Hy sinh

Đơn vị tác chiến, trang bị hết sức gọn nhẹ. Cuộc chuyển quân phải tiến hành gấp rút trong mùa mưa để kịp thời "lót ổ" đón quân chủ lực. Đoàn quân lặng lẽ đi trong những cánh rừng mùa mưa sũng nước. Không thể đi men hoặc lội theo những dòng suối một cách thuận lợi như mùa khô. Mùa mưa, tất cả những con suối cạn, suối con, suối mồ côi đều bị đánh thức, cuộn mình như những dòng sông hung hãn. Đường hành quân trở nên hết sức gian khổ. Chúng tôi mang theo những trang bị như móc sắt, đinh sắt, thang bằng dây mây rừng giống như những người thi leo núi ở đỉnh Chô-mô-lung-ma. Nhiều khi đơn vị phải vượt qua những vách đá dựng đứng, trơn nhẫy, chỉ cần trượt chân hay nhỡ tay là tỏm xuống thung lũng mờ mịt bụi nước, sâu như vực thẳm ở dưới chân núi. Rừng Trường Sơn mùa mưa thật ảm đạm. Mưa rả rít hết trận này đến trận khác. Chúng tôi ngập đi trong nước. Nước từ trời trút xuống, từ đất ùn lên, từ bờ bụi dây leo chằng chịt hai bên quệt vào. Suốt ngày ướt như chuột lột. Áo quần ướt dính vào da thịt lạnh cóng. Những trận sốt rừng được thể nổi lên dữ dội. Đầu nặng như chì, nhức như búa bổ. Mắt tóe ra từng quầng hoa lửa. Đầu gối, khớp xương mỏi như dần. Nước da ngấm nước tái xám, nhợt nhạt. Những hàm răng va vào nhau lập cập. Mưa ẩm ướt lớp lá mục dày hàng thước làm cho sên vắt sinh sôi nảy nở nhiều vô kể. Thôi thì đủ các loại vắt: Vắt vàng, vắt nâu, vắt tím từ dưới đất giống như một nong tằm đang kỳ ăn rỗi. Vắt bám vào chân leo lên tận nách.

Rừng già mùa mưa thật khắc nghiệt, tất cả đều ướt sũng. Mưa hàng mấy tháng rồi còn gì! Thật tiếu lâm, ở giữa rừng mà thiếu củi. Có gạo nhưng không thể thổi cơm ăn, cứ "nện" lương khô và nước suối hết ngày này sang ngày khác. Họa hoằn chúng tôi mới tìm một hốc đá nhen lửa để luộc ống tiêm, tiêm cho những người bị ốm. Nhen được lửa ở Trường Sơn mùa mưa quả là một kỳ công. Chúng tôi phải bớt đi từng cái bì thư quý giá, từng cái quai dép cao su ít ỏi để đốt lên một ngọn lửa nhỏ nhoi vừa đủ làm sôi một ấm nước nhỏ xíu. Sức khỏe của bộ đội giảm xuống trông thấy. Những hốc mắt trũng sâu xuống, những gò má xám chì nhô cao lên. Nước da ai cũng tái mét, môi thâm xì lại. Lương thực mang theo cạn dần.

Tất cả những sự vất vả ấy, đối với chúng tôi - những người lính đặc công ở Trường Sơn chỉ là chuyện thường. Thật ái ngại cho Thư, cô du kích dẫn đường, người con gái duy nhất trong đội. Liệu cô ấy có thể chống chọi được với hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt của mùa mưa Trường Sơn hay không? Với tầm tuổi ấy, ở miền Bắc, em gái mình đang theo học ở nhạc viện Hà Nội. Trời ơi, giá mà không có chiến tranh thì… Tôi bất giác mỉm cười với cái ý nghĩ ngồ ngộ của mình.

Thư có dáng người thanh mảnh, nước da trắng hồng, mái tóc để xõa chấm eo lưng. Trông Thư giống như một cô gái con nhà khá giả ở thành thị. Thật mới đầu chúng tôi cũng khó mà tin được một cô gái vùng ven trông xinh là thế mà đã có một lý lịch mang đầy huyền thoại về những thành tích chiến đấu. Trông hiền lành, xinh đẹp vậy mà đã ba lần dũng sĩ chứ ít gì.

Tôi nhớ cái hôm Thư lên hậu cứ đón chúng tôi. Thú thật tôi hơi bị hẫng. Chúng tôi đã được báo trước là có đồng chí du kích vùng ven về đón. Cứ nghĩ đó là một đồng chí du kích đã lớn tuổi, mặt mũi gân guốc, cao lớn ngang tàng ra dáng "anh chị" hay chí ít cũng phải là một chàng thanh niên lực lưỡng, tầm thước, tay chân chắc nịch như rễ lim, rễ đước, đánh giặc dữ như hổ vồ. Ai ngờ! Hôm được tin đồng chí du kích đến, chúng tôi đang đánh "tiến lên" vội quẳng ván bài đang đến lúc sát phạt chạy ra. Trời ơi, thất vọng! Dần đường mũi đột kích lại là một "Ami" xinh tươi kiều diễm thế này ư? Chúng tôi, ai cũng cười mỉm, tỏ ý hơi coi thường cái cô gái có dáng người mềm mại mà hiền lành ấy. Trung đội trưởng Thịnh gật gù an ủi.

- Thôi! Cũng được. Chắc chắn là chúng ta sẽ cắt rừng vất vả hơn, nhưng có một cô gái xinh đẹp như thế giữa Trường Sơn thâm u này để "cải thiện mắt" thì cũng được.

Chúng tôi gật đầu đồng tình với sự an ủi đó. Cánh lính trẻ bắt đầu sà vào tán. Dãy nhà lá bỗng râm ran tiếng cười nói không hề hạ gam của cánh đặc công khi đã về hậu cứ, cứ xả ga hết cỡ, chẳng ý tứ lịch sự gì cả. Cô gái vẫn lặng lẽ nhìn chúng tôi mỉm cười. Đôi mắt bồ câu đen láy ánh lên một niềm vui hồn hậu. Bất giác, ánh mắt ấy dừng lại ở tôi, khiến cho câu đùa ác tôi chưa kịp nói đã bật ra đằng tai biến mất làm tai tôi lùng bùng như có ai mang bộ trống đánh bên cạnh mình với cường độ hàng ngàn đề-xi-ben. Toàn thân tôi bỗng nổi hết gai ốc, mồ hôi vã ra, chuếnh choáng như vừa uống rượu. Thú thật lần đầu tiên trong đời, tôi mới hiểu cái mà người ta thường gọi là "sóng khuynh thành". Cũng không rõ từ lúc nào, tất cả chúng tôi đã chuyển từ thái độ đùa cợt sang thương yêu. Tất cả đều coi Thư như là một cô em gái và mỗi người đều phải có trách nhiệm nâng niu, giúp đỡ.

Tối hôm đó đơn vị tổ chức liên hoan văn nghệ. Toàn ca sĩ "đực rựa" giọng vịt đực, hát như là hô khẩu hiệu. Thật bất ngờ, giữa buổi biểu diễn, cậu Sô (phụ trách văn nghệ) giới thiệu một tiết mục ngâm thơ của Minh Thư, du kích vùng ven. Bài thơ "Quê hương" của Giang Nam, tôi thuộc từ ngày còn đi học cấp hai. Bài thơ hay thật, nhưng chưa bao giờ tôi thấy xúc động như lúc này, khi được nghe qua giọng ngâm của Minh Thư. Giữa chốn núi rừng bạt ngàn này, tự nhiên giọng ngâm của Minh Thư vang lên trầm ấm, xôn xao. Độ rung ngân trữ tình của chất giọng ấm cúng ấy như có một sức mạnh quyến rũ kỳ diệu. Tôi nhìn chung quanh, những ánh mắt của các chiến sĩ đổ dồn về phía Minh Thư, nhưng có lẽ tâm hồn họ đang hướng về quê hương, vùng đất thiêng liêng nhất trong mỗi người lính xa nhà. Có những tiếng xì xào bàn tán: nghe đâu trước đây, cô ấy là một cô giáo thuộc loại "sắc nước hương trời". Đám ngụy quân, ngụy quyền và cả tụi Mỹ nữa cứ bâu xung quanh cô ấy hàng lô. Cô ấy cũng là nguyên nhân của những cuộc đọ súng giữa những tên ác ôn khét tiếng tàn bạo và hám sắc. Và cũng chính vì thế mà cô ấy gặp nhiều khó khăn trở ngại trong hoạt động bí mật hợp pháp. Cực chẳng đã với tụi giặc, cô ấy đành xin với mấy chú "nhảy núi". Từ đó Thư trở thành cô du kích vùng ven xinh đẹp, dũng cảm gan dạ và đầy mưu trí, nhiều phen làm cho địch khiếp đảm.

Buổi liên hoan văn nghệ đêm ấy gây cho chúng tôi nhiều ấn tượng sâu sắc. Sáng hôm sau, vừa mới tinh mơ, chúng tôi còn đang ngái ngủ, bỗng vang lên hai tiếng súng nổ rất đanh và gọn ở phía suối. Tôi xách súng nhào ra. Giữa đường gặp Minh Thư, tay lăm lăm khẩu côn 12. Cách đó một quãng, một con rắn hổ mang to bằng bắp tay bị bắn dập nát đầu đang quằn quại. Anh em đổ xô đến. Ai cũng thán phục Thư là tay súng cừ khôi. Từ đó chúng tôi hoàn toàn tin tưởng và khâm phục cô du kích vùng ven có giọng ngâm thơ tuyệt vời ấy.

Giờ đây, Thư đang bươn bả đi trong mưa. Mảnh vải nhựa choàng lên thân hình mềm mại ướt sũng. Hai ống quần được xắn cao lên để lộ đôi chân tròn lẳn trắng muốt bước thoăn thoắt trong rừng mưa. Bóng cô nhạt nhòa trong mưa. Lòng tôi nhói lên một nỗi đau: "Nếu không có chiến tranh thì..." Cơn khát của một tâm hồn trai trẻ đầy sinh lực chợt ào đến dữ dội trong tôi. Nhưng mà thôi, sau cái chữ thì ấy, chắc chắn là lắm chuyện rắc rối, phiền hà lắm. Mọi thứ khả năng thứ hai ấy sau chiến tranh hãy hay...

Đoàn người vẫn lần lụi đi trong những cánh rừng tối om. Tất cả đều im lặng. Thỉnh thoảng, lại một người trượt chân ngã lăn ra đất. Mặt mũi bê bết bùn. Đoàn quân dừng lại chốc lát rồi lại từ từ chuyển động. Nhưng rồi những ngày cuối của mùa mưa cũng sắp hết. Trên đỉnh trời, mây đen bị xé rách lổ chổ. Những mảnh trời xanh rời rợi hiện ra. Khó mà nói hết sự thèm khát màu trời xanh ấy của người lính Trường Sơn mùa mưa. Những ánh mắt rực sáng lên. Trời bắt đầu ấm và thế là những cơn sốt dịu lại. Chúng tôi hết sức khoan khoái vì được giải thoát khỏi sự ẩm ướt dai dẳng hàng tháng trời của mùa mưa.

Đơn vị quyết định dừng chân tắm giặt và nấu cơm bên một dòng suối. Ánh nắng vàng rực bên một khoảnh rừng đầy hoa bươm bướm. Lũ chim chóc hót vang chào đón tia nắng đầu tiên của mùa khô. Tắm giặt xong, Thư ngồi hong khô mái tóc óng mượt. Những tia nắng dàn dụa chảy trên mái tóc. Tôi bất giác mỉm cười với cái ý nghĩ ngồ ngộ cứ lởn vởn hoài trong đầu óc: Giá mà không có chiến tranh... Nhưng nếu không có chiến tranh, cái dáng vẻ trần trụi, chân thật của người lính sẽ được khoác vào những cái vỏ hình thức mượt mà, và như thế liệu mình có thể có hạnh phúc được chiêm ngưỡng cái vẻ đẹp bằng sự khao khát thực sự hay không? Đang chìm đắm trong những suy tư ấy bỗng Huy vỗ mạnh vào vai tôi nói:

- Này, mày đang làm thơ đấy à. Thôi, đi kiếm chất tươi với tao.

Tôi và Huy xách súng lội ngược dòng suối tìm thức ăn cải thiện cho đơn vị. Bao giờ cũng thế, cứ nghỉ chân là thằng Huy tìm cách cải thiện, khi thì vài con cá nhi đồng (cách gọi loại cá con của Huy). Khi thì một mũ cối đầy nấm lửa, tệ nhất cũng phải nắm lá chua nấu canh.

Huy quê Hà Nội, làng Ngọc Hà làng hoa nổi tiếng của Thăng Long cổ xưa. Những lúc rỗi, hắn hay giảng cho tôi về tính khí các loài hoa. Hoa Hà Nội nổi tiếng đẹp và có tính cách hẳn hoi. Nào đồng tiền, thược dược, lay dơn, hồng bạch, hồng nhung, đào, mào gà, thủy tiên. Thôi thì đủ loại, mỗi loại một phong cách khác nhau. Những lúc ấy mắt tôi cứ tròn ra như ốc nhồi, mồm há ra như hang đá, phục lăn như bị cái kiến thức về hoa của Huy. Thật đúng là người Hà Nội, sành chơi, có tiếng. Huy là một thanh niên rất đẹp trai. Dáng người dong dỏng, trắng trẻo thư sinh. Đúng mốt "Người dây". Huy lại là người chơi vi-ô-lông rất giỏi. Đến nỗi mù tịt về âm nhạc như tôi mà nghe tiếng đàn của hắn cũng nổi hết da gà lên một lượt. Nghe nói, Huy say mê kéo đàn Vi-ô-lông từ khi đọc sách về nhạc sĩ vĩ cầm nổi tiếng tài ba và cũng nổi tiếng bi kịch người Ý là Pa-ga-ni-ni. Có lần không có dây căng ác-sê, Huy phải đi tuốt đuôi ngựa bị ngựa đá lăn xuống ao bèo. Học xong lớp mười. Huy vào bộ đội. Chúng tôi vẫn gọi Huy là người "kiểng". Ấy vậy mà Huy lại là một chiến sĩ đặc công dũng cảm có tiếng. Có lần chúng tôi đi điều nghiên một khu đồi. Gần sáng, tất cả đã có mặt ở vị trí tập kết, chỉ thiếu có một mình Huy, mãi một lúc sau, Huy mới bò về đến nơi, miệng tủm tỉm cười.

- Tao bò vào phòng thằng đồn trưởng. Hắn đang ôm bồ ngủ. Nhìn lên đầu giường thấy gói ru-bi, thèm quá, tao tính rút một điếu nhưng nghĩ chúng mày cũng khao khát, tao nâng luôn cả gói. Sáng mai, thể nào thằng cần vụ cũng được mấy cái bạt tai điểm tâm.

Tôi đang miên man trong những dòng suy nghĩ ấy thì Huy vẫy tay ra hiệu. Chúng tôi leo lên một quả núi. Gần tới đỉnh, Huy dừng lại trao súng cho tôi rồi leo lên một cây dẻ cụt nhìn chăm chăm sang quả đồi bên kia rồi bất chợt reo lên:

- Tuyệt? Tuyệt! Thật là rừng vàng biển bạc Tùng ơi. Bên kia có dơi. Dơi núi bay rợp một góc trời. Chà có hang dơi là có thịt tươi rồi Tùng ơi!

Tôi vừa nghe Huy nói đến thịt dơi, nước bọt đã tứa ra đầy miệng. Hai thằng vội vã cắt rừng trèo lên quả núi đá đồ sộ. Lưng chừng núi, một cái hang đá sâu hun hút, tối om. Chúng tôi bước đi trên đống phân dơi dày hàng thước. Đàn dơi bay loạn xạ. Không mang theo vật gì để đựng. Huy cởi phăng quần dài, thắt gút hai ống quần rồi bỏ dơi vào. Chỉ một lúc sau, chúng tôi đã bắt được đầy một bọc dơi. Hai đứa hý hửng vác bọc dơi lùng nhùng trèo xuống núi. Về đến dưới suối, cả đơn vị đổ xô lại. Ai nấy trầm trồ, hoan hỷ. Trưa và chiều hôm ấy, cả đơn vị chén thịt dơi hả hê. Mặc dầu thịt dơi núi nấu muối bầm tím lại, dà hơn nhân nhẩn đắng. Nhưng dù sao, đây cũng là một bữa tiệc tươi rói giữa Trường Sơn.

Sáng hôm sau, Huy và Minh Thư dậy sớm, rủ nhau lên núi bắt dơi. Hai người mang theo một chiếc bao tải to tướng. Họ ra đi lúc đơn vị đang ngủ say sau những ngày lặn lội mệt nhọc.

Khoảng tám giờ sáng, chúng tôi bắt đầu nghe tiếng L19 quần đảo trên không. Ở chiến trường, chuyện đó rất bình thường, chẳng ai để ý đến nó. Nhưng chiếc L19 đổi vòng bay, hạ thấp độ cao lượn đi, lượn lại chung quanh quả núi đá. Vòng bay của nó ngày càng khép kín. Hình như nó đã phát hiện thấy một dấu hiệu bất thường nào đó. Tôi nghĩ ngay đến chuyện đàn dơi liền nói:

- Anh Thịnh ạ, Huy và Minh Thư dậy sớm. Họ vào hang bắt dơi. Có lẽ đàn dơi bị động tổ bay dáo dác nên thằng L19 nghi ngờ chắc.

Thịnh nói: "Loại máy bay trinh sát dai như đĩa đói ấy là ghê lắm đấy" - rồi anh ra lệnh.

- Coi chừng bị lộ, tất cả tản ra - Tuyệt đối không được nổ súng, giữ bí mật đến phút cuối cùng cho chiến dịch.

Chúng tôi dự đoán không sai, chỉ năm sáu phút sau, một đàn phản lực lao tới. Tiếng bom nổ rền trên đỉnh núi. Giặc oanh kích dữ dội, hết tốp này đến tốp khác.

Trong những ánh chớp nhoáng nhoàng, tiếng nổ dữ dội, tiếng cây cối đổ ầm ầm, tôi chỉ lo cho Thư và Huy. Nếu không may một quả bom rơi đúng miệng hang, sức ép dữ dội trong hang đá sẽ rất nguy hiểm cho hai người.

Máy bay giặc vừa cút khỏi, chúng tôi đã lao lên quả núi đá. Cảnh vật trở nên trơ trụi. Mặt đất bị đào bớt nham nhở. Những tảng đá lăn ầm ầm xuống suối. Cây cối bị tuốt hết lá giơ những cánh tay khẳng khiu lên trời. Khói bom đắng nghét. Không gian trở lại yên tĩnh một cách ghê rợn. Khó khăn lắm chúng tôi mới xác định được phương hướng.

Tôi lao về phía hang dơi. Một tảng đá khổng lồ đổ ụp xuống chắn lấy miệng hang. Đồng đội lao lên. Tất cả chững lại trước tảng đá khổng lồ xám xịt như một bức tường chết. Chúng tôi lao vào đào bới tìm kiếm, nhưng bất lực. Tảng đá lớn hàng trăm tấn đã ngăn cách hai người trong hang với chúng tôi thành hai thế giới riêng biệt. Lòng tôi quặn lên một nỗi đau đớn cùng cực. Ở trong kia, hai người bạn thân yêu của chúng tôi còn sống không? Ước gì có được sức mạnh thần thoại nhấc bống tảng đá khổng lồ kia quẳng xuống chân núi.

[if gte mso 9]> Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4 <![endif][if gte mso 9]> <![endif][if gte mso 10]> <![endif]Minh họa: Bửu Chỉ