Không khí Xuân Đinh Dậu 2017 đang lan tràn khắp nơi. Những trang báo tết của Sông Hương được hình thành trong những ngày nắng mới lên sau hai tháng kỷ lục mưa Huế dầm dề hiếm có xưa nay. Đất trời đã chuyển vận theo biến đổi khí hậu, đó là những lời nhắc nhở của tạo hóa, và từ đó, nhân loại cũng phải nhìn nhận lại cách ứng xử của mình - “phải biết lễ độ trước thiên nhiên”. Xa hơn, con người đã đến lúc cần nhìn lại về cuộc sống của mình như thế nào cho đúng bản chất đời sống mà tạo hóa đã ban cho.
Một trong những lẽ sống đầy minh triết của người dân Việt Nam là hòa mình gần gũi với thiên nhiên. Bác Hồ trong hành trình tiếp bước di sản văn hóa dân tộc đã phát động “Tết trồng cây” từ năm 1959. Bài viết mở đầu cho tạp chí số này, nhắc lại lời dạy của Người: “Phải bảo vệ rừng như bảo vệ nhà cửa của mình”; lời nhắn nhủ ấy, sau bao năm vẫn còn thời sự không chỉ trong mỗi độ xuân về.
Năm Đinh Dậu, con Gà lại được luân phiên cầm lá cờ xuân cất tiếng gáy chào năm mới trong chu kỳ 12 con giáp vốn được nhiều người cho là xuất xứ từ Việt Nam. Bài viết “Gà - từ biểu tượng văn hóa đến biểu trưng ngôn ngữ và văn học” sẽ giúp bạn đọc hệ thống lại về biểu tượng xuyên văn hóa của Gà; hình ảnh Gà trong văn hóa tín ngưỡng, trong ngôn ngữ đời sống và văn chương Việt Nam. Với những giá trị đặc trưng của hình tượng con Gà, chúng ta nhận ra đặc tính tư duy, tâm thức văn hóa của tiếng Việt và dân tộc Việt.
Tết ở vùng đất Cố đô Huế vốn mang nhiều màu sắc lễ nghi, tâm linh và nhiều hoạt động lễ hội, vui xuân phong phú, mang đậm bản sắc vùng văn hóa Huế. Người dân Huế xưa chơi Tết thật lắm công phu. Không kể những trò trong cung vua phủ chúa, trò vui nơi thôn dã cũng rất phong phú với bài chòi, đu tiên, đua ghe, đấu vật, bầu cua tôm cá, xăm hường, tứ sắc… Không khí Tết xưa và nay sẽ được nhiều bài viết trong số báo này điểm tô cho bạn đọc hình dung.
Mùa xuân, chúng ta vui theo tiếng cười hồn nhiên của trẻ thơ, như lệ thường hàng năm trên báo tết, Sông Hương để dành một số trang cho tuổi thiếu nhi. Năm nay chúng ta sẽ nghe các em lý giải bằng huyền sử vì sao quả đất xanh? “Hành tinh xanh” - cụm từ đầy yêu thương này một lần nữa nhắc nhở ý thức của nhân loại trong hành trình tồn tại và phát triển. Làm sao để trái đất mãi xanh để duy trì cuộc sống hạnh phúc cho toàn thế giới đang là câu hỏi đầy trách nhiệm dành cho tất cả mọi người đã dự phần trong cuộc sống hôm nay.
Trước mùa xuân, Sông Hương kính chúc quý bạn đọc một năm mới nhiều hạnh phúc, quý bạn viết nhiều niềm vui sáng tạo, chúc tất cả chúng ta một năm mới an khang, thịnh vượng.
BAN BIÊN TẬP
- Thư Tòa soạn
- NGẪM TỪ CHUYỆN “TẾT TRỒNG CÂY” CỦA BÁC HỒ - Vĩnh An
VĂN:
- TRUYỀN THUYẾT VỀ KÊ QUYỀN - Trần Bảo Định
- ĐỒI MA - An Phú - 17
- HẢI ĐƯỜNG DƯỚI ĐẤT… - Thái Kim Lan
- NHỮNG MÙA XUÂN LỮ THỨ - Lê Vũ Trường Giang
- 29 TẾT RA NGỒI CÀ PHÊ QUÁN CHỢ… - Vũ Dy
THƠ:
NGUYÊN QUÂN - ĐÔNG HÀ - TIẾN THẢO - NGUYỄN HOÀNG THỌ
PHẠM THỊ PHƯƠNG THẢO - LÊ NGÃ LỄ - CAO QUẢNG VĂN - VĨNH NGUYÊN NGUYỄN ĐÔNG NHẬT - TRẦN HỮU DŨNG - BẠCH DIỆP - NG.H. DAO TRÌ
TRIỆU TỪ TRUYỀN - TỪ HOÀI TẤN - TRỊNH BỬU HOÀI - PHẠM BÁ THỊNH
NGUYỄN ĐẠT - NGÀN THƯƠNG - VŨ TRỌNG QUANG - ĐỨC SƠN
LƯƠNG VIẾT KHIÊM - NGUYỄN DUY TỪ - NGUYỄN MAN KIM
NGUYỄN THIỀN NGHI - HOÀNG VŨ THUẬT - NGÔ ĐÌNH HẢI
TRIỆU NGUYÊN PHONG - P.N.THƯỜNG ĐOAN - NGUYỄN LOAN
HOÀNG XUÂN THẢO - PHẠM TRƯỜNG THI
NHẠC:
- HƯƠNG XUÂN - Nhạc & Lời: Tú Minh
- TINH KHÔI MÙA XUÂN - Lời: Nguyễn Lãm Thắng & Nhạc: Trương Pháp
- XUÂN VỀ TRÊN QUÊ HƯƠNG - Nhạc: Võ Phương Anh Lợi & Thơ: Lâm Vũ Nhi
TRANG THIẾU NHI:
- HUYỀN SỬ QUẢ ĐẤT XANH - Thanh Duy
- KHI GÃ NGHỆ SĨ YÊU - Nguyễn Trương Khánh Thi
Thơ:
NGUYỄN VĂN THANH
Anh gà trống
- ĐÔNG HƯƠNG
Đúng giờ
- Năm Dậu nói chuyện gà:
- GÀ, TỪ BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA ĐẾN BIỂU TRƯNG NGÔN NGỮ VÀ VĂN HỌC - Nguyễn Văn Hùng
HUẾ DÒNG CHẢY VĂN HÓA:
NGÀY CUỐI NĂM VÀ CÔNG TÁC CHUẨN BỊ CHO NĂM MỚI CỦA CÁC VUA TRIỀU NGUYỄN - Thơm Quang
TÁC GIẢ - TÁC PHẨM & DƯ LUẬN:
- TẢN MẠN VỀ BÌA BÁO XUÂN NGÀY XƯA - Trần Viết Ngạc
- NGHỆ THUẬT NÓI LÁI TRONG THƠ CỦA NGUYỄN KHOA VY VÀ VÕ QUÊ - Triều Nguyên
- Cuộc xướng họa thơ năm Ất Dậu 2005:
- ĐẦU NĂM ẤT DẬU, KHAI BÚT TẠI HÀ THÀNH - Trần Văn Khê
- Bìa 1: Tác phẩm “TĨNH VẬT” (Sơn dầu) của họa sĩ ĐỖ DUY TUẤN
- Minh họa: Đặng Mậu Tựu, Nhím
T.Giang (tổng hợp)
Tải mã QRCode
SHO - Sáng ngày 21/2 (14 Tháng Giêng năm Bính Thân), Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế đã tổ chức chuyến đi Viếng mộ thi nhân tại các nghĩa trang trên địa bàn thành phố Huế tưởng nhớ các văn nghệ sĩ đã khuất . Đây là năm thứ tám văn nghệ sĩ Cố đô Huế tổ chức đi viếng mộ thi nhân vào dịp Tết Nguyên tiêu.
Không biết có tự bao giờ mà hoa tre là lễ vật không thể thiếu trong lễ "cúng bổn mạng" đầu năm của mỗi gia đình xứ Huế. Nội tôi kể rằng: Thuở xưa khi chưa có "ông tổ" khai sinh ra loại hoa tre thì người ta "cúng bổn mạng" bằng hoa thọ. Hoa thọ mang ý nghĩa trường tồn, cầu mong được sống lâu để sum vầy cùng con cháu.
Là kinh đô xưa cổ còn được lưu giữ gần như toàn vẹn nhất cho đến bây giờ, Tết ở Huế tượng trưng cho sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại.
Cặp rắn này chỉ xuất hiện tại chùa vào các ngày sóc vọng (các ngày 1, 15, 30 hàng tháng) và trú lại qua đêm trong hang cây da cổ thụ rồi lặng lẽ bỏ đi. Thấy chuyện lạ, một số người cho rằng đây là đôi rắn “có chân tu” nên mới về chùa để “nghe giảng giải kinh Phật”...
Bấy lâu nay, nhiều người dân, du khách vẫn thường nhắc đến con rùa khổng lồ thi thoảng xuất hiện trên dòng sông Hương, đoạn trước mặt điện Hòn Chén (thuộc thôn Ngọc Hồ, phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, Thừa Thiên – Huế). Người dân địa phương gọi đó là “rùa thần”.
Có thể nói, trong số hàng trăm sản phẩm bằng tre của các nghệ nhân làng Bao La (xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên - Huế) tạo nên, chúng tôi ấn tượng nhất là đèn lồng các loại. Từ đèn ú, đèn lục giác, bát giác… Tuy khác nhau về mẫu mã, hình dáng nhưng tất cả đều chan chứa tâm tình, gửi gắm “cái hồn” của làng nghề nơi đây.
Bên cạnh lớp nghệ nhân "vàng", lớp những nghệ sỹ "măng non" - nghệ sỹ trẻ là thế hệ mới sẽ đồng hành cùng nghệ thuật Ca Huế trên con đường phát huy giá trị di sản này ra cộng đồng, tiến tới hội nhập di sản quốc tế. Do đó, việc làm sao để truyền lại vẹn nguyên bản sắc, đúng cái "chất" của Ca Huế cho lớp nghệ sỹ trẻ kế tục cũng đang là vấn đề được các ban, ngành quan tâm.
Chuyên đề trọng điểm của số báo này, dành nhiều trang về Hoàng Phủ Ngọc Tường - nhà văn, nhà văn hóa Huế. Những trang văn của ông, như chiếc đũa thần, thức dậy những vỉa tầng văn hóa Huế. Một điều khác, ông cùng bạn bè thuở ấy, với một hệ mỹ cảm khác biệt, đã tạc vào văn nghệ Huế, Việt Nam những giá trị trường cửu.
Với những giá trị mà cổ vật cung đình Huế vốn có, và với “quê hương” nó được sinh ra, cố đô Huế xứng đáng đón nhận lại những cổ vật quan trọng một thời của cha ông.
Với những giá trị mà cổ vật cung đình Huế vốn có, và với “quê hương” nó được sinh ra, cố đô Huế xứng đáng đón nhận lại những cổ vật quan trọng một thời của cha ông.
Tại Huế, toàn bộ các ấn quý bằng vàng, bạc, ngọc hay còn gọi là Kim Ngọc Bảo Tỷ đến nay không còn một chiếc nào. Có lẽ thật sự đây là điều đáng tiếc nhất khi xuất xứ những chiếc ấn quý đó đều từ Huế mà ra.
Những biến cố của lịch sử đã khiến cho một lượng cổ vật lớn và quý hiếm đã “biến mất” khỏi cố đô Huế. Hãy cùng lật lại những điểm mốc ấy.
Triều đại phong kiến vua Nguyễn cuối cùng tại Huế đã trải qua với bao biến cố lịch sử. Hàng vạn cổ vật quý hiếm đi cùng triều đại này hiện đã mất mát quá nhiều, không còn “ở lại” được trên mảnh đất nó đã từng tồn tại.
Hai đồng tiền cổ quý hiếm là loại tiền dùng để ban thưởng chứ không dùng để trao đổi, mua bán có tên là “Gia Long thông bảo” và “Minh Mạng thông bảo” với kích thước rất lớn vừa được một người dân ở Quảng Bình lần đầu phát hiện.
Với một di sản văn hoá vật thể và tinh thần mang ý nghĩa quốc hồn quốc tuý của dân tộc, Huế là một hiện tượng văn hoá độc đáo của Việt Nam và thế giới.
Huế từ lâu đã là một trung tâm văn hóa, du lịch của cả nước. Festival văn hóa nghệ thuật kết hợp với du lịch đã tạo cú hích cho thế mạnh đặc thù của quần thể di tích cố đô Huế - được công nhận là di sản thế giới vào năm 1993, từ đó tạo diện mạo cho Huế có sự phát triển mới, mạnh mẽ hơn.
Lọng là sản phẩm độc đáo được dùng để tôn vinh sự trang trọng, quý phái trong các nghi lễ của triều đình xưa, cũng như trong các lễ nghi cúng tế mang đậm tín ngưỡng dân gian. Từ đám rước thần linh, đám tang, lễ cưới, hỏi… đều có sự hiện diện của chiếc lọng.
Trong kiến trúc xưa, có lẽ không nơi nào có nhiều bức bình phong như ở Huế. Khắp các cung đình, phủ đệ, đến các đền chùa, am miếu, đình làng, nhà thờ họ và nhà thường dân…đều hiện hữu những bức bình phong.
Võ tướng Nguyễn Tri Phương đã dành cả đời ông trong công cuộc giữ yên bờ cõi và chống ngoại xâm trải qua ba đời vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Khi Hà thành thất thủ vào tay quân Pháp, ông đã nhịn đói cho đến chết.
Gần đây có một bộ tranh chân dung của các vua triều Nguyễn được vẽ mới và phổ biến, thu hút được nhiều sự chú ý của người xem. Nếu chỉ thưởng thức các bức vẽ này như những ảnh vui mắt, đầy mầu sắc thì được.