Nam Phù - làng bên sông

08:57 29/12/2025

PHẠM HOÀI NHÂN

Nam Phù (南符) là một trong những ngôi làng được hình thành khá sớm trên địa bàn huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, dân cư quần tụ từ lâu đời lấy nghề nông làm căn bản, cùng nhiều bản sắc văn hóa lâu đời; tiếc thay do thiên tai, chiến tranh, nhiều tư liệu quý giá về làng đã thất lạc cho nên thế hệ sau thật khó khăn khi nghĩ về tiền nhân khai khẩn lập làng.

Toàn cảnh làng Nam Phù ngày nay - Ảnh: tư liệu SH

Đến nay chưa có bằng chứng cụ thể về thời gian thành lập làng Nam Phù, theo các cụ cao niên trong làng cho biết làng do các ngài thủy tổ họ Trần là ngài Dĩnh Xuyên quận Trần Văn Cao đại lang và ngài thủy tổ họ Lương từ vùng Thanh Nghệ đến khai khẩn lập làng (Lương Trần nhị tộc). Sách Ô Châu cận lục của Dương Văn An nhuận sắc năm 1555 đã nhắc đến địa danh Nam Phù là một trong 52 làng thuộc huyện Đan Điền, phủ Triệu Phong, Thuận Hóa Thừa tuyên, như vậy có thể khẳng định làng Nam Phù được hình thành vào khoảng thể kỷ XIV - XV thời Lê Trung hưng, cùng thời điểm định cư trên mảnh đất này với các làng xung quanh như Xuân Tùy, Nghĩa Lộ, Nho Lâm... Tên làng Nam Phù (南符) được đặt phải chăng là dụng ý của người xưa nhắn gửi về cố hương khẳng định rằng họ đã chọn được vùng đất tốt lành để sinh sống, sản xuất và tin tưởng vào một tương lai trên con đường Nam tiến của mình1. Quá trình phát triển, sinh sôi nảy nở, họ Trần con cháu đông đúc nên chia làm 2 họ Trần Văn và Trần Hữu,  ngoài ra còn có các họ khác như Trương, Nguyễn... cùng đến sinh sống. Nam Phù ngày nay có 5 tổ dân cư với 140 hộ.

Đến thời chúa Nguyễn, Nam Phù là một trong 09 làng, 01 thôn thuộc tổng Đông Lâm, huyện Quảng Điền, phủ Thừa Thiên gồm Đông Lâm, Cổ Lão, Hương Cần, Sài Lâm (Nho Lâm), Nam Phù, Nghĩa Lộ, Dương Sơn, Cổ Bi, Long Đài, Trung Hòa2; với tứ cận “Đông giáp xã Niêm Phù (tổng Phước Yên), xã Thiên Tùy (tổng Hạ Lang), xã Nho Lâm, xã Cao Xá Hạ (tổng Hoa Lang), có cột đá làm giới3. Tây giáp xã Nho Lâm, lại giáp xã Bác Vọng Đông, Tây nhị giáp (tổng Phú Ốc), thôn Đông lâm Thượng (tổng Hoa Lang), có cột đá làm giới. Nam giáp xã Nho Lâm, có cột đá làm giới. Bắc giáp xã Nghĩa Lộ, xã Niêm Phù, có cột đá làm giới”4. Đến cuối thế kỷ XIX, Đồng Khánh dư địa chí ghi nhận làng Nam Phù thuộc tổng Phước Yên, huyện Quảng Điền, phủ Thừa Thiên5 và ổn định cho đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng đã bỏ cấp tổng, thành lập đơn vị hành chính cấp xã, làng Nam Phù thuộc xã Quảng Hòa. Phía chính quyền Pháp và Quốc gia Việt Nam vào năm 1947 đã tiến hành phân chia địa giới hành chính với các tổng, làng như trước Cách mạng Tháng Tám 1945, Nam Phù quay trở lại thuộc tổng Phước Yên. Ngày 19/9/1951, Thủ hiến Trung Việt ra Nghị định số 1393-NĐ-PC thành lập 15 Khu vực hành chính tại tỉnh Thừa Thiên, huyện Quảng Điền chia làm 2 Khu vực hành chính là Sịa và Hạ Lang, Nam Phù thuộc về Khu vực hành chính Hạ Lang, đến năm 1953 thì bãi bỏ cơ cấu hành chính này. Sau năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm tổ chức sắp xếp lại các đơn vị hành chính trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên, ngày 20/4/1956, Thủ hiến Trung Việt ra Nghị định số 711-NĐ/PC, quy định thành lập các xã thuộc quận Quảng Điền gồm: Quảng Phú, Quảng Thọ, Quảng Lộc, Quảng Phước, Quảng Ngạn, Quảng Vinh, Quảng Lợi; Nam Phù là một trong các thôn thuộc xã Quảng Phú (Phú Lễ, Hà Cảng, Hạ Lang, Bao La, vạn Hạ Lang, Bác Vọng Đông, Bác Vọng Tây, Đức Nhuận, Xuân Tùy, Nghĩa Lộ, Nam Phù, Nho Lâm), về phía chính quyền cách mạng, Nam Phù vẫn thuộc xã Quảng Hòa, hệ thống hành chính này được duy trì trong suốt thời kỳ kháng chiến và đến sau ngày giải phóng thành phố Huế, tháng 3/1975. Từ 1976 đến 1989, Nam Phù là thôn thuộc xã Quảng Phú, huyện Hương Điền, tỉnh Bình Trị Thiên; từ 1990 đến 2022, thôn Nam Phù thuộc xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế; từ 2022 đến nay, thôn Nam Phù sáp nhập với thôn Nho Lâm để trở thành thôn Nam Phù - Nho Lâm thuộc xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, tuy hai làng chung lại một thôn nhưng luôn đoàn kết, gắn bó với nhau từ xưa đến nay và từ ngày 01/7/2025, Nam Phù - Nho Lâm là thôn thuộc xã Đan Điền, thành phố Huế6.

Làng Nam Phù trên bản đồ do Nha Địa dư quốc gia Việt Nam (cũ) phát hành tháng 3/1970


Dòng sông Bồ cung cấp nguồn nước tưới tiêu, lượng phù sa dồi dào bồi đắp cho vườn tược, ruộng nương Nam Phù xanh tốt, ngày trước người Nam Phù ngược dòng sông Bồ lên phía thượng nguồn mua tre, mây, giống khoai sắn... Sông Bồ còn là nguồn cung cấp cát sạn để xây dựng nhà cửa, tôm cá làm thực phẩm, là nguồn nước sinh hoạt chủ yếu của dân cư. Bên cạnh đó, sông Nam Phù - một chi lưu của sông Bồ, đây là hệ thống thủy lợi vừa tự nhiên vừa do con người tạo nên với nhiều nhánh sông khác nhau, bắt nguồn từ những mạch nước ngầm chảy từ vùng rú cát Thanh Cần - Nam Dương (xã Quảng Vinh (cũ) chảy về cùng với 02 nhánh sông đào khác đổ về hợp lưu tại khu vực giáp giới ba làng Xuân Tùy - Nghĩa Lộ - Nam Phù sau đó xuôi dòng đổ ra sông Bồ, đoạn qua làng Nam Phù sông khá rộng, uốn lượn theo tuyến đê Nghĩa Lộ - Nho Lâm, chia đôi làng Nam Phù, phải chăng vì thế Dương Văn An đã viết rằng “Nam Phù nhà ở bên khe, nhìn cỏ bên khe nhuốm biếc”7. Khi chúa Nguyễn quyết định xây dựng Phủ Bác Vọng thì dòng sông Nam Phù trở thành con đường vận chuyển vật liệu từ khắp nơi về đây, thuyền bè xuôi ngược, quan binh, thợ thầy rộn rã. Với truyền thống gắn liền với sông nước cho nên người Nam Phù giỏi bơi lội, từ xa xưa, trai đinh làng Nam Phù đã được tuyển chọn vào thủy quân của chúa Nguyễn: “Ngày Ất Mão, đầy trời sắc vàng, mặt trời không có ánh sáng. Thao diễn thủy quân: Sai thuyền hải đạo của các cơ đội... Nội Thủy thập nhị đội thì thuyền Bác Vọng nhị, thuyền Thạch Than, thuyền Nam Phù... theo thứ tự bày hàng từ Phủ Cam trở xuống, hễ nghe hiệu trống thì mở thuyền chèo nhanh, đến mé sông Nội Thủy thì quay về. Chúa tới xem, thưởng bạc tiền theo cấp bực”8.

Địa bạ thời Gia Long thống kê làng Nam Phù có 135 mẫu, 4 sào, 6 thước, 4 tấc trong đó: công điền 100 mẫu, 9 sào, 5 thước; công điền cho nơi khác 3 mẫu, 3 sào, 8 thước, 9 tấc; công thổ 21 mẫu, 4 sào, 14 thước, 8 tấc; quan thổ Tam bảo 3 sào; mộ địa (tô thuế theo ruộng) 3 mẫu, 6 thước, 9 tấc; gia viên 3 mẫu, 8 sào, 10 thước, 9 tấc; hoang nhàn, thổ phụ 2 mẫu, 4 sào, 4 thước, 9 tấc9. Hiện nay, tổng diện tích đất canh tác của nhân dân Nam Phù khoảng 70 mẫu với các xứ đồng Cát Đạt, Ruộng Sâu, Hố Điền, Xứ Hạ, Ruộng Vuông, Ruộng Bơi, Ruộng Mua, Rột, Bàu Ba Trên, Bàu Ba Dưới, Lường Khu Ếch, Phò Nam, Bà Đăng; đất khô có Biền Bà Châu, Hậu Đình, Tiền Đình, Hậu Chùa, Cát; đất nghĩa địa có các xứ cồn Đông Phù, Tây Phù (xứ cồn Mãi Thuận). Nhân dân Nam Phù chủ yếu làm nông nghiệp bên cạnh đó còn phát triển nghề nuôi cá lồng trên sông Bồ, làm nón lá, phụ nữ Nam Phù khéo tay, chằm nón có tiếng bền đẹp, góp phần tạo ra thu nhập cho gia đình khi nông nhàn, có thể nói cô gái Nam Phù đi lấy chồng là mang theo cả khuôn làm nón.   

Cũng như nhiều làng quê khác, làng Nam Phù cũng có các thiết chế văn hóa truyền thống của dân cư Việt như đình, chùa, miếu mạo. Đình làng Nam Phù tạo dựng từ lâu, trải qua chiến tranh bom đạn, lũ lụt chỉ hư hỏng nhẹ, sau nhiều lần tu sửa đến nay đình làng Nam Phù vẫn giữ lối kiến trúc 3 gian 2 chái, hậu chẩm có các cửa vòm khiêm nhường dưới bóng cây vung đồng cổ thụ, trước mặt là cánh đồng bao la bát ngát, bên cạnh là dòng sông Nam Phù uốn lượn. Không được may mắn như đình làng, chùa Nam Phù bị bom đánh sập từ lâu, nay chỉ còn nền móng của ngôi cổ tự và tháp chuông Long Vương Hộ Pháp, trong ký ức của nhiều vị cao niên đây là một ngôi chùa bề thế tọa lạc trên khuôn viên với diện tích hơn 4 sào đất phía sau đình làng, nơi tiếng chuông chùa vang vọng cả vùng, những năm 1956 - 1958, khi những ngôi chùa làng khác bị hư hỏng, Phật tử các làng Xuân Tùy, Nghĩa Lộ, Nho Lâm, Cao Xá Hạ đều đến chùa Nam Phù để làm Phật sự. Hiện nay do chùa làng không còn, đa số Phật tử làng Nam Phù đều làm lễ Phật tại nhà, nguyện vọng của họ là được các cấp chính quyền quan tâm, nhân dân trong làng đồng lòng để khôi phục, tôn tạo chùa làng như xưa. Bên cạnh đó, làng Nam Phù còn gìn giữ và tôn tạo khang trang miếu thờ các ngài khai canh, miếu Thành Hoàng, miếu Bà Châu (thờ người phụ nữ có công khai khẩn xứ đồng Bà Châu), cô đàn10... Những việc ma chay, hiếu hỉ, tế lễ, giỗ chạp, nhân dân Nam Phù theo tục lệ ngày xưa nhưng có phần rút gọn và bãi bỏ những hủ tục, mê tín dị đoan theo lối sống văn minh mới, với truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, tháng chạp hằng năm làng tổ chức chạp làng để con cháu các dòng tộc về sửa sang phần mộ tổ tiên, ông bà đây cũng là lúc các ngôi mộ vô tự được dân làng bồi đắp, tháng 3 âm lịch làng tổ chức giỗ kỵ các ngài khai canh; xuân thu nhị kỳ theo lệ tế làng (xuân tế ngày mồng 6 hoặc mồng 8 tháng giêng âm lịch, thu tế vào dịp rằm tháng 7 âm lịch).

Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ, Nam Phù là nơi hứng chịu bom đạn của kẻ thù, nhiều lần bị càn quét, chà xát, ném bom hủy diệt; tại xã Quảng Phú, Mỹ - ngụy lấy các thôn Nghĩa Lộ, Nam Phù để làm điểm xây dựng hệ thống ấp chiến lược rồi nhân ra toàn xã. 16 giờ 30 phút, ngày 11/6/1966, nhân dân làng Nam Phù đã cùng nhân dân các làng Đông Lâm, Nho Lâm, Nghĩa Lộ, Xuân Tùy, Đông Xuyên, Mỹ Xã (Quảng Đại), Niêm Phò, Phò Nam, Phước Yên, Tân Xuân Lai (Quảng Ninh) nổi dậy giành chính quyền làm chủ, lập chính quyền tự quản của nhân dân, tạo nên vùng giải phóng Ninh - Hòa - Đại, làm địa bàn đóng quân cho các cơ quan kháng chiến huyện Quảng Điền. Nam Phù trở thành nơi giành giật giữa ta và địch, ngày 10/8/1966, địch huy động lực lượng lớn từ Sịa đánh vào, từ Hương Cần, An Thành đánh lên hòng tái chiếm các xã mới giải phóng, trận chiến đấu diễn ra ác liệt tại các thôn Nam Phù, Nho Lâm, Phò Nam làng, Phò Nam phe, bộ đội và du kích xã Quảng Ninh và xã Quảng Hòa đã đẩy lùi cuộc càn quét, loại khỏi vòng chiến đấu trên 50 tên địch11. Từ cuối tháng 2/1967 đến tháng 4/1967, nhân dân và du kích làng Nam Phù phối hợp quân giải phóng lợi dụng địa hình tuyến đê Nghĩa Lộ - Nho Lâm và hệ thống giao thông hào để đánh địch, bẻ gãy 02 đợt càn liên tiếp cấp tiểu đoàn của địch vào Nam Phù, Nho Lâm giữ vững căn cứ “vùng lõm”, có ý nghĩa quan trọng chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Cuối tháng 2/1968, địch đã tiến hành phản kích ra vùng nông thôn Quảng Điền, càn quét, cày ủi làng mạc, nhà cửa, mồ mả vùng Ninh - Hòa - Đại, cưỡng ép đồng bào Nam Phù về Sịa, lên Văn Xá để thực hiện ý đồ “tát nước bắt cá”, trong tình thế gian khó, nhân dân và du kích Nam Phù tiếp tục bám làng, phối hợp bộ đội, du kích địa phương đánh địch, chống phản kích gây cho địch nhiều thất bại. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, biên giới Tây Nam, làng Nam Phù có 14 liệt sĩ12.

Trải qua hơn 5 thế kỷ từ khi tiền nhân đặt chân đến khai hoang lập nghiệp, đến nay các thế hệ người dân Nam Phù tiếp nối truyền thống cần cù trong lao động, anh dũng trong chiến đấu, xây dựng quê hương Nam Phù ngày càng giàu đẹp, văn minh.

P.H.N
(TCSH442/12-2025)

-------------------
1 Theo Từ điển Hán Việt (https://hvdic.thivien.net/hv/) chữ Phù (符) với nghĩa là vật làm tin (phù hiệu, thẻ bài) do đó chúng tôi tạm lý giải tên làng Nam Phù là vùng đất được tin tưởng lựa chọn ở phương Nam.
2 Lê Quý Đôn (2007), Phủ biên tạp lục, Nxb. Văn hóa - thông tin, tr.100.
3 Hiện nay tại làng Xuân Tùy (tức Thiên Tùy) còn lưu giữ cột đá mốc giới 3 làng Thiên Tùy - Nam Phù - Cao Xá Hạ, lập năm Giáp Tý (1804) - tư liệu điền dã của tác giả.
4 Nguyễn Đình Đầu (1997), Nghiên cứu địa bạ triều Nguyễn, tỉnh Thừa Thiên, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, tr.277.
5 Tổng Phước Yên gồm 12 làng: Phước Yên, Lương Cổ, La Vân Thượng, La Vân Hạ, Phò Nam, Nho Lâm, Niêm Phù, Mông Dưỡng, Nam Phù, Đông Lâm, Sơn Tùng, Nghĩa Lộ.
6 Theo Nghị quyết số 1675/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Huế năm 2025, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Quảng Thái, Quảng Lợi, Quảng Vinh và Quảng Phú thành xã mới có tên gọi là xã Đan Điền.
7 Dương Văn An (2002), Ô Châu cận lục, bản dịch Trần Đại Vinh, Nxb. Thuận Hóa, tr.86.
8 Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Sử học (2002), Đại Nam thực lục, tập 1, Nxb. Giáo dục, tr.132.
9 Nguyễn Đình Đầu (1997), Nghiên cứu địa bạ triều Nguyễn, tỉnh Thừa Thiên, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, tr.277.
10 Ngoài ra còn có Miếu Ghe ở khu vực đê Nghĩa Lộ - Nam Phù nhưng đã bị đập phá, hiện chưa xây dựng lại được.
11 Đảng ủy, Ban Chỉ huy quân sự huyện Quảng Điền (2014), Lịch sử lực lượng vũ trang nhân dân huyện Quảng Điền (1945 - 2010), Nxb. Chính trị quốc gia, tr.165.
12 Đảng bộ xã Quảng Phú (2018), Lịch sử Đảng bộ xã Quảng Phú (1930 - 2015), Nxb. Đại học Huế, tr.200 - 216.

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • TRẦN HÀ TRUNGCứ mỗi lần nghe tiếng trống vang khắp nước, nhất là ở Đống Đa lịch sử (mồng năm tháng giêng) lòng tôi rộn ràng từ những ngày bé nhỏ.

  • HỒ VĨNH       Phóng sựTôi đứng trên nhà bia lăng Minh Mạng thì nghe kiến trúc sư Kazimierz Kwiatkowski (Kazik) đột ngột qua đời vì bệnh tim. Tôi bàng hoàng lặng người trong giây lát rồi đạp xe về Thế Miếu nơi công trình Kazik đang trùng tu.

  • TÔN NỮ NGHI TRINHNói đến lối ăn Huế người ta nghĩ ngay đến cung cách ăn uống trong cung đình, vì Huế đã từng là thủ phủ của Đàng Trong từ thế kỷ XVII rồi trở thành kinh đô của cả nước từ thế kỷ XIX. Ngần nấy thế kỷ cũng đủ cho Huế trở thành một trung tâm chính trị và văn hóa, trong đó văn hóa ẩm thực giữ một vị trí quan trọng, mà những món ăn trong cung đình là sự chọn lựa tối ưu.

  • JEAN CLAUDE VÀ COLETTE BERNAY (Chủ tịch Hiệp Hội "Nghệ thuật mới Việt Nam", thành viên của Nhóm công tác Huế - Unesco, phụ trách dự án Duyệt Thị Đường từ năm 1993)

  • NGUYỄN QUANG HÀ                            Bút kýMột nhà triết học đã nói: "MỌI NGƯỜI ĐỀU ĐI BẰNG ĐÔI CHÂN CỦA MÌNH". Lúc ăn chưa no, lo chưa tới, đọc câu này, tôi cười: "Dễ ợt thế, có gì mà nói". Lớn lên mới thấy được câu ấy thật chí lý, thật ghê gớm. Hầu như tất cả những ai mượn đôi chân của người khác đi đều sứt đầu, bươu trán cả. Tuy không nói ra, song những tiền đề, định hướng cho mọi hành động đều có xuất phát điểm từ nội dung câu nói ấy.

  • HOÀNG NGỌC VĨNHTrong hơn 300 năm từ 1636 đến 1945, với tư cách là Trung tâm chính trị và văn hóa của Đàng Trong và là kinh đô của đất nước thống nhất, Huế trải nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ được những thuần phong mỹ tục và các thành tựu của dân tộc, tiếp thu những tinh hoa của nhân loại, hội tụ được nhiều kỳ tích về nhiều phương diện. Huế bình tĩnh, chắc chắn đi lên và đang hiện đại hóa. Cố đô cổ kính hài hòa trong thành phố mới sôi động, xứng đáng với phần thưởng cao quý mà UNESCO trao tặng trong tháng 8. 1994 "Huế di sản văn hóa của thế giới".

  • XUÂN HUY        "Chợ Đông Ba đem ra ngoài giại        Cầu Trường Tiền đúc lại xi - moong"

  • TÔN THẤT BÌNHThừa Thiên Huế vốn là vùng đất miền Trung nổi tiếng về hò. Ngày trước, hò khá phổ biến trên mọi miền đất nước, nhưng đặc biệt ở miền Trung, hò là một đóng góp quan trọng về thể loại dân ca Việt Nam.

  • LTS: Nhạc sĩ Trần Hoàn là người từng công tác nhiều năm, và có nhiều gắn bó với TTH. Nhân dịp ông vào Huế công tác, phóng viên Nguyễn Việt có cuộc trò chuyện với ông xung quanh những vấn đề về Huế và âm nhạc. Xin giới thiệu với bạn đọc nội dung cuộc trò chuyện này.

  • HỒ VĨNHTừ đường Qui Đức công chúa tọa lạc bên cạnh đường đi lăng Tự Đức thuộc thôn Thượng 2, xã Thủy Xuân, thành phố Huế. Đây là một ngôi từ đường cổ có tuổi thọ trên 100 năm. Bình đồ từ đường có kiến trúc gần vuông, nội thất có 1 gian 2 mái gồm 20 cột gỗ lim, kiền. Ở gian chính giữa treo bức hoành khắc nổi sáu chữ Hán "Qui Đức công chúa từ đường".

  • NGUYỄN KHẮC PHÊLâu nay, nhắc đến vùng biển gắn liền với Huế, người ta chỉ biết có Thuận An " bãi tắm Thuận An", " Cảng Thuận An", " nhà nghỉ Thuận An"... còn eo Hòa Duân, nghe như là một địa danh mới nổi tiếng sau cơn lũ lịch sử đầu tháng 11 này.

  • THANH TÙNGSáng 4/11/99, khi còn kẹt ở Đà Nẵng, nối được liên lạc với với Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế Nguyễn Văn Mễ qua Mobi Fone tôi mới biết mức nước ở Huế đã vượt đỉnh lũ lịch sử từ 1 - 1,2 mét.

  • QUÍ HOÀNGLăng tẩm trừ lăng Khải Định, Hổ Quyền, trong Hoàng Thành trừ Thái Bình Lâu, Lẩu Ngọ Môn ở vị thế cao nên thoát khỏi nước. Còn tất cả 14 khu di tích khác với hàng trăm công trình kiến trúc đều bị ngập trong biển nước. Chỗ cao nhất trong nội thành cũng ngập 1 mét 50 nước, chỗ ngập sâu nhất của lăng Minh Mạng là trên 5 mét. Nhà bia ở đây nước ngập dần tới mái.

  • ĐOÀN MINH TUẤNViệt Nam - mảnh đất dài như một chiếc đàn bầu đã là quê hương sản sinh ra chiếc áo dài phụ nữ duyên dáng. Dải đất hình chữ S thắt lưng eo ở Huế, cũng như chiếc áo dài "thắt đáy lưng ong" dịu dàng, e ấp, kín đáo và lộ rõ đường nét:        Rõ ràng trong ngọc trắng ngà        Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên                                                        (Nguyễn Du)

  • NGUYỄN ĐẮC XUÂNTừ sau ngày các chúa Nguyễn thiên di thủ phủ xứ Đảng Trong đến Kim Long (1636) và Phú Xuân (1687), do yêu cầu tiêu dùng của phủ Chúa và quan binh, đã hình thành ở Phố Lữ Bao Vinh một khu phố thị. Đến nửa thế kỷ XIX khu phố thị nầy lan dần lên phía chợ Dinh Gia Hội và tồn tại cho đến ngày nay. Kinh thành Huế được UNESCO công nhận là Thành cổ thì khu Gia Hội Chợ Dinh chính là khu phố cổ của Huế.

  • VÕ HƯƠNG AN (*)Ngày trước tôi chưa thấy nơi nào nhiều am, miếu, điện, đền như ở Huế. Và cũng chưa thấy nơi nào mà việc lên đồng lại phổ biến và quen thuộc như ở Huế. Nội dọc con đường chạy từ xóm Cầu Đất tới cống Vĩnh Lợi đã có khá nhiều điểm lên đồng, nào am ông Cửu Cường, am bà Thầy Bụi, Phước Điền Điện của ông Giám Hưu, am ông Chấn.v.v nói chi đến những nơi khác nữa.

  • NGUYỄN VĂN MẠNHLàng Phước Tích được thành lập vào khoảng thế kỷ XV, gần với quá trình mở mang bờ cõi về phương Nam của nhà nước phong kiến Đại Việt. Trong gia phả của họ Hoàng - dòng họ khai canh ở Phước Tích có đoạn chép: "Đến đời Lê Thánh Tôn, niên hiệu Hồng Đức thứ nhất và hai (1470 - 1471), ngài thủy tổ họ Hoàng lúc bấy giờ là Hoàng Minh Hùng, tục gọi là Nồi, nguyên người làng Cẩm Quyết, tỉnh Nghệ An, đã thân chinh đánh đuổi quân Chiêm Thành, sau chiến thắng trở về ngài đi xem xét đến nguồn Ô Lâu, bao chiến địa phận từ Khe Trăn, Khe Trái đến xứ Cồn Dương, sau khi xem bói, đoán biết được chỗ đất tươi tốt, ngài liền chiêu tập nhân dân thành lập làng" (1).

  • NGUYỄN QUANG SÁNG                                 Ký Mỗi lần ra Huế về tôi cứ áy náy là chưa đến viếng Nhà thờ tổ nghề Kim Hoàn, vì cha tôi và anh em tôi đều là thợ kim hoàn. Nghề kim hoàn của cha tôi đã nuôi các anh chị em tôi. Cũng với nghề kim hoàn gia đình tôi đã trải qua biết bao thăng trầm. Mãi đến ngày 05/8/2004 này nhờ sự giúp đỡ của Tạp chí Sông Hương (Nguyễn Khắc Thạch, Vũ Bích Đào, Diệu Trang) tôi đã đến Nhà thờ thuộc làng Kế Môn, huyện Phong Điền.

  • TRẦN THỊ THANH…Núi Thuý Vân và chùa Thánh Duyên vì trước kia được xem là một trong những thắng cảnh của đất Thần Kinh nên các Chúa và các vua Nguyễn thường về đây thưởng ngoạn và làm thơ phú ca ngợi. Tuy nhiên, nổi tiếng hơn cả vẫn là những bài thơ được khắc trong hai tấm bia - một dựng trong chùa, một dựng dưới chân núi…

  • HỒ VĨNHĐồi Vọng Cảnh nằm cách thành phố Huế 7km về phía tây nam, vùng sơn phận này gồm nhiều núi đồi gối đầu lên nhau trong một khu vực rộng khoảng 2.400 ha diện tích đất tự nhiên. Về mặt địa hình của ngọn đồi, từ vị trí của tấm bia cổ Lý Khiêm Sơn (núi gối hậu của Khiêm Lăng - Tự Đức) kéo dài lên Vọng Cảnh là một dãy liên hoàn.