Người chào hàng

16:16 09/06/2009
NGUYỄN TUYẾN TRUNGLâu rồi tôi mới có dịp đến thăm nhạc sĩ Mai Xuân Hoà và cô giáo Nguyễn Thị Hồng - hai vợ chồng đều đã nghỉ hưu, vẫn ở tại số nhà 71 đường Bến Nghé thành phố Huế.

Nhạc sĩ Mai Xuân Hòa

Người ta quen gọi anh là nhạc sĩ cũng đúng. Vì anh bén duyên với âm nhạc từ năm 1956, sau khi cởi lốt áo thiếu sinh quân Nam tiến hồi cách mạng tháng 8 và sau khi tốt nghiệp khoá II trường âm nhạc nay là Nhạc viện Hà Nội. Tuy gửi hồn mình vào thế giới cầm ca không chuyên nhưng hoạt động chính của anh lại là ngành văn hoá thông tin, trên địa bàn từ Quảng Trị đến Thừa Thiên Huế. Đúng hơn, nếu "phần số thăng hoa" anh có thể trở thành cán bộ chủ chốt ngành văn hoá thông tin cấp tỉnh hoặc cao hơn. Vì anh đã từng được lựa chọn đi học lớp chuyên tu 2 năm, đào tạo toàn diện về văn hoá nghệ thuật thông tin từ mỹ học, mỹ thuật, đến các chuyên ngành sân khấu, tuồng chèo, hội hoạ, sáng tác và cả phong trào văn nghệ quần chúng nữa... Anh đã trở thành ứng cử viên sáng giá trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo ngành! Thế nhưng trên 40 năm lăn lộn trong ngành anh vẫn là người lính chiến - "người đá suốt đội hình, qua hầu hết các vai thủ thành, hậu vệ, tiền vệ, trung phong, tiền đạo... cho đến ngày nghỉ hưu.

Với phong độ chân chất xởi lởi, nhiệt tình sẵn có anh vừa bắt tay tôi vừa sa vào bàn viết và tủ sách kề bên lục tìm tài liệu gì đó và nói với tôi:

- Ông ngồi chơi, rót nước uống! Tôi cho ông xem cái này.

Anh hồ hởi khoe:

- Đây là tập bản thảo mới của tôi sắp in ở nhà xuất bản Thuận Hoá.

Anh chìa trước mặt tôi: Tuyển tập ca khúc và ca cảnh thiếu nhi với tiêu đề "Mặt trời tí hon" trình bày khá công phu, và bản báo cáo danh sách tác phẩm của anh dự giải Cố đô của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế tổ chức 5 năm một lần.

Tôi dẹp gọn các tài liệu đó sang một phía và ôn tồn nói với anh:

- Xin lỗi anh Hoà. Đề tài về âm nhạc, nhất là những tác phẩm dành cho thiếu nhi của anh nhiều bài báo đã giới thiệu như là: "Nhạc sĩ Mai Xuân Hoà người bạn già của các em" hoặc bài "Chỉ làm quả bóng cho mặt trời tí hon" hay chương trình văn nghệ giới thiệu tác giả tác phẩm do Đài phát thanh, truyền hình Thừa Thiên Huế thực hiện, tôi đã nghe và đã đọc cả rồi. Hôm nay tôi gặp anh chỉ đề cập đến đề tài khác. Ngón nghề tay mặt của anh kia.

Như gáo nước tạt ngang nguồn hào hứng. Mặt anh thoáng gợn nét buồn hụt hẫng, rồi trấn tĩnh tiếp lời tôi:

- Ông muốn nói đến vấn đề văn hoá thông tin phải không?
- Vâng.

Tôi muốn vào đề ngay nhưng rồi lưỡng lự đảo mắt nhìn quanh gian phòng khách. Nơi đây gần một năm trước anh đã tiếp tôi. Ấn tượng về một gian phòng giống như khu bảo tồn văn hoá, trưng bày các mẫu vật thể của mô hình văn hoá quần chúng vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi. Ở phía phải gian phòng là dáng dấp một thính phòng với nghi thức tổ chức lễ mừng thọ cho các bậc cao niên. Cảnh trí gồm mấy tấm pa-nô kẻ chữ "Phước, Lộc, Thọ" trên các tranh cách điệu hình mai, lan, trúc dựng sát vào nhau làm phông chắn trước bục gỗ vuông, sơn son thiếp vàng, trên đó đặt chiếc ghế tai ngai cũng sơn son thiếp vàng, kẻ hoa văn mang họa tiết cổ xưa như trống đồng Ngọc Lũ. Nơi đó làm chỗ ngồi trân trọng của ông bà cháu con chúc mừng lễ thọ. Hai bên bục chính lễ treo các bức tranh sơn dầu vẽ trên bạt ni lông theo bút pháp nghệ thuật dân gian hình ảnh 4 cô tố nữ, biểu tượng cho 4 lĩnh vực nghệ thuật: cầm kỳ thi hoạ. Mô hình mẫu của nếp sống hiếu nghĩa gia phong vốn có của Huế và Việt Nam tạo dựng lại được có ý nghĩa biết nhường nào.

Ở góc sân gần đó là cảnh một sân chơi văn nghệ quần chúng. Ở đây đặt hai chiếc trống, một lớn và một nhỏ, sơn son thiếp vàng, vẽ hoa văn mây rồng cách điệu đặt trên 2 giá gỗ. Bên cạnh đó đặt hai cối giã gạo bằng gỗ chạm trổ bốn góc, đông, tây, nam, bắc. Trên mỗi chiếc cối xếp gọn 4 chiếc chày bằng gỗ, chuốt láng sơn son, nổi bật trên màu xanh lá cây.

Ngày đó, anh còn đưa tôi xem những bộ trang phục ứng dụng trong các lễ hội, như áo dài chữ thọ, khăn đóng, giầy da cá lóc bằng gấm đỏ cho cụ ông và áo dài in hoa, khăn vành, hài thêu cánh phượng bằng gấm xanh cho cụ bà; mấy bộ áo dài nối vai dành cho các cô hò giã gạo; và cả nội dung những bài ca, bài hò đậm nét văn hoá nói lên lòng tôn kính hiếu thảo của con cháu đối với ông bà, chúc ông bà sống lâu trăm tuổi, anh cũng đã nhờ các nhà văn, nhà thơ soạn sẵn.

- Ôi! Công trình kể biết mấy mươi
Mà sao chẳng thấy có người hỏi han.

Tôi buột miệng hỏi anh:

- Anh Hoà, những mẫu vật anh trưng bày ở đây đâu rồi?

Giọng điệu buồn anh trả lời gọn lỏn:
- Dẹp rồi!

Tôi tiếc rẻ hỏi lại:

- Không để lại mà chào hàng nữa sao?

Anh liền phản ứng:

- Nhiều người cũng hỏi tôi như ông. Khổ quá! Các ông chẳng hiểu gì hết. Cái tôi làm ra là sự khảo cứu một mô hình văn hoá nghệ thuật mang tính đặc thù của Huế chứ có phải món hàng thương nghiệp đâu mà phải chào hàng, chào họ.

Tôi vội ngắt lời anh:

- Đây không phải là món hàng thương nghiệp, nhưng nó là tác phẩm là công trình khảo cứu đầy tâm huyết và công phu cần phải có thuyết minh giới thiệu để mọi người biết được ý đồ, tầm vóc tư tưởng, tính khả thi đến mức nào để có thể tuyên truyền thử nghiệm trong thực tiễn cho mọi người biết và chấp nhận nó. Anh đã bỏ công sức tiền của ky cóp được từ đồng lương hưu chật hẹp mới có công trình như vậy, chả lẽ bỏ xó được sao?

Anh nhấp một ngụm trà, nuốt ực ít nhiều cay đắng trong lòng rồi phân trần tiếp.

- Ý tưởng ban đầu của tôi nó đơn sơ và ước mơ nho nhỏ thôi nhưng cái tâm vì quê hương, vì nghệ thuật, vì truyền thống văn hoá thấm đậm vào cảnh sắc núi Ngự sông Trăng  vào nét đẹp thi ca đời này qua đời khác. Đến ngay tận bây giờ chúng ta chỉ biết đào bới, hái lượm sử dụng đến cạn kiệt mà không ươm trồng vun xới những mầm mới nhân bản mới phổ cập tận làng quê sông, suối, núi đồi, tạo thành những vườn cảnh xanh tốt, giữ lại cho con cháu mai sau. Có như vậy trong các lễ hội dân gian được tổ chức mới nảy sinh những phường, nhóm. Từ những cuộc thi hò giã gạo, thi hát đối đáp, qua đó mới phát hiện những nhân tài, hạt nhân mới, bổ sung vào đội ngũ văn nghệ của địa phương ta. Tôi nghĩ sự đề xuất, và sự tạo dựng thành mô hình trưng bày trong phạm vi hẹp của tôi mới chỉ là phác thảo ban đầu như một đốm lửa nhỏ, cần có sự tiếp ứng khác thổi bùng lên thành phong trào, thành rừng đuốc thiêng sáng lên trong cuộc sống chúng ta hiện nay.

Tôi tỏ thái độ đồng cảm rồi phát biểu với anh:

- Anh có ý tưởng tốt và tạo dựng được mô hình mới, sao không làm tiếp bước thể nghiệm đưa vào cuộc sống, lại bỏ xó thì đáng tiếc quá.

Nét mặt đầy vẻ chán chường, anh thốt lên những điều ngao ngán:

- Sức của tôi đến đó và dừng lại ở đó. Tôi có báo cáo việc làm này với các đồng chí lãnh đạo Sở Văn hoá Thông tin. Các đồng chí rất hoan nghênh và gợi ý câu lạc bộ hưu trí ngành đứng ra hỗ trợ thực hiện. Rất tiếc câu lạc bộ hưu trí chỉ mạnh về mặt tinh thần, còn vấn đề "đầu tiên" như mọi tổ chức đặt ra thì không có. Cho nên công trình này của tôi dần dần rơi vào im lặng và lãng quên.

Tôi tỏ ý tiếc cho cung đàn "Bá Nha" không được cái tai tri âm tri kỷ của "Chung Tử Kỳ" hưởng ứng rồi nói lên mấy lời động viên an ủi:

- Dù sao nó cũng là đứa con tinh thần của anh nó đã thành hình, nó phải được sống, nó phải được giới thiệu chào hàng như bất kỳ tác phẩm nghệ thuật nào khác. Tôi có nghe anh Hồ Ngọc Ánh nói: Trong dịp anh đến thăm Quảng Bình, anh có gặp cán bộ văn hoá huyện Lệ Ninh và giới thiệu mô hình này, anh em ở đó rất thích, cho rằng nó phù hợp với phong trào "làng vui chơi làng ca hát", ở huyện xã các tỉnh phía Bắc. Nếu chúng tôi mượn mô hình đó để thể nghiệm ở địa phương chúng tôi có được không? Vấn đề này nếu có người đề nghị thẳng với anh, anh có đồng ý không?

Nét mặt đầy rạng rỡ phấn chấn anh nói to:

- Tôi vui lòng cộng tác nếu tổ chức nào đó yêu quý đứa con tinh thần của tôi mà có được môi trường sống và điều kiện phát triển cho nó là tôi rất hoan nghênh và sẵn sàng cống hiến. Cha mẹ nào chẳng vui mừng khi thấy đứa con mình sinh ra nuôi khôn lớn có người quan tâm đặt vấn đề cưới hỏi, thì hạnh phúc nào bằng. Tôi mong đó là sự thật và chờ ngày thấy kiệu hoa đến rước.

Tôi cũng vui lây với niềm hy vọng đó của anh.

N.T.T
(176/10-03)

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • NGUYỄN TRỌNG TẠOLTS: Nhà thơ Thu Bồn có nhiều duyên nợ với Huế, với Sông Hương. 20 năm trước, trong dịp TCSH ra đời, anh có mặt ở Huế và viết bài thơ “Tạm biệt” - một trong ít ỏi những bài thơ hay nhất về Huế, 20 năm sau, cũng vào dịp TCSH kỷ niệm tròn 20 tuổi thì anh lại ra đi, ra đi trong lời vĩnh biệt!Thương tiếc nhà thơ tài hoa Thu Bồn, Sông Hương xin trân trọng giới thiệu một vài kỷ niệm vaì tình cảm của bạn bè, đồng nghiệp dành cho anh.                                                                TCSH

  • PHẠM XUÂN NGUYÊNVề chính trị, ông được chữ nhất: Đại biểu quốc hội trẻ nhất (22 tuổi, khóa I năm 1946); Tổng thư ký Hội Nhà văn lâu nhất (1958 – 1989).Về văn nghệ, ông được chữ đa: đa tài, sáng tác nhiều lĩnh vực, và để lại dấu ấn: thơ (Người chiến sĩ, Tia nắng, Sóng reo), văn (Vỡ bờ), kịch (Con nai đen, Nguyễn Trãi ở Đông Quan, Rừng trúc), nhạc (Diệt phát xít, Người Hà Nội), tiểu luận (Mấy vấn đề văn học, Công việc của người viết tiểu thuyết).

  • ...Có 2 từ người Việt Nam hay dùng cho những người làm thuê các công việc cho người khác là: "Lê dương" và "Pắc chung hy". Chả biết từ bao giờ, bạn bè gọi tôi là "Kha lê dương" bên cạnh các biệt hiệu khác như "Kha điên", "Kha voi", "Kha xe bò miên". Là gì thì cũng vẫn là Kha. Thiếu em ư? Đúng ra là tôi không thể sống thiếu tình yêu như một câu thơ tôi đã viết: "Điều khốn nạn là không thể nào khác được - không thể không tình yêu, không tin ở con người"...

  • ... Với giới văn nghệ sĩ thừa Thiên Huế, nhà văn Nguyễn Đình Thi là người anh lớn, rất thân thiết và gần gũi qua nhiều năm tháng. Anh là tấm gương sáng trên nhiều lĩnh vực sáng tác, quản lý, hoạt động phong trào... Đã có nhiều tác động tích cực, ảnh hưởng tốt đẹp cho một số cây bút ở Thừa Thiên Huế; đồng thời đã để lại nhiều kỷ niệm đẹp trong đời sống văn học Thừa Thiên Huế.Sự ra đi của nhà văn Nguyễn Đình Thi là một tổn thất lớn đối với nền văn học nghệ thuật nước nhà, để lại cho chúng ta niềm tiếc thương vô hạn.... Sự nghiệp sáng tạo văn học nghệ thuật của nhà văn Nguyễn Đình Thi vẫn sống mãi với chúng ta!                                 (Trích điếu văn của nhà thơ Võ Quê)

  • ĐÀO DUY HIỆPGiáo sư, nhà giáo ưu tú Đỗ Đức Hiểu đã không còn nữa.Đã vĩnh biệt chúng ta một nhà sư phạm hiền từ, một nhà khoa học khiêm tốn và có nhiều phát hiện, một con người đầy lòng nhân ái, tin yêu cuộc sống và suốt đời đã sống vì cái đẹp của văn chương, nghệ thuật. Mười bảy giờ bốn mươi nhăm phút ngày 27 tháng 2 năm 2003 đã là thời khắc đó – cái thời khắc đã chia cách hai thế giới từ nay âm dương cách trở giữa giáo sư Đỗ Đức Hiểu với chúng ta. Ông đã để lại sau mình một cuộc đời dài nhiều ý nghĩa.

  • NGUYỄN HOÀNGTrong cuộc đời 83 năm của mình, bác sĩ Nguyễn Khắc Viện (BS.NKV) không chỉ một lần tình nguyện đem cuộc đời mình làm... vật thí nghiệm để có được một kết luận khoa học. Lần đầu, nửa thế kỷ trước, tại Pháp, sau 7 lần lên bàn mổ, cắt mất hẳn lá phổi trái, 1/3 lá phổi bên phải và 8 xương sườn (do bị lao mà thời đó chưa có thuốc chữa đặc hiệu), thấy rõ y học phương Tây không cứu được mình, BS. NKV đã vận dụng phương pháp Yoga của Ấn Độ và khí công của Trung Quốc trên cơ sở phân tích sinh lý, tâm lý và giải phẫu cơ thể con người, tự cứu sống mình, hình thành nên phương pháp “dưỡng sinh Nguyễn Khắc Viện” ngày nay.

  • NGUYỄN TRƯƠNG ĐÀNVào dịp Tết Bính Thìn, Tết dân tộc cổ truyền đầu tiên sau giải phóng, Viện Đại học Huế nhận được một bưu thiếp chúc Tết đặc biệt của vị Thủ tướng kính mến thời đó - Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Nhà trường đã cho viết to bức thư của Thủ tướng viết sau cánh thiếp lên một tấm bảng lớn, trân trọng đặt tại Hội trường của Viện Đại học Huế.

  • TÔ NHUẬN VỸTôi có một cái va ly nhỏ dùng để đựng những vật kỷ niệm, những thư từ, những bức ảnh quý nhất của mình. Trong số kỷ vật quý giá đó, có bức thư của anh Tố Hữu gửi tôi và anh Hoàng Phủ Ngọc Tường, tháng 3/1987, kèm theo là bài thơ Nhớ về anh được đánh máy trên giấy Pơ luya vàng nhạt, kiểu chữ ở một cái máy nào đó mà  mới nhìn biết ngay là từ một cái máy chẳng lấy gì làm tốt, để "Kỷ niệm lần thứ 80 ngày sinh mồng 7 tháng 4 của đồng chí Lê Duẩn”.

  • LÊ MỸ Ý ghi                (Trích)Khi tôi đến, hai ông đang ngồi chiếu rượu trong căn hộ chung cư sáu tầng cao ngất ngưởng. Căn phòng như được ghép bằng sách. Trên tường, ảnh Văn Cao đang nâng ly và bức sơn dầu "Tuổi Đá Buồn" Bửu Chỉ vẽ Trịnh Công Sơn dựa vào cây đàn ghita ngóng nhìn vô định. Ngẫu nhiên tôi trở thành người hầu rượu, nói đế cho cuộc đối thoại ngẫu nhiên của hai ông...

  • MAI VĂN HOANThầy giáo dạy văn                                      Tặng Mai Văn HoanHộ tập thể nằm trên gác xépCăn phòng thanh đạm, có gì đâu!Một chồng sách cũ, dăm chai nướcMột chiếc bàn con, một bếp dầu...

  • THANH THẢOThái Ngọc San khác với một số người bạn Huế mà tôi chơi: anh ít nói, ít nói đến lặng thinh, ít nói nhiều khi đến sốt cả ruột. Nhưng nhiều lúc, vui anh vui em, rượu vào lời ra, San cũng nói hăng ra phết. Những lúc ấy, cứ nghĩ như anh nói để giải toả, nói bù cho những lúc im lặng.

  • PHAN HỮU DẬTLTS: GS.TS Phan Hữu Dật là người làng Thanh Lương, xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, TT Huế, hiện nghỉ hưu tại Hà Nội. Giáo sư từng là Trưởng ban phụ trách Đại học Văn khoa Sài Gòn (1976), Hiệu trưởng Đại học Tổng hợp Hà Nội (1985-1988). Bài viết dưới đây do Giáo sư đọc trong Lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh của nhà thơ Vĩnh Mai (1918-2008), như một sự tri ân đối với người mà Giáo sư xem như là người thầy, người thủ trưởng, người đồng chí... với những tư liệu mới mẻ và góc nhìn thấu đáo. Sông Hương xin trân trọng giới thiệu bài viết này cùng bạn đọc.

  • NGÔ MINHTác phẩm văn học nghệ thuật là sáng tạo của mỗi tác giả hội viên; đồng thời là thước đo hiệu quả hoạt động của Hội trong một nhiệm kỳ. Nói cách khác, tất cả mọi hoạt động của Hội đều hướng về hội viên, hướng về việc làm sao để có những tác phẩm văn học nghệ thuật chất lượng ngày càng cao. Nếu không thì sinh ra Hội để làm gì?

  • NGUYỄN THỊ ANH ĐÀOVà tôi đã rời xa Huế vào những ngày mà chính tôi cũng không muốn một chút nào. Có lẽ, không ai trách được sự sắp xếp và an bài của cuộc sống. Dù rằng Huế đối với tôi là ân nghĩa, là những kỷ niệm khó phai thì rồi cũng phải tự tạ từ. Trong sâu thẳm đáy lòng, khi nhìn những đêm trăng phả xuống thành phố tôi đang sống, tôi lại quay lòng nhớ Huế, dẫu một chút thôi, hơi thở của tôi đã không được đắp bồi bởi Huế.

  • VÕ MẠNH LẬPTôi đọc một bài. Không! Chỉ là một đoạn nhưng vừa đủ ngẫm - mà thú vị. Đó là cô gái với cái tên quen mà lạ. Cô ta phân bày quê chôn nhau cắt rốn xa xa ngoài tê tề. Cha mẹ cô đèo bòng vô ở tại một thị xã miền Trung. Sau cùng cô lại ở Huế học hành, lớn lên, đôi lúc bạn bè xa đến cứ ngỡ cô là Huế ròng.

  • L.T.S: Nhà thơ, nhà báo Thái Ngọc San sinh năm 1947 tại Lệ Thuỷ, Quảng Bình nguyên Thư kí Toà soạn Tạp chí Sông Hương, chuyển công tác qua phụ trách văn phòng liên lạc báo Thanh Niên tại T.T. Huế đã từ trần vào lúc 0giờ 45 phút ngày 25.7.2005 sau một tai nạn giao thông oan nghiệt.Thương tiếc anh, Sông Hương mở thêm trang để bạn bè, đồng nghiệp cùng chia sẻ và thắp nén tâm hươngKhi chúng tôi được tin buồn về anh San thì số báo tháng 8 đã in xong; Tình thế “chữa cháy” này không sao tránh khỏi những bất cập, mong các tác giả cùng quý bạn đọc lượng thứ.

  • L.T.S: Đại hội VHNT Thừa Thiên Huế lần thứ X sẽ được tổ chức vào cuối tháng 8 năm nay. Để đại hội có tiếng nói dân chủ rộng rãi, TCSH xin “dành đất” cho các anh chị hội viên, các bạn đọc quan tâm tham gia ý kiến trao đổi về nghề nghiệp, về hoạt động của Hội, về tổ chức hội v.v...Ngoài các ý kiến đã đăng tải trên số này, chúng tôi sẽ tiếp tục in thêm các ý kiến khác trong số tới

  • ĐÔNG HÀTôi không sinh ra ở Huế, nhưng với tuổi đời chưa quá ba mươi mà đã hơn hai mươi năm sống ở đất Kinh thành, đó cũng một sự gắn bó không thành tên.

  • THU NGUYỆT                (Trích tham luận tại Đại hội VII  Hội Nhà văn Việt Nam)

  • ĐẶNG SĨ THIỆNThời bao cấp, ăn còn đói mà thơ lại hay. Sang thời nay ăn thừa thãi thì người ta lại không quan tâm đến thơ, thậm chí quay lưng lại với thơ (lời Bằng Việt).