Tết Bính Ngọ, nhớ một con ngựa trong thi ca Việt Nam: Ngựa rượt tàu, rượt tàu, rượt tàu... trong thơ Tô Thùy Yên

10:28 13/02/2026


TRẦN NHƯ LUẬN

Ảnh: tư liệu

Cánh đồng - Con ngựa - Chuyến tàu

Trên cánh đồng hoang thuần một màu
Trên cánh đồng hoang dài đến đỗi
Tàu chạy mau mà qua rất lâu.
Tàu chạy mau, tàu chạy rất mau,
Ngựa rượt tàu, rượt tàu, rượt tàu,
Cỏ cây, cỏ cây lùi chóng mặt,
Gò nổng cao rồi thung lũng sâu.
Ngựa thở hào hển, thở hào hển.
Tàu chạy mau, vẫn mau, vẫn mau.
Mặt trời mọc xong, mặt trời lặn.
Ngựa gục đầu, gục đầu, gục đầu.
Cánh đồng, a! cánh đồng sắp hết.
Tàu chạy mau, càng mau, càng mau.
Ngựa ngã lăn mình mướt như cỏ,
Chấm giữa nền nhung một vết nâu.

                                                1956

I.

Hôm nay có lẽ là lần thứ mười cộng một, tôi đọc lại bài thơ Cánh đồng - Con ngựa - Chuyến tàu của Tô Thùy Yên, in ở trang 64, Tạp chí Sông Hương số 364. Lần đọc nào cũng vậy, tôi có cảm giác, nếu chỉ đọc để “nắm bắt” hay cảm thụ nghĩa và ý nghĩa của bài thơ như các bài thơ khác, thì vẫn còn thiếu một điều rất quan trọng.

Bởi bài thơ này không chỉ tả hay gợi. Nó làm một việc cụ thể - và ly kỳ hơn: tổ chức trải nghiệm đọc của chúng ta theo một nhịp căng thẳng tăng dần, như thể cả sự tồn sinh của người đọc - hơi thở, cảm xúc, nhịp chú ý và cả lý trí - bị kéo căng vào chính chuyển động gấp rút của ngựa và con tàu. Điều đáng nói là hiệu ứng ấy vẫn diễn ra ngay cả khi ta đọc thầm trong trí. Chính ở đây, vai trò ngữ âm học tiếng Việt - đặc biệt là thanh điệu - trở thành “chìa khóa” để ta dễ tiếp cận hơn tính hiện đại và tinh tế của bài thơ.

Như chúng ta thấy, bài thơ được viết hoàn toàn trong khuôn khổ thất ngôn: mười lăm câu, mỗi câu bảy tiếng, một cấu trúc tưởng như rất có kỷ cương. Nhưng chính trong khuôn mẫu ấy, Tô Thùy Yên đã thiết kế một “nhịp nội cú” đầy bất ổn: Cảm giác gấp gáp, hụt hơi mà ta trải nghiệm không xuất phát từ độ dài câu thơ, mà từ cách các câu ấy bị phân mảnh, bị gãy đổ, bởi dấu phẩy, bởi sự lặp cú pháp và bởi sự phân bố thanh điệu. Khi đọc, ta buộc phải chia hơi liên tục; nhịp đọc không được thả trôi theo dòng thơ, mà bị bẻ gãy, gấp khúc thành những phức bộ âm tiết ngắn, nối nhau căng thẳng.

Nền âm thanh chủ đạo của bài thơ là thanh bằng. Những tiếng như đồng, hoang, màu, tàu... xuất hiện dày đặc, nhất là trong các chuỗi lặp ám ảnh như “mau, mau, mau”, hoặc “chạy mau, càng mau, càng mau”. Trong tiếng Việt, thanh bằng có đường cao độ tương đối phẳng, ít biến thiên. Khi đọc thầm, những âm tiết ấy tạo cảm giác chuyển động liên tục, không có điểm nghỉ tự nhiên. Thanh bằng ở đây không nhằm tạo nhạc tính êm đềm, mà dựng lên một cái nền đều đều, gai gai lạnh, gần như cơ học - nền của sự “chạy”: chạy con tàu, chạy thời gian, chạy lịch sử, bất chấp sức chịu đựng của sinh thể. Trên nền ấy, thanh trắc xuất hiện như những điểm va chấn kịch liệt: Các tiếng hển, gục, ngã... không nhiều, nhưng được đặt đúng chỗ, thường rơi vào vị trí kết nhịp hoặc trung tâm thông tin của câu. Chẳng hạn, “Ngựa thở hào hển, thở hào hển,” với nhịp 1-3-3 tạo cảm giác bức bối; hay “Tàu chạy mau, vẫn mau, vẫn mau.” với nhịp 3-2-2 gây nên sự hối hả, vội vàng, dồn dập.

Trong quá trình đọc thầm, thanh trắc buộc dòng xử lý âm vị phải thay đổi đột ngột; dòng ý thức không thể trôi đều, trôi đều, mà phải liên tục tái điều chỉnh. Đặc biệt, các thanh trắc gắn với thân thể con ngựa - thở, hển, gục, ngã - xuất hiện đúng vào những khoảnh khắc kiệt sức, khiến sự gãy điệu tính trùng khít với sự gãy sinh học mà bài thơ mang lại.

Đến dòng cuối - “Chấm giữa nền nhung một vết nâu” - nhịp điệu lắng xuống, thanh bằng trở lại nhưng không còn đủ sức kéo. Đó không phải là sự giải tỏa, mà là sự buông xuôi sau khi đuối sức. Bài thơ khép lại không bằng ý nghĩa, mà bằng một trạng thái sinh thể.

Đọc trọn bài, chúng ta thấy, nếu thất ngôn Đường luật cổ điển Việt Nam sử dụng bằng - trắc để tạo cân xứng và hài hòa, thì ở đây, Tô Thùy Yên vẫn giữ nguyên khuôn thức ấy, nhưng tái “công năng hóa” nó lên: bằng - trắc không còn là luật tạo trật tự, mà - thú vị thay - trở thành công cụ mô phỏng gia tốc và/hoặc quá tải. Hình thức cả bài thơ vẫn thẳng tắp và trọn vẹn như đường ray, trong khi trải nghiệm bên trong thì lao đi, lao đi, lao đi, cho đến khi ngựa gục ngã. Đó là một trong những thành tựu tinh tế của thơ hiện đại Việt Nam: dùng chính kỷ luật truyền thống để phơi bày khủng hoảng hiện sinh của con người trong thời đại nháo nhào tốc độ.

II.

Mặt khác, khi đọc Cánh đồng - Con ngựa - Chuyến tàu của Tô Thùy Yên, ta không có cảm giác mình đang đọc một bài thơ “về chiến tranh” theo nghĩa thông thường. Thay vào đó là một cấu trúc hình ảnh tối giản nhưng đầy ám ảnh: cánh đồng, con ngựa và chuyến tàu. Chuỗi hình ảnh ấy không phát triển thành câu chuyện, mà vận hành như những lực hiện sinh: không gian tồn tại, sinh thể hữu hạn, và thời gian - lịch sử như một guồng máy có sức kéo.

Bài thơ không hề hỏi “vì sao” hay tìm cách trả lời, cũng không tìm ra “ý nghĩa” gì. “Ngựa rượt tàu, rượt tàu, rượt tàu” không vì hy vọng chiến thắng hay một mục tiêu cụ thể nào. Nó rượt vì bị đặt vào một tình thế không rượt thì không tồn tại. Ở điểm này, bài thơ chạm rất gần với trực giác hiện sinh của Albert Camus, người từng viết trong Le Mythe de Sisyphe (Huyền thoại Sisyphus, 1942), rằng bi kịch của đời người không nằm ở lao dịch vô ích, mà ở việc vẫn phải lao dịch dù đã biết rõ sự vô ích ấy.

Một điều ám ảnh tôi không kém là khi đọc Cánh đồng - Con ngựa - Chuyến tàu, tôi nhận ra, không chỉ có chuyển động, mà là cái không gian hoang vắng nơi chuyển động ấy diễn ra. Đó không phải một cánh đồng cụ thể định vị hẳn hoi trên Google Map, cũng không phải một phong cảnh thiên nhiên để ngắm nghía. Cánh đồng trong bài thơ là một không gian bị “làm phẳng”: phẳng về địa hình, phẳng về ý nghĩa, và phẳng cả về khả năng trú ẩn. Nó kéo dài “đến đỗi”, mở ra trước tầm mắt người đọc như một bề mặt vô giới hạn và bất định, nơi không có mốc dừng, không có nơi để ẩn nấp khỏi chuyển động ồ ạt đang tràn tới. Cánh đồng, vì thế, không thuộc về thiên nhiên theo nghĩa an ủi, cũng không thuộc về kỹ thuật theo nghĩa có cấu trúc bảo vệ. Đó là nơi sinh thể bị phơi ra hoàn toàn trước tốc độ. Không có rừng để che, không có núi để khuất, không có khúc quanh để trì hoãn. Ngay cả khi địa hình “gò nổng cao rồi thung lũng sâu”, những biến thiên ấy cũng không cứu được con ngựa; chúng chỉ làm rõ thêm sự bất lực của thân thể trước một không gian không còn được tổ chức phù hợp với sự sinh tồn.

Điều đáng sợ là không gian ấy không có tính thù địch theo nghĩa cổ điển. Nó không tấn công con ngựa; nó chỉ mở ra và để mọi thứ diễn ra. Chính sự trung tính ấy làm cho bi kịch trở nên hiện đại. Con ngựa không bị giết bởi một kẻ thù nào, mà bị bào mòn bởi việc phải tồn tại trong một không gian không còn đo ni đóng giày cho sinh thể. Khi nó gục xuống, cánh đồng vẫn ở đó, tàu vẫn lao đi, mặt trời vẫn mọc rồi lặn. Không gian không sụp đổ cùng sinh thể. Với tôi, cánh đồng trong bài thơ này là hình ảnh cô đọng của không gian hiện sinh hiện đại: rộng mở, trống hoác, và không neo giữ ai. Trong không gian ấy, con người - cũng như con ngựa - không còn được hỏi liệu có muốn chạy hay không. Câu hỏi duy nhất là: còn đủ sức tiếp tục chạy bao lâu nữa.

So với hiện sinh phương Tây, Tô Thùy Yên không phân tích ý thức hay khủng hoảng niềm tin bằng diễn ngôn triết học. Ông không làm điều mà Thomas Stearns Eliot đã làm trong The Waste Land, nơi thế giới hiện ra như “a heap of broken images”1 - một nền văn minh tinh thần vỡ vụn, kiệt quệ vì mất hệ quy chiếu siêu hình. Tô Thùy Yên, ngược lại, không phác họa sự đổ nát của ý nghĩa, mà mô tả sự quá tải của sinh thể. Ngựa không tuyệt vọng vì mất niềm tin; nó gục vì thân thể không còn theo kịp tốc độ ồ ạt, tàn khốc. Nếu Eliot viết về sự khô cạn của linh hồn, thì Tô Thùy Yên miêu tả sự kiệt quệ của phổi, của cơ bắp, của nhịp thở.

Ở phương diện này, Tô Thùy Yên có vẻ gần với Samuel Beckett hơn là Eliot. Trong Waiting for Godot (Chờ đợi Godot), Beckett để các nhân vật lặp lại hành động, lời nói và cử chỉ trong một vòng vô nghĩa, không biết hướng nào để tiến lên. Câu nói nổi tiếng “I can’t go on. I’ll go on.”2 có thể đặt nguyên vẹn vào thân phận ngựa rượt tàu. Tuy nhiên, khác với Beckett - người làm việc với ngôn ngữ bị rút kiệt đến trơ trụi, Tô Thùy Yên tạo tác nhịp điệu và thanh điệu, khiến sự lặp không chỉ được hiểu, mà còn được cảm thụ trực tiếp bằng ý thức và thân thể người đọc.

Khi đặt Tô Thùy Yên cạnh Paul Celan, sự tương đồng và khác biệt lại hiện ra ở một bình diện rất khác. Celan, trong câu thơ “Der Tod ist ein Meister aus Deutschland” (Todesfuge)3, đặt cái chết vào trung tâm ngôn ngữ, làm cho ngôn ngữ tự thương tích để mang ký ức thảm họa Holocaust. Với Celan, hiện sinh là vấn đề bạn còn có thể mở miệng được hay không sau thảm họa ấy. Với Tô Thùy Yên, cái chết trong Cánh đồng - Con ngựa - Chuyến tàu không mang tính biểu tượng; nó hiện ra như “một vết nâu”: nhỏ bé, lặng lẽ, cô tịch và gần như... phi anh hùng.

Chính điều này khiến thi phẩm của Tô Thùy Yên bổ sung cho dòng thơ hiện sinh toàn cầu một sắc thái rất riêng: hiện sinh của con người bị guồng máy lịch sử “gia tốc hóa”. Nếu Rainer Maria Rilke, trong Duino Elegies (Các khúc bi ca Duino), còn cất tiếng hỏi “Who, if I cried out, would hear me among the angels’ hierarchies?” (tạm dịch: “Sẽ là ai lắng nghe tôi, nếu tôi kêu lên giữa trật tự tầng tầng của các thiên thần?”), thì con ngựa của Tô Thùy Yên không còn thời gian để kêu gào gì cả. Nó thở, nó gục, và nó ngã. Thơ không còn là nơi đối thoại với siêu hình, mà là nơi phơi bày sự bất cân xứng giữa một cơ chế quay cuồng vô hạn và một thân thể hữu hạn.

Một điều khác khiến tôi tâm đắc ở thơ Tô Thùy Yên là ông không cần đến diễn ngôn triết học để đạt chiều sâu. Ông để cho thơ làm công việc của sinh thể: tổ chức nhịp, tổ chức hơi thở, tổ chức... sự hụt hơi. Đọc bài thơ này, tôi không “hiểu” hiện sinh, mà trải nghiệm nó. Và chính ở đó, thơ Tô Thùy Yên bước ra khỏi không gian văn học dân tộc để đặt chân vào nơi con người có thể nhận ra nhịp chạy hối hả quen thuộc của một thế giới đang tiến tới như một cỗ máy, sẵn sàng bỏ rơi bất cứ ai.

T.N.L
(TCSH444/02-2026)

-----------------------
1“a heap of broken images” - cụm từ trong The Waste Land (1922) diễn tả tình trạng vỡ vụn của hệ biểu tượng và ý nghĩa tinh thần trong văn minh phương Tây sau Thế chiến I.
2 “I can’t go on. I’ll go on.” - câu kết trong tiểu thuyết The Unnamable (1953), được xem như mệnh đề hiện sinh cô đọng về tình trạng con người: không còn khả năng tiếp tục, nhưng vẫn bị buộc phải tiếp tục.
3 “Der Tod ist ein Meister aus Deutschland”: câu thơ tiếng Đức từng được dịch ra tiếng Anh là: “Death is a master from Germany.”

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • PHẠM PHÚ PHONGTrước khi có Hoa nắng hoa mưa (NXB Thanh Niên, 2001), Hà Huy Hoàng đã có tập Một nắng hai sương (NXB Văn Nghệ TP Hồ Chí minh, 1998) và hai tập in chung là Một khúc sông Trà (NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh) và Buồn qua bóng đuổi (NXB Văn hoá Dân tộc, 2000). Đã có thơ đăng và giới thiệu trên các báo Văn nghệ Trẻ, Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, Lao động, Người lao động, các tập san, tạp chí Thời văn, Tiểu thuyết thứ bảy, Cẩm thành hoặc đăng trong các tuyển thơ như Hạ trong thi ca (1994), Lục bát tình (1997), Thời áo trắng (1997), Ơn thầy (1997), Lục bát xuân ca (1999)...

  • Hoàng Phủ Ngọc Tường. Sinh ngày 9 tháng 9 năm 1937. Quê ở Triệu Long, Triệu Hải, Quảng Trị. Năm 1960, tốt nghiệp khóa I, ban Việt Hán, Trường đại học Sư phạm Sài Gòn. Năm 1964, nhận bằng cử nhân triết Đại học Văn khoa Huế. Năm 1960 - 1966, dạy trường Quốc Học Huế. Từng tham gia phong trào học sinh, sinh viên và giáo chức chống Mỹ - ngụy đòi độc lập thống nhất Tổ quốc. Năm 1966 - 1975, nhà văn thoát li lên chiến khu, hoạt động ở chiến trường Trị Thiên. Sau khi nước nhà thống nhất, từng là Chủ tịch Hội Văn nghệ Quảng Trị, Tổng biên tập Tạp chí Cửa Việt.

  • ANH DŨNGLTS:  Kết hợp tin học với Hán Nôm là việc làm khó, càng khó hơn đối với Phan Anh Dũng - một người bị khuyết tật khiếm thính do tai nạn từ thuở còn bé thơ. Bằng nghị lực và trí tuệ, anh đã theo học, tốt nghiệp cử nhân vật lý lý thuyết trường Đại học Khoa học Huế và thành công trong việc nghiên cứu xây dựng hoàn chỉnh bộ Phần mềm Hán Nôm độc lập, được giải thưởng trong cuộc thi trí tuệ Việt Nam năm 2001.Sông Hương xin giới thiệu anh với tư cách là một công tác viên mới.

  • SƠN TÙNGLTS: Trong quá trình sưu tầm, tuyển chọn bài cho tập thơ Dạ thưa Xứ Huế - một công trình thơ Huế thế kỷ XX, chúng tôi nhận thấy rằng, hầu hết các nhà thơ lớn đương thời khắp cả nước đều tới Huế và đều có cảm tác thơ. Điều này, khiến chúng tôi liên tưởng đến Bác Hồ. Bác không những là Anh hùng giải phóng dân tộc, là danh nhân văn hoá thế giới mà còn là một nhà thơ lớn. Các nhà thơ lớn thường bộc lộ năng khiếu của mình rất sớm, thậm chí từ khi còn thơ ấu. Vậy, từ thời niên thiếu (Thời niên thiếu của Bác Hồ phần lớn là ở Huế) Bác Hồ có làm thơ không?Những thắc mắc của chúng tôi được nhà văn Sơn Tùng - Một chuyên gia về Bác Hồ - khẳng định là có và ông đã kể lại việc đó bằng “ngôn ngữ sự kiện” với những nhân chứng, vật chứng lịch sử đầy sức thuyết phục.

  • NGUYỄN KHẮC PHÊAnh Hoài Nguyên, người bạn chiến đấu của nhà văn Thái Vũ (tức Bùi Quang Đoài) từ thời kháng chiến chống Pháp, vui vẻ gọi điện thoại cho tôi: “Thái Vũ vừa in xong TUYỂN TẬP đó!...” Nhà văn Thái Vũ từng được bạn đọc biết đến với những bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ như “Cờ nghĩa Ba Đình” (2 tập - 1100 trang), bộ ba “Biến động - Giặc Chày Vôi”, “Thất thủ kinh đô Huế 1885”, “Những ngày Cần Vương” (1200 trang), “Thành Thái, người điên đầu thế kỷ” (350 trang), “Trần Hưng Đạo - Thế trận những dòng sông” (300 trang), “Tình sử Mỵ Châu” (300 trang)... Toàn những sách dày cộp, không biết ông làm “tuyển tập” bằng cách nào?

  • MINH QUANG                Trời tròn lưng bánh tét                Đất vuông lòng bánh chưng                Dân nghèo thương ngày Tết                Gói đất trời rưng rưng...

  • NGUYỄN THỊ THÁITôi không đi trong mưa gió để mưu sinh, để mà kể chuyện. Ngày ngày tôi ngồi bên chiếc máy may, may bao chiếc áo cho người. Tôi chưa hề may, mà cũng không biết cách may một chiếc Yêng như thế nào.

  • Nhà thơ Hải Bằng tên thật là Vĩnh Tôn, sinh ngày 3 tháng 2 năm 1930, quê ở thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông mất ngày 7 tháng 7 năm 1998.

  • NGUYỄN VĂN HOACuốn sách: "Nhớ Phùng Quán" của Nhà xuất bản Trẻ, do Ngô Minh sưu tầm, tuyển chọn và biên soạn với nhiều tác giả phát hành vào quý IV năm 2003. Cuốn sách có 526 trang khổ 13x19cm. Bìa cứng, in 1000 cuốn. Rất nhiều ảnh đẹp của Nguyễn Đình Toán - nhà nhiếp ảnh chân dung nổi tiếng của Việt nam. Đơn vị liên doanh là Công ty Văn hoá Phương Nam.

  • ĐÀ LINHĐể có trận quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ, trước đó quân đội Nhân dân Việt Nam đã có những trận đánh để đời mở ra những khả năng to lớn về thế và lực cho chúng ta. Trong đó Trận chiến trên đường (thuộc địa) số 4 - biên giới Cao Bắc Lạng 1950 là một trận chiến như vậy.

  • HOÀNG VĂN HÂNLướt qua 30 bài thơ của Ngô Đức Tiến trong “Giọng Nghệ”, hãy dừng lại ở những bài đề tài tình bạn. Với đặc điểm nhất quán, bạn của anh luôn gắn liền với những hoài niệm, với những địa chỉ cụ thể, về một khoảng thời gian xác định. Người bạn ấy hiện lên khi anh “nghĩ về trường” “Thăm trường cũ”, hoặc là lúc nhớ quá phải “Gửi bạn Trường Dùng” “ Nhớ bạn Thanh Hoá”. Bạn của anh gắn với tên sông, tên núi: sông Bùng, sông Rộ, Lạt, Truông Dong, Đồng Tháp.

  • FAN ANHTrên thế gian này tồn tại biết bao nhiêu báu vật, hoặc những huyền thoại về báu vật, thì cũng gần như hiện hữu bấy nhiêu nỗi đau và bi kịch của con người vốn dành cả cuộc đời để kiếm tìm, bảo vệ, chiếm đoạt hay đơn giản hơn, đặt niềm tin vào những báu vật ấy. Nhẫn thạch (Syngué sabour - Pierre de patience) của Atiq Rahimi trước tiên là một báu vật trong đời sống văn học đương đại thế giới, với giải thưởng Goncourt năm 2008, sau đó là một câu chuyện về một huyền thoại báu vật của những người theo thánh Allad.

  • KIM QUYÊNSinh năm 1953 tại Thừa Thiên (Huế), tốt nghiệp Đại học Sư phạm Huế năm 1976, sau đó về dạy học ở Khánh Hoà (Nha Trang) hơn 10 năm. Từ năm 1988 đến nay, nhà thơ xứ Huế này lại lưu lạc ở thành phố Hồ Chí Minh, tiếp tục làm thơ và viết báo. Chị là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hiện nay là biên tập viên Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật của Sở Thông tin Văn hoá thành phố Hồ Chí Minh.

  • VÕ QUANG YẾN Tôi yêu tiếng nước tôi                Từ khi mới ra đời làm người                                                Phạm Duy

  • PHẠM NGUYÊN TƯỜNGKhao khát, đinh ninh một vẻ đẹp trường tồn giữa "cuộc sống có nhiều hư ảo", Vú Đá, phải chăng đó chính là điều mà kẻ lãng du trắng tóc Nhất Lâm muốn gửi gắm qua tập thơ mới nhất của mình? Bài thơ nhỏ, nằm nép ở bìa sau, tưởng chỉ đùa chơi nhưng thực sự mang một thông điệp sâu xa: bất kỳ một khoảnh khắc tuyệt cảm nào của đời sống cũng có thể tan biến nếu mỗi người trong chúng ta không kịp nắm bắt và gìn giữ, để rồi "mai sau mang tiếng dại khờ", không biết sống. Cũng chính từ nhận thức đó, Nhất Lâm luôn là một người đi nhiều, viết nhiều và cảm nghiệm liên tục qua từng vùng đất, từng trang viết. Câu chữ của ông, vì thế, bao giờ cũng là những chuyển động nhiệt thành nhất của đời sống và của chính bản thân ông.

  • MINH ĐỨC TRIỀU TÂM ẢNHTôi nghe rằng,Rạch ròi, đa biện, phân minh, khúc chiết... là ngôn ngữ khôn ngoan của lý trí nhị nguyên.Chan hoà, đa tình, niềm nỗi... là ngôn ngữ ướt át của trái tim mẫn cảm.Cô liêu, thuỷ mặc, bàng bạc mù sương, lấp ló trăng sao... là ngôn ngữ của non xanh tiểu ẩn.Quán trọ, chân cầu, khách trạm, phong trần lịch trải... là ngôn ngữ của lãng tử giang hồ.Điềm đạm, nhân văn, trung chính... là ngôn ngữ của đạo gia, hiền sĩ.

  • MAI VĂN HOANTập I hồi ký “Âm vang thời chưa xa” của nhà thơ Xuân Hoàng ra mắt bạn đọc vào năm 1995. Đã bao năm trôi qua “Âm vang thời chưa xa” vẫn còn âm vang trong tâm hồn tôi. Với tôi, anh Xuân Hoàng là người bạn vong niên. Tôi là một trong những người được anh trao đổi, trò chuyện, đọc cho nghe những chương anh tâm đắc khi anh đang viết tập hồi ký để đời này.

  • NGUYỄN KHẮC PHÊ giới thiệuNhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà phê bình Hoài Thanh (1909-2009)Chúng ta từng biết cố đô “Huế Đẹp và Thơ” một thời là nơi hội tụ các văn nhân, trong đó có những tên tuổi kiệt xuất của làng “Thơ Mới” Việt Nam như Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên…; nhưng nhà phê bình Hoài Thanh lại đến với Huế trong một hoàn cảnh đặc biệt và có thể nói là rất tình cờ.

  • LÊ TRỌNG SÂM giới thiệuBà sinh ra và lớn lên ở Painpol và Saint-Malo, một đô thị cổ vùng Bretagne, miền đông bắc nước Pháp. Học trung cấp và tốt nghiệp cử nhân văn chương ở thành phố Nice, vùng xanh da trời miền nam nước Pháp. Là hội viên Hội nhà văn Pháp từ năm 1982, nay bà đã trở thành một trong số ít nhà văn Châu Âu đã tiếp thu và thâm nhập sâu sắc vào rất nhiều khía cạnh của văn hoá Việt Nam.

  • MAI VĂN HOAN giới thiệu Vĩnh Nguyên tên thật là Nguyễn Quang Vinh. Anh sinh năm 1942 (tuổi Nhâm Ngọ) ở Vĩnh Tuy, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Bố anh từng tu nghiệp ở Huế, ông vừa làm thầy trụ trì ở chùa vừa bốc thuốc chữa bệnh cho người nghèo. Thuở thiếu thời anh đã ảnh hưởng cái tính ngay thẳng và trung thực của ông cụ. Anh lại cầm tinh con ngựa nên suốt đời rong ruổi và “thẳng như ruột ngựa”.