Ảnh: TL
Đó là hai câu thất ngôn mở đầu bài thơ Đọc báo Sông Hương của cụ Phan Sào Nam. Sông Hương nguyên là tờ báo của Phan Khôi, ra đời năm 1936, chỉ được mấy số rồi ngừng. Nguyên nhân gì chưa rõ, song nhiều người cho rằng do chủ của nó thiếu tiền hút thuốc phiện! Lúc bấy giờ ở Huế có tờ Phụ nữ tân tiến, tờ báo tiến bộ của một số anh em tù chính trị, hoạt động được mấy tháng thì bị chính quyền thực dân Pháp cấm. Làm thế nào để có thể tiếp tục tuyên truyền rộng rãi đường lối cứu nước, cứu dân của Đảng; làm thế nào để tiếp tục giác ngộ được đông đảo quần chúng? Biện pháp tốt và thuận lợi hơn cả trong hoàn cảnh bấy giờ vẫn là báo chí. Nhóm biên tập tờ Phụ nữ tân tiến tìm cách liên lạc với anh Phan Thao vừa ở Hà Nội vào. Là dòng máu của Phan Khôi nhưng anh Phan Thao không giống bố. Trái lại anh thường phàn nàn với bạn bè về người cha đẻ của mình. Biết anh Phan Thao là người tiến bộ họ bàn với anh mua lại giấy phép của tờ Sông Hương và đề nghị anh làm tay trong vận động Phan Khôi nhường lại. Hiểu rõ khuynh hướng chính trị và tư tưởng của cha mình, anh Phan Thao khuyên nên tìm một người không phải là chính trị phạm đứng ra mua. Họ lại đi tìm và gặp được anh Nguyễn Cữu Thạnh (em của Nguyễn Cữu Khương là anh rể của anh Hải Triều). Anh Thạnh là một thanh niên yêu nước, yêu chủ nghĩa cộng sản, nhưng không phải là đảng viên. Anh đến thương lượng với Phan Khôi và được ông ta chấp nhận, đồng ý nhượng lại giấy phép. Lúc đó vào khoảng đầu năm 1937. Để độc giả khỏi hiểu lầm, tờ Sông Hương mới thêm hai chữ tục bản. Sông Hương (tục bản) do anh Nguyễn Cữu Thạnh làm chủ nhiệm, anh Phan Đăng Lưu làm trị sự; ban biên tập gồm có các anh Hải Thanh (tức Nguyễn Hoàng), Hải Triều, Trịnh Xuân An…, sau đó có thêm một số chính trị phạm tham gia. Trụ sở tòa báo này đặt tại 68 đường Lê Lợi (trước mặt khách sạn Hương Giang ngày nay). Buổi đầu Sông Hương (tục bản) gặp rất nhiều khó khăn, nhất là về mặt tài chính. Anh em biên tập viên phải đi vận động quyên góp từng người. Ngoài những đồng tiền ít ỏi dành dụm được của các anh em tù chính trị, còn có sự đóng góp đáng kể của quần chúng cách mạng, của những người có cảm tình với Đảng. Như vậy là Sông Hương, từ một tờ báo của cá nhân hoạt động dưới hình thức kinh doanh, đã trở thành tiếng nói của những người cộng sản và quần chúng yêu nước cách mạng. Sông Hương ra mắt độc giả hàng tuần. Một trong những số đầu tiên có đăng bài Tiếng hát sông Hương của nhà thơ trẻ Tố Hữu. Bài thơ được dư luận hoan nghênh. Và các số sau, anh Tố Hữu gửi bài đăng tiếp. Cuộc đấu tranh giữa hai phái duy tâm và duy vật hồi bấy giờ cũng được Sông Hương đưa lên mặt báo bên cạnh các vấn đề về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá khác… Nội dung của Sông Hương phong phú nhất là đã mang lại cho người đọc những nhận thức mới, những cách nhìn mới về xã hội đương thời. Chính vì vậy mà Sông Hương đã hấp dẫn, thu hút được khá đông độc giả. Ảnh hưởng lớn lao, tác dụng thức tỉnh của Sông Hương đối với quần chúng, nhất là tầng lớp thanh niên học sinh, làm cho bọn mật thám chú ý. Vì thế sau một thời gian hoạt động Sông Hương bị đình bản. Mặc dù Sông Hương bị cấm, song tiếng nói yêu nước và cách mạng, tiếng nói của Đảng không bao giờ bị dập tắt. Kẻ thù dùng mưu này, những người cộng sản và yêu nước có kế khác. Sông Hương bị đóng cửa, báo Dân(1) lại xuất hiện do anh Phan Đăng Lưu trực tiếp phụ trách. Dân bị cấm, Kinh tế tân văn ra mắt, do anh Phạm Bá Nguyên đứng ra làm chủ bút. Biết Kinh tế tân văn thực chất cũng là một tờ báo của cách mạng, kẻ thù chỉ cho ra được một số. Bấy giờ bên phía trời Âu bọn phát xít đã châm ngòi lửa chiến tranh thế giới, phong trào Bình dân ở Pháp thất bại. Ở Đông Dương, bọn đô hộ Pháp khủng bố gắt gao hơn trước, bóp nghẹt báo chí. Huế lúc này là trung tâm chính trị của nhà nước bảo hộ và chế độ phong kiến nhà Nguyễn. Tiếng nói của Đảng, của quần chúng cách mạng khó tồn tại được bằng hình thức báo chí. Dưới sự lãnh đạo của Xứ ủy Trung kỳ, một bộ phận anh em biên tập viên vào Nam, mảnh đất thuộc địa của Pháp, cùng với Đảng bộ Sài Gòn ra tờ Dân Tiến. Những tờ báo tiến bộ, có tinh thần dân tộc và chống đế quốc đều được Phan Bội Châu tìm đọc bằng cả khối óc và con tim của mình. Tiếng Dân (2), Sông Hương… là những tờ báo mà cụ ưa thích. Bên cạnh đó, sự có mặt thường xuyên anh Phan Đăng Lưu ở túp lều Bến Ngự những năm 1937-1938 không những làm cho cụ Phan bớt cô đơn trong những tháng năm cuối đời mà còn làm cho Ông già Bến Ngự vốn đã ngưỡng mộ Nguyễn Ái Quốc, có cảm tình với các tờ báo của Đảng càng hiểu thêm về người Cộng sản và chủ nghĩa cộng sản. Bằng hành động cho phép chôn cất anh Nguyễn Chí Diểu, một cán bộ cộng sản, ngay chính giữa khu vườn mộ của mình bằng việc viết những bài Vong tế các nữ đồng chí cộng sản ở Nghệ Tĩnh (1931) thương tiếc nữ đồng chí Thái Thị Bội (1938) và bài thơ chúng tôi vừa tìm được: Đọc báo Sông Hương và Khóc báo Dân là thêm những bằng chứng cụ thể về thái độ chính trị và tấm lòng của cụ đối với Đảng. Nhân kỷ niệm lần thứ 116 ngày sinh cụ Phan Bội Châu, chúng tôi xin giới thiệu bài thơ Đọc báo Sông Hương để bạn đọc xa gần hiểu thêm Ông già Bến Ngự và biết thêm một lý do vì sao lại xuất hiện Tạp chí Sông Hương trên mảnh đất vừa đẹp vừa giàu truyền thống yêu nước và cách mạng này. Đọc báo Sông Hương I. Vắng mặt Sông Hương suốt mấy trăng Đuổi xong ma bệnh rước tin mừng Mưa ba hồi tạnh, nghe trời hát. Sóng bốn bề im, thấy đất bằng. Vầng nguyệt quen nhào, chào trước mặt, Gió đông giục sẵn, thổi sau lưng Bà em nhà vạn, này này hỏi Sự sống ngày nay khác trước chăng? II. Này Ngự Bình sơn bạn với ai? Ừ Hương giang đó kết thành đôi. Sau ma bệnh dứt thơ đương hứng. Trước Chúa Xuân về rượu chửa vơi, Dì gió đa tình đưa khách tới, Nàng trăng vô cớ chét mình ngồi. Sông Hương chữ nói Sông Hương nước, Lơ lững trên thuyền giở báo coi. (Theo Trần Anh Vinh, Chương Thâu – Thơ văn Ông già Bến Ngự - Nxb Thuận Hóa) (5/2-84) ------- (1). Số ra đầu tiên ngày 6-7-1938. (2). Của cụ Huỳnh Thúc Kháng. |
Tải mã QRCode
Nếu còn sống, ngày 28 tháng 2 năm nay, cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn sẽ tròn 75 tuổi. Nhưng ông đã nằm xuống 13 năm rồi, vào một ngày đầu hạ, cái ngày mà cả thế giới có quyền được nói dối và chắc hẳn nhiều người yêu thương ông cũng từng mong đó chỉ là một lời nói đùa…
Đồng chí Nguyễn Chí Thanh trong cương vị Bí thư tỉnh ủy Thừa Thiên Huế - nhà lãnh đạo xuất sắc trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng
TH.S PHAN CÔNG TUYÊN ( * )
DƯƠNG PHƯỚC THU
Đồng chí Nguyễn Vịnh sinh ngày 1 tháng 1 năm 1914, theo can chi là ngày mồng 6 tháng Chạp năm Quý Sửu, trong một gia đình trung nông ở làng Niêm Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.
NGÔ THIÊN THU - NGUYỄN ÁI VƯỢNG
Từ trước đến nay nhiều sách vở ghi chép về Trương Văn Đa cũng như bố ông là Trương Văn Hiến đều thiếu thông tin khi nói về quê quán gốc tích.
Ở góc phố đường Bà Triệu (TP.Huế), hình ảnh một ông già 80 tuổi ngày ngày ngồi bên chiếc xích lô quay quắt ngóng khách đã trở nên quen thuộc với nhiều người. Ông như một nốt nhạc trầm giữa cuộc sống xô bồ. Nhưng ít ai biết rằng, ông là một cậu bé liên lạc cảm tử quân ngày nào. Sau hơn 30 năm cầm súng, ông đã góp công giữ lại hình hài của tổ quốc hôm nay.
Nói là nghề “kỳ dị” bởi lẽ đây là nghề “có một không hai” ở xứ Huế, đó là nghề làm mõ mà mọi người thường thấy ở các đình chùa. Việc làm ra một chiếc mõ đòi hỏi rất công phu và tỷ mỷ, ngoài việc tạo hình thì việc tạo ra âm thanh cho chiếc mõ cũng là một vấn đề nan giải. Cũng bởi vì tính chất phức tạp đó nên mọi người hay gọi đây là một nghề “kỳ dị”, vì không phải ai cũng có đủ kiên nhẫn và có cái tâm để theo đuổi nghề…
Chị đã làm xao xuyến bao khán giả ở thủ đô Bern, Zurich, Geneva...qua những làn điệu dân ca Việt Nam và Thụy Sỹ. giọng ca của người con gái dòng dõi hoàng tộc đang định cư tại Thụy Sỹ Camille Huyền cùng tiếng guitar bậc thầy của nghệ sĩ Walter Ginger luôn được đợi chờ trong mỗi kỳ Festival Huế.
HỮU THU - BẢO HÂN
Tin buồn
Năm Đinh Mùi - 1967. Huế vào kỳ giêng, hai khá lạnh. Sáng ấy, như lệ thường, tôi ngồi ở quán Lạc Sơn. Đang nhâm nhi ly café, bất ngờ có chiếc Dodge mui trần trờ tới.
(SHO).Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Đại tướng Nguyễn Chí Thanh sẽ được tổ chức thật sự ý nghĩa, làm nổi bật cuộc đời hoạt động và những cống hiến xuất sắc của Đại tướng cho lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, cho quá trình xây dựng chiến đấu thắng lợi của Quân đội nhân dân Việt Nam.
SINH VIÊN PHẬT TỬ HUẾ TUYỆT THỰC
Hồi ký của THÁI KIM LAN
LÊ HUỲNH LÂM
Xứ Huế vốn trầm mặc, không gian Huế thường gắn với hoài niệm, là nơi để trở về. Cái thường phô diễn ra bên ngoài ở xứ sở này là nắng, mưa, là dòng Hương xanh mượt mà, hay Ngự Bình vi vu thông reo, hoặc là những chiều hiu quạnh ngắm hoàng hôn, hay những đêm dài của những bước chân phiêu lãng, và những buổi sáng tan vào hơi mù lân la khắp các ngã phố,...
TRẦN VIẾT ĐIỀN
Ngài Mai Khắc Đôn (1853 - 1930) là một Nho sĩ, một vị quan có tinh thần yêu nước, thương dân và đặc biệt ngài là một trong những người thầy có ảnh hưởng khá sâu sắc đối với nhà vua yêu nước Duy Tân.
NGUYỄN ĐÌNH NIÊN
100 năm ngày sinh Hàn Mạc Tử
Theo những tài liệu hiện có và theo sự dò hỏi của chúng tôi, từ các thân hữu còn sống của thi sĩ, những người đàn bà thi sĩ đã kinh qua cuộc đời Hàn Mạc Tử, đó là: Hoàng Cúc, Mộng Cầm, Mai Đình và Thương Thương.
LÊ VĂN LÂN
Chi bộ Trí thức là một cụm từ vừa thân quen vừa lạ lẫm. Thân quen là đối với những người hoạt động trong phong trào đô thị Huế. Và lạ lẫm là trong công tác xây dựng Đảng, đặc biệt là ở thời điểm 9 năm kháng chiến chống Pháp. Những năm 1948 - 1950 ở Huế có một Chi bộ như thế: Chi bộ Trí thức.
THANH HUẾ
Sinh thời vua Minh Mệnh rất hay làm thơ, nhưng ông làm thơ để chăm lo chính sự, lo cho dân.
TRƯƠNG SỸ HÙNG
Đề từ tập Bút hoa, thơ tập cổ của Phan Mạnh Danh năm 1942, do chính tác giả chuẩn bị bản thảo từ năm 1896 đến trước khi mất (1942); Ưng Bình Thúc Giạ Thị đã viết:
Lê Quang Long - vị cố vấn quân sự đầu tiên của Hoàng thân Xuphanuvông
PHẠM HỮU THU
ĐÀI LÂN
Kỷ niệm 32 năm ngày mất của giáo sư Tôn Thất Chiêm Tế
Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến hào hùng và thiêng liêng của chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 19/12/1946 đã thúc giục, lôi cuốn nhiều lớp người đặc biệt là thanh niên, trí thức trong toàn quốc, thoát ly tham gia cách mạng.
LTS: Huế là nơi có Thái Y viện tập trung nhiều danh y, ngự y nổi tiếng triều Nguyễn, đồng thời có Bệnh viện Tây y đầu tiên ở Việt Nam - Bệnh viện Trung ương Huế. Hạ tuần tháng 3 vừa qua, Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế đã ra Nghị quyết xây dựng Thừa Thiên Huế xứng tầm là Trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung và cả nước mà hạt nhân là Bệnh viện Trung ương Huế và Trường đại học Y Dược Huế, cả hai đều được nhà nước tuyên dương Anh hùng lao động thời kỳ Đổi mới.
BÙI MINH ĐỨC
I. Dẫn nhập
Trong số các ông vua triều Nguyễn, vua Tự Đức là người giữ vai trò hết sức quan trọng trong lịch sử cận đại của đất nước Việt Nam chúng ta.