Người giữ màu tím Huế ở Đồng Nai
ĐÀO SỸ QUANG
Huế đi vào trong tôi từ cái thuở học trò thông qua những bài học lịch sử.
Nhà văn Bùi Kim Chi
Tôi sinh ra ở đầu trời Bắc, khi nước nhà tạm thời bị chia cắt thành hai miền. Địa danh Huế ngày đó với tôi là cả một sự xa xôi mù tắp, giống như người ta phải dùng tới “đơn vị thiên văn” để đo khoảng không gian trong vũ trụ!
Nhắc đến Huế là nhớ tới vương triều Tây Sơn từng “đại phá quân Thanh”, một Cố đô thời phong kiến dưới triều Nguyễn kéo dài suốt 143 năm trời. Lớn dần theo năm tháng, qua nhiều “kênh” mà tôi quen thuộc với những cụm từ: Lễ nhạc cung đình, Múa khúc cung đình, Ca Huế... cho tới Festival Huế của đầu thế kỷ 21. Huế nổi tiếng theo dòng lịch sử - oanh liệt và hào hùng, nhưng cũng thật “đằm thắm thướt tha” - cái cụm từ luôn xuất hiện trên các trang viết, hay mỗi khi luận bàn về Huế.
Rất tiếc, tôi chỉ được lướt qua Huế khi ngồi trên chiếc xe khách Bắc - Nam tốc hành! Tôi chưa được đặt chân tới vùng đất kinh kỳ này, chưa được soi mình bên dòng sông Hương, ngước nhìn núi Ngự, ngắm cầu Trường Tiền lung linh ánh điện về đêm. Nhưng tôi như đã “thấy” Huế rồi, để bất ngờ trở thành “thi sĩ” bật lên câu thơ: “Đời còn gì khi ta chưa về thăm Huế!”
Nhà giáo - nhà văn Bùi Kim Chi sinh và và lớn lên nơi xứ Huế, hiện là hội viên Hội VHNT Đồng Nai. Chị là một người Huế “toàn tính”; sở trường trong những bài viết của chị là “tình yêu” dành cho Huế; chị là “người phát ngôn của Huế”. Bạn bè văn nghệ Đồng Nai chúng tôi vẫn thường bảo như thế.
.jpg) |
Nhà văn Bùi Kim Chi cùng anh em văn nghệ sĩ thường nhâm nhi cà phê bên dòng Đồng Nai, ngắm lục bình trôi, đàm đạo chuyện đời, chuyện nghề... Chị còn nhiều nặng nợ với Huế lắm. Kể miết, kể hoài mà vẫn không hết. Với giọng Huế nhẹ nhàng, tha thiết dễ thương, chị kể về đất Huế, qua những miêu tả tinh tế, hình tượng dễ kéo người nghe về với Huế. Tôi bảo chị khôn! Vì chỉ có người khôn mới không bạc tình bạc nghĩa với quê hương. Chị khôn, vì ít nhất cũng làm một người như tôi lớn khôn hơn trong tiềm thức để yêu Huế nhiều hơn. Yêu văn hóa ứng xử của xứ Huế nhiều hơn. “Huế thủy chung lắm, nên khi nói đến Huế là người ta nghĩ ngay tới màu tím Huế đặc trưng”. - Nhà văn Bùi Kim Chi nói vậy. Ngày xưa (nói nhỏ, cho tới tận bây giờ) tôi chỉ biết Huế qua những mảng vĩ mô. Nhưng cũng do từ “Người phát ngôn của Huế” mà tôi biết thêm về Huế từ những cảnh vật đang hiện hữu từng ngày: những hàng cây phượng vĩ, long não, thảm cỏ xanh vời vợi nơi công viên trường học; con đường “áo lụa” gắn bó với tuổi học trò... Nhà văn Bùi Kim Chi kể về những con đò ở Huế - Những con đò gắn với tuổi thơ như một mặc định trong cái “computer” của chị. Huế có rất nhiều con đò, nhưng con đò Thừa Phủ nối hai bờ sông Hương là có duyên nợ với chị sắc sâu nhất. Mỗi lần về Thành Nội, lòng chị lại xốn xang, say đắm, nôn nao, rạo rực, nước mắt hoen mi. Chị bảo đó là “nhạc lòng” của người tình được gặp lại một người tình. Chị ví những tà áo trắng tung bay mỗi khi tan trường là đàn hạc trắng. Rồi chị ngậm ngùi bên bến đò Thừa Phủ - bến cũ, đò xưa còn người xưa nơi đâu? - giống như câu ca “Hôm nay tôi trở về thăm trường cũ...”. Chị kể, mà đôi mắt nặng trĩu, rưng rưng. Chỉ “tại” cái bến đò ấy nó rất thơ, rất tình và lãng mạn, nó chở biết bao tâm hồn bay cao bay xa! Một người khô cằn thì chắc chắn không thể thả được hồn vào dòng sông Hương lặng lẽ, êm đềm. Và, không thể nào hiểu tận nỗi lòng sông Hương - như một đặc trưng tình yêu của Huế. Chả thế mà nhà thơ Thu Bồn chiết xuất từ tim gan ra hai câu thơ để đời: “Con sông dùng dằng con sông không chảy/ Sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu”. Người Huế sâu sắc, can trường, nhưng khiêm nhường và đằm thắm tình người, thủy chung như sắc màu áo tím. Chị lại trở về bến đò Thừa Phủ. Bến đò đưa các nàng áo trắng sang sông. Đẹp nhất là khi hoàng hôn buông xuống tạo nên một quang phổ với đủ sắc màu. Các nàng Đồng Khánh tóc mây vương gió mềm mại như trong tranh của Tề Bạch Thạch vẽ trên giấy dó thật nền nã, dịu dàng và đáng yêu! Tôi bỗng nhớ lần xem ti vi về Lễ hội Festival Huế có hình ảnh tái hiện bến đò Thừa Phủ ngày xưa rất là sinh động...
Với con người từng trải, nhiều năm giảng dạy bộ môn Văn học ở trường phổ thông và giờ cũng là một nhà văn tại mảnh đất xưa kia gọi là “Nông Nại Đại Phố”, nhà văn Bùi Kim Chi đã làm nên một “thước phim quay chậm về Huế” bằng tập tản văn: “HUẾ CỦA NGÀY XƯA” (Nxb. Thanh Niên, 2014). Những tà áo trắng thướt tha, ngược lên Nam Giao, đi về Vĩ Dạ... Áo trắng qua đò Thừa Phủ, hướng lên Kim Long vô Thành Nội... Nhiều lắm: “Những cặp tình nhân một thời ở Huế”; “Mái trường bên bờ sông Hương”; “Đồng Khánh một khoảng trời riêng”, đưa ta “Qua đò Thừa Phủ” hiện về một “Thời nhan sắc” để nhớ “Góc trời kỷ niệm”, vương vấn “Dáng xưa”, cho tới cả cái vui “Thú lụt lột” trong mùa mưa bão… Dẫu thời cuộc biết bao đổi thay thế sự, thì dòng sông Hương, tiếng chuông chùa Linh Mụ vẫn ngân vang đưa tâm hồn con người về những phút giây tĩnh tại, sau một ngày lao động mệt nhọc. Không phải ai cũng có “vốn” có tài để mà miêu tả cái đẹp tinh khiết của những tà áo dài, những vẻ đẹp đủ đầy “mô, tê, chi, rứa” của Huế. Nhưng tôi tin điều đó có ở nhà văn Bùi Kim Chi. Chị bảo tôi cố gắng để được một lần về Huế chị sẽ đóng vai hướng dẫn viên du lịch trên những con đường, ngắm mỗi góc phố, hàng cây cùng biết bao cảnh vật để mà tương tư cái hồn xưa của đất Cố đô qua bao thăng trầm dâu bể. Về Huế bên cầu Trường Tiền ngắm dòng Hương, thăm trường Quốc Học, ghé trường Đồng Khánh, thăm bến đò Thừa Phủ, về xóm Ngự Viên cũng như nhiều nơi khác. Thưởng thức ẩm thực xứ Huế và văn hóa đất Thần Kinh này.
Huế bây giờ không còn bó hẹp ở cái nôi của văn hóa miền Trung nữa. Việt Nam tự hào có Huế - nơi hấp dẫn biết bao lượt khách nước ngoài viếng thăm. Thật hết sức cảm động và tự hào khi tôi được nghe ông Mr.Raymon Cote chuyên gia người Canada thốt lên câu cảm nhận về Huế: “Hue is very wonderful!”(Huế rất tuyệt vời!).
Bằng tất cả tình yêu với Huế, nhà văn Bùi Kim Chi đã viết lên từ trái tim mình những dòng tâm sự rất đỗi thân thương. Đọc Huế của ngày xưa ta sẽ biết được bao điều, không dễ gì tìm kiếm. Huế của ngày xưa, là một thiên tình cảm của một người con gái đối với đất mẹ yêu thương. Một tình cảm trong trắng, sâu đậm và đầy tính nhân văn gói gọn trong 18 tâm sự. Nếu không có tình cảm sâu nặng, không có con mắt tinh tường và khả năng biểu đạt thì làm sao nhà văn Bùi Kim Chi có thể viết lên được một tác phẩm hay đến như thế. Nhà văn Bùi Kim Chi bật mí đang viết Bốn mùa về Huế. Chỉ nghe cái dàn bài đã thấy bao la cái tình yêu sắt son, nồng thắm của chị dành cho Huế. Trong tôi vang lên lời ca: “Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người”.
Cảm ơn chị đã cho tôi một tình yêu Huế, để đánh thức tâm hồn nếu chẳng may nghĩ chuyện nhỏ nhoi!
Đ.S.Q
(SHSDB25/06-2017)
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
VÕ QUÊLTS: Hoạ sĩ Dương Đình Sang, sinh năm 1950 tại Huế, nguyên giảng viên Đại Học Nghệ thuật Huế, hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội Liên Hiệp VHNT TT.Huế, mất ngày 18 tháng 10 năm 2005.Dù trái tim hoạ sĩ đã ngừng đập nhưng tình yêu và khát vọng Cái Đẹp vẫn còn sáng mãi trong sự nghiệp sáng tạo của ông.
-
LTS: Nhà thơ Trần Hữu Tâm Phương, sinh năm 1949 tại Huế, hội viên Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế, mất ngày 21 tháng 10 năm 2005. Bài viết sau đây của Hạnh Lê sẽ giúp bạn đọc hiểu thêm về nhà thơ Trần Hữu Tâm Phương.
-
BÙI MINH ĐỨC...Vua Minh Mạng (1791-1841) lúc sinh thời đã có đến 43 bà phi tần nhưng người vợ đầu tiên của vua là bà Hồ Thị Hoa (1791-1807). Bà nầy là một người hiếu đức hiền thục và cũng là con của một công thần nên Bà đã được Vua Gia Long và Thuận Thiên Hoàng Hậu tuyển chọn đưa vào cung Tiềm để hầu hạ cho Hoàng tử con mình...
-
TRẦN HOÀNGThật là thú vị khi được đọc bài “Như thế nào thì được gọi là người Huế?” của nhà văn Nguyễn Khắc Phê (Sông Hương số 187 tháng 9/2004) và bài “Người Huế, anh là ai?” của nhà giáo – dịch giả Bửu Ý (Sông Hương số 188 tháng 10/2004). Hai anh Nguyễn Khắc Phê, Bửu Ý, người quê xứ Nghệ, người gốc xứ Huế, trong bài viết của mình, dù cách viết, cách kiến giải có khác nhau, nhưng đều tập trung bàn luận, “xác định tính cách Huế, đặc tính người Huế”.
-
DUY PHITriều Nguyễn có nhiều nhà thơ lớn. Có một tác giả thơ xuất sắc thời ấy, song trên một trăm năm qua còn ít người biết đến, đó là Hoàng Văn Hoè (1848-?).Ông hiệu Cổ Lâm, quê gốc làng Phù Lưu, Tiên Sơn, Bắc Ninh, vốn thông minh từ nhỏ, bảy tuổi đã đọc Hán thư, có tài thơ văn, ông đỗ tiến sĩ năm Tự Đức thứ 33 (1880), năm sau lại đậu khoa Yêm bác - chuyên về văn chương. Ông làm quan đến Thị độc, sau ra làm tri phủ Kiến Xương, Thái Bình.Cuộc đời của Hoàng Văn Hoè là một bài ca đầy bi tráng.
-
NGUYỄN ĐẮC XUÂNTố Hữu không những là một nhà thơ mà còn là một lãnh tụ chính trị được cán bộ và chiến sĩ rất trọng vọng. Nhiều lúc tôi có cảm giác trong tình cảm cán bộ: sau Bác Hồ là đến “Anh Tố Hữu”. Nghe thơ không những người ta tìm cái hay của thơ mà còn tìm ý kiến chỉ đạo cách mạng của ông Tố Hữu trong thơ nữa.
-
NGUYỄN TỐNGNguyễn Khoa Điềm khẳng định chân lí bằng một trực cảm thiên tài để lí giải một cách cụ thể sinh động về sự khởi nguyên và phát triển của đất nước qua hình tượng miếng trầu, cây tre. Những hình tượng bình thường quen thuộc trong đời sống của nhân dân Việt Nam, nhưng mãi cho đến khi Nguyễn Khoa Điềm phát biểu, cái chân lí ngỡ là hiển nhiên đấy, người đọc lắng lại một khoảnh khắc, sau đó ngớ ra bao điều thú vị...
-
NGUYỄN THỤY KHAĐàn ngựa cuồng phong lồng về Hà Nội một đợt mưa rét lạnh. Gió thổi mạnh vào khuya khiến lòng người chợt trắc ẩn, thao thức. Có cảm giác như phía Phủ Doãn có một người đang đi trong "Gió nghiêng chiều say, gió lay ngàn cây, gió nâng thuyền mây, gió reo sầu miên, gió đau niềm riêng, gió than triền miên". Ngỡ như ai đó huýt gió giai điệu "Đêm đông" trên đường đêm nơi ngày nào Nguyễn Văn Thương bắt đầu cảm hứng cho tình ca nổi tiếng ấy. Một thoáng mong nhớ về người nhạc sĩ tài năng này.
-
NGÔ KHAPháo đài Láng đi vào lịch sử kháng chiến của thủ đô Hà Nội và của dân tộc ta như một sự tích anh hùng. Khai hỏa loạt đạn đầu tiên bắn vào thành Hà Nội, mở màn cuộc kháng chiến toàn quốc chống xâm lược.
-
LÂM QUANG MINHSau bao nhiêu sự kiện và bộn bề công việc cuốn hút anh em Thanh niên tiền tuyến chúng tôi trong những ngày lịch sử sôi sục khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Thừa Thiên - Huế, có một câu chuyện mà suốt 60 năm qua tôi chưa có dịp nào chia sẻ và kể lại cho anh em bè bạn nghe. Đó là cuộc gặp gỡ tình cờ và câu chuyện trao đổi ngắn ngủi giữa hai công dân - một bên là tôi, một bên là công dân Vĩnh Thuỵ - ngay sau ngày lễ thoái vị ngôi vua hôm trước.
-
NGUYỄN KHẮC PHÊ(Nhân kỷ niệm 140 năm sinh cụ Phan Bội Châu 26/12/1867-26/12/2007) 1. Sau phiên toà đại hình mở tại Hà Nội ngày 23/11/1925 kết án khổ sai chung thân cụ Phan Bội Châu, trước sức ép của dư luận trong nước và quốc tế, toàn quyền Pháp Varenne buộc phải ra lệnh “ân xá” và đưa Cụ về “an trí” tại Huế.
-
TRƯƠNG THỊ CÚC * Như cá lội tung tăng trong nước, không hề biết mình bơi bằng cách nào, đôi lúc người Huế cũng sống hồn nhiên, không cảm nhận một cách rạch ròi về tính cách Huế, về yếu tính của một vùng đất mà mình đã sinh ra, lớn lên và một đời gắn bó máu thịt.
-
TRẦN NGUYỄN KHÁNH PHONGLTS: Tháng Mười, tháng kỷ niệm 72 năm ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (20.10.1930 – 20.10.2002), Sông Hương giới thiệu với bạn đọc một khuôn mặt phụ nữ Huế nổi danh từ đầu thế kỷ XX, người từng được cụ Phan Bội Châu cho lập miếu thờ và gọi là Ấu Triệu.
-
BỬU NAMBửu Chỉ là một cái tên không xa lạ với những ai ở miền Nam trước 1975. Anh là người hầu như duy nhất vẽ tranh về đề tài chiến tranh và hoà bình.Tên tuổi và tranh bằng bút sắt, mực đen của anh đã sóng đôi cùng với những ca khúc phản chiến và khát vọng hoà bình của cố nhạc sĩ tài hoa Trịnh Công Sơn - một người con yêu của xứ Huế đã làm rạng rỡ vùng đất đã sinh ra mình.
-
TÔN NỮ HỶ KHƯƠNG(Trích tham luận trong Hội thảo kỷ niệm 120 năm ngày sinh Ưng Bình Thúc Giạ Thị tổ chức tại Huế)
-
TRỊNH CÔNG SƠNTrong những năm chiến tranh ác liệt nhất ở miền Nam, nếu ở địa hạt âm nhạc tôi viết những ca khúc phản chiến và khát vọng hòa bình thì ở phía hội họa, họa sĩ Bửu Chỉ gần như là người duy nhất vẽ rất nhiều về đề tài chiến tranh và hòa bình. Anh nổi tiếng vào thời ấy với những tranh nhỏ trên giấy vẽ bằng bút sắt với mực đen. Tranh anh được in trên các tạp chí nước ngoài và gây được một dư luận rộng rãi.
-
HỒ THẾ HÀLTS: Để ghi nhận những công lao to lớn của văn nghệ sĩ trong sự nghiệp xây dựng nền văn học nghệ thuật Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta đã dành nhiều giải thưởng cao quý tặng cho những công trình văn học - nghệ thuật xuất sắc của nhiều thế hệ cầm bút: Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước.
-
THANH THẢOThơ Nguyễn Khoa Điềm say mê trong điềm tĩnh, khi nói những điều cao lớn, thơ ấy vẫn biết cúi nhìn những vật thấp nhỏ, những điều bình thường.
-
TRẦN THANH ĐẠMTrước Hồ Chí Minh, Phan Bội Châu là một nhân cách Việt Nam ưu tú và vĩ đại của thế kỷ XX. Bài này thử nêu lên một vài khía cạnh của nhân cách đó.
-
LTS: Nhân lễ một trăm ngày mất của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Toà soạn nhận được bài viết của Cư sĩ Lê Quang Thái, giáo viên trường Trung cấp Phật học Thừa Thiên Huế - cung cấp thêm nhiều tư liệu quí về Trịnh Công Sơn và gia đình, theo “Phổ hệ” Qui y Tam Bảo tại chùa Phổ Quang - Huế, nhằm giúp độc giả hiểu thêm về quãng đời niên thiếu của nhạc sĩ tài hoa - người con thân yêu của xứ Huế đã viên thành...Sông Hương trân trọng giới thiệu và xem đây như một nén hương lòng gửi tới hương hồn Nhạc sĩ.
.png)
.png)
