Sách ở gần, dân mới đọc

09:48 12/06/2019

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, nhu cầu độc giả ngày càng cao và đa dạng, chức năng của thư viện cũng thay đổi. Không chỉ là kho tri thức liên tục cập nhật những đầu sách mới và hay, thư viện giờ đây còn phải là không gian văn hóa, sáng tạo, gần gũi, thuận tiện cho người đọc có thể tiếp cận bất cứ lúc nào.

Sách càng gần người đọc bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu - Ảnh: Thư viện Dương Liễu

“Chỉ thiếu sách hay”

“Cốt lõi của thư viện là sách. Nếu sách không được cập nhật thường xuyên và có những đầu sách thời sự, hấp dẫn, thì thư viện sẽ không thu hút được người đọc” - một tình nguyện viên của Thư viện tư nhân Dương Liễu (Hoài Đức, Hà Nội) chia sẻ. Điều tưởng chừng đơn giản này nhưng hiện nay nhiều thư viện không thể đáp ứng, nhất là thư viện cấp huyện, xã.

Thư viện UBND xã Thanh Tân, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, đặt tại Phòng Văn hóa - Truyền thống xã, mở cửa vào thứ 7 hàng tuần, thu hút khá đông người đọc, kể cả học sinh, mặc dù có thư viện trường học gần đó. Hiện thư viện có vài nghìn cuốn sách thuộc nhiều thể loại, do xã phát động con em xa quê hương đóng góp. Trông coi thư viện là ông Phạm Đức Thành (hơn 80 tuổi), một cán bộ hưu trí, không có nghiệp vụ thư viện nhưng “may mắn được cán bộ thư viện tỉnh, thư viện huyện giúp đỡ, hướng dẫn cách phân loại, sắp xếp và quản lý sách”. Ông Thành khẳng định: “Sách không thiếu, chỉ thiếu sách hay”.

Hiện hệ thống thư viện cấp xã (gần 3.000 thư viện) hầu như chưa được quan tâm đầu tư kinh phí từ bất kỳ nguồn nào, do thiếu cơ chế. Sách chủ yếu từ hai nguồn: Vận động quyên góp và sách luân chuyển từ thư viện huyện/tỉnh, nên có sách đã là tốt, khó đòi hỏi sách mới và hay. Đại diện Thư viện huyện Kiến Xương (Thái Bình) cho biết, mỗi năm Thư viện huyện được ngân sách cấp 20 triệu đồng, trong đó chi 13 triệu đồng đặt mua 20 đầu báo/tạp chí, chỉ còn 7 triệu đồng để mua sách, nếu tổ chức các hoạt động thì âm. May là có 200 bản sách Thư viện tỉnh luân chuyển, nhưng cũng chẳng đáng là bao. Đại diện Thư viện huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình) phân tích, nếu lấy tổng số sách, báo chia cho số dân trong huyện, mỗi người dân chỉ có 0,07 cuốn sách trong hệ thống thư viện công cộng, đạt 1/10 chỉ tiêu phấn đấu!


Hơn thế, số lượng sách luân chuyển ít ỏi đó nội dung cũng không phong phú, đa dạng. Phó Chủ tịch UBND huyện Kiến Xương Đặng Văn Tính nhận xét, “sách có tính thời sự không cao, trong khi sách quý thì cũng chọn người mới cho mượn”. Có tình trạng, sách luân chuyển được giữ “nguyên đai nguyên kiện” từ khi nhận đến khi trả, hoặc không dám cho mượn vì… sợ bị mất hoặc rách sách, hoặc nội dung người dân không quan tâm.

Sách càng gần người đọc càng tốt

Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Nguyễn Thị Mai Hoa từng băn khoăn: Người đọc gắn với cơ sở, có nên duy trì thư viện cấp huyện không, hay tập trung đầu tư cho thư viện cộng đồng? Câu hỏi này đã phần nào được giải đáp khi khảo sát thực tế hoạt động thư viện tại một số địa phương. Riêng mô hình tổ chức không thống nhất đã cho thấy bất cập của hệ thống thư viện cấp huyện hiện nay. Nơi thì thư viện huyện trực thuộc UBND cùng cấp, nơi thì trực thuộc Phòng Văn hóa - Thông tin, nơi lại do Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện quản lý. Chính mô hình tổ chức mỗi nơi một kiểu này dẫn đến thực tế, thư viện huyện trực thuộc UBND cùng cấp thường được cấp kinh phí nhiều hơn, cá biệt một số thư viện cấp huyện có mức kinh phí tương đương một số thư viện cấp tỉnh (1 - 2 tỷ đồng/năm), nhưng cũng còn tới hơn 30% thư viện cấp huyện không được cấp kinh phí hàng năm để bổ sung sách, báo và tổ chức hoạt động.

Tất nhiên, đầu tư thế nào thì hoạt động thế ấy. Như Thư viện huyện Kiến Xương (tỉnh Thái Bình) hiện trực thuộc Trung tâm Văn hóa - Thể thao huyện, ngoài thực hiện chức năng lưu trữ, quản lý và luân chuyển sách, không có không gian để tổ chức phục vụ bạn đọc. Hay Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Hoàng Thị Hoa chỉ ra rằng, có nơi thư viện cấp huyện được đặt trong một ngõ sâu, hẹp, trụ sở xuống cấp, như thế ai vào đọc?

Nhìn nhận thẳng thắn, hoạt động của nhiều thư viện cấp huyện hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu, từ cơ sở vật chất đến vốn tài liệu. Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thái Bình Phạm Văn Tuân chia sẻ: “Tôi làm việc ở cấp huyện 4 năm nhưng chưa bao giờ mượn sách thư viện huyện”; và đề nghị xem xét lại mô hình thư viện cấp huyện. “Nên duy trì thư viện trường học và thư viện cấp xã (tích hợp các tủ sách hiện có), người dân đến đọc nhiều, hiệu quả hơn”.

Trong quá trình góp ý xây dựng dự thảo Luật Thư viện, nhiều ý kiến thẳng thắn đề nghị bỏ thư viện cấp huyện. Bởi ngay ở cấp xã, nếu đất rộng người đông, dân cũng không thể lên nhà văn hóa xã đọc sách, càng không thể lên thư viện huyện. Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Kiến Xương cho rằng, mô hình văn hóa đọc hiện nay đưa về thôn, tổ dân phố là phù hợp nhất, thành lập các câu lạc bộ văn hóa đọc, nguồn sách xã hội hóa hoàn toàn. Kiến Xương đang đề xuất làm điểm hai nhà văn hóa thôn thành lập thư viện, mỗi thư viện có khoảng 200 đầu sách.

Trong bối cảnh văn hóa đọc đang bị cạnh tranh bởi nhiều loại hình giải trí khác hấp dẫn hơn, việc sách càng gần người đọc bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Điều này đã được minh chứng qua các tủ sách phụ huynh trong chương trình Sách hóa nông thôn mà Thái Bình là nơi khởi phát và đang lan rộng ra cả nước. Tủ sách do phụ huynh đóng góp, được đặt ngay tại lớp học, do học sinh quản lý, giúp các em hàng ngày tới trường thấy sách và được đọc sách. Nhờ đó, thúc đẩy văn hóa đọc phát triển sâu rộng.

Theo Nhật Linh - ĐBND
 
 
Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • Không chỉ bị tàn phá bởi thời gian, nhiều công trình, di tích - nhất là các đình, chùa - còn bị biến dạng qua các công cuộc bảo tồn, trùng tu mà ở đó những người trông coi di tích và những người làm công đức tự cho mình quyền được can thiệp vào chuyên môn, còn chính quyền sở tại thì cấp phép trùng tu, tôn tạo một cách đại khái, dễ dàng, trong khi vai trò của các nghệ nhân lại chưa được coi trọng đúng mức.

  • Quảng Trị được coi là một bảo tàng chiến tranh lớn, ở đó có những bảo tàng chiến tranh nhỏ, nơi ghi dấu ấn đau thương và hào hùng đã đi vào lịch sử.

  • Nhà thơ Phạm Tiến Duật năm 2002, khi vào tuổi 61, đã đưa ra mười tiêu chí để xác định “thế nào là nhà văn già”. Tỷ như nhà văn già là nhà văn thích đề tặng và chú thích, thích quản lý người khác mà không quản lý chính mình, thích chê bai xã hội, phàn nàn đủ thứ và tỏ ra mình là người lịch lãm, chỉ không biết chê chính cái mình viết ra…

  • Trong những ngày cuối tháng 5/2015, dư luận khắp nơi tỏ vẻ đồng tình với phát biểu tại Quốc Hội của Thiếu tướng Nguyễn Xuân Tỷ (Phó giám đốc Học viện Quốc phòng): “Tội tham ô, tham nhũng mà không tử hình thì không hợp lòng dân, bởi tham nhũng không phải là những người nhỏ mà đều là người làm to có chức có quyền, đục khoét công quỹ, bóc lột nhân dân. Làm cán bộ mấy năm mà trong nhà có vài ba trăm tỉ đồng, thậm chí cả ngàn tỉ đồng thì lấy ở đâu ra nếu không tham nhũng. Có một đội ngũ giàu rất nhanh, cưỡi lên đầu nhân dân, còn kinh khủng hơn địa chủ, tư sản ngày xưa”.

  • Khái niệm không gian văn hóa của các dòng sông đã rõ ràng và cụ thể khi liên quan đến quy hoạch cảnh quan kiến trúc của đô thị. Nhưng ngoài quy hoạch đô thị, không gian đó không chỉ gói gọn ở các điểm nhấn kiến trúc nhà cửa, cầu và cây xanh.

  • Khai thác các di tích văn hóa- lịch sử vào mục đích du lịch đang trở thành một hướng đi được quan tâm đầu tư của nước ta nói chung, Nghệ An nói riêng bởi có lẽ đó là cách hiệu quả hàng đầu để quảng bá những giá trị văn hóa của một vùng miền mà không cần phải tốn quá nhiều lời.

  • Cô bé Lolita dạo chơi đến Việt Nam gần đây đã làm nổ ra một sự “mất đoàn kết” không nhỏ trong giới dịch thuật. Thậm chí, có khi người ta chú ý đến chuyện nóng bỏng của “trường văn trận bút” nhiều hơn là chú ý đến vẻ đẹp của cô ấy, hay nói cách khác, giá trị của bản thân tác phẩm của Vladimir Nabokov.

  • Truyền thông tạo định kiến “người Israel chuyên đánh bom cảm tử”, “người Anh lãnh đạm và xa cách”, nhưng văn chương liên kết nhân loại bằng những câu chuyện giản dị. Chủ đề này được nói đến trong Những ngày Văn học châu Âu tại Hà Nội.

  • Không phải là những người đầu tiên nảy ra ý tưởng biến các khoảng đất trống ở Hà Nội thành sân chơi cho trẻ em nhưng họ là những người đầu tiên thực hiện thành công ý tưởng đó - chúng tôi muốn nói đến các bạn trẻ trong nhóm tình nguyện “Nghĩ về sân chơi trong thành phố” (Think Playgrounds - TPG).

  • Nhân dịp tái bản có sửa chữa Lolita, dịch giả An Lý, người biên tập bản tiếng Việt lần này,  có bài viết về tác phẩm mà lịch sử xuất bản của nó sang các thứ tiếng khác dường như chịu một lời nguyền cho những bản dịch lại, hoặc những bản dịch liên tục sửa chữa.

  • Văn hóa đọc của Việt Nam không hề suy đồi? Vấn đề là giới trẻ của chúng ta đang quan tâm gì và đọc gì?

  • Robert Lucius - giám đốc chương trình khu vực châu Á, Tổ chức Humane Society International, một tổ chức bảo vệ động vật quốc tế hơn 60 năm - đã trở lại Việt Nam trong một chuyến đi đặc biệt khi Việt Nam đã làm ông thay đổi cuộc đời của mình, từ một sĩ quan quân đội ông trở thành nhà hoạt động bảo vệ động vật.

  • Trách nhiệm giáo dục thuộc về ai? Gia đình, nhà trường hay xã hội? có nhiều người đổ lỗi cho đó là bị tác động bởi "mặt trái của kinh tế thị trường".

  • Con số 6.200 nói lên điều gì...!

    6.200 người bị nhập viện do ẩu đả trong dịp tết nguyên đán Ất Mùi 2015 nói lên điều gì, chẳng phải là bạo lực đang lên ngôi!

  • Xem lễ hội ở xứ ta dễ có cảm giác mình bị dẫm nát như những cánh hoa trên Đường hoa xuân. Lễ hội Việt hiện đại, không khéo, trở thành đồng nghĩa với từ vandalism – nôm na là hủy hoại các giá trị văn hóa nhân loại.

  • Tưởng lì xì con trẻ là... chuyện nhỏ, nhưng thật ra có rất nhiều điều đáng bàn quanh câu chuyện lì xì đầu năm.

  • Cần có một cơ quan kiểu như Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam trong lĩnh vực báo chí và các cơ quan báo chí cần phải liên kết lại trong cuộc chiến chống vi phạm bản quyền báo chí. Đó là giải pháp được nhiều đại biểu đồng tình nhất tại Hội thảo "Vấn đề Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên số" được tổ chức ngày 28/1 tại TP.HCM.

  • Theo thống kê của Cục Xuất bản-in-phát hành, năm 2014 ngành xuất bản đã tăng 50 triệu bản sách so với 10 năm trước.

  • Đó là một trong những vấn đề đã được đưa ra thảo luận sôi nổi tại buổi tọa đàm với chủ đề “Những cuốn sách làm ô nhiễm môi trường giáo dục thanh thiếu niên - Thực trạng và Giải pháp”, do Hội xuất bản Việt Nam tổ chức vào sáng nay 21/1 ở TPHCM.

  • Tiếp theo Thánh Gióng, lại thêm một vị “Tứ Bất tử” nữa của người Việt Nam được dựng tượng. Đó là Đức Thánh Tản, hay Tản Viên Sơn Thánh, hay gọi một cách học trò là Sơn Tinh, gắn với truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh.