Đêm gió trở mùa

15:25 16/11/2017

DƯƠNG THỦY
          Tùy bút  

Có năm hoa bằng lăng ở Huế nở hết mình. Khắp các ngả đường, cả vùng ven thôn quê, cây bằng lăng đơm hoa tím thẳm một màu. Chưa bao giờ bằng lăng xứ thần kinh nở dồn dập và tưng bừng đến thế.

Minh họa: Nhím

Huế cũng xuất hiện nhiều thêm cây hoàng yến. Giữa hạ, trong ánh nắng chiều, những chùm hoa vàng xuội như mật ong mênh mông gieo niềm trắc ẩn, lộng lẫy một góc trời. Nhiều lúc cứ ngỡ, loài hoa này nhân giống từ cõi tiên. Ai từng ghé thăm chùa Thiền Lâm sẽ thấy, dịp Phật đản thường là thời điểm hoàng yến cạn mình bung nở làm nền cho gương mặt tượng Phật trắng phao thêm thánh thiện.

Khoảnh khắc giao mùa đôi khi chập chờn ảnh hiện nơi từng mảng phố. Chút đỏng đảnh tiết trời xứ Huế vẻ như kiêu sa hơn, cây cỏ bỡ ngỡ rồi bỗng vui lây dâng hiến, chấm phá dòng đời đang cụ cựa xanh lên. Thu lẫn vào đông. Cũng có khoảng thời gian đang giữa đông chợt nắng hồng nếp cổ. Chút gió vừa đủ lùa chiếc lá khô. Nắng hòa vào mây. Rồi mây chuyển từ hồng qua xám. Cuộc đùa chơi của mùa đôi khi quá đà bung lên thành bão gió. Đêm nằm tôi vẫn hé cửa sổ, nửa khuya chợt thức giấc, kéo tấm chăn mỏng đắp mới hay, gió lạ đã ùa vào. Thu về. Dẫu muộn màng. Muộn đến độ mang theo cảm giác của mùa đông lành lạnh. Gió nhiều hơn. Mấy hôm quên xem thời tiết, không hay áp thấp lùa về mạnh lên thành bão. Gió uốn cong cây bồ đề trước hiên. Gió sồn sột trên mái tồn. Rồi mưa trút ầm ào ngỡ như lụt cũng muốn theo về… Sáng ra tỉnh hẳn tôi vẫn quấn tấm chăn mỏng ngồi trên giường, cánh cửa ai đó đã mở đón ánh sáng ngày mới. Mưa dịu hơn. Hiên nhiều lá rụng. Nhớ ly cà phê bên bờ hồ có hàng cây giờ chắc đang ngỡ ngàng bối rối trước lúc gọi tên mùa. Ký ức còn lội ngược đưa tôi trở về gian bếp của mẹ, với khói trấu bốc lên mang cả mùi thóc lép thơm nồng.

Hồi còn ở quê mùa lạnh bếp nhà đun bằng rơm rạ, hàng tháng trời ủ ê gian nhà chằng bồ hóng. Lửa rơm ấm sực người, táp cả vào mặt rát bỏng, ánh lên trong mắt bồi hồi. Lại nhớ. Lại thấy ngứa ở gan bàn chân, lại thấy hụt hẫng một nỗi niềm khó thể vớt vát. Mừng là nơi tôi đang sống gần vùng quê kham khó. Để rồi những khi muốn tìm về đất mẹ trong mênh mang trí nhớ, tôi lại thẫn thờ giữa bạt ngàn sóng lúa hay vòng quanh thôn xóm nhìn trâu bò nhai rơm khô. Nào đâu dễ quên khúc biến tấu của đồng quê khi mà mỗi hạt gạo đều thấm mồ hôi mặn. Đêm lạnh đầu mùa. Tôi một mình bước trên đường xóm. Vẫn còn nhiều lắm hình hài co quắp trong chăn mơ về hơi ấm của ngọn lửa rơm, hơi ấm của người dưng với vòng tay chợt ôm siết lạ lùng.

Nhớ những hôm cha mẹ gánh mùn lên đồng ủ ấm cho mạ. Chúng tôi dậy sớm đi nhổ rau heo, núp giữa những luống khoai, dịch từng bước chân ở thế ngồi chò hỏ chứ không dám đứng dậy. Có bữa rét quá nhổ chẳng được bao nhiêu, may thay mự hàng xóm cắt rau khoai về cho một rổ đầy, mừng rơn. Hôm sau cha hạ mấy cây chuối non xuống thái cho lợn; còn bảo: năm tới toàn bộ vườn sau sẽ trồng khoai hết. Cái lạnh vào vụ cấy, mặc hàng tá quần áo tròn như con quay lạnh vẫn khứa da đâm thịt. Rét quá mạ lên không nổi, mà ai cũng cuống lên lo cấy cho xong. Có năm anh em tôi nhổ mạ tức phát khóc. Nước lấp xấp, mạ không tách rời mà trỉn lại từng cục. Đập vào chân đến sưng tấy, rồi xổ nước, rễ mạ vẫn không sạch, đành phải gánh ra sông xổ đến trắng rễ mạ mới thôi… Tôi cứ ngồi trên giường ngẫm ngợi xa xôi trong lúc hàng xóm đang tới công sở. Ờ. Vẫn thu. Tết Trung thu còn chưa đến. Mỗi tối tôi vẫn nghe tiếng trống múa lân song đó là lũ trẻ tập dượt. Mùa tiếp nhau đôi khi không lần ra múi nối. Khoảnh khắc. Chỉ là khoảnh khắc mờ lại đâu dễ nguôi quên.

Năm một chín chín chín. Lần đầu tiên vào đêm tôi ở lại ngôi làng thuộc hạng xưa nhất Huế. Con đường vào xóm từ quốc lộ dài đến trăm mét, tối om khi trời chưa thật tối. Trước cổng quán nhậu có cái bóng neon gác trên cây ngô đồng sáng mờ mờ. Nước thải từ các nhà dọc xóm chảy qua đường xuống con mương nhớp nhúa đến tận cùng sự ô nhiễm. Quốc lộ chưa có bóng cao áp cũng lập lòe đèn xe qua lại nhức mắt. Rồi đến những chiếc bàn con cõng đầy đồ mặn được đặt trước mỗi cửa nhà dọc hai bên đường, leo lét đèn cầy và lốm đốm tàn hương. Tôi trở vào thắp nhang kính cẩn ra mắt với những linh hồn đã ngự trị trong ngôi nhà tự thủa hàn vi. Dường như chỉ có ánh sáng của ngọn nến mới đủ độ thâm nghiêm cho cõi tâm linh huyền diệu. Đêm, căn nhà trọ của tôi gần như cô lập ở góc xóm ủ ê. Tôi ngồi vào bàn, nhìn qua chiếc giường vẫn chưa chiếu trải màn treo; ngoài vườn là một khoảng tối vô biên đặc quánh.

Ngảnh lại thấy một số tàn nhang bắt đầu lụi. Tôi không biết đã mấy giờ. Một cuộc sống hoàn toàn mới sắp sửa tiếp diễn. Ở đấy gần như tôi phải tự chủ hoàn toàn về hành động và nếp nghĩ. Ngọn nến vẫn run rinh, phả ánh sáng vào mọi vật im lìm, soi vào mọi ngóc ngách của tâm hồn. Có mưa. Mưa nhỏ nên không tạo tiếng trên mái nhà, mãi đến lúc nước tụ lại trên máng và rỏ xuống tôi mới hay. Mưa khiến lòng tôi nao nao về khoảng thời gian đợi em, co quắp trong chăn không tài nào chợp mắt. Tiếng mưa hòa vào dòng chảy từ trên những viên ngói ngả màu đen nhẻm xuống nền sân tạo thành vệt dài lở lói. Cơn mưa xứ Thiền Kinh như muốn báo rằng từ nay sẽ không còn nắng nữa. Mưa sẽ lấn át cho khung trời dịu đi se đi để đón những trận mưa xối xả, lê thê đến cuối mùa đông, rồi oà vào xuân một chút lạnh ngái xa cũ kỹ. Thu ở Huế là cơn gió trong lành của mùa đông gửi đi chia buồn cùng lá. Cả sáng ngồi nhổ cỏ, tôi nhìn trên mái nhà, chao ôi là lá. Đã bao mùa lá dồn lại trên đó mà nhiều đến thế. Chợt buồn, tôi giở cuốn sổ ra. Những dòng chữ của em còn nguyên đó...

Đêm ngoài kia, vùng biển mù sương lại cồn cào tiếng sóng. Em thức trắng cùng vạn vật cỏ cây. Đêm nay mưa nhiều quá. Mưa nhấn chìm hết thảy xuống hố sâu lạnh lẽo. Em dường như cũng bị ngập ngụa trong nỗi cô đơn và trống vắng của đất trời. Có được không anh, nếu chút nữa đây chỉ còn lại những hơi thở yếu ớt, em sẽ giành lấy gọi tên anh. Nhưng xin anh đừng quay lại! Đêm vợi rồi. Ngoài vườn cây cối bấu ríu nhau thì thầm trong bóng đêm cô lạnh. Tất cả anh ơi, đã cuốn trôi theo dòng nước lũ...

Sáng ra tôi chứng kiến một Huế khác hẳn khi mấy quán cà phê đông khách dần, cảm giác như vừa đến một ngôi làng bình yên khác lạ. Tiếng chào hỏi cười nói, tiếng lách cách của ly chén, của nhịp đánh cà phê thấm đường sủi bọt... tôi cứ thế nhìn bầu trời cao rộng, nhìn dòng người chảy xuống từ con dốc bình bằng nỗi nhớ. Và chốc nữa tôi cũng nối đuôi sau nốt như loài hoa lục bình lặng lẽ theo con nước triều dâng chảy về đất mạ. Không lâu trước, khi phố Hà thành khoác lên mình chiếc áo gió, Huế vẫn mê man gọi những cánh diều trên khoảnh trời trước Đại Nội. Sáng chủ nhật, ngồi bên ly cà phê nhìn ra bờ hồ ở góc đường Lê Hồng Phong, cũng khá lâu bỗng nhận ra gió lạ lùa chút nắng mờ vương trên những phiến lá khô gầy. Không gian như một tinh sương sau bão, nắng và gió quyện vào nhau thoáng đến rồi lặng lẽ đi…

Một lần đi xa, chưa bao lâu đã nhớ Huế cồn cào. Mới hay mình nhớ cà phê. Nhớ những quán lè tè rải rác khắp ngõ hẻm Cố đô, dọc sông Hương, trong những khu nhà um tùm cây cối. Mà lần nào đó tôi đã ngẩn ngơ trước bàn tay của nàng đặt trước mặt ly cà phê chưa thành giọt nhớ, chao chác nỗi khát vọng đồng quê thôn nữ. Ngọn nến lúc ánh chiều nhạt nhòa nhập vào khói thuốc cô liêu lặng đi trước nốt nhạc nặng tựa giọt máu của người nghệ sĩ rỏ xuống phím tình ca. Dường như có ngọn lửa đốt cháy khoảng không phía trước kẻ đợi chờ lúc ấy? Biết nói gì đằng sau niềm đau đã mang tôi thoát ra khỏi quãng thời gian ngập ngụa trong bi kịch... Không còn nhớ tự bao giờ, cái vị đắng của cà phê lại trở nên thân thương đến thế.

Người ta cứ nói mưa Huế thật buồn. Với tôi thành phố đẹp lên bội phần lúc mưa. Những quán cà phê người người dồn vào từng nhóm tránh nước rỏ. Cuộc sống cứ như cơn mưa trút xuống bất ngờ, ai nhanh chân sẽ tìm được nơi trú ngụ hiền hòa. Có hôm lội mưa lùi lũi bước vào quán, cứ ngỡ mình vừa trút gánh nặng mưu sinh đeo bám bao đời. Cà phê đậm hơn trong tiếng nấc lúc rơi từng giọt nặng nề. Đã qua đi bao mùa hạnh phúc, bao lá vàng đã rụng. Đã qua đi lần soi vào li cà phê đen ngòm tôi vẫn còn nhận ra chút mình quý giá mà em đã nâng niu thay bao cuộc đời đáng tội. Nơi góc quán miền cố xứ, li cà phê cô đặc trong sự im lặng tê người. Đôi mắt đen láy xa xôi nhìn. Đôi mắt ấy là huyền thoại thăm thẳm chảy lênh láng vào lòng phố... Em mong manh như kiếp phù du. Những nẻo phố im lìm. Trần trụi và cổ kính. Mênh mang sâu thẳm. Phố Huế như một thị trấn nhỏ, heo hút náu mình dưới những hàng cây đang cố giữ lại từng chiếc lá. Mưa phủ lên hơi khói và sương lan giữa bầu trời mây, cứ thế dầm dề cho tới lúc cơn bão cuối cùng của năm giật mái lều tranh không lại. Cây cối thỏa thuê gội rửa phong trần để khoác tấm áo tươi non của mùa xuân dâng tặng. Mưa gõ vào tim thức dậy cỏ hoa nơi góc tình hoang dại, để bốn mùa ong bướm hát tình ca...

H.T  
(SHSDB26/09-2017)




 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • NHẤT LÂM
           Tùy bút

    Mùa thu… một mùa trong bốn mùa xuân, hạ, thu, đông của đất trời. Đã đành là vậy, quy luật của tạo hóa luân chuyển của vòng thời gian. Nếu chỉ đơn giản thế thôi, thì mùa thu cũng trôi mau theo lịch trình vốn có.

  • NHỤY NGUYÊN
                     Bút ký

    Bao Vinh hôm nay nếu soi vào lịch sử thật chẳng xứng với danh hiệu là khu thương mại lớn của đất kinh kỳ vào thế kỷ XIX.

  • Sông Hương xứ Huế đã bao đời miệt mài làm nên những nét tinh tế và độc đáo của văn hóa Việt Nam. Đó là dòng chảy giao hòa và dung hợp của nét văn hóa truyền thống dân gian với văn hóa cung đình với những con người Huế với những nét đặc trưng không lẫn với bất cứ nơi nào về giọng nói, tiếng cười, điệu hò và những món ăn Huế hấp dẫn.

     

  • ILIA ÊRENBUA
            Trích hồi ký

    Tôi đã viết, tôi đón đợi đại hội các nhà văn Xô-viết hệt như một cô gái đón đợi buổi vũ hội đầu tiên trong cuộc đời. Nhiều trong số những niềm hy vọng ngây thơ của tôi, có thể đã không được thực hiện, nhưng đại hội vẫn còn đọng lại trong ký ức của tôi như một ngày hội lớn, kỳ lạ.

  • HOÀNG LONG 

    Đây là một tiểu thuyết cực tiểu, gồm năm thiên. Và không có tên. Cũng như mọi thứ trên đời này đều như vậy. Tự thân không có tên. Chúng ta đặt tên cho chúng và ban cho vạn vật một ý nghĩa nào đó với chúng ta. Tất cả là do tâm tạo tác. Cái vọng tưởng đó của ta chẳng liên quan gì đến thế giới. Vì thế giới vận hành trong sự không tên.

  • NHÂN KỶ NIỆM NGÀY THƯƠNG BINH LIỆT SĨ 27/7/2013

    HỒNG NHU
              Bút ký

  • NGUYỄN QUANG HÀ
                            

    Vừa mới hôm nào nhận thư Phong Sơn báo tin năm nay sẽ được mùa lớn. Lúa phơi màu rất đẹp.

  • VÕ NGỌC LAN

    Đi trong thành phố xanh này, ở đâu cũng thấy một màu xanh dịu mát. Có lẽ nhờ thế mà mưa nắng cứ đến rồi đi, cỏ hoa cứ bốn mùa làm xanh thêm cuộc hành trình mưa nắng.

  • BẢO CƯỜNG 

    Tiếng sáo làm bạn với con người ngay từ tuổi ấu thơ. Tiếng sáo gợi hồn quê hương dân tộc. Chỉ với một ống trúc giản dị, mục đồng đã chế tạo thành một ống sáo để thổi. Những ngày lùa trâu ra đồng các em ngồi vắt vẻo trên lưng trâu thổi sáo nghe réo rắt, vang xa đến tận cuối làng.

  • MAI VĂN HOAN

    Nhà thơ Hồ Chí Minh từng viết: “Cổ thi thiên ái thiên nhiên mỹ” (Thơ xưa yêu cảnh thiên thiên đẹp). Có thể nói thiên nhiên tràn ngập trong thơ xưa - đặc biệt là mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông… Riêng về cỏ, các nhà thơ xưa rất ít nhắc đến.

  • NGUYỄN KIM CƯƠNG  

    Những ngày đầu Tết Mậu Thân 1968, quân dân ta tấn công và nổi dậy khắp các thành thị miền Nam, buộc lực lượng Mỹ và quân đội Sài Gòn phải phân tán đối phó.

  • CÁI NẾT  

    Trên cánh đồng lúa Mụ Dâu ngút ngàn, lạ thay, người ta không thấy màu xanh non của mạ, chỉ thấy một rừng hoa dài đến tận chân trời…

  • NGUYỄN THỊ THÁI  

    Bao lâu rồi dã quỳ nồng nhiệt, dã quỳ rủ rê, dã quỳ khắc khoải, dã quỳ đớn đau. Tây Nguyên thấp thỏm màu vàng, mỗi người có một lần đợi mong, người thiếu phụ mang trong ngực tháng mười mơ ước, nhập vào sắc hoa hoang dại mênh mang thương và nhớ.

  • NGUYỄN DƯ

    Đi đâu mà vội mà vàng
    Mà vướng phải hố, mà quàng phải xe

    Ngày nay, nhiều người sợ đi ngoài đường. Khác ngày xưa…

  • NGUYỄN TRƯƠNG KHÁNH THI

    Chiều hôm ấy mưa to lắm…
    Được cô cho nghỉ sớm, tôi rời lớp học thêm vật lý và đi dạo cùng đứa bạn thân. Thấy lề đường ướt sũng mà trái tim tôi cũng ướt theo. Nhìn qua thấy đứa bạn đang nói chuyện điện thoại với cha của nó… thì ra, hơn nửa tuổi thơ này… tôi đã không có cha! Trời hôm nay thật lạnh nhưng chỉ lạnh bằng một góc nào thật nhỏ của tháng ngày trước, cái ngày mà cha tôi ra đi… nỡ để lại trước mắt đứa con gái bé nhỏ của ông một cái xác không hồn…

  • HOÀNG HỮU CÁC

    Tiếng chân giày của trung tá Nguyễn Đình Sơn bước bồn chồn trên nền đất ẩm của căn hầm kiên cố dùng làm sở chỉ huy của đoàn B15 bộ binh là âm thanh duy nhất tôi nghe được ở đây trong chiều hôm nay.

  • THÁI KIM LAN

    Con thương yêu,
    Mẹ đang ở Huế, ngồi trong nhà của ngoại viết thư cho con. Con ơi, rời mùa Thu Munich về đây, lại thấy Huế cũng Thu.

  • NGUYỄN KHẮC PHÊ
                  bút ký

    Hồ Tịnh Tâm lại đã đến mùa sen nở. Những cánh sen trắng khiêm tốn lấp ló giữa bạt ngàn lá xanh dịu. Mới đó, năm ngoái, sau cơn bão số 8, ngôi nhà lục bát trên hòn đảo giữa hồ bị đổ nát, cảnh hồ thật tiều tụy. Quy luật xoay vần của thiên nhiên quả là kỳ diệu.

  • TỐNG TRẦN TÙNG

    Xin được giải thích ngay cụm từ “đi mót” ở đây. Theo từ điển tiếng Việt thì nghĩa thứ hai của từ mót là “nhặt nhạnh của để rơi vãi hoặc bỏ sót”.  Tuy vậy, ở quê tôi, khi nói đến đi mót thì người ta nghĩ ngay đến đi mót ngày mùa, mùa gặt lúa, mùa cày khoai, mùa nhổ lạc…

  • THÍCH CHƠN THIỆN
                            Tùy bút

    Kinh Pháp Cú (Dhammapada), một bản kinh phổ biến nhất trong các nước Phật giáo Bắc truyền và Nam truyền (Phật giáo thế giới) ghi: “Những người có đủ 36 dòng ái dục, họ mạnh mẽ rong ruỗi theo dục cảnh, người có tâm tà kiến hằng bị những tư tưởng ái dục làm trôi giạt hoài”. (câu 339)