NGUYỄN TUẤN HƯNG
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ VI (2013 - 2018) đã vinh danh những văn nghệ sĩ ưu tú trong lĩnh vực văn học nghệ thuật. Trong đó, về Mỹ thuật, đáng chú ý là những tác phẩm của các họa sĩ như Nguyễn Thị Huệ, Võ Quang Phát, Hoàng Thanh Phong, Nguyễn Đăng Sơn, Lê Ngọc Thái...
Một tác phẩm hoài niệm về tuổi thơ của Nguyễn Đăng Sơn - Ảnh: TTH Online
![]() |
| Tác phẩm Chuyển nhịp dòng Hương của họa sĩ Nguyễn Thị Huệ |
Nguyễn Thị Huệ là họa sĩ có nhiều biến chuyển trong quá trình lao động nghệ thuật, sự chuyển biến đó đến từ sự trăn trở tìm kiếm, ý hướng tự hủy trong sáng tạo của cá nhân. Những sáng tác mới của Nguyễn Thị Huệ trong thời gian gần đây cho người xem thấy được một tâm thế nhập cuộc vững vàng với cái mới, với những thử nghiệm gắn liền giữa tinh thần truyền thống và tính hiện đại. Có lẽ lụa là chất liệu được Nguyễn Thị Huệ lựa chọn nhiều hơn. Chất liệu này mềm mại phù hợp với căn tính nữ trong sáng tác. Lụa làm người xem được trở về với cái không khí truyền thống bởi lịch sử xa xưa của chất nó. Nhưng tranh lụa của Nguyễn Thị Huệ được chú ý bởi phương pháp thực hành có những cách tân đáng kể so với các họa sĩ khác. Tính chất cách tân trong tranh lụa của Nguyễn Thị Huệ không phải là sự đả phá hay chối bỏ truyền thống mà ở đây là sự hài hòa giữa cái cũ và cái mới, giữa những quy chuẩn của truyền thống có cái không khí của đương đại và ngược lại.
Với những người trẻ, sáng tạo nghệ thuật trên mảnh đất Cố đô, để làm mới mình là điều không dễ, bởi ở đây có một truyền thống nghệ thuật lâu đời, có nhiều bậc thầy nghệ thuật đi trước, và hơn nữa, trong sự lưu chuyển của đời sống, người ta vẫn ưu ái hơn cho những cái đẹp của hương xưa, cổ điển. Vì thế những khám phá mới, những nỗ lực cách tân về chất liệu hay hình họa, ý tưởng trong nghệ thuật ở Huế, nếu được chấp nhận thì đã phải trải qua những quá trình làm việc nghiêm túc, không nương bám theo thời đại một cách hời hợt, qua loa.
![]() |
| Tác phẩm Vẻ đẹp của tự nhiên của họa sĩ Võ Quang Phát |
Nỗ lực làm mới mình trong nghệ thuật của Võ Quang Phát đã phải trải qua một thời gian dài cho tới khi được chấp nhận. Những tìm tòi của Võ Quang Phát trước hết đến từ chất liệu anh khám phá ra rồi sau đó là sự làm mới hình thể anh lựa chọn. Những điều đó tạo nên phong cách của anh. Tác phẩm Vẻ đẹp của tự nhiên là sự giao hòa giữa lý trí và trực cảm nghệ thuật. Nhìn tranh người ta thấy ở đây có sự tính toán, làm chủ của chủ thể nghệ thuật vừa là sự loang màu tự nhiên, tạo nên những hình thể không hình dạng, những hình thể được hình thành trong quá trình màu sắc hòa phối một cách tự nhiên theo quy luật của cái ngẫu nhiên. Hầu hết, trong thế giới tạo hình của Võ Quang Phát đều khởi đi từ cảm hứng Phật giáo, một nét đặc trưng trong nghệ thuật tạo hình ở Huế từ khởi thủy cho tới nay.
![]() |
| Tác phẩm Mẹ thiên nhiên của họa sĩ Nguyễn Thị Lan |
"Mẹ thiên nhiên" lại đưa tới một cảm xúc tươi trẻ, biết ơn sự sinh thành của sự sống, tranh của nữ họa sĩ là những hơi thở nhẹ nhàng, những gam màu tươi sáng tạo nên cảm giác yên bình và hy vọng. Đề tài về người phụ nữ được họa sĩ Nguyễn Thị Lan khai thác khá nhiều trong quá trình sáng tác của mình. Nữ họa sĩ đi tìm cái thiêng liêng trong thiên chức của giới nữ, cũng vì thế những biểu tượng về nữ giới thường được họa sĩ sử dụng để làm hiển lộ những ý tưởng của mình qua tranh.
![]() |
| Tác phẩm Khoảng không của họa sĩ Hoàng Thanh Phong |
Đề tài hay cảm thức Phật giáo cũng là lựa chọn của Hoàng Thanh Phong trong quá trình sáng tác của anh. Tác phẩm Khoảng không, tuy sự tạo hình có khác so với những loạt tranh trước đây của họa sĩ nhưng vẫn nối tiếp với những dòng tranh trước đây trong sự truy tầm về cái không của Phật giáo, về cái nguyên ủy, vô hình của tâm linh. Tác phẩm là sự có hình và đi đến phá hình, từ cái nhìn thấy đi đến cái không nhìn thấy và rồi ba hình dạng của một khuôn mặt rơi vào cái khoảng không, vô định, không biên giới, không ý niệm.
N.T.H
(SHSDB34/09-2019)
Tải mã QRCode
ĐẶNG MẬU TỰU
Khi còn là thủ phủ xứ Đàng Trong của các Chúa Nguyễn và các triều Vua nhà Nguyễn sau này, Huế đã huy động, thu hút những tinh hoa từ Bắc chí Nam về để phục vụ cho triều đình cũng như để phô diễn tài nghệ của mình.
NGUYỄN QUANG HÀ
Tranh của họa sĩ Trương Bé chưa nhiều. Sau hai mươi năm kể từ khi tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội, số tranh anh vẽ khoảng chừng hai chục bức. Nhưng người xem tranh luôn luôn bị đột ngột về bước đi của anh.
LÊ HUỲNH LÂM
Bước vào nghệ thuật tạo hình ở tuổi bốn mươi, tuổi bước qua ngưỡng thanh xuân để trở về với chiêm nghiệm và tĩnh lặng, Điềm Phùng Thị đã khiến giới tạo hình thế giới phải quay đầu dừng lại, người xem như bị thôi miên bởi tác phẩm của bà.
NGUYỄN XUÂN HOA
Năm 1973, ở quán cà phê ông Thân sát Tôn Nhân Phủ - chiếc quán nghèo gần như để dành riêng cho sinh viên hai trường Cao đẳng Mỹ thuật, Quốc gia Âm nhạc, giới nhạc sĩ, họa sĩ và những người yêu thích nghệ thuật ở Huế - lẫn trong những khuôn mặt quen thuộc, có một khuôn mặt lạ, say sưa nói về ước vọng của đời mình "sống chết cũng làm cho được mười tượng danh nhân tầm cỡ của Việt Nam", "mỗi bức tượng phải là một khuôn mặt rất đặc trưng của danh nhân".
Những cuộc “về lại”
HỒ ĐĂNG THANH NGỌC
TRẦN PHƯƠNG KỲ
Níu vai phố rộng xin về.
Với cây lá trút với hè nắng rung
BÙI GIÁNG
Tôn Nữ Kim Phượng sinh năm 1941 tại Phú Cát, Huế. Tốt nghiệp khóa 2 Cao Đẳng Mỹ Thuật - Huế (1958 - 1962). Huy chương Danh dự do Viện Đại Học Huế trao tặng (1959). Chị mất ngày 25 tháng 8 năm 2000 tại Huế, thọ 60 tuổi. Gia đình gồm 8 anh chị em. Phượng là con gái út sau này đi tu là Thích Nữ Diệu Trang, pháp danh Nguyên Nghi. Thân sinh là ông Bửu Hộ. Thân mẫu là bà Đặng Thị Lý Vinh. Hiện nay bà chị đầu Tôn Nữ Túy Nhạn đang trông coi một ngôi chùa Việt Nam ở Connecticut, gần New York - Hoa Kỳ.
LÊ HUỲNH LÂM
Ký ức là khoảng không gian của quá khứ, là phạm trù thuộc về cái đã qua. Nhưng chính ký ức sẽ báo hiệu một điều gì sắp đến, có thể là cơn bão tương lai, một trận đại hồng thủy hay một sự tan biến vào hư không. Cũng như những giấc mơ trong cuộc đời, dù đã thuộc vào quá khứ, nhưng nó lại hàm ngụ dự báo cho một tương lai vui buồn. Tất cả không nằm ngoài những mắt xích nhân quả.
LGT: Điềm Phùng Thị tên thật là Phùng Thị Cúc. Sinh năm 1920, tại miền Trung. Hồi còn nhỏ học ở Huế và Hà Nội. Tốt nghiệp bác sĩ giải phẫu nha khoa tại Đại học Y khoa Paris (Pháp). Học điêu khắc từ 1959 - 1963.
LÊ HUỲNH LÂM
Trong lịch sử phát triển của loài người, có sự đóng góp không nhỏ của loài ngựa. Ngựa là con vật chuyên chở mọi thứ của con người trên con đường tìm kiếm giấc mơ thần thoại của mình.
Trong kho tàng di sản vật thể và phi vật thể mà triều đình nhà Nguyễn để lại, tranh gương là một dạng di sản khá đặc biệt, vừa mang tính vật thể, lại vừa phi vật thể và được đánh giá là loại hình mỹ thuật mang bản sắc riêng của Huế bởi xuất xứ, cách thể hiện cùng chất liệu độc đáo của chúng. Có giá trị về mặt mỹ thuật cũng như lịch sử, thế nhưng hiện nay, di sản này đang đối mặt với nguy cơ thất truyền khi số lượng tranh hư hỏng rất lớn mà việc phục hồi lại gặp nhiều khó khăn.
HUỲNH HỮU ỦY
Rồng là một hình tượng hết sức phổ biến, đặc biệt gắn liền với Lân, Qui, Phượng trong đồ hình tứ linh trong nghệ thuật trang trí cổ.
VIỄN PHƯƠNG
Đối với Kandinxky thì hội họa là sản phẩm của một sự căng thẳng trong nội tâm, phải ghi lại trạng thái tâm hồn chứ không phải là thể hiện vật thể.
VŨ TRƯỜNG GIANG
Ở gần cửa chánh Tây, ngày ngày người ta nghe thấy những nhát đục rộn ràng, khắc khoải len vào trong từng vỉa gạch âm thầm qua năm tháng. Người ta có thể đón một bình minh với những tiếng đục khoan thai chào ngày mới hay một đêm thâu văng vẳng tiếng chạm trên những thớ gỗ vô hình lẩn sâu trong trí tưởng.
ĐẶNG MẬU TỰU
Có những dự định rồi lần lữa mãi không thành. Có những việc tình cờ mà thành. Chuyện ảnh Nude của nhà nhiếp ảnh Nghệ thuật Thái Phiên tiếng tăm lừng lẫy, ra sách ảnh và trên mạng cũng đã quen với các tác phẩm của ông.
TRẦN LÂM BIỀN
"Mỹ thuật thế kỷ 19 ở Việt Nam là lai căng"?! Là sản phẩm của một triều đại phản động. "Trang trí Nguyễn là vênh váo"?! Là nghệ thuật cung đình xa cách nhân dân...!?
VIỄN PHƯƠNG
(Về không gian hội họa Festival Huế 2012)
BỬU Ý “Cô gái Việt Nam”, tác phẩm điêu khắc tuyệt mỹ của Lê Thành Nhơn, có mặt tại Huế, dựng ở công viên trước mặt trường nữ lớn nhất ở đây: Trường THPT Hai Bà Trưng, trước đây là Trường Đồng Khánh, ngày 30-04-2011.
LÊ VĂN THUYÊNThuộc lớp họa sĩ được đào tạo cuối cùng ở trường Mỹ thuật Đông Dương, nhưng họa sĩ Phạm Đăng Trí đã đi vào con đường hoạt động nghệ thuật chủ yếu là bằng cái vốn tự học tập, tự tìm tòi và nghiên cứu riêng của mình.