Phát huy giá trị, nguồn lực nhân văn trong phát triển công nghiệp văn hóa

20:37 17/12/2025

Chiều ngày 17/12, Viện Nghiên cứu phát triển phối hợp với Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên tổ chức Tọa đàm khoa học “Thực trạng và giải pháp phát huy giá trị, nguồn lực nhân văn trong phát triển công nghiệp văn hóa tại Thành phố Huế”.

Tại buổi tọa đàm

Toạ đàm diễn ra nhằm tham vấn ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các chủ thể văn hóa, hướng đến việc đánh giá một cách toàn diện thực trạng nguồn lực nhân văn của thành phố trong phát triển công nghiệp văn hóa tại Thành phố Huế.

Theo Tiến sĩ Phan Thanh Hải – Giám đốc Sở Văn hóaThể thao thành phố Huế, trong dòng chảy lịch sử hơn bảy thế kỷ, Huế không chỉ nổi bật lên như là một kinh đô cổ kính, mà còn là một “không gian văn hóa sống”, nơi quá khứ chưa bao giờ khép lại, mà luôn âm thầm nuôi dưỡng hiện tại và gợi mở tương lai. Bước vào giai đoạn phát triển mới - khi Huế đã trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, với mục tiêu “đô thị di sản, văn hóa, xanh, thông minh”. Câu chuyện bảo tồn và phát huy di sản văn hóa không còn là việc riêng của ngành di sản, mà trở thành trụ cột chiến lược của mô hình phát triển đô thị.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, thành phố đang triển khai nhiều định hướng lớn: Điều chỉnh Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Quần thể Di tích Cố đô Huế đến năm 2030, tầm nhìn 2050, mở rộng vùng bảo vệ cảnh quan phong thủy, hệ thống thủy hệ sông Hương - núi Ngự, hướng tới hình thành một “vành đai di sản” bao quanh đô thị; Xây dựng mô hình đô thị xanh và thông minh, kêu gọi các dự án phát triển hạ tầng giao thông thân thiện môi trường, không gian công cộng chất lượng cao ven sông Hương, tăng diện tích cây xanh, công viên, kết hợp với hệ thống camera, cảm biến, bản đồ số, dữ liệu mở phục vụ quản lý di sản, du lịch và đời sống dân cư; Kết nối di sản với phát triển không gian văn hóa - sáng tạo: Từ các công trình nghiên cứu và đề án như Tủ sách Huế, các dự án phục dựng không gian văn hóa áo dài, ẩm thực, âm nhạc… Huế đang hướng tới hình ảnh một “thành phố sáng tạo trên nền di sản”, nơi các giá trị truyền thống trở thành chất liệu cho đổi mới sáng tạo trong giáo dục, du lịch, công nghiệp văn hóa. Mô hình “đô thị di sản - xanh - thông minh” vì thế không chỉ là khẩu hiệu, mà đang từng bước được cụ thể hóa qua quy hoạch, dự án, sản phẩm và cách thức quản trị đô thị.

Ông Phan Thanh Hải chia sẻ thêm, Huế bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Nếu coi di sản chỉ là “quá khứ để ngắm nhìn”, Huế sẽ tụt lại. Nhưng nếu biết đọc đúng “ngôn ngữ của di sản”, biến di sản thành “nguồn lực mềm” cho phát triển xanh- thông minh- bền vững thì Huế hoàn toàn có thể trở thành một hình mẫu đô thị di sản không chỉ của Việt Nam mà còn của khu vực.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Phan Thị Thúy Vân, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Huế nhấn mạnh, Huế đứng trước cơ hội chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế bền vững trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa. Nghị quyết 54-NQ/TW định hướng xây dựng Thừa Thiên Huế thành thành phố trực thuộc Trung ương dựa trên nền tảng bảo tồn di sản và bản sắc văn hóa Huế.

Thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới với Đề án Huế trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương và Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050. Công nghiệp văn hóa và sáng tạo tiếp tục được xác định là trụ cột quan trọng để phát huy lợi thế cạnh tranh quốc gia. Tuy  nhiên Huế đang còn những hạn chế và thách thức trong việc phát triển nguồn nhân lực, vậy nên một số giải pháp trọng tâm về nguồn nhân lực được đề xuất như, đào tạo lại (Reskilling) & Bồi dưỡng (Upskilling). Tập trung vào kỹ năng Quản trị kinh doanh, Sở hữu trí tuệ (IP) và Công nghệ số cho đội ngũ hiện có; Kiến tạo Không gian sáng tạo (Creative Hubs). Xây dựng các tổ hợp sáng tạo tại các di sản công nghiệp (Nhà máy vôi Long Thọ, Cung An Định) để kết nối cộng đồng; Số hóa nguồn lực (Digital Archives): Xây dựng kho dữ liệu di sản "mã nguồn mở" hoặc có bản quyền để cung cấp "nguyên liệu" cho các nhà thiết kế, làm game, phim; Cơ chế Đối tác công tư (PPP). Nhà nước đóng vai trò "bà đỡ" về chính sách, mời gọi tư nhân tham gia khai thác và phát huy giá trị di sản.

Tại buổi tọa đàm, đại diện Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế cũng đã bày tỏ trăn trở về “Phát triển nguồn nhân lực trong gìn giữ và nâng cao giá trị di sản văn hoá phi vật thể”.

Di sản văn hóa không tự bảo tồn bằng hình thức vật thể, mà tồn tại và được tiếp nối thông qua con người – những chủ thể trực tiếp lưu giữ, diễn xướng, truyền trao và làm mới các giá trị di sản. Đối với nghệ thuật cung đình Huế, nơi kết tinh tinh hoa nghệ thuật qua các triều đại và đạt đến độ hoàn chỉnh dưới triều Nguyễn với Nhã nhạc, Múa cung đình và Tuồng cung đình, đội ngũ nghệ nhân – nghệ sĩ chính là yếu tố quyết định sức sống và khả năng trường tồn của di sản.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, sự suy giảm của lực lượng nghệ nhân cao tuổi, sự mỏng yếu của lớp kế cận trẻ cùng những đứt gãy trong hệ thống đào tạo đang tạo nên một thách thức mang tính thế hệ. Lực lượng nghệ nhân bậc thầy suy giảm và già hóa sâu. Lực lượng trẻ có về số lượng nhưng chưa mạnh về chiều sâu chuyên môn. Thiếu nghiêm trọng lực lượng “đa vai”: biểu diễn – nghiên cứu – truyền dạy.

Giải pháp chiến lược cho giai đoạn 2025–2035 cần hoàn thiện chính sách và cơ chế đãi ngộ, bao gồm phụ cấp đặc thù cho nghệ sĩ – nghệ nhân, học bổng cho truyền nhân và hợp đồng đào tạo có địa chỉ, nhằm giữ chân lực lượng trẻ; Chuẩn hóa giáo trình và học liệu, xây dựng hệ thống giáo trình cho Nhã nhạc – Múa – Tuồng, đồng thời đẩy mạnh số hóa bài bản, động tác và kỹ nghệ làm nền tảng đào tạo dài hạn; Xây dựng lực lượng nghệ sĩ lõi, mỗi bộ môn hình thành nhóm nòng cốt được bồi dưỡng chuyên sâu, định kỳ đánh giá để phát triển thành nghệ nhân tương lai; Kết nối chặt chẽ đào tạo – biểu diễn – nghiên cứu, coi đây là một chỉnh thể thống nhất trong hoạt động nghề nghiệp của nghệ sĩ cung đình.

Đến năm 2045, mục tiêu đặt ra là xây dựng được lực lượng tinh hoa đủ mạnh để duy rì chuẩn mực nghệ thuật cung đình Huế; hình thành mô hình tự chủ đào tạo của Nhà hát; và đào tạo được thế hệ nghệ nhân mới vừa có năng lực biểu diễn, vừa có khả năng truyền dạy và nghiên cứu. Qua đó, nghệ thuật cung đình Huế có thể trở thành hình mẫu quốc gia về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa sống.

Tọa đàm cũng đã trao đổi những vấn đề như phát huy lối sống con người Huế trong bối cảnh hiện nay. Bảo tồn và phát huy giá trị nguồn lực tín ngưỡng và diễn xướng dân gian của thành phố Huế…

Các vấn đề đã được nhận diện những hạn chế, vướng mắc, điểm nghẽn trong khai thác nguồn lực nhân văn và đề xuất các nhóm giải pháp và định hướng phát huy nguồn lực nhân văn gắn với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản của thành phố Huế theo hướng bền vững. Góp phần xây dựng cơ sở khoa học phục vụ hoạch định chính sách, các chương trình, đề án liên quan đến phát triển văn hóa, con người Huế, công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản.

 

 

 

Phương Anh

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Sáng ngày 22-3, nhận lời mời của tạp chí Văn hóa Quân sự (cơ quan thường trú Miền Trung-Tây Nguyên) và  Hội Nhà văn Đà Nẵng, nhóm anh em văn nghệ sỹ Huế trên 20 người gồm các nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhạc sỹ và nghệ sỹ trình diễn...  đã đến tham dự chương trình thơ, nhạc, triển lãm ảnh với chủ đề: “Hội ngộ Hải Vân Quan” tại đỉnh đèo Hải Vân.

  • Nhân kỷ niệm 140 năm ngày danh nhân Đặng Huy Trứ đưa nhiếp ảnh vào Việt Nam và khai sinh hiệu ảnh Cảm Hiếu đường, hiệu ảnh đầu tiên ở Việt Nam, kỷ niệm 56 năm ngày ngày truyền thống Nhiếp ảnh Việt Nam; Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật- Hội Nhiếp ảnh Thừa Thiên Huế và Phòng Văn hoá Thông tin thành phố Huế tổ chức khai mạc 2 phòng triển lãm ảnh "Gia đình Việt Nam xưa" và triển lãm các  "Tác phẩm được giải thưởng qua thời kỳ trong suốt 30 năm qua".

  • Tập tranh Sông Hương của họa sĩ Gérald Gorridge, giảng viên Đại học Hình ảnh Angouleme, được ra mắt ngày 9/3 tại trụ sở Hội người Việt Nam tại Pháp ở Paris.

  • NGUYỄN KHÁC PHÊ (Đọc “Nửa vòng đất lạ buồn vui xứ người” của Bảo Cường)  Tôi tin là Bảo Cường không tự ái khi bị (hay “được”) gọi là “nghệ sĩ hát rong”.  Vì không dễ có được danh hiệu này. Người nghệ sĩ không hề bị trói buộc, chẳng hề ra giá “cát-sê”, gần gũi với nhiều tầng lớp công chúng ở mọi phương trời mới  được tặng danh hiệu dân dã mà đáng yêu  đó.

  • Sáng ngày 17 - 2 - 2009, Tạp chí Sông Hương phối hợp cùng Hội Nhà văn TT. Huế tổ chức buổi ra mắt tập truyện ngắn đầu tay của tác giả Nguyễn Đặng Mừng: Bóng chiều hôm (Nxb Hội Nhà văn, 2009). Đến dự có đông đảo các nhà văn, dịch giả, những người có uy tín trong hoạt động văn học nghệ thuật như: Trần Thùy Mai, Nguyễn Khắc Thạch, Tô Nhuận Vỹ, Bửu Ý, Thái Kim Lan, Đặng Tiến…

  • “…Mới ngày nào của buổi sáng hội ngộ mùa thu 2008, các bạn trẻ cùng nhau thảo luận về sân chơi cho văn chương trẻ, nhận ra sự bơ vơ mà như một lời tự tình rất thực đã so sánh: “Con nai vàng ngơ ngác của nhà thơ Lưu Trọng Lư còn có thảm lá vàng để dẫm lên, còn những bước chân tập tễnh vào chốn văn chương của những cây bút trẻ đã không biết dẫm lên đâu trong mênh mông cuộc sống xô bồ hiện tại”.

  • Có thể nói như vậy về cuộc “ra quân” cùng lúc của 14 họa sĩ trẻ tại cơ sở “Nghệ thuật không gian mới” ở thôn Lại Thế (xã Phú Thượng, Phú Vang) chiều ngày 21/12/2008.

  • Sáng sớm ngày 7-12-2008, giữa rừng thông bên núi Ngũ Phong, phường An Tây TP Huế đã diễn ra Đại lễ khánh thành đền thờ vua Trần Nhân Tông (TNT) - nhân kỷ niệm 750 năm ngày sinh vua TNT 7/12/1258-7/12/2008 và 700 năm ngày mất 1308-2008 do Sở Văn hóa - Thể thao và du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế long trọng tổ chức trong khu Trung tâm văn hóa Huyền Trân.

  • Ngày 22/11 vừa qua, tại xóm 3 thôn Lại Thế huyện Phú Vang đã long trọng tổ chức Lễ khai mạc triển lãm tranh “Nơi mới” của các nghệ sĩ: Phan Hải Bằng, Nguyễn Thiện Đức, cặp song sinh Lê Đức Hải - Lê Ngọc Thanh, Võ Xuân Huy, Hoàng Đăng Nhuận, Trương Thiện.

  • Tạp chí Sông Hương phối hợp với Học bỗng Vang Vang đã trao 65 suất quà cho con em bà con lao động nghèo, cụ thể là các cháu từ 5-10 tuổi con em các nghiệp đoàn xích lô xe thồ ở thành phố Huế.

  • Các cháu đều rất đáng thương tâm, chịu nhiều thiệt thòi vì tật nguyền, nhiều cháu gặp phải bệnh chân voi, bại não nằm liệt người một chỗ, thiểu năng trí tuệ không tự ăn uống sinh hoạt được, câm điếc bẩm sinh. Các cháu đều ở trong những ngôi nhà nghèo, bố mẹ là công nhân lao động lương không đủ trang trải và không có điều kiện chăm sóc các cháu ... 

  • Đề án nhằm xây dựng thành phố Festival Huế mang tầm quốc gia và quốc tế với đặc trưng của Việt Nam; xây dựng Huế trở thành thành phố du lịch trong mối gắn kết hài hòa với thành phố Festival.

  • Rồi thì năm 2000, năm chuyển giao giữa hai thế kỷ và hai thiên niên kỷ cũng đã qua, để cho thế kỷ XXI chính thức khai mạc vào xuân Tân Tỵ này.

  • Ban chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Thừa Thiên Huế vừa tuyên dương gia đình chị Lê Thị Thêu, người dân tộc Katu, trong phong trào hiến máu nhân đạo. Có tới 9 thành viên trong gia đình chị cùng tham gia hiến máu.

  • Do ảnh hưởng của hai đợt rét đậm, rét hại kéo dài gần hai tháng qua, hàng chục ha cây thanh trà ở xã Thủy Biều, TP Huế không thể ra hoa.