhiều, thì nội dung của nó lại cho thấy việc tuyển lựa bài viết dày công vô cùng. Ấn phẩm này có sự tham gia của rất nhiều cái tên danh tiếng trên văn đàn lúc bấy giờ, như Ưng Bình, Ưng Ân, Hoài Thanh, Thanh Tịnh, Đào Đăng Vỹ, Đào Duy Anh, Lam Giang, Thái Can, Thúc Nhuận, Xuân Lữ.

Trang bìa giai phẩm Vì Xuân, 1937. Nguồn: BnF


Một thời gian khá dài, sách Tết ấn hành tại Huế vắng bóng dần. Mãi đến năm 1937, Kinh đô thư quán (Librairie de la Capitale) cho trình làng ấn phẩm Vì Xuân (in tại nhà in Tiếng Dân), đánh dấu sự trở lại của giai phẩm xuân. Thông tin trên trang bìa cho thấy cuốn sách này nộp lưu chiểu ngày 04/02/1937, nhằm ngày 24 tháng 12 năm Bính Tý (1936), nghĩa là nó được phát hành đúng vào dịp Tết Đinh Sửu. Trong lời khai mở, các tác giả nhắn nhủ rằng: “Xuân trời mỗi năm một mới, nhưng xuân người lại một tuổi thêm già, vậy các bạn trong lúc chơi xuân hãy dự định một cái phương châm theo chí hướng mình để sau khi bồi bổ tinh thần và nghỉ ngơi trong dịp Tết lại hăng hái hùng dũng tiến bước trên đường hoạt động. Chúng ta phải làm sao cho có một dấu tích gì trong tấc bóng đi qua, thế mới khỏi phụ lòng xuân lui tới”5.

Tiếp sau lời mở đầu đầy ẩn ý của ban biên soạn, ấn phẩm tiếp tục với bài viết có tựa đề Bài mừng Xuân quốc dân của cụ Phan Bội Châu (ký tên là Sào Nam). Với một giọng văn sắc sảo, Ông già Bến Ngự viết: “Xuân người như thế mới là, nghìn thu cao ngất một tòa văn minh. Hỡi các anh, các chị, học rồi hành, đem múi đạo thắt giây tình cho khắn khít, mùi thân ái não nùng xương thịt, nét tài hoa tô điểm non sông, chung tay quét sạch yêu đông, gọi thần xuân đến tia hồng bốn phương”6. Ngoài hai bài viết ngắn của Sào Nam Phan Bội Châu, ấn phẩm Vì Xuân đem đến bạn đọc xa gần một số thi phẩm, truyện ngắn, câu đối của các tác giả: Tài Cam, T.C, H.A.W.N, Tùng Chi, Niệm Hùng, H.D, Vạn Thế Sơn. Dù chưa thật dày dặn, song cuốn sách này xứng đáng được xem là tặng phẩm tinh thần vô cùng ý nghĩa trong những ngày đầu xuân.

Trang bìa một số Sách Tết được sử dụng ở Huế trước năm 1945. Nguồn: BnF


Sách Tết Kỷ Mão (1939), ấn hành tại nhà in Mirador (Viễn Đệ), với sự bảo trợ của Tôn Thất Viễn Đệ - ông vua dầu tràm Khuynh Diệp, mới xứng đáng được xem là giai phẩm “đặc biệt của đặc biệt”. Đặc biệt bởi nó được ban biên soạn chắt lọc cẩn thận qua từng trang văn, lời thơ cho đến việc trình bày, cũng như hình thức ấn loát vô cùng thẩm mỹ. Ấn bản này chỉ in đúng 89 bản, đính kèm 29 phụ bản tranh vẽ của các họa sĩ (Mai Trung Thứ, Phi Hùng, Phi Hổ, Mộng Hoa). Sách đóng bìa cứng gỗ sơn, in dấu triện, tất cả đều không bán, dùng để tặng biếu tri ân. Cuốn Tết Kỷ Mão, quy tụ các chí sĩ, nhà văn, thi sĩ, danh họa nổi tiếng như Phan Bội Châu, Đào Đăng Vỹ, Đào Duy Anh, Nguyễn Khoa Toàn, Ưng Bình, Ưng Trình, Ưng Dự, Bửu Kế, Bửu Thạch, Trần Thanh Mại, Thái Quang Lữ, Mai Trung Thứ, Phi Hùng, Phi Hổ, Mộng Hoa…

Không giống như sách Tết, báo Tết phát hành đều đặn hơn. Khi những cánh hoa xuân bắt đầu hé nở, nhà nhà tất bật chuẩn bị đón Tết, đội ngũ tòa soạn báo Tiếng Dân lại bận rộn sửa soạn để ra mắt “Số báo Tết”. Theo thông lệ, “thường năm ngày Tết ta, Tiếng Dân có số báo đặc biệt, trong có rất nhiều bài hứng thú, ai đọc Tiếng Dân đều biết”.

Chính thức góp mặt trong làng báo chí vào năm 1935, kể từ đó trở đi, mỗi độ xuân về, báo Tràng An của ông Bùi Huy Tín đều ưu tiên dành riêng 1 số đặc biệt về Tết. Đây được xem là ấn phẩm tri ân độc giả: “Trong dịp Tết nầy, cũng như năm ngoái Tràng An sẽ ra một số đặc biệt về văn chương. Chúng tôi sẽ chọn lọc rất kỹ toàn những bài đặc sắc, có tính cách Tết để cống hiến cho các bạn độc giả yêu quý của Tràng An, trong lúc vui vẻ nhắm cốc rượu đón lấy xuân về”7. Vào năm 1945, do ảnh hưởng của cuộc chiến tranh dẫn đến tình trạng khan hiếm giấy nghiêm trọng đã khiến cho không ít tờ báo phải quyết định rút ngắn số trang. Thế nhưng, tờ Tràng An cũng cố gắng ra 1 số Đặc biệt và đó cũng là số Tết cuối cùng trước khi nói lời chia tay sau gần đúng 10 năm gắn bó với bạn đọc.

Tìm lại một chút hương vị xuân xưa

Lễ Tết cung đình dưới triều vua Bảo Đại đã có sự thay đổi và điều chỉnh ít nhiều về quy mô cũng như nghi thức tổ chức. Từ năm 1933, theo quy định mới được ban hành bởi ông vua thứ 13 nhà Nguyễn, các lễ tiết hằng năm như Đoan dương, Nguyên tiêu, Thất tịch, Trung thu, Trùng dương, Đông chí, Hạp hưởng, Trừ tịch đều bãi bỏ không còn là lễ chính thức nữa. Đồng thời, các dịp lễ Tết nhất thiết bỏ lễ tam sanh, không đốt vàng mã mà chỉ dùng hương, nến, chè, hoa quả8.

Dựng nêu đón Tết ở Huế. Nguồn: Delcampe.net


Ở chốn kinh thành xưa, theo lệ hằng năm vào ngày mồng 01 tháng Chạp (âm lịch), triều đình nhà Nguyễn long trọng tổ chức lễ Ban sóc (ban lịch, phát lịch). Đó là một nghi thức vô cùng quan trọng, mở đầu cho chuỗi hoạt động nghinh xuân đón Tết của vua quan nhà Nguyễn.

Dưới thời vua Bảo Đại (1926 - 1945), lễ Ban sóc thường được cử hành vào khoảng 7 - 8 giờ sáng. Vào ngày diễn ra lễ Ban sóc, hai phía tả, hữu hồ Thái Dịch ở trước sân Ngọ Môn, các thân binh bày thiết đầy đủ nghi trượng, nhã nhạc, tàn lọng, cờ quạt, cùng hai thớt voi do đội Kinh tượng chực hầu, trên lầu Ngũ Phụng và Kỳ Đài treo cờ khánh hỷ. Khoảng 8 giờ lễ tấn lịch (dâng lịch) diễn ra. Theo tiếng xướng của quan Hữu ty, một viên quan của Khâm Thiên Giám bưng tráp long lịch trao cho viên quan kiêm quản Khâm Thiên Giám đại thần (tức là Thượng thư Bộ Lễ nghi). Quan Thượng thư sau khi tiếp nhận thì bưng tráp long lịch kính cẩn nâng cao ngang trán, rồi chuyển cho viên thuộc quan Khâm Thiên Giám đặt lên án của long đình, tiếp làm lễ tam khấu. Long lịch sau đó được chuyển vào điện Cần Chánh để dâng hoàng đế ngự lãm.

Trang bìa một số Niên lịch phổ thông trước năm 1945. Nguồn: BnF


Sau khi long đình vào đến điện Cần Chánh, một viên ấn quan của Ngự tiền Văn phòng sung chức Tuyên chỉ đứng trên lầu Ngọ Môn tuyên hai tiếng: “Hữu chỉ”. Bấy giờ dưới sân Ngọ Môn, quan Hữu ty xướng: “Bài ban”, “Ban tề”, bách quan đều theo ban thứ đứng lên. Tiếp đó, quan Tuyên chỉ tuyên: “Bảo Đại thập nhị niên, Đinh Sửu lịch thành, ban tứ trung ngoại [ban phát trong ngoài]”, bách quan làm lễ tam khấu để tạ ân. Buổi lễ đến đây chính thức hoàn tất9.

Trong ngày đầu tiên của năm mới, triều đình tổ chức lễ thiết triều tại điện Cần Chánh. Khoảng 9 giờ sáng, hoàng đế Bảo Đại ngự tại điện Cần Chánh, bấy giờ trước sân điện, các vị Hoàng thân vương công, các quan ở Viện Cơ mật, Phủ Tôn Nhơn cùng quan viên văn võ theo thứ tự phẩm hàm đã đứng trực đợi làm lễ chúc khánh. Sau khi viên Khâm sứ Trung Kỳ vào chúc Tết, các quan đình thần lần lượt vào lễ bái. Lễ xong, trên Kỳ Đài cho phát 9 tiếng hạ pháo. Cùng thời gian này, văn võ đình thần cùng đến cung Trường Sanh thỉnh an đức Khôn Nghi Xương Thái hoàng thái hậu, qua cung Diên Thọ chầu thỉnh Đoan Huy Hoàng thái hậu, sau đó đến Điện Kiến Trung thỉnh an đức Nam Phương hoàng hậu và chúc mừng đức Đông Cung Hoàng thái tử10.

Đó là không khí lễ Tết chốn cung đình, còn Tết đến với tất cả người dân Huế lúc đó diễn ra thế nào? Phần đông người Huế, đặc biệt là ở vùng quê, hương vị của Tết đã bắt đầu len lỏi từ những ngày đầu của tháng Chạp. Tùy theo từng vùng miền, hằng năm cứ đến tháng cuối cùng của năm, người Huế có nghi thức chạp mả. Vào ngày này, tất cả công việc thường nhật và đồng áng đều tạm dừng gác lại để tập trung cho việc chăm sóc mồ mả tổ tiên11.

Từ độ 20 tháng Chạp trở đi, người Huế đã tất bật lo sắm sửa Tết “nào quần áo, nào hương hoa, nào nấu bánh thờ Tết, làm mứt cúng Tết”12. Đối với người Huế nói riêng, Tết Nguyên đán (hoặc là Tết cả, Tết Âm lịch, Tết ta) được xem là “Tết trọng nhất trong một năm. 30 tháng Chạp người ta làm lễ Trừ tịch để tống năm cũ. Từ mồng một đến mồng ba, người ta lễ gia tiên và đi mừng tuổi nhau, đến ngày mồng bẩy, người ta làm lễ khai hạ để hạ nêu”13. Ngoài ba bữa Tết ra, người dân ở các làng còn phải “lo cúng đình, cúng chùa, như những lễ cầu an, khai hạ […], có lễ người ta kéo dài đến ba, bốn ngày, trong miễu [miếu] thì trống chiêng inh ỏi, ngoài cửa đình thì người ta để một khoảnh đất trống, rồi bày ra các cuộc chơi, như là: Đánh đu tiên, đu làm bằng những cây tre cao, chọn những cặp trai gái bận áo màu, đồng lên rút đu với nhau một lượt. Đánh bài chòi (ngày Tết được chơi bài bạc thong thả không bị cấm)”14.

Trong phóng sự Tết Huế, đăng trên báo Thời thế, số xuân Tân Tỵ (1941) ra ngày 01/01/1941, tác giả Hồ Quang Cảnh cho chúng ta biết thêm một số thông tin về không khí lễ Tết ở Huế lúc bấy giờ: “Quang cảnh Huế hôm nay náo nhiệt lạ thường, mặc dầu không vui bằng Saigon [Sài Gòn], người không đông bằng Hanoi [Hà Nội]. Phong tục ở đây oai nghiêm hơn, nhân vật ở đây có vẻ tao nhã hơn và đối với dịp Tết có vẻ long trọng, hình như họ muốn hy sinh cả gia tài vào cái Tết […]. Ngoài ra những bánh trái, rượu chè còn có những mâm cơm cúng tổ tiên mỗi ngày ba lần, lạy mỗi ngày ba lần. Phải chờ một người đến đạp đắt [đạp đất] “viếng đầu hết” mà họ bảo là: mau lẹ vui vẻ tốt nết […]. Rồi cứ theo sự xếp đặt của các ý tưởng tôi phải đi qua những con đường dài. Đi hết Bến Ngự, đến An Cựu, đến Đông Ba rồi vào trong thành… hai bên lề đường người buôn bán khách bộ hành tấp nập đi lại mỗi lúc một đông”15.

Cùng với hội hoa xuân, trước đây hội chợ xuân ở Huế thường xuyên được tổ chức tại nhiều ngôi chợ khác nhau, có nhiều năm Đốc lý thành phố cho tổ chức tại khuôn viên Viện Dân biểu. Nhiều trò chơi hấp dẫn được ban tổ chức kỳ công sắp đặt đã mang lại bầu không khí vui tươi, như bài Chòi, đá gà, đua ngựa, đua thỏ, đua ô tô, dây tơ hồng, thả trái phá, bắn bia, cầu may, bói đầu năm, thả thơ, đấu xảo mứt bánh, đua ghe, đua trải, chơi cờ người, múa đèn bát tiên, hát Bội, đốt pháo bông, đấu võ, ảo thuật, ca Huế16…

Qua các trang sách báo cũ, không khí Tết ở Huế xưa phần nào được tái dựng khá chân thực. Trong suốt 40 năm đầu của thế kỷ XX, tác động bởi tình hình chính trị, kinh tế có những cái Tết đến với người Huế chưa thật sự đủ đầy và trọn vẹn. Không đông vui như Sài Gòn hay Hà Nội, song Tết Huế vẫn ấm áp đến từng thôn làng, ngõ xóm, với những phiên chợ cuối năm tấp nập, rộn ràng dù cái ăn cái mặc còn trăm bề thiếu thốn. Tết ở miền kinh kỳ còn là sự tươm tất trên từng mâm cỗ dâng cúng tổ tiên, là những nghi thức đậm chất cung đình, hay những giai phẩm xuân gói ghém biết bao tâm tình.

Đ.M.Đ
(TCSH444/02-2026)

--------------------
1 Báo Tiếng Dân, Lại chuyện sắm lễ Tết, số 1162 (22/01/1938), tr. 1.
2 Thực Nghiệp dân báo, Huế, quang cảnh ngày Tết, số 2480 (03/3/1929), tr. 4.
3 Đường Paul Bert hiện nay là đường Trần Hưng Đạo, đường Gia Long nay là đường Phan Đăng Lưu.
4 Báo Tràng An, Ngon lắm! Ngon lắm!, số 64 (08/10/1935), tr. 3.
5 Nhiều tác giả, Vì Xuân, Kinh đô thư quán xuất bản, Imprimerie Tiếng Dân, Huế, 1937, tr. 2.
6 Nhiều tác giả, Vì Xuân, Kinh đô thư quán xuất bản, Sđd, tr. 3.
7 Báo Tràng An, Tràng An số Tết, số 286 (31/12/1937), tr. 2.
8 Thực Nghiệp dân báo, Mấy việc cải cách về phong tục của đấng tân quân, số 111 (02/8/1933), tr. 1.
9 Báo Tràng An, Lễ Ban sóc, thiết Đại triều nghi tại trước lầu Ngọ Môn, số 191 (15/01/1937), tr. 2.
10 Báo Tràng An, Lễ thiết triều đầu năm tại điện Cần Chánh, số 398 (24/2/1939), tr. 2.
11 Nhà Nguyễn có một lễ tương tự lễ Chạp ở các làng xã, đó là lễ Hạp (Hợp) hưởng, tức là lễ hợp tế tiên tổ. Nguyên lễ này ấn định vào ngày rằm tháng Chạp, sau đó năm 1837, đổi qua ngày Trừ tịch, đến năm 1844, dưới đời vua Thiệu Trị lại cải đặt vào ngày 22 tháng Chạp.
12 Thanh Nghệ Tịnh tân văn, Tục ăn Tết ở nước ta, số 31 (20/02/1931), tr. 1.
13 Hà Mai Anh, Công dân giáo dục, Nhà in Mỹ Thắng, Nam Định, 1938, tr. 20.
14 Báo Điễn Tín, Tết ở thành thị và Tết ở thôn quê, số 587 (03/01/1937), tr. 34.
15 Hồ Quang Cảnh, “Phóng sự Tết Huế”. Báo Thời thế, số Xuân Tân Tỵ (01/01/1941), tr. 12.
16 Báo Tràng An, Hội chợ Ngày Xuân do hội T.B.Q.N tổ chức tại trường học An Cựu từ 13 đến 17 Février 1945, số 400 (Bộ mới, 01/02/1945), tr. 2.

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Ký sự NGUYỄN ĐĂNG HỰU

    Tam Giang rộng lắm ai ơi
    Ai về ngoài Sịa nhắn người năm xưa

  • Mỗi khi đông về, nhiều góc phố ở cố đô thơm lừng món chè nóng hấp dẫn học trò. Mùa mưa ở Huế thường kéo dài từ tháng 7 đến tháng chạp, bắt đầu bằng những cơn dông đầu thu ồn ào đến những cơn mưa dầm dai dẳng, lạnh buốt xuyên suốt mùa đông.
     

  • Tuy chỉ là món ăn dân dã và phổ biến ở Huế, nhưng để chế biến được một tô bánh canh cá tràu ngon đúng vị… món ăn này cũng đòi hỏi người chế biến phải tỉ mẩn và khéo léo. Ở Huế, bánh canh có nhiều cách chế biến khác nhau, như bánh canh nấu tôm, chả cua, bò viên, da heo... Tuy nhiên, đặc sắc và thu hút nhất vẫn là bánh canh cá tràu (người Bắc gọi là cá quả, miền Nam gọi đó là cá lóc).

  • Huế những ngày này mưa dài lê thê. Từ sáng đến tối hầu như mưa không lúc nào ngớt. Đi kèm mưa là cái lạnh rét luồn vào da thịt, làm tím tái những khuôn mặt, bàn tay, đôi chân trần đang tất tả mưu sinh trên đường phố.

  • BẠCH LÊ QUANG

    Nghệ thuật và âm nhạc nói riêng, khi vượt qua lằn ranh của hữu hạn sẽ trở thành những sấm truyền vĩnh hằng, một thứ Kinh mà con người sẽ truyền rao trong cõi nhân sinh đầy biến động.

  • HỒ THỊ HỒNG

    Vua Thiệu Trị từng nói với bề tôi rằng: “Việc dạy học là chính sự trọng đại của triều đình”(1). Nhưng với truyền thống hiếu học của nhân dân ta, từ lâu vấn đề giáo dục đã được xã hội hóa một cách sâu rộng từ trong từng gia đình, dòng họ và toàn xã hội Việt Nam.

  • (SHO). “Đã mê ớt đỏ cay nồng
    Tìm trong vị hến một dòng Hương xanh
    Ruốc thơm, cơm nguội, rau lành
          Mời nhau buổi sáng chân thành món quê”

  • PHẠM THỊ PHƯƠNG THẢO

    Trong chuyến đi Huế dự lễ kỷ niệm ba mươi năm Tạp Chí Sông Hương vừa rồi, tôi được Tổng Biên Tập Hồ Đăng Thanh Ngọc ghé tai thông báo: “Chị cứ đi chơi Sông Hương và thăm quan quanh cố đô Huế những chỗ chưa biết, nhưng đừng nên khám phá hết để còn có cái thôi thúc mình lần sau vô  Huế mà khám phá tiếp  nữa. Nhưng dù đi đâu các anh chị cũng đừng quên đến thăm Gác Trịnh mới khánh thành nhé, hay lắm đấy, dù bận mấy  cũng nên tranh thủ ghé thăm Gác Trịnh dù là vài phút ”.

  • HỒ ĐĂNG THANH NGỌC

    Buổi sáng, tôi ngồi trong Gác Trịnh nhìn ra ngoài cửa sổ. Bên ngoài trời đang se sắt chuẩn bị mưa, sự se sắt nằng nặng.

  • PHẠM HUY THÔNG

    Đầu năm 1986, nghĩ rằng năm nay là một năm có nhiều sự kiện trọng đại diễn ra trong nước ngoài nước, tôi e rằng kỷ niệm mùa hè 200 năm trước của Phú Xuân và của dân tộc, dù không phải là không có tầm vóc, có thể chỉ được chú ý có mức độ, - nếu có được nhắc đến.

  • LÊ HUY ĐOÀN

    Những cửa thành của Kinh thành Huế ghi dấu những sự kiện từ kinh đô thất thủ ngày (23/5 năm Ất Dậu, 1885) sau cuộc chiến không cân sức giữa phe chủ chiến của triều đình Huế với giặc Pháp rồi đến sự tàn phá của thiên tai qua trận lụt 1953 làm 4 cửa thành đổ sập, rồi lại trải mình qua chiến sự Tết Mậu Thân (1968) với bao nhiêu vết hằn của bom đạn.

  • VÕ NGỌC LAN

    Như một mặc định của thời gian khi Huế là kinh đô của cả nước và nơi đây cũng là kinh đô của những chiếc áo dài. Vì vậy con gái Huế được làm quen với tà áo dài rất sớm. Bởi khi mới sinh ra đã thấy mẹ, thấy bà, thấy những người phụ nữ chung quanh khoác trên mình chiếc áo dài.

  • LÊ PHƯƠNG LIÊN 

    …Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
    Những buổi ngày xưa vọng nói về…

                       (Đất nước - Nguyễn Đình Thi)

  • G.S. TRẦN QUỐC VƯỢNG

    Thế kỷ XVI chứng kiến sự vỡ ra của nền quân chủ quan liêu Nho giáo Việt Nam.

  • THANH TÙNG

    Tháng 10/2012, tại khách sạn Rex - thành phố Hồ Chí Minh, chiếc bánh đậu xanh Phượng hoàng vũ khổng lồ của nghệ nhân ẩm thực Tôn Nữ Thị Hà và ái nữ Phan Tôn Tịnh Hải được vinh danh Kỷ lục châu Á - do Hội Kỷ lục châu Á công nhận.

  • HOÀNG PHỦ NGỌC PHAN

    Ở Huế có nhiều món ngon nổi tiếng như bún bò, cơm hến, dấm nuốt, bánh khoái, bèo, nậm, lọc… điều này đã được nói nhiều. Nhưng còn nhiều chuyện có thể bạn không để ý lắm.

  • NGUYỄN HUY KHUYẾN

    Vườn Thiệu Phương là một trong những Ngự uyển tiêu biểu của thời Nguyễn, từng được vua Thiệu Trị xếp là thắng cảnh thứ 2 trong 20 cảnh của đất Thần Kinh. Khu vườn này đã được đi vào thơ ca của các vua nhà Nguyễn như là một đề tài không thể thiếu.

  • VÕ NGỌC LAN 

    Đã từ lâu danh xưng mai Huế như một mặc định cho loài hoa mai có năm cánh với sắc vàng rực rỡ. Loài hoa mai ấy chỉ sinh trưởng trên đất Cố đô và cũng là đặc sản của vùng sông Hương núi Ngự.

  • LÊ VĂN LÂN

    Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1968 với việc chiếm giữ Huế 26 ngày đêm đã tạo nên bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, làm sụp đổ chiến lược chiến tranh cục bộ của Mỹ - Ngụy, làm lung lay ý chí xâm lược của kẻ thù, buộc địch phải ngồi vào bàn đàm phán Paris.

  • NGUYỄN HỒNG TRÂN

    Câu chuyện này do nhà thơ Bích Hoàng (tức Hoàng Thị Bích Dư - cựu nữ sinh trườngĐồng Khánh - Huế) kể lại cho tôi nghe trực tiếp vào đầu năm 2012 tại nhà riêng của cô ở 170 phố Cầu Giấy, Hà Nội.