Trong Tết Nguyên đán 2020, nhiều nhà xuất bản, công ty sách đã cho ra mắt, tái bản nhiều tựa sách Tết đặc sắc, đem đến cho bạn đọc những thông tin, kiến thức quý giá về phong tục, văn hóa Việt gắn với Tết cổ truyền của dân tộc, gắn với những hồi ức, kỷ niệm thời ấu thơ của nhiều thế hệ... Với tính hấp dẫn đó đã giúp sách Tết tạo được sức hút trong lòng bạn đọc.
Văn hóa đọc ngày càng khởi sắc là một tín hiệu đáng mừng của người dân TP.HCM
1.Một trong số cuốn sách Tết được bạn đọc đón nhận nhiều nhất phải kể đến Sách Tết Canh Tý (do Đông A ấn hành). Đây là hợp tuyển văn thơ, nhạc họa chủ đề mùa xuân và ngày Tết với sự góp mặt của các tác giả, họa sĩ tên tuổi như Cao Huy Thuần, Hồ Anh Thái, Phan Thị Vàng Anh, Thành Chương, Lê Trí Dũng, Đỗ Hoàng Tường… và một số cây bút mới từ nhiều vùng miền đất nước. Sách mở đầu với phần chờ đón giao thừa, trên bàn trà, ngoài mứt Tết, hạt dưa, còn có sự góp mặt khiêm nhường của sách Tết. Bên cạnh thú du xuân, người ta còn có thêm cái thú tao nhã: đọc - ngẫm sách Tết. Người già đọc để hoài nhớ Tết xưa, người trẻ đọc để trân quý Tết nay.
Trong khi đó cuốn sách Tết đoàn viên, tác giả Nguyễn Quang Thiều (Alphabooks) cũng trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của bạn đọc, nhất là đối với những người thích nghiên cứu về phong tục, tập quán của đất nước mình. Cuốn sách gồm 4 phần: Phong vị Tết; Tết trong tôi là…; Tết đoàn viên, Vĩ thanh. Ở mỗi bài viết trong từng phần, bằng một cách riêng mỗi tác giả đã nói về những vẻ đẹp khác biệt của Tết, mang đến một phong vị Tết của từng vẻ đẹp, từng thời kì, từng vùng miền… Sự đoàn viên không còn chỉ là sự kiện gặp mặt của những thành viên trong gia đình, những người bạn lâu ngày không gặp mà còn là sự gặp lại những phong vị Tết, những vị riêng, mùi riêng của Tết, sự đoàn tụ với những không gian, vùng miền của đất nước, đoàn tụ trong chiều kích thời gian Tết xưa và nay.
2.Nếu như sách Tết đem lại cho độc giả nhiều kiến thức về văn hóa Tết thì tranh Tết cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng, là tinh hoa, tinh túy mà người xưa đã sưu tầm, đúc kết và lưu giữ lại cho thế hệ cháu, con và tác phẩm Tranh Tết - Nét tinh hoa truyền thống Việt (Sách Thái Hà) của tác giả Trang Thanh Hiền chứa đựng tất cả điều ấy - cuốn sách gửi gắm những thông điệp cho các thế hệ, trong đó những hình tượng, biểu tượng trên tranh dân gian, đồng thời có việc giải mã ý nghĩa các bức tranh con giáp của năm.
Năm nay Tùy bút - Hồi ký - Giai thoại trên báo xuân Sài Gòn xưa của tác giả Phạm Công Luận; Cảnh sắc phố thị Sài Gòn - Chợ Lớn (Tranh và Ký họa) của họa sĩ Phạm Công Tâm - Phương Nam Book cũng thu hút độc giả vào dịp Tết vừa qua. Bên cạnh các tựa sách Tết nổi bật, các gian hàng còn trưng bày nhiều tác phẩm hiện đại - truyền thống xoay quanh chủ đề Tết Việt, từ truyện cổ tích để tìm lại tâm thức tốt đẹp của người xưa, những cuốn sách hướng dẫn làm món ăn ngày Tết, dọn dẹp nhà cửa hiệu quả, những câu chuyện du ký ngày xuân…
Bộ sách Tết nhâm nhi Tết, Đúng là Tết, Kể chuyện Tết Nguyên đán của NXB Kim Đồng cũng là bộ tuyển tập bán chạy trong Tết Canh Tý vừa qua. Bộ sách bao gồm nhiều mẩu truyện, thơ, đồng dao cùng những bài giới thiệu về âm nhạc, hội họa, chủ đề ngày Tết. Bên cạnh đó, sách còn kể bạn đọc nhí những phong tục ngày Tết gắn liền với các sự tích, câu chuyện cổ tích như Táo quân, cây nêu ngày Tết, tục lệ xông đất, lì xì, xin chữ, tranh Tết, câu đối, gói bánh, mâm ngũ quả... giúp các em nhỏ có thêm nhiều kiến thức bổ ích về phong tục, văn hóa trong ngày Tết cổ truyền.
3.Ngoài sách Tết, thể loại sách văn học, tìm hiểu văn hóa, các sách kỹ năng cũng bán chạy nhất, thể hiện tín hiệu đáng mừng về văn hóa đọc ở TP.HCM nói riêng và cộng đồng nói chung. Theo báo cáo từ Công ty Đường sách TP.HCM, từ ngày 29 tháng chạp đến mùng 4 Tết, khoảng 100.000 lượt người đã đến tham quan Đường sách, trong đó có hơn 30% là khách du lịch nước ngoài. Doanh thu ước khoảng gần 1,2 tỷ đồng tiền bán sách và các vật phẩm lưu niệm - văn hóa khác.
Trước đó, ông Lê Hoàng (Giám đốc Công ty Đường sách TP.HCM) cho biết, trong năm 2019 có 913.243 cuốn sách được bán ra, trong đó có 5.256 tựa sách mới, tăng 138.176 cuốn so với năm 2018, doanh thu đạt 44 tỷ đồng.
Tải mã QRCode
Văn hóa dân gian đã có nhiều biến đổi, nhưng các thành tố của nó vẫn tồn tại và tái cấu trúc, tạo nên bộ mặt văn hóa của xã hội đương đại. Văn hóa ấy là tấm căn cước cho mỗi người Việt khi hội nhập thế giới, đồng thời mang lại giá trị tinh thần và cả cơ hội khởi nghiệp cho giới trẻ.
Sau hơn 20 năm xuất hiện tại Việt Nam, internet ngày càng đi sâu vào cuộc sống, tạo ra những thay đổi to lớn từ thói quen hàng ngày, tới cách làm việc, giao tiếp, tương tác xã hội, quan niệm về không gian, thời gian... Những thay đổi ấy đòi hỏi xây dựng các giá trị văn hóa mới - văn hóa mạng.
LÊ HOÀNG TÙNG
Vai trò của thể dục, thể thao đã được xã hội thừa nhận, đánh giá là một trong những nhân tố quan trọng tác động đến sự phát triển của mỗi cá nhân và đất nước.
Tác phẩm sơn mài “Vườn xuân Trung Nam Bắc” của danh họa Nguyễn Gia Trí - một bảo vật quốc gia đã bị hư hại nặng nề sau quá trình làm vệ sinh của Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về công tác bảo quản, tu bổ, phục chế.
Di tích xuống cấp là một trong những vấn đề tồn tại song hành với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản ở Hà Nội. Bên cạnh những khó khăn về nguồn kinh phí, tình trạng tùy tiện trong tu bổ, tôn tạo cũng đang là bài toán đòi hỏi có giải pháp khắc phục hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững giá trị di sản.
Tính đến đầu năm 2019, qua 7 đợt công nhận theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam đang sở hữu 164 hiện vật, nhóm hiện vật được tôn vinh là bảo vật quốc gia. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, vấn đề ứng xử với các bảo vật quốc gia đang tồn tại nhiều số bất cập, nhất là tình trạng can thiệp thô bạo với không ít hiện vật khiến dư luận bất bình.
Dự án “Tương lai của truyền thống” vừa tổ chức buổi trò chuyện “Cảm hứng nghệ thuật Tuồng”. Với sự tham gia của NSND Mẫn Thị Thu, NSƯT Phạm Quốc Chí, NSƯT Nguyễn Ngọc Khánh, Nghệ sĩ Nguyễn Thành Nam một lần nữa những bất cập trong công tác bảo tồn và phát triển nghệ thuật Tuồng đã được chính người trong cuộc chia sẻ.
NGUYỄN KHẮC PHÊ
Gọi là “Chuyện bên lề” vì chủ trương xây Khu Lưu niệm nhà thơ Tố Hữu (KLNTH) là của UBND Tỉnh Thừa Thiên Huế, tôi “bỗng dưng” bị lôi vào cuộc do đã viết bài “Ngày Xuân thăm quê nhà thơ Tố Hữu” đăng trên báo Văn nghệ số Tết Mậu Tuất - 2018.
Phát biểu tại hội nghị kiểm tra, đánh giá việc triển khai, thực hiện Nghị quyết 33 về xây dựng và phát triển văn hóa con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước tại địa bàn TP.HCM ngày 20/4/2019, ông Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhận định: “Văn hóa TPHCM đã phát triển nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng”.
Để hạn chế bạo lực học đường, có ý kiến cho rằng, bên cạnh kiểm soát, ngăn chặn những clip độc hại, bạo lực trên mạng xã hội, cần đưa giá trị sống và kỹ năng sống đến học sinh và giáo viên, qua đó tạo môi trường giáo dục thân thiện hơn, khiến học sinh hạnh phúc hơn.
5 năm kể từ khi Ngày Sách Việt Nam ra đời, khắp các địa phương trên cả nước, hoạt động cổ vũ cho văn hóa đọc được tổ chức rộng rãi. Tại các hệ thống giáo dục đào tạo, phong trào đọc sách cũng lan tỏa mạnh mẽ.
Thần tượng là một nhu cầu thiết yếu của thế hệ trẻ, nó cần thiết như cơm ăn nước uống hàng ngày. Có phải chăng xã hội chúng ta đang thiếu vắng những anh hùng, những con người bình thường, những sự việc bình thường đã trở nên quý hiếm, được nêu gương khiến thế hệ trẻ tìm đến những kẻ giang hồ cộm cán, những kẻ tìm mọi cách để gây sốc trong đời sống và trên mạng xã hội?
Tại Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề: Xây dựng trường mầm non hạnh phúc và nói không với bạo lực học đường, diễn ra sáng 9.4, chuyên gia giáo dục Đan Mạch, PGS. Jette Eriksen khẳng định, để đẩy lùi bạo lực học đường, chúng ta phải xây dựng một nền giáo dục với những phương pháp sư phạm đầy nhân văn và thân thiện với trẻ, kết hợp quan điểm của trẻ em trong tất cả những gì chúng ta làm.
Thông qua cuộc thi “Đại sứ văn hóa đọc”, các em đã có những cảm nhận hết sức tuyệt vời về vai trò của đọc sách, của văn hóa đọc.
NGUYỄN THANH TÙNG
Trong số ra ngày 25 tháng 11 năm 1990, một tờ báo chủ nhật xuất bản ở Hà Nội đăng bài "Giáo dục gia đình - S.O.S" của bạn đọc Lê Hòe.
Chúng ta đã nói quá nhiều về sự xuống cấp đạo đức cá nhân và xã hội mà chưa chỉ ra được căn nguyên sâu xa của nó là gì, nằm ở đâu và phải làm gì, tháo gỡ như thế nào… Sức mạnh đến từ nhiều thiết chế xã hội, trong đó có báo chí với vị thế và tầm ảnh hưởng rộng lớn.
Chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn học - nghệ thuật trong đó có nghệ thuật sân khấu đã được triển khai thực hiện hơn 20 năm nay… Tuy nhiên, theo họa sĩ - NSND Lê Huy Quang, quá trình này với sân khấu vẫn đang như một vòng tròn quẩn quanh chưa xác định được hướng đi cụ thể.
Đi dạo trên nhiều tuyến phố của Hà Nội bắt gặp nhiều biển hiệu đề bằng tiếng nước ngoài. Ngay cả khi chúng ta đón lượng khách du lịch kỷ lục là 15 triệu lượt/người trong năm 2018 thì điều này không chỉ chứng tỏ chủ các cửa hàng, công ty thiếu tự tôn văn hóa dân tộc mà còn vi phạm quy định pháp luật.
Xã hội phát triển, các khu đô thị mọc lên ngày một nhiều. Dạng nhà chung cư cao tầng, nhà ống, nhà liền kề, biệt thự phát triển mạnh mẽ dẫn đến sự thay đổi lớn về sinh hoạt của người Việt. Từ đó dẫn đến thay đổi đáng kể về vị trí, vai trò và chức năng của Ban (bàn) thờ gia tiên…
Câu hỏi khá táo bạo, tương tự như khi người ta tính chuyện bứng một gốc cây cổ thụ ngàn năm, rễ của nó đã lan rộng cả dải đất hình chữ S, tán của nó xòe cả bầu trời vùng biển đông, toan ngắt cành ngắt lá đem trồng đi chỗ khác, hoặc chừng như muốn xem bói một quẻ nhờ vào lời thần thánh hoặc tìm nhà bác học phán cho một câu điều chỉnh. Tôi thì tôi không dám nói chuyện điều chỉnh – hai chữ rất thời thượng của thời… hậu cách mạng bứng gốc, nay bớt lại chỉ điều chỉnh thôi nhưng điều chỉnh cái gì, ai điều chỉnh?