Nhận diện văn hóa di sản tại vùng đất Huế

15:42 23/07/2026

Sáng ngày 23/7, Hội Khoa học Lịch sử thành phố Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện văn hóa di sản tại vùng đất Huế”. Tham dự có ông Nguyễn Quang Tuấn, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, cùng đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực lịch sử, văn hóa.

Chủ trì Hội thảo

Trong bối cảnh thành phố Huế đang xây dựng và phát triển theo định hướng đô thị di sản trực thuộc Trung ương, yêu cầu nhận diện đầy đủ các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan và con người Huế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hội thảo diễn ra nhằm làm sáng tỏ những đặc trưng của di sản Huế trong tiến trình lịch sử đồng thời góp phần bổ sung luận cứ khoa học phục vụ công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững.

Hội thảo đã nhận được 45 tham luận, phản ánh nhiều góc tiếp cận đa dạng đối với văn hóa Huế. Sau quá trình phản biện và tuyển chọn, 32 tham luận được lựa chọn đưa vào kỷ yếu và trình bày tại hội thảo.

Nội dung được sắp xếp thành 4 chủ đề: Nhận diện không gian, lịch sử và bản sắc di sản văn hóa Huế; Di sản văn hóa vật thể và thiết chế văn hóa Huế; Di sản văn hóa phi vật thể và đời sống tâm linh Huế; Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế trong bối cảnh phát triển mới.

Tiến sĩ Phan Tiến Dũng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Huế phát biểu đề dẫn Hội thảo


Với chủ đề Nhận diện không gian, lịch sử và bản sắc di sản văn hóa Huế, các nhà nghiên cứu tập trung lý giải những nền tảng hình thành bản sắc văn hóa Huế trong tiến trình lịch sử lâu dài. Từ góc nhìn khái quát về khái niệm di sản văn hóa Huế đến những nghiên cứu chuyên sâu về không gian lịch sử Thuận Hóa - Phú Xuân, di sản Champa, văn hóa sông nước, văn hóa các dân tộc thiểu số, gia phong truyền thống...

Đáng chú ý, các tham luận cho thấy bản sắc Huế không phải là sản phẩm của một thời kỳ lịch sử riêng lẻ mà được kiến tạo qua nhiều lớp văn hóa kế tiếp, trong đó các yếu tố bản địa, Champa và Đại Việt không ngừng giao lưu, tiếp biến. Không gian sông Hương - núi Ngự, hệ thống sông nước, làng xã truyền thống cùng đời sống của cộng đồng cư dân nhiều dân tộc đã tạo nên những giá trị đặc trưng, góp phần định hình bản sắc văn hóa Huế.

Các nghiên cứu cũng khẳng định vai trò của gia phong, truyền thống hiếu học, nếp sống trọng lễ nghĩa như những giá trị cốt lõi vẫn còn nguyên ý nghĩa trong xã hội hiện đại.

PGS.TS Đỗ Bang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phát biểu tại Hội thảo


Ở chủ đề Di sản văn hóa vật thể và thiết chế văn hóa Huế, các tham luận  đề cập khá toàn diện từ hệ thống thiết chế văn hóa, mỹ thuật cung đình, giáo dục khoa cử, Văn Miếu - Văn Thánh, xã thương, các dòng họ danh tiếng đến những nhân vật lịch sử và thiết chế bảo tàng đầu thế kỷ XX.

Điểm nổi bật của nhóm tham luận là cách tiếp cận di sản vật thể không chỉ như những công trình kiến trúc hay hiện vật lịch sử mà còn là biểu hiện của tư tưởng, thiết chế quản trị, giáo dục, kinh tế và văn hóa của một trung tâm chính trị quốc gia. Nhiều tư liệu mới được công bố, góp phần bổ sung nhận thức về quá trình vận hành của xã hội Huế thời Nguyễn, đồng thời mở rộng nghiên cứu về lịch sử văn hóa địa phương từ góc độ thiết chế.



Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo
 

Đối với chủ đề Di sản văn hóa phi vật thể và đời sống tâm linh Huế, các tham luận tiếp cận nhiều lĩnh vực như văn hóa Phật giáo, tín ngưỡng dân gian, âm nhạc truyền thống, lễ hội, ẩm thực, y dược cổ truyền cung đình, đời sống tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa và hệ thống sắc phong triều Nguyễn.

Các tham luận đã mở rộng nhận thức về chiều sâu của đời sống tinh thần xứ Huế, góp phần khẳng định di sản phi vật thể là yếu tố làm nên sức sống của đô thị di sản. Đồng thời, nhiều nghiên cứu đã gợi mở các giải pháp nhằm bảo tồn những thực hành văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Đông đảo đại biểu tham dự Hội thảo


Chủ đề Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế trong bối cảnh phát triển mới, các nhà nghiên cứu đã tiếp cận Huế như một không gian di sản sống, trong đó bảo tồn không đồng nghĩa với chỉ chuyên ngành bảo tàng mà phải gắn với đời sống cộng đồng và sự phát triển bền vững. Nhiều vấn đề mới được đặt ra như chuyển đổi số trong bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thành phố sáng tạo, bảo tồn nghề truyền thống, không gian kiến trúc cảnh quan đô thị, di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Huế cũng như vai trò của cấp ủy, chính quyền trong công tác quản lý di sản.

Các nghiên cứu đã góp phần làm rõ định hướng phát triển Huế trong giai đoạn mới, khẳng định rằng bảo tồn di sản chỉ thực sự bền vững khi gắn với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng sống của cộng đồng và hội nhập quốc tế.

Hội thảo cũng đã thảo luận thêm nhiều vấn đề như: Nhận diện đầy đủ hơn hệ giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Huế; nghiên cứu sâu hơn quá trình hình thành và phát triển của không gian văn hóa Huế trên cơ sở các lớp trầm tích lịch sử văn hóa; trao đổi về những phương pháp và cách tiếp cận mới trong nhận diện và đánh giá giá trị các loại hình di sản văn hóa vật thể và phi vật thể; làm rõ hơn vai trò của văn hóa cung đình, văn hóa dân gian, văn hóa làng xã, gia phong và các dòng họ trong việc hình thành bản sắc văn hóa Huế; các giải pháp bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa Huế gắn với phát triển kinh tế - xã hội, du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và xây dựng thành phố Huế trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam. Đồng thời, các đại biểu đề xuất tăng cường nghiên cứu liên ngành, ứng dụng công nghệ số và xây dựng mô hình quản trị di sản hiện đại để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

 

Khép lại hội thảo, các nhà khoa học thống nhất bảo tồn di sản không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà cần sự tham gia của Nhà nước, giới nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng. Những kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoạch định chính sách, góp phần xây dựng Huế trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam, nơi di sản không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành động lực cho phát triển bền vững.

 

 

 

 

Vân Lộc - Như Ý

 

 

 

 

 

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Sáng ngày 11/3, tại thành phố Huế, Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam phối hợp với Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm Việt Nam, Họ Đặng Việt Nam và Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Thừa Thiên Huế tổ chức hội thảo “Danh nhân Đặng Huy Trứ - Người khai lập ngành nhiếp ảnh Việt Nam. Hội thảo diễn ra nhân kỷ niệm 65 năm ngày Nhiếp ảnh Việt Nam (15/3/1953 - 15/3/2018).

  • Chiều ngày 10/3/2018, tại ngôi nhà thờ họ Đặng thuộc làng Thanh Lương, phường Hương Xuân, thị xã Hương Trà, thành phố Huế, Hội NSNAVN phối hợp cùng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm Việt Nam (Bộ VHTTDL), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế, Liên hiệp các Hội VHNT tỉnh Thừa Thiên Huế, Hội đồng Họ Đặng Việt Nam và Họ Đặng làng Thanh Lương, Hương Xuân, Hương Trà, Thừa Thiên Huế long trọng tổ chức Lễ Dâng hương tưởng niệm Danh nhân Văn hóa Đặng Huy Trứ.  

  • Tháng ba hơi xuân còn nồng. Những cánh đồng hoa mênh mang và trên những đồi hoang vẫn rực sắc màu ngỡ như mùa xuân mới chỉ bắt đầu. Ra xuân cũng là lúc trời đất giao hòa thanh khiết, quãng thời gian nảy nở của lộc chồi ý tưởng sáng tạo, cũng là tháng đậm đầy tính nữ. Đó là điều mà bạn đọc sẽ cảm nhận ở Sông Hương số này. 

  • THÁI KIM LAN

    “Tết” đối với tôi hồi trẻ thơ hình như luôn gắn liền với chữ “mới”. “Năm mới”, như bà tôi thường bảo khi tháng chạp đã nghiêng, ánh nắng pha màu trăng lấp ló bên kia sông, kéo lên đỉnh núi Kim Phụng từ đồi Hà Khê. Ấy là lúc nắng “mới” lên, sau mấy tháng mưa dầm lê thê. Một buổi sớm mai còn ngái ngủ trong mùng, nghe bà nói vọng sang bên gian chái phía tây, dặn dò mấy bác sửa soạn lá dong, lá chuối, đong nếp, chuẩn bị mứt món đón Tết, mừng năm mới.

  • Vào lúc 9h00, ngày 8/2, tức 23 tháng Chạp năm Đinh Dậu, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức nghi lễ tái hiện lại sự kiện Thướng tiêu (tục gọi, dựng cây nêu) tại Thế Miếu, Đại Nội Huế. 

  • Mới đây, vào ngày 31/1/2018 sau phẫu thuật lần 1, nhà thơ Nguyễn Miên Thảo tiếp tục phải nhập viện lần thứ 2 tại Khoa Xương Khớp - bệnh viện Thống Nhất do nguyên nhân căn bệnh gút đã biến chứng nặng và vết thương trong lần phẫu thuật đầu tiên đã tái phát lại.

  • Bài viết mở đầu cho số báo Tết “Nhớ mùa xuân năm ấy” là góc suy tưởng nhân văn khơi gợi lòng tri ân với những cống hiến của lớp người mở lối cho hòa bình: “Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân - 1968 đã để lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau niềm tự hào sâu sắc”. Đây cũng là dịp chúng ta ngẫm lại những bài thơ chúc Tết hào sảng của Bác Hồ, vang lên trong thời khắc cần hơn cả một sự hối thúc giành lại mùa xuân cho đất nước.

  • Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân - 1968 ở Huế đi vào lịch sử dân tộc như bản anh hùng ca. Cuộc Tổng tiến công mở ra một bước ngoặt chiến lược, có ý nghĩa quyết định trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nhân kỷ niệm 50 năm Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân - 1968, Sông Hương giới thiệu những trang viết ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng, đó vừa là những hồi ức khó quên, vừa góp thêm những tư liệu mới để hiểu sâu hơn về thế trận nhân dân.

  • Mảng sáng tác trong Số đặc biệt 27 kỳ này giới thiệu đến bạn đọc dòng thơ văn nhiều sinh khí, cảm hoài miên man về vùng đất Phú Xuân (huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk) - xã kinh tế mới của bà con người Huế, gợi lại từng ngăn ô ký ức của những người con cố xứ từng sống, từng qua đây và lần trở lại lưu luyến khôn cùng. 

  • Dòng chảy văn học nghệ thuật trên Sông Hương đang trôi qua một vòng với 12 số báo thường kỳ và 4 số đặc biệt. Một năm với nhiều dấu ấn trong dòng chảy văn hóa Huế có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa - lịch sử của đất nước. Chính vì vậy Ban Biên tập hướng đến thực hiện theo chuyên đề với những bài viết của các nhà nghiên cứu cùng những tư liệu mới đã để lại dấu ấn đậm nét, là nguồn tham khảo cho độc giả về sau. Đó là: Chuyên đề 100 Nam Phong tạp chí, Chuyên đề Cụ Huỳnh Thúc Kháng và báo Tiếng Dân.

  • Nobel văn học 2017: Sự trở về với những nỗi niềm nhân bản. Những tác phẩm của tiểu thuyết gia Kazuo Ishiguro đã “khai mở vực sâu khôn cùng trong sự kết nối bằng cảm quan bồng bềnh của chúng ta với thế giới”. Sơ khảo giải Nobel văn học từ năm 2010 đến nay, phần nào cho thấy sự sống dậy của chủ nghĩa hiện đại, cũng là sự sống dậy của chủ nghĩa siêu hiện đại “sau mối hoài nghi kinh niên của hậu hiện đại về một tinh thần thời đại/siêu tự sự”. Đó đồng thời cũng là dòng chảy âm thầm và mãnh liệt của tính nhân bản - một yếu tố cốt tủy vĩnh hằng của nghệ thuật mà thời đại “văn minh” dường như đang làm tan loãng nhạt nhòa để tiếp sức cho sự lên ngôi của những giá trị vật chất phủ lên chiều tâm linh mầu diệu hun hút dự sẵn trong mỗi con người.

  • Tháng Mười trở về trong hơi thu với lá vàng buông mình trong gió. Cuộc hiến dâng của những trái tim nhạy cảm vang lên diệu âm của nỗi buồn và một phần nhỏ nhoi bí mật đàn bà. Những vần thơ của các tác giả nữ trên ba miền trong số báo tháng 10 gửi vào hư vô lời tự trầm day dứt và ẩn sâu trong nó là những câu hỏi không thể trả lời.

  • Những trang thơ đượm hơi thở biển khơi và rừng núi trong số này, được sáng tác từ các chuyến đi thực tế trong mùa hè vừa qua ở biển Vinh Hiền và rừng A Lưới, sẽ là những trang thơ đẹp do các cây bút từ Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế chuyển đến.

  • Kỷ niệm 72 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, mở đầu cho số báo này là bài viết: “Cuộc gặp gỡ giữa hai danh nhân văn hóa”, nêu sự kiện trở thành dấu son của lịch sử nước nhà: Trước lúc lên đường sang Paris với vai trò là thượng khách của chính phủ Pháp, Hồ Chủ tịch đã tin tưởng ủy thác, giao Quyền Chủ tịch Nước cho cụ Huỳnh Thúc Kháng gánh vác với phương châm xử thế “dĩ bất biến ứng vạn biến” giữa thời đoạn đất nước trước hiểm họa “ngàn cân treo sợi tóc”... Điều đáng lưu ý nữa là nhân trong bài viết này, tác giả Dương Phước Thu đã sưu tầm được tác phẩm cuối cùng của nhà báo, liệt sĩ Thúc Tề đăng trên tờ Quyết Thắng số 56 ra ngày 20/7/1946, nhan đề BUỔI DIỆN KIẾN ĐẦU TIÊN GIỮA CỤ HỒ CHỦ TỊCH VÀ CỤ HUỲNH THÚC KHÁNG. Sông Hương giới thiệu nguyên văn bài báo quan trọng này đến bạn đọc.

  • Thừa Thiên Huế trong Cách mạng Tháng Tám mang một tầm quan trọng đặc biệt. Chính quyền về tay nhân dân, Ủy ban Nhân dân Cách mạng Lâm thời ra đời, triều đại phong kiến tan rã… Bài viết “Tháng Tám vùng lên Huế của ta” nhắc lại những mốc son chói sáng trong dịp kỷ niệm cuộc cách mạng có tác động lớn đến ý thức cách mạng của quần chúng; đây cũng là dịp gợi nhắc chúng ta nhớ đến những tác phẩm văn học đầy hào khí được sáng tác trong “Ngày hội non sông” và cả sau này.

  • Đang là những ngày hướng đến kỷ niệm dấu ấn giá trị văn hóa của một tờ báo lừng lẫy, Sông Hương tổ chức chuyên đề “100 năm Nam Phong tạp chí”. Chuyên đề nhấn mạnh đến các giá trị văn hóa, những đóng góp lớn của Nam Phong tạp chí vào sự chuyển hướng văn hóa, văn học Việt Nam đầu thế kỷ: cổ súy cho nền văn học mới từ bước khởi đầu; đóng góp về mặt ngôn ngữ trong khai triển ý niệm tiếp nhận văn minh phương Tây, trong nghiên cứu khoa học… qua sự phổ biến và sáng tạo thêm chữ quốc ngữ, đẩy tới một bước mới sự tiến bộ của câu văn xuôi tiếng Việt - văn xuôi nghệ thuật và văn xuôi nghị luận, tranh biện… 

  • SHO - Sáng ngày 4/7, Liên đoàn Lao động tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức Hội nghị triển khai và phát động Cuộc thi ảnh nghệ thuật  - thời sự về giai cấp công nhân Công đoàn Thừa Thiên Huế.

  • Kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6 năm nay, Tạp chí Sông Hương giới thiệu đến quý bạn đọc một số tư liệu vừa tìm thấy liên quan đến tuần báo Sông Hương cả hai thời kỳ: thời kỳ do Phan Khôi làm chủ bút và thời kỳ Sông Hương tục bản do Nguyễn Cửu Thạnh quản lý.

  • Tiếng ve đã sôi trên các ngõ đường, Huế đang vào sâu mùa hạ giữa những chuỗi ngày biến đổi khí hậu toàn cầu diễn ra mạnh mẽ. Song mùa hạ bên sông Hương vẫn vời vợi mùa của hoa phượng nhắc nhở về những cuộc lục tìm dấu tích xa xưa, bởi một vùng đất khi đã bỏ quên ký ức, nó sẽ trở thành vùng đất chết. 

  • Nằm trong chương trình Tình Sông Hương, sáng ngày 29/05, Tạp chí Sông Hương phối hợp với Siêu thị Co.op-mart Huế, Đoàn TNCS phòng Cảnh sát giao thông tỉnh Thừa Thiên Huế trao 15 suất quà cho các em học sinh nghèo vượt khó tại trường tiểu học số 2 Hương Chữ (Thị xã Hương Trà) nhân dịp nhà trường tiến hành lễ tổng kết và phát thưởng năm học 2016 - 2017.