Nghệ thuật đòi hỏi sự hy sinh
AK.DISKINDƠ
(Liên Xô cũ)
Xavêli Đrôdơđốp, một đạo diễn trẻ vừa mới tốt nghiệp trường Đại học sân khấu đến thành phố Dakơpersk để nhận công tác tại nhà hát kịch địa phương. Anh đến đây với những ý định dũng cảm, những kế hoạch đầy hứa hẹn và niềm hy vọng tràn trề.
Ảnh chỉ mang tính minh họa
Anh được tiếp đón hết sức nồng nhiệt và thân tình: được xếp ở một căn phòng tốt gần nhà và thậm chí cơ quan còn đề nghị bà chủ nấu cho anh ăn ngày ba bữa. Tóm lại, cuộc sống mới của nhà đạo diễn trẻ bắt đầu hết sức tốt đẹp và đầy hứa hẹn.
Xavêli làm quen với nhà hát trong một tuần: đi xem biểu diễn và xem diễn tập, trao đổi với các nghệ sĩ, chú ý lắng nghe, phân tích và thâm nhập thực tế. Có nhiều điều làm anh thích thú và đôi điều làm anh ngạc nhiên. Chẳng hạn có một vở diễn của đoàn yếu đến mức đáng ngạc nhiên và không thể cứu vãn được. Công việc trang trí các vở cũng vậy, nghĩa là như người ta thường nói: "Không gây được ấn tượng", còn việc phân vai thường gây nên nỗi băn khoăn.
"Biết làm sao được - Xavêli nghĩ - mỗi người đều làm việc theo khả năng của mình. Không sao, chỉ ít lâu nữa thôi, khi được nhìn thấy một nền nghệ thuật thật sự, họ sẽ phải kêu lên thán phục cho mà xem!".
"Nghệ thuật thực sự" theo Xavêli nghĩ, đó là một vở kịch hay chưa từng thấy mà anh có ý định dàn dựng cho nhà hát. Một vở kịch tốt đã diễn thành công ở thủ đô và kế hoạch dàn dựng đã được anh nghiên cứu và soạn thảo đến từng chi tiết.
Mấy ngày sau, anh đọc vở đó cho đoàn nghe. Không thể nói là mọi người nghe một cách hào hứng, nhưng...
"Không sao, tương lai sẽ trả lời họ - Xavêli tự an ủi và bắt đầu làm công việc phân vai. Các vai được sắp xếp khá đạt và anh đi đến gặp đạo diễn chính của nhà hát để xin ý kiến. Đạo diễn chính nghe Xavêli trình bày, xem qua bảng ghi tên những nghệ sĩ sẽ tham gia vở diễn và nét mặt ông không ra cười, cũng không ra nhăn nhó.
- Biết vậy, - ông nói, tay quay bao kính. Thế còn Gudưnhina?
- Để đóng vai nào ạ? - Xavêli hỏi:
- Tất nhiên là vai chính.
- Nhưng bà ấy...
- Lớn tuổi so với yêu cầu chứ gì? Than ôi, thời gian có thương xót ai đâu, nên điều đó tất nhiên thôi - Đạo diễn chính gật đầu - nhưng bà ấy là vợ của giám đốc nhà hát.
- Thế thì sao ạ? - Xavêli hỏi rất ngây thơ.
- Không, không sao cả? - Đạo diễn chính trả lời khô khan - nhưng anh không thấy là các vở diễn của chúng tôi không bao giờ vắng mặt bà ấy hay sao? Và thế Sipxốp của chúng tôi cũng không được phân vai nào sao?
- Tôi thấy không cần đến ông ấy.
- Này, anh có biết không - đạo diễn chính cười - Sipxốp là chủ tịch ủy ban địa phương đấy! Nhà ở, phiếu đi nghỉ, quỹ bảo trợ...
- Nhưng tôi thấy vở kịch không cần đến ông ấy.
- Đối với vở kịch có thể không cần ông ấy, nhưng đối với cuộc sống thì... A, thế ai sẽ trang trí cho vở kịch?
- Khi còn ở Matxcơva tôi đã mời họa sĩ Pheklysin. Coi như đã thỏa thuận.
- Thế nào, anh không đùa đấy chứ? Mời họa sĩ từ Matxcơva về?! Anh không thấy là rất tốn kém hay sao?
- Nhưng làm thế nào khác được ạ?
- Chúng ta có họa sĩ rất giỏi là Sinđacôva, một bậc thầy về công việc đấy.
- Bà ấy là bậc thầy! - Xavêli kinh ngạc - Theo tôi thì không thể tìm được một họa sĩ nào bất tài hơn! Hay là bà ta cũng lại là phu nhân của một vị nào đó?
- Bà ta là vợ tôi! - Đạo diễn chính trả lời với vẻ khiêu khích và nói thêm tựa hồ muốn chấm dứt câu chuyện - Thôi được, đồng chí thấy cần thế nào thì cứ làm thế. Thôi, chúc may mắn! Nhưng mà coi như đồng chí chưa hề trao đổi với tôi, chưa gặp tôi đấy. Tôi không chịu trách nhiệm gì hết.
Và như để minh họa cho câu chuyện nói sau cùng bằng hành động, ông kéo cái máy điện thoại lại gần và cầm ống nói. Xavêli hiểu rằng cuộc nói chuyện đã xong và anh ra khỏi phòng đạo diễn chính.
Và anh suy nghĩ.
Dường như là trong tình huống này, muốn có sự công bằng thì phải nhờ giám đốc nhà hát. Nhưng Gudưnhina lại là vợ ông ấy. Vậy thì ở đây làm sao có được sự công bằng? Còn tính quần chúng? Tính quần chúng, rõ ràng là phải được bắt đầu từ ủy ban địa phương. Mà... à, nếu như đến gặp trưởng ban văn hóa thành phố thì sao nhỉ? Như thế có nghĩa là mình bắt đầu cuộc sống ở nhà hát bằng sự va chạm. Thế thì đã sao? Đó chính là vì nghệ thuật, mà nghệ thuật thì rõ ràng là đòi hỏi sự hy sinh.
Và đúng lúc ấy Xavêli chuẩn bị đến Ban văn hóa thành phố thì được biết rằng cái vở kịch diễn không đạt của nhà hát chính là tác phẩm mới nhất của trưởng ban văn hóa.
Và Xavêli lại suy nghĩ. Anh suy nghĩ suốt hai ngày hai đêm liền và đi đến kết luận: Đúng, nghệ thuật đòi hỏi sự hy sinh, Việc phân vai nữ chính rất trẻ cho Gudưnhina chẳng qua là sự hy sinh. Còn việc phân cho Sipxốp vai nam chính chẳng phải là sự hy sinh hay sao? Và còn giao việc trang trí cho vợ đạo diễn chính nữa?
Và Xavêli, người đã kiên quyết và dũng cảm đi đến chỗ hy sinh tất cả những điều đó vì nghệ thuật, mới đây đã chuyển đến một căn hộ lý tưởng và hiện đang dựng một vở kịch mới do trưởng ban văn hóa thành phố sáng tác.
Đạo diễn chính là người đã có tuổi, nay mai sẽ về hưu, và đã có ý kiến là cương vị của ông sẽ dành cho nhà đạo diễn trẻ đầy triển vọng Xavêli Đrôdơđốp.
VŨ THAO dịch
(Trích trong cuốn truyện vui châm biếm "Chiếc ghế hạnh phúc" của AK-Diskindơ)
(TCSH53/01&2-1993)
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
VALENTIN HUSSON
Trước hết, ta phải hướng sự chú ý đến động từ “cách ly” khi mà với tư cách là một ngoại động từ, nó có nghĩa là sự vứt bỏ ra khỏi một giới hạn; trong khi với tư cách là một nội động từ, nó hướng đến sự ràng buộc để ở lại trong một vài giới hạn nhất định. Nó vừa nói lên cả sự vứt bỏ lẫn sự rút lui; vừa hiện diện vừa vắng mặt. -
HIỀN LÊ
Hiroshi Sugimoto (sinh năm 1948 tại Tokyo) là nhà kiến trúc sư, nhiếp ảnh gia người Nhật.
-
Palomar là tác phẩm hư cấu cuối cùng của Italo Calvino (1923 - 1985), một trong những nhà văn lớn nhất của Ý ở thế kỉ 20, xuất bản tháng 11 năm 1983.
-
TRẦN KIÊM ĐOÀN
Nếu bình thường thì giờ nầy chúng tôi đang ở “hộp đêm” trong bụng máy bay Eva trên đường về Quê hương và đang vượt nửa sau Thái Bình Dương. -
JEAN-CLET MARTIN
Trong thời điểm cách ly và tự cách ly này, thế giới tái khám phá ra chiều kích mang lại cho nó một phương hướng nhất định. -
Slavoj Žižek, nhà triết học người Slovenia, được mệnh danh là “nhà triết học nguy hiểm nhất ở phương Tây” hiện nay. Ông nổi tiếng với tác phẩm Đối tượng trác tuyệt của ý thức hệ (The Sublime Object of Ideology, 1989), ở đó ông đã kết hợp quan niệm duy vật Marxist và phân tâm học Lacan để hướng đến một lý thuyết về ý thức hệ.
-
MARKUS GABRIEL
Trật tự thế giới bị lung lay. Một loại virus đang lây lan trên quy mô vô hình của vũ trụ mà ta không hề biết được những chiều kích thực sự của nó. -
ĐỖ LAI THÚY
M. Bakhtin (1895 - 1975), nhà nghiên cứu văn học Nga - Xô viết có tầm ảnh hưởng bậc nhất ở Việt Nam. Ông là nhà lý luận tiểu thuyết. Người phát hiện/minh ra tiểu thuyết đa âm, tính đối thoại, nguyên tắc thời-không, tính nghịch dị và văn học carnaval hóa… -
THÁI THU LAN
Émile Zola là một nhà văn hiện thực lớn nhất đồng thời cũng phức tạp nhất của nước Pháp ở cuối thế kỷ thứ 19, là người sáng lập lý luận về chủ nghĩa tự nhiên, là một tấm gương lao động không mệt mỏi, là một chiến sĩ có tinh thần chiến đấu dũng cảm chống chiến tranh phi nghĩa, chống quyền lực tàn bạo và bênh vực quần chúng lao động nghèo khổ.
-
NGUYỄN TÚ ANH - TRẦN KỲ PHƯƠNG
Trong nghệ thuật Ấn Độ cũng như nghệ thuật Chàm, hình tượng con chuột luôn mang ý nghĩa tốt đẹp, đó là con chuột nhà hay chuột nhắt (mouse), chứ không phải chuột cống. -
ANĐRÂY GOCBUNỐP (Tiến sĩ ngôn ngữ học Liên Xô)
Gần đây đã có những khám phá rất có ý nghĩa ở Washington và London, trong những cuốn sách đã yên nghỉ trên các kệ sách thư viện trong cả bốn thế kỷ nay.
-
NGUYỄN ĐỨC TÙNG
Jen học trước tôi hai năm, đàn chị. Cô là thường trú, PGY- 4, tôi là PGY- 2. Trong nghề chúng tôi, hơn nhau một năm đã là tình thầy trò, huống gì hơn hai. -
LƯU TÂM VŨ
hồi kýLTS : Nhà văn Lưu Tâm Vũ sinh năm 1942, tốt nghiệp sư phạm Bắc Kinh năm 1961, sau đó dạy học nhiều năm ở Bắc Kinh. Truyện ngắn đầu tay Chủ nhiệm lớp đoạt giải thưởng truyện ngắn ưu tú toàn quốc 1978, được coi là tác phẩm mở đầu cho văn học thời kỳ mới.
-
Cách đây 40 năm khi nhà xuất bản Morrow and Avon chi 5 triệu đô la cho James Clavell, tác giả những cuốn tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng như Hồng Kông ngày ấy, Đại tướng quân, Whirlwind, giới xuất bản ở Mỹ choáng váng. Nhưng bây giờ tiền nhuận bút đã vượt xa kỷ lục ấy.
-
ALAN BURNS
William Carlos Williams cũng như bất cứ người nào, đến rất gần với việc nhận thức ra lý tưởng mới của chủ nghĩa hình tượng, nhất là trong những bài thơ như “The Great Figure” và “The Red Wheelbarrow”. -
Đây là một câu chuyện về di dân được viết theo chương trình “Dự án chiếc giày” (The Shoe Project) được khởi xướng thành lập bởi tiểu thuyết gia Katherine Govier, Toronto, Canada. Chương trình này bao gồm việc giúp các phụ nữ di dân viết một câu chuyện 600 từ về kinh nghiệm di dân của mình và lên một sân khấu nhỏ để trình diễn (đọc) câu chuyện đó trước những khán giả trong vùng. “Dự án chiếc giày” được thực hiện ở Antigonish với sự giúp đỡ của tiểu thuyết gia Anne Simpson và nhà biên kịch Laura Teasdale.
-
NHƯ QUỲNH DE PRELLE
Tôi đã từng mơ ước về quê nhà để đọc thơ tiếng Việt, để thổn thức cùng thi ca tiếng Việt. Thế mà, ở nơi này, giữa trái tim châu Âu và trong lòng bạn bè quốc tế, tiếng Việt của tôi ngân lên giữa những nhịp điệu, những giọng nói hoàn toàn khác. Và tôi đi đọc thơ, tự bao giờ tôi cũng tự chuyển ngữ những bài thơ của chính mình với bạn đọc ở đây. Đi đọc thơ, bao điều thú vị và những mới mẻ. -
HÂN QUY
(Phỏng vấn nhà báo lão thành LÉO FIGUÈRES) -
PATRICIA HIGHSMITH -
NGUYỄN ĐỨC TÙNG
Một người bạn cũ ở Mỹ kể với tôi rằng gần mười năm nay anh không đi du lịch xa, cũng không về Việt Nam, mặc dù nhớ. Tôi hỏi lý do, anh bảo vì sợ nỗi buồn chán khi phải ngồi trên máy bay mười mấy giờ.
.png)
.png)
