Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, nhu cầu độc giả ngày càng cao và đa dạng, chức năng của thư viện cũng thay đổi. Không chỉ là kho tri thức liên tục cập nhật những đầu sách mới và hay, thư viện giờ đây còn phải là không gian văn hóa, sáng tạo, gần gũi, thuận tiện cho người đọc có thể tiếp cận bất cứ lúc nào.
Sách càng gần người đọc bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu - Ảnh: Thư viện Dương Liễu
“Chỉ thiếu sách hay”
“Cốt lõi của thư viện là sách. Nếu sách không được cập nhật thường xuyên và có những đầu sách thời sự, hấp dẫn, thì thư viện sẽ không thu hút được người đọc” - một tình nguyện viên của Thư viện tư nhân Dương Liễu (Hoài Đức, Hà Nội) chia sẻ. Điều tưởng chừng đơn giản này nhưng hiện nay nhiều thư viện không thể đáp ứng, nhất là thư viện cấp huyện, xã.
Thư viện UBND xã Thanh Tân, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, đặt tại Phòng Văn hóa - Truyền thống xã, mở cửa vào thứ 7 hàng tuần, thu hút khá đông người đọc, kể cả học sinh, mặc dù có thư viện trường học gần đó. Hiện thư viện có vài nghìn cuốn sách thuộc nhiều thể loại, do xã phát động con em xa quê hương đóng góp. Trông coi thư viện là ông Phạm Đức Thành (hơn 80 tuổi), một cán bộ hưu trí, không có nghiệp vụ thư viện nhưng “may mắn được cán bộ thư viện tỉnh, thư viện huyện giúp đỡ, hướng dẫn cách phân loại, sắp xếp và quản lý sách”. Ông Thành khẳng định: “Sách không thiếu, chỉ thiếu sách hay”.
Hiện hệ thống thư viện cấp xã (gần 3.000 thư viện) hầu như chưa được quan tâm đầu tư kinh phí từ bất kỳ nguồn nào, do thiếu cơ chế. Sách chủ yếu từ hai nguồn: Vận động quyên góp và sách luân chuyển từ thư viện huyện/tỉnh, nên có sách đã là tốt, khó đòi hỏi sách mới và hay. Đại diện Thư viện huyện Kiến Xương (Thái Bình) cho biết, mỗi năm Thư viện huyện được ngân sách cấp 20 triệu đồng, trong đó chi 13 triệu đồng đặt mua 20 đầu báo/tạp chí, chỉ còn 7 triệu đồng để mua sách, nếu tổ chức các hoạt động thì âm. May là có 200 bản sách Thư viện tỉnh luân chuyển, nhưng cũng chẳng đáng là bao. Đại diện Thư viện huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình) phân tích, nếu lấy tổng số sách, báo chia cho số dân trong huyện, mỗi người dân chỉ có 0,07 cuốn sách trong hệ thống thư viện công cộng, đạt 1/10 chỉ tiêu phấn đấu!
Hơn thế, số lượng sách luân chuyển ít ỏi đó nội dung cũng không phong phú, đa dạng. Phó Chủ tịch UBND huyện Kiến Xương Đặng Văn Tính nhận xét, “sách có tính thời sự không cao, trong khi sách quý thì cũng chọn người mới cho mượn”. Có tình trạng, sách luân chuyển được giữ “nguyên đai nguyên kiện” từ khi nhận đến khi trả, hoặc không dám cho mượn vì… sợ bị mất hoặc rách sách, hoặc nội dung người dân không quan tâm.
Sách càng gần người đọc càng tốt
Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Nguyễn Thị Mai Hoa từng băn khoăn: Người đọc gắn với cơ sở, có nên duy trì thư viện cấp huyện không, hay tập trung đầu tư cho thư viện cộng đồng? Câu hỏi này đã phần nào được giải đáp khi khảo sát thực tế hoạt động thư viện tại một số địa phương. Riêng mô hình tổ chức không thống nhất đã cho thấy bất cập của hệ thống thư viện cấp huyện hiện nay. Nơi thì thư viện huyện trực thuộc UBND cùng cấp, nơi thì trực thuộc Phòng Văn hóa - Thông tin, nơi lại do Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện quản lý. Chính mô hình tổ chức mỗi nơi một kiểu này dẫn đến thực tế, thư viện huyện trực thuộc UBND cùng cấp thường được cấp kinh phí nhiều hơn, cá biệt một số thư viện cấp huyện có mức kinh phí tương đương một số thư viện cấp tỉnh (1 - 2 tỷ đồng/năm), nhưng cũng còn tới hơn 30% thư viện cấp huyện không được cấp kinh phí hàng năm để bổ sung sách, báo và tổ chức hoạt động.
Tất nhiên, đầu tư thế nào thì hoạt động thế ấy. Như Thư viện huyện Kiến Xương (tỉnh Thái Bình) hiện trực thuộc Trung tâm Văn hóa - Thể thao huyện, ngoài thực hiện chức năng lưu trữ, quản lý và luân chuyển sách, không có không gian để tổ chức phục vụ bạn đọc. Hay Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Hoàng Thị Hoa chỉ ra rằng, có nơi thư viện cấp huyện được đặt trong một ngõ sâu, hẹp, trụ sở xuống cấp, như thế ai vào đọc?
Nhìn nhận thẳng thắn, hoạt động của nhiều thư viện cấp huyện hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu, từ cơ sở vật chất đến vốn tài liệu. Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thái Bình Phạm Văn Tuân chia sẻ: “Tôi làm việc ở cấp huyện 4 năm nhưng chưa bao giờ mượn sách thư viện huyện”; và đề nghị xem xét lại mô hình thư viện cấp huyện. “Nên duy trì thư viện trường học và thư viện cấp xã (tích hợp các tủ sách hiện có), người dân đến đọc nhiều, hiệu quả hơn”.
Trong quá trình góp ý xây dựng dự thảo Luật Thư viện, nhiều ý kiến thẳng thắn đề nghị bỏ thư viện cấp huyện. Bởi ngay ở cấp xã, nếu đất rộng người đông, dân cũng không thể lên nhà văn hóa xã đọc sách, càng không thể lên thư viện huyện. Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Kiến Xương cho rằng, mô hình văn hóa đọc hiện nay đưa về thôn, tổ dân phố là phù hợp nhất, thành lập các câu lạc bộ văn hóa đọc, nguồn sách xã hội hóa hoàn toàn. Kiến Xương đang đề xuất làm điểm hai nhà văn hóa thôn thành lập thư viện, mỗi thư viện có khoảng 200 đầu sách.
Trong bối cảnh văn hóa đọc đang bị cạnh tranh bởi nhiều loại hình giải trí khác hấp dẫn hơn, việc sách càng gần người đọc bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Điều này đã được minh chứng qua các tủ sách phụ huynh trong chương trình Sách hóa nông thôn mà Thái Bình là nơi khởi phát và đang lan rộng ra cả nước. Tủ sách do phụ huynh đóng góp, được đặt ngay tại lớp học, do học sinh quản lý, giúp các em hàng ngày tới trường thấy sách và được đọc sách. Nhờ đó, thúc đẩy văn hóa đọc phát triển sâu rộng.
Tải mã QRCode
Chúng ta tưởng rằng, chúng ta tạo ra mạng xã hội là để chúng ta tự do hơn: tự do phát ngôn, tự do thể hiện quan điểm và suy nghĩ của mình, nhưng nhìn những điều đang diễn ra, chúng ta liệu có đạt được tự do thực sự và quan trọng hơn, là tìm kiếm được hạnh phúc?
Mấy chục năm qua, phê bình luôn được coi là khâu yếu nhất của nền văn nghệ. Nhẹ thì cũng là chưa theo kịp sự phát triển của phong trào sáng tác, không cắt nghĩa được sự phức tạp của các hiện tượng văn nghệ…
Có thể đội tuyển Nhật Bản không vô địch World Cup 2018 nhưng các cổ động viên của họ đã vô địch trên khán đài khi để lại ấn tượng đẹp về ứng xử cũng như hành động dọn sạch rác khu vực ghế ngồi.
Là một nghề gắn với viết lách, chữ nghĩa nên không có gì lạ khi nhiều nhà báo viết sách. Nhưng bản chất nghề báo là công việc liên quan đến thông tin nên sách của nhà báo ngoài sự đa dạng còn có một đặc thù riêng là luôn gắn với dòng chảy của thời sự, nhất là dòng thời sự liên quan đến chuyên môn của từng người.
Tạo tác và sử dụng mặt nạ là nét văn hóa vẫn sống động ở vùng Eo biển Torres của Australia. Những kiến thức lịch sử chứa đựng bên trong khiến chúng được mang đi trưng bày khắp thế giới. Nhưng điều đáng nói còn là câu chuyện ứng xử với truyền thống nơi đây.
Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao hơn nữa nhận thức, ý thức trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân trong việc chung tay xây dựng lễ hội; tăng cường công tác phối hợp với các tỉnh tham gia tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương-Lễ hội Đền Hùng hằng năm.
Trước giá trị di sản và thách thức do biến tướng, thương mại hóa trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ, tứ phủ, series phim Mẹ Việt - Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt đã chính thức ra mắt cuối tuần qua. Theo bà Đàm Lan, Chủ nhiệm dự án phim, mỗi thước phim là hành trình lắng đọng tâm thức, tìm về văn hóa truyền thống, tín ngưỡng nội sinh của dân tộc Việt.
Với những thay đổi về ưu đãi tuyển sinh, mùa tuyển sinh 2017-2018 số lượng học sinh, sinh viên thi vào ngành Âm nhạc dân tộc (ANDT) cũng tăng hơn những năm trước. Đây là tín hiệu mừng của sự thay đổi hợp lý ở khâu tuyển sinh cho các ngành “hiếm muộn”.
Nói đến nạn sách lậu, ai cũng biết vì đây là câu chuyện “xưa như Trái Đất.” Xong dường như câu chuyện xưa cũ này càng ngày càng dài, nội dung, tình tiết càng phức tạp và làm “phiền lòng” không chỉ cộng đồng yêu sách mà cả các cơ quan chức năng.
Tại hội thảo khoa học chuyên đề “Những tinh hoa sân khấu cải lương thể hiện qua các vai diễn về đề tài lịch sử” vừa tổ chức tại Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TPHCM, những nghệ sĩ, nhà giáo, nhà lý luận phê bình sân khấu kỳ cựu, đều có chung nhận định: “Cải lương không thể chết!”.
“Ký ức Hội An” - chương trình biểu diễn thực cảnh hoành tráng trên một sân khấu mới được xây dựng rất quy mô tại cồn bắp Cẩm Nam (cồn Ga Mi), sông Hoài, TP Hội An đang vấp phải phản ứng của người dân, nhà nghiên cứu và những người yêu mến phố cổ này. Một lần nữa, câu chuyện về xung đột giữa bảo tồn và phát triển lại được đặt ra, mà nguyên nhân chính là không tôn trọng văn hóa bản địa.
Khi nhắc tới sân khấu kịch, người ta thường nghĩ tới ánh hào quang, trang phục lộng lẫy và hóa trang cầu kỳ. Thực tế, nghệ thuật kịch có thể được ứng dụng hiệu quả trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là giáo dục, qua đó kích thích các khả năng tiềm ẩn của học sinh.
“Thời gian gần đây, việc xây dựng, trưng bày tượng, biểu tượng có nội dung và hình thức không phù hợp với văn hóa Việt Nam tại một số cơ quan, đơn vị, khu du lịch và địa điểm công cộng, tác động không tốt đến môi trường văn hóa, thị hiếu thẩm mỹ của cộng đồng và xã hội.”
Xả rác bừa bãi nơi công cộng; đua xe, lạng lách; văng tục, chửi thề; chen lấn, xô đẩy khi tham gia các dịch vụ công cộng; phá hoại, bôi bẩn các công trình công cộng;…là những hình ảnh xấu xí của không ít người trẻ hiện nay, và trở thành nỗi trăn trở của nhiều lãnh đạo TP HCM trong quá trình xây dựng nếp sống văn minh đô thị.
Các công trình nghệ thuật công cộng là thành phần không thể thiếu trong quy hoạch và kiến trúc của một đô thị hiện đại. Thế nhưng “ranh giới” trong quan điểm, nhận thức tạo hình mỹ thuật cùng với tâm lý sính ngoại đã ít nhiều làm không gian công cộng biến dạng.
Ai đó nói, thời buổi giờ chỉ có ngành du lịch tâm linh, hay kinh doanh tâm linh là ăn nên làm ra, bỏ ra một đồng tức khắc có bốn đồng chảy ngược vào túi. Mà là tiền tươi, thóc thật, là tiền sạch nói như ngôn ngữ thời thượng - đồng “tiền hữu cơ”.
Ngày nay bất kì sự sáng tạo nghệ thuật ở phân mảnh nào cũng bắt đầu bằng tiền và kết thúc bằng tiền theo quy luật thị trường.
Năm hết. Tết đến. Người ta đôi khi chạnh lòng nghĩ “nên làm gì?”.
Do đời người có hạn, không ai có thể “trường sinh bất tử” nên có thể nói “quỹ thời gian” mỗi con người có giá trị cao nhất. Thời gian quy định sự sống của con người, buộc mỗi người phải biết sống. Người biết sống chính là người biết “sống nhanh, sống chậm”.
Có những thứ sẽ dần trôi tuột theo năm tháng, guồng quay của cuộc sống hiện đại có thể đã làm biến đổi phần nào giá trị của Tết. Nhưng nếu biết lắng lại, nghĩ khác đi thì Tết dường như vẫn luôn vẹn nguyên trong tâm thức mỗi người.