Gió ngàn

Đi làm về, Quảng nằm dài trên phản gỗ, yên lặng nghĩ suy, những nghĩ suy thật vớ vẩn nhưng không thể dứt ra được, trở thành nỗi ám ảnh vô vọng. Rồi còn những đêm gió Lào nữa: gió trườn qua đại ngàn ào ào trên mái lán, nghe ràn rạt, như gần, như xa, như bước chân một đàn bò vừa đi vừa đùa nghịch, xô vào lán trại. Lại còn những đêm thu mênh mông cô tịch. Tiếng dế ngoài đồi não nùng, tiếng thú dữ rừng xa vọng về hoảng loạn, không phải tiếng thú hoảng loạn mà chính tâm hồn Quảng rối bời, một nỗi nhớ có tên gọi là nhớ rừng, thăm thẳm và da diết. Quảng khao khát đoạn tuyệt nó, nhưng sự thật mười mươi cứ diễn ra ngày ngày quanh anh, thật không thể dứt bỏ được. Tâm trí Quảng rối bời, lòng buồn tận đáy. Khóc, hình như tuổi thơ Quảng đã khóc nhiều, bây giờ nước mắt không còn nữa. Đời người có may rủi, nhưng Quảng chẳng hề có một điều may nào. Miếng cơm, manh áo, nụ cười... với Quảng là mồ hôi, nước mắt không ít lần phải đem sinh mạng ra đánh đổi! Điều may duy nhất với Quảng là vẫn còn sống, còn được sống đến bây giờ.

Bố mẹ Quảng lên sông Châu lập nghiệp mới hơn mười năm. Hơn mười năm ấy, sức lực của người lực điền với trí tuệ sắc sảo của một cô con gái nhà địa chủ vẫn chưa đủ cho họ “thay đổi kiếp người”. Khát vọng của cha mẹ dồn vào cho Quảng, nhưng vẫn mù mờ vô vọng lắm.

Từ miền xuôi lên sông Châu “ xây dựng kinh tế mới”, Quảng thất học lúc mười bốn tuổi. Anh theo bố đi bè, toan góp tiền mua chiếc xe đạp để theo học trường huyện. Nhưng bố mất Quảng trở nên bơ vơ. Rồi theo trai gái sông Châu, bỏ quê vào Kỳ Anh, xa ngót ba trăm cây số, tìm đến mỏ vàng, toan góp tiền mua xe máy về đi buôn để “ đổi kiếp người. Nhưng tranh nhau ăn, tranh nhau nói, tranh cười, rồi cướp của, hiếp người, chỉ nhìn thôi Quảng đã thấy bế quẩn lắm. Vật lộn chốn hang hùm chợ quỷ được vài năm, gom góp được một bơ (lon sữa bò), vàng cám, Quảng phải toan tính đường về. Vàng đã đủ sửa nhà cho mẹ, anh lại vào rừng chặt mía bán, thủ chí với non ngàn cùng cốc. Khát vọng chiếc Sim-sơn chạy buôn đường dài lại bị dập tắt. Thật buồn. Nhưng anh gặp may lần đầu trong đời, ấy là thoát nạn trấn lột của đồng bọn. Về nhà, huyện vận động thanh niên xung phong mở nông trường chè. Anh xin đi. Toan tính của mẹ nghe ra thiệt có lý: trồng chè tốt, sẽ có mặt nhà máy chè. Có nhà máy chè, nhà nước cần công nhân chăm bón và chế biến chè. Mẹ khuyên Quảng làm thật tốt để hy vọng ở lại với nông trường, làm người nhà nước, sống có tổ chức, “đổi được kiếp người” vậy. Bây giờ, nghe nói sống phải có tổ chức, dễ có người cười mũi. Nhưng một thời, mẹ anh là con địa chủ, vào Đoàn thanh niên cũng chẳng thể được. Sống giữa quê hương mà hình như người ngoại quốc. Chị lỡ thì con gái. Hài kịch đã xảy ra, cô nhận lời lấy người con trai sơn tràng chuyên nghiệp, chị hơn chồng những năm tuổi. Đôi vợ chồng cập kênh tuổi tác và sắc tài rủ nhau lên lập nghiệp bên dòng sông Châu này. Rồi, mẹ vỡ đất trồng khoai sắn, rồi thì chợ búa thêm vào, bố lại lầm lụi vào rừng sâu chặt mía, mót giang mây thêm vào chạy bè về xuôi bán. Vất vả, làm than, cầu mong nuôi con ăn học, mong đổi kiếp người, nhưng vời vợi lắm. Mẹ bảo Quảng đi Thanh niên xung phong là nuôi kỳ vọng “đổi được kiếp người”. Nhưng cũng vời vợi lắm. Dù đã hơn hai năm trằn lưng với đồi sim, cỏ dại, trồng lên cây chè xanh bát ngát những sườn đồi. Nhưng, sắp hết nghĩa vụ rồi, đơn vị có “vào” công ty không, ai đi học, ai đi làm, ai ở, ai về... vẫn là một câu hỏi thắc thỏm trong lòng Quảng. Nghe Quỳnh khoe sắp đi học, nghe Mỹ khoe sắp về tỉnh làm, nghe Lài về huyện là lòng Quảng tan nát. Chia xa, dù vất vả, va chạm, nhưng sẽ có bao bè bạn chẳng mong ngày gặp lại. Mẹ cũng tỏ ra thất vọng, nói: Thì xong nghĩa vụ, cứ về. Mẹ sẽ bán hết mua xe máy cho con chạy đường dài. Phi thương bất phú. Hồi ở quê, mẹ có chạy chợ vài buổi, bán rổ qủa, mớ hành cũng bị gọi là “gian thương”, đành bỏ lên rừng. Khổ, nhưng ngàn xanh núi cao, thưa người rộng đất, cũng dễ thở hơn. Mẹ chỉ thương trường huyện xa không mua nổi xe đạp cho con đi học cấp ba cho bằng bạn bè. Ây là thuở bao cấp, mọi vật phẩm hàng hóa trong tay nhà nước, mình lách ra kiếm sống thật khó. Xã hội bung ra, là mẹ lo được xe cho các em đi học. Con muốn đi buôn, mẹ sẽ bán hết gia tài, mua xe cho con. Mẹ nói vậy, nhưng Quảng nhẩm tính, nhà mình bán hết thượng vàng hạ cám cũng chẳng thể mua nổi một bánh xe! Muốn chuyển việc làm, muốn vay vốn trồng rừng đều phải có ô dù. Làm gì Quảng có những thứ ấy. Kiếp người lại hoàn nguyên bần cùng! Quảng buồn vô hạn. Tự nhiên Quảng chán bạn bè: Anh tránh những cuộc vui, bốc đồng, khoe mẽ. Thì ra, đi cuốc đất trồng chè mà đứa nào cũng ô dù kín trời. Tổng đội Thanh niên xung phong hóa ra là một ga tàu. Họ đến, dừng chân vài năm, để rồi đi xa hơn. Chỉ mình Quảng, quả thật, nhẩm lại chỉ mình Quảng, là phải trở về, dù muốn ở lại công ty cũng phải chạy vạy. Nhưng chạy vào đâu, lót tiền vào tay ai thì Quảng chịu. Quảng giống con gà, vừa ra khỏi chuồng, vừa đập cánh nhảy mấy bước đã lọt vào một tấm lưới lùng nhùng, quẩn cả trí. Nhiều bận bè bạn rối rít túm tụm chuyện trò, Quảng mắc võng nơi hai cây duối đầu nhà, nằm ngóng trời đêm xa xăm, ngắm sao đổi ngôi mà lòng muốn khóc. Càng đến ngày giải thể đơn vị, tâm trạng Quảng càng rối bời bời. Từ một đoàn viên kiểu mẫu trong lao động, anh bị ghép vào nhóm đoàn viên có “vấn đề tư tưởng” Quảng nghĩ: Cuốc đất, vã mồ hôi hột, gánh phân gập xương sống, cần gì tư tưởng, chỉ siêng năng là được. Kỳ thật! Kiểu phân loại vớ vẩn này, thà đi bè còn dễ sống hơn. Ở bãi vàng, chẳng đứa nào có “vấn đề tư tưởng”, cứ đào, bới, đãi, gom về chia đều cho nhau. Ai có công, thì tự bớt vàng mình cho. Xong.

Nghĩ là vậy, nhưng nói ra làm gì, một đám người bốc đồng, sống dưới bóng người khác để cầu thân. Thật buồn cười! Đi vào rừng lấy củi cho đơn vị sợ mót đái, nghe kể chuyện đào vàng thì há hốc mồm nghe như vịt nghe sấm sét: quác quác kêu mà làm gì? Vậy mà có được “ tư tưởng phấn khởi xây dựng đơn vị!”. Cái gì cũng lộn trái ra làm lợi cho mình. Đồ ăn hại cả...

Ấy là người kể chuyện chép lại để bạn đọc dễ hiểu. Còn tâm trí Quảng thì sôi sục, réo như thác ghềnh. Anh chửi tục thả dàn một mình, hầu mong nguôi quên những bất công, kệch cỡm đang ngày ngày diễn ra quanh anh, của đám người nhiều chữ hơn anh, mà sống lại như rong rều, bán cọc này rồi dạt sang cọc khác, vậy mà vẫn đầy tham vọng, tham vọng theo dòng sông ra bể. Những thân phận đáng thương và buồn cười quá thể!

Nhưng dịp may lại đến với Quảng. Đơn vị luyện tập quân sự một tuần thì bắn đạn thật, Bắn ba viên Quảng đạt ba mươi điểm. Oái ăm thay là Lài người bạn thân của Quảng lại bắn trượt cả ba viên. Cô òa khóc Quảng bước lại ngồi cạnh cô, âm thầm không nói, cùng cô chia sẻ điều không may. Lài nức nở:

- Mình hồi hộp quá.

Quảng vẫn không nói, đặt tay lên vai cô ấn nhẹ. Hai người ngồi bệt xuống cỏ. Lài úp mặt xuống hai đầu gối, khóc, rung rung đôi vai gầy. Quảng khẽ nói:

- Lặng đi, đạn đi ăn sim là tại không chú ý thao tác chuẩn xác.

- Kệ mình. Lài gắt gỏng, hờn dỗi. Cô biết, quanh mình anh em đã về ăn cơm rồi. Ngồi lại với cô chỉ còn mỗi mình Quảng. Lài chờ đợi Quảng cầm tay kéo đứng lên để về. Nhưng Quảng vẫn im lặng không nói, chờ Lài thôi nguôi nức nở để về. Trăng đã lấp ló đỉnh lèn Bảo Nhan, Lài đành trao tay cho Quảng bảo: “Kéo mình dậy với”

Quảng bối rối cầm tay Lài. Giang hồ tứ chiếng, nhưng đây là lần đầu Quảng cầm tay con gái, Lài vừa kịp đứng dậy, anh đã vội rút tay về.

Lài bỏ cơm tối, cuộn tấm chăn chiên lăn vào một góc giường. Quảng đem cơm về cho cô, lặng lẽ đặt lên bàn. Lãi vẫn im như thóc. Chợt cô vùng dậy nói: “Chết rồi” làm Quảng dật mình hỏi:

- Cái gì mà chết được.

- Đêm nay giao lưu văn nghệ với Đoàn xã. Đi thôi.

- Ăn đi đã.

- Kệ mình. Quảng đưa mình đi. Đi một mình, sợ lắm.

Lài đã ngồi dậy. tay quờ quạng thu chăn gối, Quảng vẫn đứng như trời trồng. Lài nói:

- Thì đi ra cho mình thay quần áo nào.

Quảng ngượng, máu chạy lên mặt bỏ ra đi thẳng. Lài vội vã chạy theo. Vừa kịp trách Quảng thì gặp thủ trưởng Phin đi từ sân làng về. Phin nói:

- Lài cứ ở nhà mà nghỉ. Anh đã bố trí Quỳnh lo cho tất cả rồi. Về, anh đưa em về.

Lài ngập ngừng một lúc, nói:

- Em phải đến đó, anh ạ. Không làm gì thì cũng để cho khuây khỏa.

Trong lúc đó, Quảng đã lặng lẽ bước. Được một quãng, Quảng nghe bước chân Lài gấp gấp chạy theo. Cô hổn hển, nói:

- Anh Quảng ác thế.

Lại trách. Đúng là đàn bà. Quảng nghĩ vậy nhưng chẳng nói gì. Khi Lài đấm vào lưng thì Quảng mới lên tiéng:

- Mình ác gì với Lài?

- Thì bỏ người ta giữa đường, không ác là gì.

- Thì ưng về với ông Phin thì phải để Lài đi, mình đi một mình.

- Lần khác là không được chơi ác nữa nhé.

Quảng chợt hiểu nói:

- Ông Phin chơi đểu à?

Lài im lặng. Quảng buồn buồn nói:

- Hết nghĩa vụ, Lài đi học hay về Tỉnh.

- Chẳng đi học, cũng chẳng về Tỉnh. Lài nói cộc lốc. Quảng nói:

- Sao thay đổi như thay áo thế?

- Mới hứa hão đã chơi đểu. Mình về quê, tham gia công tác Đoàn xã, vui hơn.

- Ông Phin đểu như thế nào?

Lài gắt gỏng nhưng không che giấu được giọng uốn éo, giận dỗi:

- Quảng muốn học đểu à? Hỏi xăng quay làm gì? Đểu là đểu, vậy thôi nhé. Cấm hỏi.

Hai người im lặng bước đến sân làng.

Minh họa: NGUYỄN THIỆN ĐỨC