Họa sĩ Nguyễn Văn Hè và nỗi ám ảnh chiến tranh

14:20 28/10/2014

Tôi quen với họa sĩ trẻ Nguyễn Văn Hè từ những năm anh còn là sinh viên trường Đại học Nghệ thuật Huế. Cà phê vỉa hè ở đường Phạm Hồng Thái là nơi chúng tôi thường gặp gỡ chuyện trò vào những chiều cuối tuần. Hè có một đời sống nội tâm hết sức mạnh mẽ nhưng ứng xử vô cùng nhẹ nhàng và kín đáo. 

Tác phẩm Thế Trận của Nguyễn Văn Hè

Cuộc sống khốn khó khiến anh liên tục thay đổi nơi ở nhưng không phải vì thế mà đời sống sáng tạo nghệ thuật của anh lại bị giới hạn và bó hẹp. Bù lại, nhiều tác phẩm nghệ thuật lần lượt ra đời và đã gây không  ít bất ngờ cảm xúc, ấn tượng mạnh mẽ cho người thưởng lãm như: Mặt trái- triển lãm sơm mài 2006,  Thế Trận- trình diễn tại Triển lãm Năng lượng Cố đô 2013 và gần đây là Nỗi buồn chiến tranh-sơn dầu tại Triển lãm Mỹ thuật Bắc Trung bộ 2014. Mỗi tác phẩm của anh là một thông điệp, mỗi câu chuyện kỳ thú, một câu chuyện kể có chủ đề riêng mà Hè muốn gửi đến những người yêu mến nghệ thuật tạo hình, nghệ thuật đương đại thực sự.

Sự tìm tòi cái mới, cách thể hiện của Hè qua các loại hình nghệ thuật từ tranh sơn mài truyền thống, đến tranh sơn dầu hay sắp đặt, trình diễn… đều góp phần làm phong phú, đa dạng cho đời sống nghệ thuật đương đại, mang lại ngôn ngữ sống động, ẩn chứa nhiều suy tư, ray rứt trước đời sống xã hội hiện đại. Nhưng nỗi đau về chiến tranh, hậu chiến tranh vẫn không thể nguôi ngoai trong anh, không thể thiếu vắng trong mỗi tác phẩm của anh, cứ ám ảnh, dằn vặt mãi trong anh, để rồi lặng lẽ đi vào các tác phẩm một cách vô tư, hồn nhiên…Có lần Hè chia sẻ: “Ở một đất nước mà chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ nhưng đâu đó vẫn bắt gặp những cái chết oan uổng, vô tội do vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh, trong đó có cả người thân ruột thịt của mình. Khủng khiếp hơn là ở không ít ngôi làng, góc chợ trời,  người dân vẫn hồn nhiên vật lộn mưu sinh đầy hiểm nguy với đóng phế liệu đổ nát, mà có không ít vật liệu nổ chưa được phá hủy.”

Những tác phẩm đạt các giải thưởng cao đều được Hè lấy ý tưởng từ nỗi đau chiến tranh, hậu chiến tranh như:  Tác phẩm  Thế Trận, Nỗi buồn chiến tranh. Và ngay cả không gian Café Hè, ở 27 Lê Ngô Cát, Tp Huế cũng  là một minh chứng sinh động cho điều này. Hơn 200 vật dụng, tư trang, các loại vũ khí đạn dược phần lớn của Quân đội Mỹ còn sót lại sau chiến tranh được anh sưu tập và bày biện tại không gian café độc đáo này như một bảo tàng quân sự thu nhỏ, từ những chiếc thẻ bài của lính Mỹ ở sân bay Tà Cơn(Khe Senh), hay đến  những xác pháo 150 ly ở vùng đồi A So(A Lưới), rồi một phần thân xác máy bay được  phát hiện ở vịnh đẹp Lăng Cô mới đây, cho đến chiếc máy vi tính trong cuộc chiến chống IRAQ đang được sử dụng ở quầy bar.

Dường như tất cả mọi vật dụng ở đây đều được anh tận dụng, tái chế từ các phế liệu thu được sau chiến tranh. Dưới bàn tay của nghệ sĩ trẻ này, mọi vật dụng, quân trang, vũ khí… đều được hoán đổi, thay thế vị trí, công năng sử dụng , xoá dần khoảng cách, suy nghĩ nặng nề và những gì thuộc về thời chiến loạn lạc. Từ chiếc thùng phuy nhiên liệu nay được sử dụng để làm logo bảng hiệu rất ấn tượng cho quán cafe, đến những chiếc vỏ đạn được biến thành lọ cắm hoa, cho đến chiếc mũ của một linh Mỹ vẫn còn đó những dòng chữ  trắc ẩn đầy bi quan “Bồng Sơn – 1968: Việt Nam- Địa ngục trần gian và Tôi đang nghĩ về cái chết của chính mình” hay những tấm ri sắt dùng để lót đường cho xe qua nay lại trở thành chiếc bàn của quán,  những két sắt nay trở thành ghế ngồi tri kỷ, nơi chia sẻ, hàn huyên, kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa chiến tranh và hòa bình, giữa con người và con người.

Như một bảo tàng nhỏ về chứng tích chiến tranh, Cafe Hè  đã dần trở thành một không gian độc đáo, một địa chỉ sinh động không chỉ cho những người lớn tuổi đến đây để cùng chia sẻ kí ức về một thời mưa bom, bão  đạn, mà ngay kể cả những cựu binh Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam, trong hành trình đến Huế cũng không giấu nỗi bất ngờ và xúc động khi đến với không gian này. Với lớp trẻ ngày nay, qua những kỷ vật và hình ảnh này, họ có thể  lại tìm về lịch sử, tìm về quá khứ để được biết thêm phần nào của cuộc chiến đấu giành độc lập cho Tổ quốc và trân trọng những giá trị tốt đep của cuộc sống hôm nay. Đây cũng chính là một tiếng nói, một thông điệp để phản đối chiến tranh mà  Hè đang nỗ lực thực hiện.

Tốt nghiệp Đại học Nghệ thuật năm 2008, Nguyễn Văn Hè là nghệ sĩ trẻ đạt nhiều giải thưởng,  trong đó có giải ba Festival Mỹ thuật đương đại Việt Nam 2011 tại Hà Nội, với tác phẩm Cảm nhận (trình diễn). Giải C giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô lần thứ V 2008 - 2013, với tác phẩm Thế trận(trình diễn).  Tặng thưởng Triển lãm Mỹ thuật Bắc miền Trung tại Huế năm 2014, với  tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh và nhiều giải thưởng của Hội Mỹ thuật Huế.

Theo Công Bằng (Nguồn TRT)

 

 

 


 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • HẠ NGUYÊN  

    Từ ngày 3/9 đến 12/9, danh họa Nguyễn Đại Giang đã về Huế bày tranh nghệ thuật đảo ngược. Một cuộc triển lãm kỳ thú, và cả những hoạt động của ông cũng góp phần làm cho Huế sôi động: vẽ ký họa chân dung cho công chúng, nói chuyện với sinh viên Đại học Nghệ thuật Huế, tặng cho Bảo tàng Mỹ thuật Huế 3 bức tranh, trong đó có bức “Ca Huế trên sông Hương” thật sự tuyệt mỹ …

  • TUỆ NGỌC

    Có lẽ, trong lĩnh vực hội họa khó có nữ họa sĩ nào hơn được Frida Kahlo trong việc biến nỗi đau thành suối nguồn nghệ thuật.

  • HUỆ VIÊN

    Công án - một phương pháp khai phóng tư duy
    Trong các công án Thiền, có rất nhiều cách giáo hóa của các vị chân sư rất phũ phàng, thậm chí điên khùng, nhưng nó lại có tác dụng kì lạ, làm cho học trò kinh ngạc, bất ngờ giác ngộ.

  • TUỆ NGỌC

    Lê Anh Hoài là người thực hành nghệ thuật trên nhiều lĩnh vực như văn học, hội họa, trình diễn...

  • LÊ HUỲNH LÂM

    "Nghệ thuật không phải là vẽ lại các đồ vật, con người mà họa sĩ thấy. Nghệ thuật phải là sáng tạo nên các đồ vật, con người không thấy được."(Paul Klee)

  • LÊ HUỲNH LÂM

    Tánh nước vốn vô hình và mềm mại. Nhưng nước lại có quyền năng biến hiện và tùy duyên hóa thân thành mọi vật, có khi là đám mây, khi là cơn mưa, có khi làm ngọn sóng cao vút nhấn chìm mọi vật, có lúc là những đợt sóng êm đềm, là dòng sông, con suối, là thác ghềnh, là biển cả bao la,... lại có khi là giọt lệ trên khóe mắt con người. Tuy nước rất mềm mại nhưng sức mạnh của nước có thể xô ngã mọi tượng đài tưởng chừng là thường hằng ở mặt đất này.

  • LÊ HUỲNH LÂM

    Sản phẩm từ cái khuôn mẫu đầu tiên đã đặt định con người trong thế bị động, và từ khởi thủy đầy hư cấu và huyền thoại đó bao nhiêu trí tưởng tượng đã được tạo dựng, việc chế tác một khuôn mẫu mới cho con người đã được đề cập đến nhiều lần.

  • Nhiều điều bí ẩn giấu đằng sau những chi tiết có thể nhìn thấy bằng mắt thường trong bức tranh "Susanna and the Elders" (Susanna và các Trưởng lão) của họa sỹ nổi tiếng thế giới người Hà Lan Rembrandt van Rijn vừa được công bố trên tạp chí Khoa học Vật liệu và Chế tạo số ra mới đây.

  • Các tác phẩm chọn lọc của thế hệ các nghệ sỹ trẻ Đức sẽ được quy tụ và giới thiệu đến công chúng thủ đô Hà Nội trong không gian triển lãm “Hội họa mới từ Đức,” khai mạc vào 17 giờ ngày 14/05 và trưng bày tới hết ngày 31/05, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học.

  • LTS: Họa sĩ Lê Bá Đảng sinh ngày 27/6/1921 tại làng Bích La Đông, xã Triệu Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Ông đã ra đi vào ngày 7/3 tại Thủ đô Paris nước Pháp, để lại dự án dang dở đáng tiếc về “một bức tranh rất lớn nằm ngửa trên mặt đất”, ước mong góp phần cho Huế trở nên một Kinh đô Mỹ thuật.
    Sông Hương giới thiệu “lời chia buồn sâu sắc” đọc trong Lễ tưởng niệm họa sĩ Lê Bá Đảng của tỉnh Thừa thiên Huế vào chiều 9/3 tại Trung tâm Nghệ thuật mang tên ông.

  • Đối với họa sĩ, để đi đến trừu tượng hay trạng thái “không gì cả”, anh ta đã phải cần đến rất nhiều thứ.

  • LÊ MINH PHONG

    (Nhân đọc Van Gogh của David Haziot, Phan Hồng Hạnh chuyển ngữ, Nxb. Đà Nẵng, 2014)

  • ...Nghệ thuật của chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa ảo giác (illusionist) đều xem nhẹ phương tiện, chúng dùng nghệ thuật để che giấu nghệ thuật. Chủ nghĩa hiện đại lại dùng nghệ thuật để thu hút sự chú ý vào nghệ thuật.

  • “Từ mô phỏng đến phá hủy tự nhiên”: đây hoàn toàn có thể là nhan đề của một lịch sử nghệ thuật phương Tây. Một trong những nghệ sĩ hiện đại quan trọng nhất, và cũng có lẽ hiền minh nhất, Picasso, có nói: nếu chúng ta không thể thoát khỏi tự nhiên, như một số nghệ sĩ tiền bối và đương thời với ông đang cố gắng một cách vô ích, thì ít nhất chúng ta có thể làm biến dạng nó, phá hủy nó. Về cơ bản, đó chính là một hình thức mới của lòng sùng kính tự nhiên...

  • Năm mới là thời điểm của những tiệc tùng liên miên. Hội họa từ lâu đã rất quan tâm tới chủ đề này. Hãy cùng nhìn lại những bữa tiệc linh đình, nổi tiếng nhất trong lịch sử hội họa.

  • Trong tiếng Hy Lạp cổ, từ chỉ “nghệ thuật” là techne, chính là nguồn gốc của các từ technique (kĩ thuật) và technology (công nghệ) - những thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong cả ngành khoa học và nghệ thuật. Nhìn vào hội họa thế kỷ 19, ta nhận thấy các họa sĩ thực sự là những kỹ sư ánh sáng và màu sắc tài tình.

  • Một ngày nọ, khi vẽ một thiếu nữ, tôi chợt nhận ra điểm duy nhất sống động ấy là ánh nhìn như bất động của nàng. Những thứ còn lại có ý nghĩa không hơn gì cái sọ người. Người ta luôn muốn tạc nên một con người sống, nhưng điều khiến pho tượng ấy có sự sống chỉ có thể là ánh nhìn của người đó.